Ethiopian regime refuses to let a critically ill opposition political figure travel abroad for treatment

(ESAT News)— The Ethiopian regime has prevented Habtamu Ayalew, a leading member of the banned Unity for Democracy and Justice a.k.a Andinet, from travelling abroad for treatment.Habtamu in a hospital bed in Addis Ababa.

Habtamu is in a hospital bed in Addis Ababa. His doctors described his condition as critical. Diagnosis and treatment in his case is not available in the country and doctors had recommended he be sent abroad.

The tyrannical minority regime in Ethiopia that see figures like Habtamu as a threat to its iron fist rule has refused to allow him to travel abroad.

Ethiopians have for the last two days been campaigning in the social media asking the United States Embassy in Addis Ababa use its leverages to intervene in the matter so that the regime would allow Habtamu seek treatment abroad.

Habtamu was released from prison last year after serving 18 months on bogus terrorism charges. Beaten, tortured and abused, his health has not been the same since he had left the regime’s notorious prison.

Advertisements

“አርበኞች ግንቦት 7ትን ለመቀላቀል ወደ ኤርትራ የደረግነው ጉዞ የሃገር ወዳድነት መለኪያ እንጂ ወንጀል አይደለም” ብርሃኑ ተክለያሬድና እየሩሳሌም ተስፋው

(ኢሳት ዜና)— ወደ ኤርትራ ያደረግነው ጉዞ የሃገር ወዳድነት መለኪያ እንጂ ወንጀል አይደለም ሲሉ እነብርሃኑ ተክለያሬድ ለፍርድ ቤት የተከሳሽነት ቃላቸውን ሰጡ። አርበኞች ግንቦት 7ትን ለመቀላቀል ወደ ኤርትራ ሊሻገሩ ሲሉ ተይዘው በወህኔ ቤት የሚገኙት የቀድሞ የሰማያዊ ፓርቲ አመራርና አባላት የነበሩ ወጣት ብርሃኑ ተክለያሬድና ወጣት እየሩሳሌም ተስፋው ለፌዴራሉ ከፍተኛ ፍ/ቤት 14ኛ ወንጀል ችሎት ይህንን ያቀረቡት በጽሁፍ ሲሆን፣ እንዳያነቡ መከልከላቸውም ተመልክቷል።Berhanu Tekleyared of Semayawi party

የሰላማዊ ትግል ጥረታቸው ባለመሳካቱ የመብትና የነጻነት ጥያቄ አንግበው ግንቦት 7ትን ለመቀላቀል ሲሉ መያዛቸውን የዘረዘሩት ብርሃኑ ተክለያሬድና እየሩሳሌም ተስፋው ወደዚህ ሁኔታ የገፋቸው የሃገሪቱን ተጨባጭ ሁኔታ ባቀረቡት ጽሁፍ ገምግመዋል። ከምርጫ 97 በፊት እንዲሁም በምርጫ 97 እና በኋላ ሰላማዊ ትግል በኢትዮጵያ ያለበትን ሁኔታ ገምግመው በውጤቱ 14 ጊዜያት ለእስር መዳረጋቸውን አስታውሰዋል።

በሃገሪቱ አሉ የተባሉ አፈናዎችን ዘርዝረው በዜጎች ላይ የሚደርሱ ሰቆቃዎችን አስታውሰው “ሰላማዊ ትግል ማድረግ ይቻላል ብለው የሚያምኑ የዋህ ወገኖቻችን ዕውነቱን ይገነዘቡት ዘንድ እንዲሁም ለከሳሾቻቸን ንጹህነታችንን እናስታውሳቸው ዘንድ ካደረሱብን ነገሮችን ጥቂቶችን ብቻ ለማንሳት እንሞክራለን” በማለት ለፍርድ ቤቱ በጽሁፍ ባቀረቡትና እንዳያነቡ በተከለከሉት የተከሳሽነት ቃላቸው ላይ ከራዕይ ወጣቶች ምስረታ ጀምሮ ያለፉበት ሂደትና እስከ 14 ጊዜያት የታሰሩበትን ዘርዝረዋል።

በሰላማዊ ትግል ያደርጉትን ጥረትና ያለፉበትን መሰናክል በተከሳሽነት ቃላቸው ላይ ያመለከቱት ብርሃኑ ተክለያሬድና እየሩሳሌም ተስፋው የመብትና የነጻነት ጥያቄዎች በጉልበት እየጨፈለቁ ያለው ስልጣን ላይ ያለው ቡድን ሌሎችን አሸባሪ ብሎ መፈረጅ አይልችልም፣ ይልቁንም በጸረሽብር ህጉ ለመጠየቅ የሚገባው እሱ ነው ሲሉ በጽሁፋቸው ተሟግተዋል።

ድምጻቸውን በጠመንጃ ተነጥቀው ሃገራቸውን ለማዳን ተገደው ነፍጥ ያነሱት የአርበኞች ግንቦት 7 ንቅናቄ አባላት አሸባሪዎች አይደሉም ይልቁንም ሽብርተኛ ተብሎ ሊጠቀስ የሚገባው ህወሃት ነው ያሉት ብርሃኑ ተክለ ያሬድ እየሩሳሌም ተስፋው “በዚህ ህዝባዊ ድርጅት አርበኞች ግንቦት 7 ሆነን ሽብርተኝነትን ለመከላከል የወሰንን ሽብርንና ሽብርተኝነትን የምንጸየፍ ንጹሃን ወጣቶችን ነን፣ በሽብር ቡድን አባል ለመሆንም ሆነ ሽብር ለመፈጸም አላሰብንም አልወሰንም አልተንቀሳቀስንም” ሲሉ ተከራክረዋል።

በሰላማዊ ትግል በኢትዮጵያ ለውጥ ማምጣት የማይቻልበት ደረጃ ላይ ተደርሷል በሚል አርበኞች ግንቦት 7ትን ለመቀላቀል ወደ ኤርትራ ሲያቀኑ ተይዘው በወህኔ ቤት የሚገኙት ብርሃኑ ተክለያሬድ እየሩሳሌም ተስፋው ለፍርድ ቤቱ ባቀረቡት የተከሳሽነት ቃላቸው መጨረሻ ላይ “ለዚህ ችሎትና ለከሳሾቻችንን በአጽንዖት ልናስገነዝብ የምንፈልገው ነገር የፈጸምነው ድርጊት ከአንድ ኢትዮጵያዊ የሚጠበቅ የሃገር ወዳጅነት መለኪያ እንጂ ወንጀል ሆኖ የሚያስከስሰን ባለመሆኑ በእስር ቤት ውስጥ ሆነን እንኳን ከምንጊዜውም በላይ ፍጹም ነጻነት ይሰማናል” ካሉ በኋላ አሳሪዎቻችንም ይኸው ነጻነት ይሰማቸው ዘንድ የቂም ፖለቲካን በመተው የታሰሩትን ፈትተው ለኢትዮጵያውያን ሁሉ የሰላም ጥሪ በማድረግ ስልጣን ለህዝብ እንዲያስረክቡ ጠይቀዋል። ይህን ካልፈጸሙ መጪውን ጊዜና ታሪክ ምላሽ ይሰጠዋል ሲሉ የተከሳሽነት ቃላቸውን አጠናቀዋል።

ሀብታሙ አያሌው በጠና በመታመሙ የዋሽግተን ሆስፒታል ሐኪሞች አልችልም በማለታቸው ወደ ቤቴል ሆስፒታል ተዘዋወረ

 

በሀብታሙ አያሌው ጤና መታወክ፣ እየተረባበሻችሁ ላላችሁ ሁሉ በያላችሁበት ሆናችሁ ፀሎታችሁን ቀጥሉበት። አሁንም በኮማ ውስጥ ነው ያለው። ለውጥ አልታየም። ከትንፋሽ ውጭ ሌላ እንቅስቃሴ የለም። ቤተሰብ በሙሉ ተረባብሿል። ነገር ሁሉ ግራ ገብቶኛል። ወገን ሆይ በክፉዎች እጅ ወድቀናል!!! ከሌሊቱ 8ሰዓት።(ዳንኤል ሺበሺ)

ከአገር ወጥቶ እንዳይታከም ተከልክሎ ነበር

የአንድነት ለፍትህና ለዴሞክራሲ ፓርቲ የቀድሞ የሕዝብ ግንኙነት ሀላፊ ሀብታሙ አያሌው በጠና ታሞ ሆስፒታል ገብቷል። ሀብታሙ ከእስር ከተፈታ በሁዋላ ከሀገር ወጥቶ እንዲታከም በውጭ የሚገኙ ኢትዮጵያውያን በዘሐበሳ አዘጋጆች አማካይነት ገንዘብ ቢአሰባስቡም አገዛዙ ከአገር እንዳይወጣ በጠቅላኢ ፍርድ ቤት የዐቃቤ ሕግን ይግባኝ መሰረት አድርጎ ከልክላል። ሀብታሙ ከሁለት ሳምንት በፊት ፍርድ ቤት ሲቀርብ ቢአንስ ጉዳያቸው እልባት አግኝቶ ከአገር ወጥቶ ለመታከም ይችል እንደሁ ተስፋ አድርጎ የነበረ ቢሆንም ፍርድ ቤት ተብዬው ለተጨማሪ አንድ ወር ቀጠሮውን አራዝሟል። ጤናው እንዲመለስ እየተመኘን ቃለ መጠይቁን አያይዘነዋል።የትግል አጋሩ ዳንኤል ሺበሺ ሌሊት ከሆስፒታል እንደጻፈው የሀብታሙ ሁኔታ አሳሳቢ ነው በክፎዎች እጅ ወድቀናል ነበር ያለው።ዳንኤል በዚህ አጭር ማስታወሻው በሀብታሙ አያሌው ጤና መታወክ፣ እየተረባበሻችሁ ላላችሁ ሁሉ

ሀብታሙ አያሌው በጠና ታሞ በሆስፒታል
ሀብታሙ አያሌው በጠና ታሞ በሆስፒታል

<<በያላችሁበት ሆናችሁ ፀሎታችሁን ቀጥሉበት። አሁንም በኮማ ውስጥ ነው ያለው። ለውጥ አልታየም። ከትንፋሽ ውጭ ሌላ እንቅስቃሴ የለም። ቤተሰብ በሙሉ ተረባብሿል። ነገር ሁሉ ግራ ገብቶኛል። ወገን ሆይ በክፉዎች እጅ ወድቀናል!!! ከሌሊቱ 8ሰዓት>> እግዚአብሄር ምህረቱን ይስጠው

ሀብታሙ አያሌው ዛሬ ለደረሰበት የጤና መታወክ ምክንያቱ በእስር ቤት የደረሰበት ስቃይ ነው። ሀብታሙ አያሌው ከህብር ሬዲዮ ጋር ስለ ጤናውና ስለ እስር ቤቱም ስቃይ ከህብር ሬዲዮ ጋር ተወያይቶ ነበር። ቃለ መጠይቁን ላላደመጣችሁ አያይዘነዋል

 8 1

የአፍሪካ ቀንድ ተስፋ ሊኖረው ይችላልን?

ከፕሮፌሰር አለማየሁ ገብረማርያም

ትርጉም በነጻነት ለሀገሬ

Horn text plusእ.ኤ.አ ሚያዝያ 2014 “ለአፍሪካ ተስፋ ሊኖረው ይችላልን?“ በሚል ርዕስ አንድ ትችት ጽፌ ነበር፡፡

ያንን ትችት የጻፍኩት ባለፉት ጥቂት አስርት ዓመታት ውስጥ ተንሰራፍቶ በሚገኘው እና ማቆሚያ በሌለው በአፍሪካ ሰው ሰራሽ ቀውስ ምክንያት ምንም ዓይነት ተስፋ የሌለኝ በመሆኑ ነበር፡፡

እ.ኤ.አ ሚያዝያ 2014 የመካከለኛው አፍሪካ ሬፐብሊክ (መአሬ) አውዳሚ በሆነ የጎሳ-ኃይማኖት የዘር ማጥፋት ዘመቻ እልቂት ውስጥ ተዘፍቃ ነበር፡፡

እ.ኤ.አ ሚያዝያ 2014 የአፍሪካ አዲስ ሀገር ሆና የተመዘገበችው ደቡብ ሱዳን የእራሷን የዘር ማጥፋት ወንጀል በመፈጸም ላይ ነበረች፡፡

እ.ኤ.አ በ2007 የተካሄደውን ሀገር አቀፍ የምርጫ ውዝግብ ተከትሎ አሁሩ ኬንያታ እና ተባባሪዎቹ የነብስ ገዳይ ተውኔት ፈጻሚ ቡድኖችን በማቋቋም ወደ ሁለት ሚሊዮን ገደማ የሚደርሱ ንፁሀን ኬንያውያንን በማስገደል ከ650 ሺ በላይ የሚሆኑት ዜጎችን ደግሞ ከቀያቸው እንዲፈናቀሉ አድርገዋል፡፡ በአሁኑ ጊዜ የኬንያ ፕሬዚዳንት ኬንያታ እና የእርሱ ምክትል የሆነው ዊሊያም ሩቶ በሰው ልጆች ላይ በፈጸሙት ሰብአዊ ወንጀል በዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት እ.ኤ.አ መጋቢት 2011 ክስ ተመስርቶባቸው ከችሎት አደባባይ ከሕግ ፊት እንዲቀርቡ ትዕዛዝ ተላልፎባቸው ነበር፡፡ እነዚህ የሰብአዊ መብት ቀንደኛ ደፍጣጮች በመሰል ሰብአዊ መብት ረጋጭ ታላቅ ወንድሞቻቸው እገዛ አማካይነት ከጥቂት ጊዜ በፊት ከዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት መዳፍ ውስጥ እንዲያመልጡ ተደርገዋል፡፡

እ.ኤ.አ ታህሳስ 2005 ቻድ መጠነ ሰፊ በሆነ የእርስ በእርስ የጦርነት እሳት ውስጥ ተማግዳ ነበር፡፡

እ.ኤ.አ ከሰኔ 2005 ጀምሮ እና በተከታታይ በነበሩት ወራት ውስጥ በኢትዮጵያ ውስጥ ባለው አገዛዝ እና ስሙ በዓለም አቀፍ የአሸባሪዎች የመረጃ ቋት ስም ዝርዝር ውስጥ ተመዝግቦ በሚገኘው በህዝባዊ ወያኔ ሀርነት ትግራይ ወሮበላ የዘራፊ ቡድን ስብብስ (ዘ-ህወሀት) ቅጥር ነብሰ ገዳዮች ምንም ዓይነት የጦር መሳሪያ ያልታጠቁ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰላማዊ ዜጎች በጠራራ ጸሐይ እንደ አውሬ እየታደኑ አሰቃቂ በሆነ መልኩ በጥይት እየተደበደቡ እንዲገደሉ ሲደረግ 30 ሺ የሚሆኑት ሰላማዊ ዜጎች ደግሞ በማጎሪያው እስር ቤት እየታጎሩ በመጥፎ የእስር ቤት አያያዝ እንዲሰቃዩ እና እንዲማቅቁ ተደርገዋል፡፡

ባለፈው ሳምንት ሂዩማን ራይትስ ዎች (ሂራዎ)/Human Rights Watch (HRW) የተባለው ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብት ተሟጋች ድርጅት ዘ-ህወሀት እያካሄደ ስላለው የሰላማዊ አማጺዎች አያያዝ ሁኔታን በማስመልከት “ጭካኔ የተመላበት እርምጃ፡ ለኢትዮጵያ ኦሮሞዎች ተቃውሞ የተሰጠ የግድያ እና እስራት ምላሽ“ በሚል ርዕስ ትልቅ ዘገባ አቅርቧል፡፡

እ.ኤ.አ የካቲት 2003 በሱዳን ዳርፉር ወደ ግማሽ ሚሊዮን ገዳማ ለሚሆኑ ዜጎች ህይወት እልቂት መነሻ የሆነው የዘር ማጥፋት ወንጀል ተጀመረ፡፡

እ.ኤ.አ በ2003 ላይቤሪያ በወሮበላ ዘራፊ ጦረኞች የገሀነም እሳት ውስጥ ተማግዳ ነበር፡፡

እ.ኤ.አ ከ1998 – 2000 ድረስ ተደርጎ በነበረው እና ኃላፊነት በማይሰማቸው የእብዶች ጦርነት ወደ 120 ሺ ገደማ የሚሆኑ የኢትዮጵያ እና የኤርትራ ወታደሮች እና ሲቪሎች እልቂት ተፈጽሟል፡፡

እ.ኤ.አ ሚያዝያ 1994 በሩዋንዳ የዘር ማጥፋት እልቂቱ በከፍተኛ ደረጃ ተጠናክሮ የቀጠለበት ሁኔታ ነበር፡፡

እ.ኤ.አ በ1991 በሶማሊያ ጎሳን መሰረት ያደረጉ የታጠቁ ተቃዋሚ ቡድኖች ወታደራዊ አገዛዙን በኃይል ያስወገዱ ሲሆን ሶሚሊያ በአሁኑ ጊዜ የሽብርተኝነት ሰለባ እና በዓለም አቀፍ የፖለቲካ መድረክ ውስጥ የአሸባሪዎች መጠለያ ሆና ትገኛለች፡፡ አሁን ትላንት አሸባሪዎች በመኪና ላይ የተጠመደ ቦንብ በአንድ ሆቴል ላይ በማፈንዳት በርካታ ንጹህን ዜጎች ሙት እና ቁስለኛ እንዲሆኑ አድርገዋል፡፡

በዴሞክራቲክ ሬፖብሊክ ኮንጎ ባለፉት ሁለት አስርት ዓመታት ውስጥ በተካሄደው ጦርነት የስድስት ሚሊዮን ዜጎች ህይወት የቀጠፈ ሲሆን እልቂቱ አሁንም ድረስ እንደቀጠለ ይገኛል፡፡

“ማንም ወደዚህ የሚገባ ሁሉ ተስፋውን ያጣ ነው“ የሚለው የጽሁፍ መግለጫ በዳንቴ የገሀነም በር ላይ ተጽፎ የሚገኝ ነው፡፡

የአፍሪካ ወሮበላ ዘራፊዎች እና አምባገነኖች አፍሪካን ለአፍሪካ ሕዝቦች ገሀነም አድርገዋታል፡፡

አፍሪካ በቀጣይነት ተስፋ የሚኖራት ወይም ደግሞ የማይኖራት የመሆኑ ጥያቄ በአፍሪካውያን፣ በአፍሪካውያን ወዳጆች እና በአፍሪካውያን ጠላቶች አእምሮ ውስጥ የሚመላለስ ጉዳይ ነው፡፡

አፍሪካ ተስፋ የሚኖራት ስለመሆኑ ለእኔ ጥያቄ ማቅረብ ማለት በጽኑ የታመመ ወይም በጣር ላይ ያለ በሽተኛ  እርዳታ እየተደረገለት የመዳን እና ያለመዳን ሁኔታን የመመለስ ጥያቄ ዓይነት ነው፡፡ በጽኑ ታሞ ከፍተኛ በሆነ መልኩ የህይወት አድን ህክምና እየተደረገለት ያለ በሽተኛ ሊድንም ይችላል ወይም ደግሞ ላይድን ይችላል፡፡ እርግጠኛ ሆኖ የመናገሩ ሁኔታ ውኃ የሚቋጥር አይደለም፡፡ በሌላ አገላለጽ ያፍሪካ ተስፋ መኖር አስተማማኝ አይደለም፡፡

ይህንን ጥያቄ እ.ኤ.አ በ2014 አቅርቤው በነበረው ትችቴ በስሜታዊነት የተሞላ እና ሊሆን የማይችል ተስፋ ነው የሚል ምላሽ ሰጥቸ ነበር፡፡ ሆኖም ግን ተስፋ እንዳለ አወጅኩ፣ ምክንያቱም አፍሪካ ማድረግ ለሚችሉ አፍራካውያን እንጅ ምንም ነገር ለማያደርጉ እና እጆቻቸውን አጣጥፈው ተቀምጠው ለሚመለከቱ ዜጎች አይደለችምና፡፡

በአፍሪካ ውስጥ አንድ ቀን የመንግስት ስህተቶች በሰብአዊ መብት ጥበቃ እንደሚተኩ እና የአፍሪካ መንግስታት ሕዝቦቻቸውን እንደሚፈሩ እንዲሁም ሕዝቡም ለአንዴ እና ለመጨረሻ ጊዜ እስከዘላለሙ ፍርኃቱን አሽቀንጥሮ የሚጥልበት ሁኔታ ሊከሰት እንደሚችል አመንኩ፡፡ እንደነዚህ ያሉ ተምኔታዊ  ህልሞች የአንድ ኢትዮጵያዊ አፍሪካዊ ታምኔታዊ አላሚ የቀን ህልሞች ነበሩ፡፡

አሁን ግን እንዲህ የሚል ጥያቄ በማቅረብ ላይ እገኛለሁ፣ “የአፍሪካ ቀንድ ተስፋ ሊኖረው ይችላልን?“

ስለተስፋ ተስፋ በማድረግ ላይ እገኛለሁ ምክንያቱም ታዋቂው ገጣሚ አሌክሳንደር ፖፕ “ተስፋ በሰው ልጅ ከፍተኛ ስሜቶች ላይ ዘላለማዊ ይሆናል“ በሚል ተናግሯልና፡፡

በእርግጥ ይኸ አባባል እውነት ነውን?

ምናልባትም ይህ አባባል ትክክል መሆኑን ኢሚሊ ዲክሰን እንዲህ በሚሉ አባባሎቹ አረጋግጧል፡

ተስፋ በስሜታዊነት የተሞላ ነው፣

በቀዝቃዛዋ መሬት አዳምጨዋለሁ፣

በእንግዳው ባህርም አዳምጨዋለሁ፣

ሆኖም ግን በውኑ ዓለም የለም፣

የእራሴን ግን ጠይቆኛል፡፡

አሁን በቅርቡ በኬንያ ቴሌቪዥን ኔትዎርክ ዓለም አቀፍ/Kenya Television Network (KTN) – World View ቤዮኔ ኦክዋራ ለኢትዮጵያ እና ለኤርትራ አምባሳደሮች የቀረበላቸውን ቃለመጠይቅ ከተመለከትኩ በኋላ እጅግ በጣም እንቆቅልሽ የሆነብኝ ሲሆን በአፍሪካ ቀንድ የተስፋ ፍንጣቂ ይኖር ይሆን የሚል ጥያ ቄ  ፈጠረብኝ ሆኖልኛል፡፡ ኦክዋራ የKTN ዋና አዘጋጅ እና የአፍሪካ ታዋቂ ወጣት ጋዜጠኛ ናት፡፡ (የኦክዋራ የጋዜጠኝነት ድፍረት ምንም ዓይነት ፍርሀት የሌለውን እና በርካታዎቹን የዓለም መሪዎች፣ አምባገነኖች እና ታዋቂነት ያላቸውን ሰዎች በቃለመጠይቅ ስልቱ በአንድ እግራቸው የምታቆመው ታዋቂ ዋ ጋዜጠኛ ኦሪና ፋላሲን አስታወሰኝ፡፡)

ሁለቱ “አምባሳደሮች” አሁን በቅርቡ ነጋሪት እየተጎሰመለት ስላለው ጦርነት (ወይም ደግሞ የጦርነት ጨዋታ እያልኩ ስለምጠራው) በኢትዮጵያ እና በኤርትራ መካከል ስላለው ጦርነት ቃለመጠይቅ ተደርጎላቸው እንዲነጋገሩ ተደርጎ ነበር፡፡

ሁለቱ አምባሳደሮች በቃለመጠይቁ ሲሰጡት የነበረው ምላሽ ሀገሮቻቸውን እና መንግስቶቻቸውን በመወከል ነበር፡፡

ሆነም ግን የጨ ረባ ተስካር አስመሰለዉት ነበር።   የሌባ ጣትን ከመቀሰር፣ (ሌቦች አላልኩም) ምላስን ከማሾል እና ምላስን በማውጣት በአንድ ሰው ላይ ከመቀለድ ያልተናነሰ በሚመስል መልኩ ሆያሆዬ ዓይነት ጨዋታ ቃለ መጠይቅ ከሆነ ነበር ማለት ይቻላል ፡፡

ሁለቱ አምባሳደሮች እንደ በጥባጭ የትምህርት ቤት ጎረምሳ ሲጨሁ እና እርስ በእርሳቸው ሲጠዛጠዙ የሚያሳየውን የቪዲዮ ምስል ተመልክቸዋለሁ፡፡

የተራቡ ጅቦች በወቀደ ጥንብ ላይ እኔ እወስድ እኔ እወስድ በማለት ሲረባረቡ እንደሚታየው ሁሉ እነዚህም ሁለቱ አምባሳደሮች እርስ በእርሳቸው ሲዋጉ የሚያሳየውን የቪዲዮ ምስል ተመልክቸዋሁ፡፡

ለማመን የሚያስቸግር ታምራዊ የሆነ ነገር ነበር፡፡ ሶስት ጊዜ አይቸው ነበር፡፡

ሁለቱ አምባሳደሮች እርስ በእርሳቸው ሲዘላለፉ መመልከት ታላቅ ስቃይ ነበር፡፡

ለእራሴ እንዲህ በማለት ነገርኩ ፣ “የማየውን ነገር  አይታመንም ፡፡ የሚዋሹ ዓይኖቼ እና ጆሮዎቼ ለእኔ ውሸት እየዋሹ ነው፡፡“

በዚያ የቪዲዮ ምስል ላይ ያየሁት ነገር ሁለት ሰካራም ሰዎች በአፍሪካ የቢራ ቤት ወይም ደግሞ ቡና ቤት (ወይም በኢትዮጵያ ውስጥ ጠጅ ቤት ወይም ጠላ ቤት እየተባለ በሚጠራው) ውስጥ ሆነው ከእነዚያ መጠጦች በብርሌ ወይም በጣሳ ላፍ ላፍ አድርገው ሞቅ ሲላቸው በጥላቻ መልክ እየተያዩ እርስ በእርሳቸው የሚያደርጉትን ጉንጭ አልፋ ክርክርና ንትርክ  እየተመለከትኩ ያለሁ ነበር የመሰለኝ፡፡

በአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ውስጥ በርዕሰ መምህሩ ቢሮ ውስጥ በመገኘት “እርሱ ነው የጀመረው! አይደለም እርሱ ነው የጀመረው!” እያሉ እርስ በእርሳቸው ጣታቸውን አንዳቸው በአንዳቸው ላይ እየቀሰሩ ሲካሰሱ ሁለት ደደብ ተማሪዎችን ተመልክቻለሁ፡፡ “አምባሳደሮቹም” በእርግጠኝነት እንደዚህ ብለዋል፡፡ “አንተ ነህ የጀመርከው፡፡ ስለእኛ ውስጣዊ ጉዳይ ተናግረሀል፡፡ አንተ በርቀት የምትጓዝ ከሆነ እኔም እንደዚሁ በርቀት እጓዛለሁ“ በማለት የኤርትራው አምባሳደር በዘ-ህወሀት አምባሳደር ላይ የእብሪት እና የንቀት ንግግር ሲያደርግ ነበር፡፡

ሁለት ጎረቤታሞች የሆኑ ልጆች እርስ በእርሳቸው “የእኔ አባት የአንተን አባት ያሸነፈዋል“ በማለት ሲነጋገሩ አየሁ፡፡

በዚያ የቪዲዮ ምስል ላይ ያየሁትን ካየሁ በኋላ ጥልቅ የሆነ ሀፍረት ተሰማኝ፡፡ ወይ ቅሌት !

ድምጼን ከፍ አድርጌ በመጮህ እንግዲህ እነዚህ የአፍሪካ ዴፕሎማቶች ናቸው ወይም ደግሞ ጥርስ ለጥርስ በመያያዝ እርስ በእርሳቸው የሚቦጫጨቁ ባለጌ ወሮበሎች  ናቸው! (አራዊቶች አላልኩም።)

እንዴት ሁለት የአፍሪካ ዴፕሎማቶች እርስ በእርሳቸው (እና በሂደቱ ሁሉም አፍሪካውያን) በኤሌክትሮኒክ መገናኛ ሊዘላለፉ እንክያ ሰላምትያ ሊሉ ይችላሉ?

አንድ ቦታ ላይ የኤርትራው አምባሳደር የዘ-ህወሀትን አምባሳደር እንደ ዴፕሎማት ስርዓት እንዲጠብቅ  ማስጠንቀቂያ ሰጠው  እንዲህ በማለት ፣ “በመሸታ ቤት ውስጥ አይደለንም፡፡ ያለነው በህዝብ ፊት ነው፡፡ በዓለም ላይ ያሉ ሕዝቦች ሁሉ ይመለከቱናል“ በማለት የኤርትራው አምባሳደር ተማጽዕኖውን አቀረበ፡፡

ሁለቱ አምባሳደሮች ቃለመጠይቁን እጅ በእጅ በመያያዝ ወደሚደረግ የቃላት ጦርነት ዕድል ቀየሩት፡፡

ሁለቱም አምባሳደሮች ወደ ቃለመጠይቁ በሚቀርቡበት ጊዜ ተጽፈው የተዘጋጀ የመነጋገሪያ ነጥቦችን እና እንደ ሮቦት ተሞልተው የተነገራቸውን እንዲያሰሙ የመጡ ነበሩ፡፡

የመነጋገሪያ ነጥቦቻቸው አንዱ ሌላኛውን ወገን ገና በመጀመሪያው ዙር በቡጢ ዘርሮ እንደሚጥል እና በድል አድራጊነት እተጎማለለ እንደሚሄድ የተቆጣ ቦክሰኛ ለመሆን ተሞልተው የመጡ ነበሩ፡፡

ሁለቱም አምባሳደሮች በአሁኑ ጊዜ በሁለቱ ሀገሮች መካከል ጦርነት ለምን እንደተነሳ ግልጽ እና ጨዋነትን በተላበሰ መልኩ ለመግለጽ ፍላጎቱ አልነበራቸውም፡፡ የእራሳቸውን የግል አጀንዳ ብቻ ለመናገር ፈለጉ፡፡

ሁለቱም አምባሳደሮች እርስ በእራሳቸው የቃላት ቡጢዎችን እና ጎጂ የሆኑ ቃላትን ተወራወሩ፡፡

ከአንድ ውስብስብ ከሆነ እና ታላቅ ከበሬታ ካለው ዓለም አቀፍ የዴፕሎማት ሰው ከሚጠበቅ ጨዋ ንግግር ይልቅ ለመንገድ ወሮበላ ዱርዬዎች አፍ የሚስማማ፣ በጣም ባዕድ የሆነ እና ቆጥቋጭ የሆነ መግለጫ ሰጡ፡፡

አንዳቸው በአንዳቸው ላይ ርካሽ ተኩስ በመክፈት አንዳቸው በአንዳቸው ላይ የበላይነትን የማረጋገጥ ጨዋታ ለመጫወት ሙከራ አደረጉ፡፡

የእነዚህ የሁለቱ አምባሳደሮች እርባና ቢስ ቃለመጠይቅ የዶናልድ ትሩምፕን ቃለመጠይቅ ከማየት የበለጠ አስከፊ ሆኖብኝ ነበር፡፡ (ሰዉረነ ከዚያ መዓት!)

ሁለቱ አምባሳደሮች እርስ በእርሳቸው በዴፕሎማሲያዊ ስድበ ጭቃ  ጅራፍ ተማዘዙ ጠናክረው ተሰዳደቡ፡፡ የኤርትራው አምባሳደር በአንድ አጋጣሚ ላይ እንዲህ አለ፣ “አንተ እኔን እየተሳደብክ የእኔን አፍ ለማዘጋት ትፈልጋለህ?“ በማለት የዘ-ህወሀቱን አምባሳደር አቋረጠው፡፡

ሁለቱም አምባሳደሮች የዓይናቸውን ቅንድብ ወደ ላይ በመሸብሸብ፣ የንቀት ምላሽ በመስጠት፣ ድብቅ ቃላትን በመወርወር፣ አዋራጅ ቃላትን በመጠቀም እና ሌላውን አሳንሶ በማየት እርስ በእርሳቸው ተጠዛጠዙ፡፡

እርስ በእርሳቸው ጥላሸት ተቀባቡ፣ አንዳቸው በአንዳቸው ላይ ሰይጣናዊ ድርጊትን ፈጸሙ፡፡

በሁኔታቸው ተስፋ የቆረጠችው ጋዜጠኛ እስከምታስቆማቸው ድረስ አምባሳደሮቹ እንደ በቀቀን የሚለፈልፉትን የቃላት ጦርነት አጠናክረው ቀጠሉ፡፡

“አምባሳደር ለሀገር ጥቅም ሲባል ለመዋሸት ወደ ውጭ ሀገር የሚላክ ታማኝ ሰው ነው“ ይባላል፡፡ እነዚህ ሁለት አምባሳደሮች አምባሳደር ለሀገሩ ሲል ለመዋሸት ወደ ውጭ ሀገር የሚላክ እና በሂደት በዴፕሎማሲያዊ እና ጨዋነትን በተላበሰ መልኩ ለሀገራቸው ከመስራት ይልቅ የዘለፋ ቃላትን የሚጠቀሙ እና እራሳቸውን በእራሳቸው የሚያሞኙ የሚ ያዋረዱ መሆናቸውን በተግባር አስመስክረዋል፡፡

ቃለመጠይቁ በሚጀመርበት ጊዜ የዘ-ህወሀት አምባሳደር በመጀመሪያው ቀን የመነጋገሪያ ነጥቦችን በማውጣት ዝርዝር መረጃዎችን አቀረበ፡፡ እንዲህ በማለትም አወጀ፣ “ኢትዮጵያ ያሏት ብቸኞቹ ጠላቶቿ ድህነት፣ ኋላቀርነት እና ድንቁርና ናቸው…በአሁኑ ጊዜ ኢትዮጵያ በፕላኔቷ ላይ ፈጣን የኢኮኖሚ እድገት ከሚያስመዘግቡ ሀገሮች መካከል አንዷ ናት፡፡፡“

ይኸ “የፈጣን ኢኮኖሚ ዕድገት“ እየተባለ ሁልጊዜ በቀጣይነት የሚቀርበው የማጭበርበሪያ ርዕሰ ጉዳይ እኔ በየጊዜው ቅሬታዬን ሳቀርብበት የቆየሁበት ጉዳይ ነው፡፡ የቪዲዮ ምስሉን በምመለከትበት ጊዜ “ሚስተር ‘አምባሳደር’ ውሸት እየዋሸህና ተራ ቅጥፈት የቁጥር ጨዋታ በመጫወት እየነገርከን ነው” በማለት ላቋርጠው ፈልጌ ነበር፡፡

በእርግጥ የዘ-ህወሀት አምባሳደር “ኢትዮጵያ እና የዓለም ባንክ የሚያደርጉትን ተራ ቅጥፈት እና የቁጥር ጨዋታ“ለማስተባበል በማይቻልበት ደረጃ በማጋለጥ ለኢትዮጵያ ሕዝብ እና ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ እያቀረብኳቸው ያሉትንግልጽ የሆኑ እና ወቅታዊ የሆኑ የትንታኔ ትችቶቼን አላነበበም፡፡

ባለፉት አስርት ዓመታት አስመዘገብኩት እያለ የሚመጻደቅበት የዘ-ህወሀት ባለሁለት አሀዝ የኢኮኖሚ ዕድገት ከምንም ጥርጣሬ በላይ ፍጹም ውሸት፣ ተራ ቅጥፈት እና የቁጥር ጨዋታ መሆኑን በተጨባጭ ማስረጃ እያቀረብኩ ሳጋልጥ ቆይቻለሁ! ከዚህም በተጨማሪ ማንም ሰው ቢሆን ይህንን ተራ ቅጥፈት እንደ ዘ-ህወሀት በመቅጠፍ የሚደግም ቢኖር እርሱም የለየት ቀጣፊ ውሸታም ነው!

የዘ-ህወሀት አምባሳደርም ኢትዮጵያ እ.ኤ.አ በ2000 እና በ2009 ዓመተ ምህረቶች መካከል 11.7 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር በሕገ ወጥ የገንዘብ ዝውውር ምክንያት ያጣችበትን እውነታ በንግግር አጀንዳው ውስጥ ሳይጠቅስ ሆን ብሎ በማጭበርበር  አልፎታል፡፡

እ.ኤ.አ በ2011 ግሎባል ፋይናንሻል ኢንቴግሪቲ/Global Financial Integrity የተባለው ድርጅት  ከኢትዮጵያ በሕገ ወጥ የገንዘብ ዝውውር ምክንያት ከሀገር ውስጥ የወጣው ገንዘብ  እ.ኤ.አ 2009 በሁለት እጥፍ በላይ በመሆን 3.26 ቢሊዮን ዶላር ሆኗል፡፡

በሕገ ወጥ ወጥ የገንዘብ ዝውውር የወጣን ያንን ያህል ገንዘብ በውጭ ሀገር ባንኮች የሂሳብ አካውንት በመክፈት ማጨቅ የሚችል በኢትዮጵያ ውስጥ ያለ ባለስልጣን ማን ነው? ለመሆኑ ኢትዮጵያን ደኃ፣ ኋላቀር እና ድንቁርና የተንሳራፋባት ሀገር እንድትሆን ያደረገ ማን ነው?

የዚህ ጥያቄ ምላሽም እንዲህ የሚል ይሆናል፡ የኢትዮጵያ አራተኛው ጠላቷ!

የዘ-ህወሀት አምባሳደር በቅርብ ጊዜ የተደረገውን የትጥቅ ግጭት የጀመረችው እና ላለፉት ዓመታት ሁሉ በቀጣናው ሌሎች ግጭቶችን ስትፈጥር የቆየች ኤርትራ ናት በማለት ከሷታል፡፡

የኤርትራው አምባሳደር እጅግ በጣም በመበሳጨት እና ንቀትን የተላበሰ በማያስመስል መልኩ ለመቅረብ ሞከረ፡፡ ሙሉ ትችቱን እንዲህ በማለት ጀመረ፣ “በአምባሳደሩ በጣም አዝናለሁ ምክንያቱም ይህንን ጥያቄ በመመለሱ ረገድ የተሰጠውን የስራ ኃላፊነት ገደብ ጥሷል፡፡“ ከብዙ ጊዚያት በፊት ኤርትራውያን እና ዘ-ህወሀት ጽኑ ወዳጆች እንደነበሩ ያለፈውን በመቃኘት እንዲህ በማለት ተናገረ፣ “ሁላችንም በአንድ ላይ የቆምን ወዳጆች ነበርን፡፡ በአንድ ላይ ሆነን የመንግስቱን አገዛዝ አስወገድን፡፡ እናም እ.ኤ.አ በ1998 እስከተከሰተው የኢትዮጵያ – ኤርትራ የጦርነት ጥቃት ድረስ በሰላማዊ መንገድ እንኖር ነበር፡፡” ባለፈው ሳምንት ባቀረብኩት ትችቴ ላይ እኔም ይህንኑ አንድ ዓይነት ነገር ነበር ያልኩት፡፡

የኤርትራ አምባሳደር የተሰጠውን መድረክ ለዘለፋ እና ለጭቅጭ መጠቀሙን በመተው የቀረበለትን ጥያቄ ብቻ እንዲመልስ በቃለመጠይቅ እድራጊ ጋዜጠኛዋ ተማጽዕኖ በቀረበለት ጊዜ ተቆጣ፡፡ ቃለመጠይቅ አድራጊዋ በተደጋጋሚ ጥያቄዎችን በመጠየቅ ወደሚቀጥለው ርዕሰ ጉዳይ ለማለፍ ሙከራ በማድረግ ላይ ነበረች፡፡ በከፍተኛ ፍጥነት ያቋርጣት ነበር፡፡ ድምጹን ከፍ በማድረግ የዘ-ህወሀትን አምባሳደር እንዲህ በማለት ይተች ነበር፡

“ምናልባትም ዲና አያውቀውም ይሆናል፡፡ ኤርትራ እና ኢትዮጵያ በአንድነት ሆነን የመንን ወግተናል…በሕግ ባለመገዛት የኤርትራን ግዛትነት ወደ ኋላ በመተው በኤርትራ ድንበር ላይ የሚገኙትን ሁለቱን ደሴቶቻችንን እየከበበች ያለች የመን መሆኗን የነገረችን ኢትዮጵያ ነበረች… በኢትዮጵያ ውስጥ እውነተኛውን ስልጣን የተቆጣጠረው እና አናሳ ቡድን  የሆነው ህወሀት (ህዝባዊ ወያኔ ሀርነት ትግራይ) ይህንን ጉዳይ በሚገባ ያውቀዋል፡፡ የመንን በመወጋንበት ጊዜ እገዛ አድርገውልናል፡፡“

የዘ-ህወሀት አምባሳደር በበኩሉ ግልጽ በሆነ መልኩ የኤርትራውን አምባሳደር አፍ ለማስያዝ በማሰብ “ሁለቱ ቡድኖች ጥሩ ወዳጆች ነበሩ፣ ሆኖም ግን አሁን በእጅ ላይ ያለው ጉዳይ የመንግስቱ ባህርይ ጉዳይ ነው [የኤርትራ አምባሳደር የሚወክለው]… አሁን ዋናው ጉዳይ የድንበር ስምምነቱን ተግባራዊ ማድረግ ነው… የጋራ የሆኑ ዕድሎች አሉን፡፡ እንደምታውቀው ወይ አብረን እንዋኛለን አለያም አብረን እንሰጥማለን” ነበር ያለው፡፡

ለእራሴ እንዲህ አልኩ፣ “ቢንጎ!” (ማለትም ጎሽ  እርፍ በለዉ ! )

ባለፈው ሰኞ ባወጣሁት ትችት በኢትዮጵ-ኤርትራ መካከል እየተካሄደ ያለው የጦርነት ጨዋታ በሁለቱ ወንድማማቾች መካከል የሕዝቡን ስሜት ለማስቀየስ (ለማወናበድ) ነው በማለት የክርክር ጭብጤን አቅርቤ ነበር፡፡ የጦርነት ተጫዋቾች በስልጣን ላይ ለመቆየት አንድ ዓይነት የሆነ መንትዮች የአንዱ መኖር ለሌላው ህልውና በመሆኑ እና አንዱ ከሌለ ሌላው እንደማይኖር ስለሚያውቁ እነዚህ ሁለት ጽንፈኛ ቡድኖችም በተመሳሳይ መልኩ ለህልውናቸው አንዳቸው ለአንዳቸው ይፈላለጋሉ፡፡ ባተር መያዣ ከረጢት ውስጥ ያሉ የአተር ዘሮች ማለት ናቸው፡፡ እንዲህ በማለት ጥያቄ አቅርቤ ነበር፣“በአንድ ሳንቲም ሁለት የተለያየዩ ገጽታዎች ላይ ባሉ ቡድኖች መካከል ጦርነት ሊካሄድ ይችላልን?

ሁለቱ ገጽታዎች አንዱ በአንዱ ላይ ጦርነት ለማወጅ አቅሙ የላቸውም ምክንያቱም ያንን ካደረጉ ሁለቱም አብረው ይሰጥማሉና፡፡

የኤርትራ አምባሳደር በእራሱ ተቀናቃኝ ላይ ጮኸበት፡፡ ሁለቱ ቡድኖች በአንድነት ሆነው የመንግስቱን ወታደራዊ አገዛዝ ወግተዋል፡፡ እንደዚሁም ሁሉ ሁለቱም ወገኖች በአንድነት ሆነው የመናውያንን ወግተዋል፡፡

ያለ ኤርትራውያን እገዛ ዘ-ህወሀት የሀገሪቱ መናገሻ ከሆነችው አዲስ አበባ አይደርስም ነበር፡፡

በሁለተኛው የቃለመጠይቅ ክፍል ሁሉም ገሀነም ክፍት ነበር፡፡ ለሁሉም ነጻ የጭካ ጅራፍ ዘመቻ  ተከፈተ ፡፡

ሁለቱ አምባሳደሮች ቃለመጠይቅ አድራጊዋ ጥያቄ እንድታቀርብላቸው አልፈቀዱም ነበር፡፡ አፍ አፏን አሏት ። (ስያሳፍሩ!)

አንዳቸው ሌላኛውን መከተል ጀመረ ፡፡ እንዲያውም እንደ ድመት እና የውሻ ጦርነት ነበር ማለት ይቻላል፡፡

የዘ-ህወሀት አምባሳደር እንዲህ በማለት አወጀ፣ “ከጎረቤት ሀገሮች ጋር ልዩ የሆኑ ስምምነቶች አሉን…የኤርትራው አምባሳደር እያደረገ ያለው ንግግር በተጨባጭ በመሬት ላይ የሌለ ነው…በማናቸውም ሀገሮች ጉዳይ ጣልቃ አንገባም…

ይህ በእንዲህ እንዳለ “የተሰጠህን ጥያቄ ብቻ ምላሽ ስጥ” በማለት የኤርትራው አምባሳደር በኃይል አቋረጠው፡፡

የዘ-ህወሀት አምባሳደር በበኩሉ እንዲህ የሚል ምላሽ ሰጠ፣ “አምባሳደር አንተ አትመራኝም፣ እኔ የእራሴን ህሊና ብቻ ነው የምናገረው… እስቲ እንደ ዴፕሎማት እንስራ፣ እባክህ፣ እባክህ… አንተ ጨዋ ሰው ነህ፣ ትልቅ ሰው ነህ“ በማለት የዘ-ህወሀት አምባሳደር የትችት ናዳውን አወረደ፡፡

የዘ-ህወሀት አምባሳደር እንዲህ በማለት ትችቱን ቀጠለ፣ “አምባሳደሩ ኢትዮጵያ ምን እየጠየቀች እና እያለች እንዳለ ምንም ዓይነት መረጃ የለውም…  (ደንቆሮ ማለቱ ይሆን?) እኔ ከእርሱ እንደዚህ ያለ ነገር በፍጹም አልጠብቅም ነበር ምክንያቱም ዝም ብሎ ምዕናባዊነትን ፈጥሮ የማይነገር የተከበረ ሰው፣ የተከበረ አምባሳደር ይመስለኝ ነበር…“

“አንተ እየተሳደብክ የእኔን አፍ ማዘጋት ትፈልጋለህ?” በማለት የኤርትራው አምባሳደር አቋረጠው፡፡

የዘ-ህወሀት አምባሳደር የኤርትራ አገዛዝ አምባገነን ተብሎ እንደሚጠራና ቀጣናውን የሚያተራምስ ነው በማለት ከሰሰው፡፡ የእራሱን ክስ ግልጽ ለማድረግ “የዘ-ህወሀት አምባሳደር የኤርትራ አገዛዝ  በሶማሊያ ከአልሸባብ [የሶማሊያ አሸባሪ ቡድን] ጋር ይተኛ ነበር” ብሏል፡፡

የዘ-ህወሀት አምባሳደር በእርሱ ተቀናቃኝ ቆዳውን በስቶ የሚገባ ትችት አቅርቦበታል፡፡

የጩኸቱ ውድድር አምባሳደሮቹ አንዳቸው ሌላኛውን እያቋረጡ በሚጠዛጠዙበት ጊዜ ክርክሩ ወደተሟላ ደረጃ የደረሰ ሲሆን ለዚህ የአጻፋ ምላሽ የኤርትራው አምባሳደር እንዲህ የሚል ትችት አቀረበ፡

“እስከ አሁን ድረስ በጨለማ ውስጥ ነው ያለ ስል በጣም አዝናለሁ… ኤርትራ ለአልሻባብ ምንም ዓይነት እርዳታ አልሰጠችም እያለ መርማሪ ቡድኑ በየጊዜው ዘገባ ሲያወጣ ቆይቷል“ በማለት የኤርትራው አምባሳደር ካደ፡፡ የዘ-ህወሀቱ አምባሳደር ጨዋነትን ባልተላበሰ መልኩ የኤርትራውን አምባሳደር በሚያቋርጥበት ጊዜ የኤርትራው አምባሳደር በጣም ተበሳጨ እና “እባክህ! እባክህ ልናገርበት! በመሸታ ቤት ውስጥ አይደለም ያለነው፡፡ ያለነው በሕዝብ ፊት ነው፡፡ ሕዝቡ እኛን እየተመለከተ ነው“ በማለት የኤርትራው አምባሳደር ተማጽዕኖውን አቅርቧል፡፡

የአልሻባብ ውንጀላ ለኤርትራው አምባሳደር የመጨረሻው የተወረወረ ገለባ መሆን ነበረበት፡፡ ሆኖም ግን የኤርትራው አምባሳደር እንደገና ሙሉ መተማመንን በተላበሰ መልኩ መተቸቱን እንዲህ በማለት ቀጠለ፣ “እነርሱ [ዘ-ህወሀት] በኢትዮጵያ ውስጥ 400 አማጺ ኦሮሞዎችን ገድለዋል፡፡ የዘ-ህወሀት አገዛዝ ከእራሱ ሕዝብ ጋር በሰላማዊ ሁኔታ አይደለም ያለው፡፡ በሁሉም አቅጣጫዎች በመተኮስ ላይ ነው የቆየው፡፡“ የዘ-ህወሀት አምባሳደር እጆቹን ወደ ኤርትራው አምባሳደር አቅጣጫ ማወናጨፉን እንዲያቆም እንዲህ በማለት ትዕዛዝ ሰጠው፡፡ “እጆችህን እንደ እኔ ሁሉ እዚያው በእራስህ ምህዋር ጠብቅ [የእራሱን እጆች በወንበሩ መደገፊያ ላይ እንዴት አድርጎ እንዳስቀመጠ እያመላከተ]“  እጅግ በጣም አስገራሚ ነገር ነበር!

የኤርትራው አምባሳደር ከመቅጽበት ቱግ ብሎ ተቆጣ እና እንዲህ አለ፣ “በርቀት የምትጓዝ ከሆነ እኔም በርቀት እሄዳለሁ፡፡ እርሱ [የዘ-ህወሀት አምባሳደር] ከትግራይ ወገን ውስጥ አይደለም፡፡ የእርሱ ህዝቦች ተገድለዋል፡፡ እርሱ ኦሮሞ ነው፡፡ በርቀት የምትጓዝ ከሆነ እኔም በርቀት እሄዳለሁ“ አለው፡፡

የዘ-ህወሀት አምባሳደር እንደገና እንዲህ በማለት ተኮሰ፣ “ለኦሮሞዎች አንተ ልትናገርላቸው አትችልም“  አለው፡፡

የኤርትራው አምባሳደር ብልጠትን ባዘለ፣ ፈጣን በሆነ እና ጨዋነትን ባልተላበሰ መልኩ “ለኦሮሞዎች መናገር እችላለሁ“ አለው፡፡

የኤርትራው አምባሳደር እንዲህ በማለት ክሱን አጠናከረ፣ “አንተው ጀመርከው፡፡ ስለእኛ ውስጣዊ ጉዳይ ብዙ አወራህ፡፡“

የዘ-ህወሀት አምባሳደር በተኩስ የዒላማ ጨዋታ ጥይት መደብደብ ስላልፈለገ የነገሩን ዳህራ ወደ ሌላ አቅጣቻ በማዞር እንዲህ አለ፣ “እኛ ፖሊሲ አለን…ኤርትራ ጥቃት የምትሰነዝርብን ከሆነ ለጥቃቱ ተመጣጣኝ የሆኑ እርምጃዎችን እንወስዳለን፡፡ እነርሱ በተዋጊ አውሮፕላን የሚደበድቡን ከሆነ እኛም በተመሳሳይ መልኩ በአውሮፕላን የአጻፋ ምላሽ እንሰጣለን፡፡ በመሬት ላይ ጥቃት የሚፈጽሙብን ከሆነ እኛም በመሬት ላይ ተመጣጣኝ ጥቃት እንፈጽማለን“ ነበር ያለው፡፡

የኤርትራው አምባሳደር እራሱን በማረጋጋት እንዲህ በማለት ጸጥ ለማለት ሞከረ፡

“ጸጥታ በነገሰበት ሁኔታ መናገር እችላለሁን?” እባክሽንእርሱን [የዘ-ህወሀትን አምባሳደር] ጸጥ እንዲል ልታደርጊው ትችያለሽን?... ለድንበር ውዝግቡ ቀላል የሆነ መፍትሄ አለ… በሰላም መኖር እንፈልግ ነበር… አሁን በህይወት የሌለው ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ እና አሁንም ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ እየደጋገመ በኤርትራ ውስጥ የአገዛዝ ለውጥ መደረግ አለበት እያለ በየጊዜው ሲናገር ቢቆይም ከአገዛዝ ለውጥ በኋላ በወሰኑ አካባቢ ምን ሊመጣ እንደሚችል እንኳ አያውቀውም በማለት ስናገር ሀዘን ይሰማኛል ምክንያቱም አንድ ጊዜ አፉ ላይ ካስቀመጡለት እርሱም እራሱ የአገዛዝ ለውጥ መደረግ አለበት ወዘተ፣ ወዘተ፣ ወዘተ በማለት ይናገራል፡፡ እርሱ [ደሳለኝ] እራሱ የአብዮቱ እና የአገዛዙ አካል አልነበረም፡፡ ሆኖም ግን እንዲሁ በእጅ ብድግ በማድረግ ጠቅላይ ሚኒስትር እንዲሆን ተደርጓል፡፡ ስለሆነም በድንበር ውዝግቡ ላይ የተሰጠውን ፍርድ በመቀበል የእራሱን ኃይሎች ከአካባቢው ለማንቀሳቀስ በኢትዮጵያ መንግስት፣ በህወሀት መንግስት እና በአናሳው መንግስት የሚወሰን ይሆናል፡፡ እኛ ግን የዴፕሎማሲያዊ ግንኙነቱን  ጀምረናል…”

ቃለመጠይቅ አድራጊዋ ጋዜጠኛ ስለ ሰብአዊ መበቶች አያያዝ ጉዳዮች እና ዜጎች በኤርትራ ውስጥ ታፍነው ስለሚሰወሩበት ሁኔታ ጥያቄ ባቀረበችለት ጊዜ የኤርትራው አምባሳደር የጭቃ ጅራፉን ማጮህ ጀመረ፡፡ እንዲህ በማለት ገለጻ አደረገ፣ “ከዚህ አካባቢ የተሰደዱት ሁለት ሶስተኛ የሚሆኑት ኢትዮጵያውያን ናቸው“ ጠበቅ ተደርጎ ሲያዝ እንዲህ በማለት ጋዜጠኛዋን መክሰስ ጀመረ፣ “ትልቁ ችግር እናንተ ኃላፊነት የሚሰማችሁ ጋዜጠኞች አይደላችሁም፡፡ ምንም ዓይነት የእራሳችሁን ምርመራ አታደርጉም፡፡ ታውቃላችሁ ችግሩ ያለው በኢትዮጵያ ላይ እንደሆነ ማወቅ ነበረባችሁ፡፡ ምክንያቱም ኢትዮጵያውያን ናቸው የእራሳቸውን ሕዝቦች በመግደል ላይ ያሉት፡፡ ኤርትራ የእራሷን ዜጎች ገትድላለች የሚል አንድም ዓይነት ዘገባ ማቅረብ አትችሉም፡፡ በዚህ ላይ የእራሳችሁንም ምርምር በማድረግ መምጣት አለባችሁ፡፡ እኛ በየጊዜው የምናወጣቸውን ጋዜጣዊ መግለጫዎች እና ማንኛውንም ነገር አንብባችሁ መምጣት አለባችሁ…“

በቃለመጠይቁ የመጨረሻ ደቂቃ ላይ ከሰል ድስቱን ጥቁር ብሎ የመጥራት ያህል በሆነ መልኩ የተጠናቀቀ ነበር፡፡

የኤርትራ አምባሳደር እንዲህ የሚል አንድ የመጨረሻ ቃል ነበረው፣ “ይህ አናሳ መንግስት ወደ ህሊናው መመለስ እንዳለበት ተስፋ አደርጋለሁ“ የሚል ነበር፡፡

ቃለመጠይቅ አድራጊዋ ቃለመጠይቁ ተጠናቅቋል በማለት ካወጀች በኋላ የዘ-ህወሀት አምባሳደር እንደገና ተመልሶ የመጨረሻ መለስ ለመስጠት እንዲህ ብሎ ነበር፣ “ይህ መንግስት [የኤርትራ] ለበርካታ ዓመታት ምርጫ የሚባል ነገር አያውቅም፡፡ ለብዙ ዓመታት ምርጫ የሚባል ነገር በፍጹም አያውቅም፡፡ ይልቁንም ይኸ መንግስት ነው ሕዝቡን ለበርካታ ዓመታት በመግደል ላይ ያለው“ ነበር ያለው፡፡

አቤቱ ፈጣሪያችን!

እንዴት ያለ የሚያስገርም ነገር ነው እባካችሁ?

የዘ-ህወሀት አምባሳደር ዘ-ህወሀት እ.ኤ.አ ግንቦት 2015 ምርጫውን መቶ በመቶ በማሸነፍ ድል ተጎናጽፊያለሁ በማለት ያውጀውን እውነታ የተገነዘበው አይመስለኝም፡፡ እ.ኤ.አ በ2010 ዘ-ህወሀት 99.6 በመቶ አሸነፍኩ በማለት እምቧ ከረዩ ሲል የነበረውን የሚያውቀው አይመስለኝም፡፡

ማወቅማ ያውቀዋል ግን አውቆ የተኛን ቢቀሰቅሱት አይሰማም ነው ነገሩ!

ጉድ እኮ ነው ጎበዝ የዘ-ህወሀቱ አምባሳደር ኤርትራ ለበርካታ ዓመታት ምርጫ አታውቅም በማለት ለኤርትራው አምባሳደር የባዶ ዲስኩሩን ገለጻ ሲያቀርብ አጃይብ ከማለት በስተቀር ሌላ ምን ሊባል ይችላል! (የዘ-ህወሀት አምባሳደር በመሬት ላይ አምባሳደር ሆኖ ሳያገለግል በየትኛው ፕላኔት ላይ አምባሳደር ሆኖ ነው ጊዜዉን የምያሳለፈው ጃል!?)

የዘ-ህወሀት አምባሳደር በመስታወት ቤት ውስጥ የሚኖር ሰው ድንጋይ አይወረውርም የሚለውን የቆየ የኢትዮጵያውያን አባባል የሰማ ያለመሆኑን እገምታለሁ፡፡

ወይም ደግሞ የእውነት መንፈስ በአባዩ ህሊናህ ውስጥ እንዲያድር በቅዱሱ መጽሐፍ ውስጥ የተጻፈውን እና እንዲህ የሚለውን መስመር አላነበበም፡ “አንተ አስመሳይ በመጀመሪያ ደረጃ በአንተ ዓይንህ ውስጥ ያለውን ጉድፍ አውጣ፡፡ ከዚያም በኋላ በወንድሞችህ ዓይን ውስጥ ተጋርጦ የሚገኘውን ጉድፍ ጥርት ባለ ሁኔታ ትመለከታለህ፡፡“

በእነዚህ አምባሳደሮች መካከል በተደረገው የቃላት የተኩስ ልውውጥ ውስጥ ማን አሸናፊ ሆኖ ወጣ?

ሁሉም አፍሪካውያን ተሸነፉ፡፡

ጥያቄዬን እንዲህ በማለት እንደገና አቀርበዋለሁ፣ የአፍሪካ ቀንድ ተስፋ ሊኖረው ይችላልን?

ወገኖቼ ዓላማ አለን የሚሉ ሁለት የጎረቤት ሀገሮች በሰለጠነ መልክ፣ በተገራ አንደበት፣ ክብርን ባጎናጸፈ ሁኔታ፣ በመከባበር እና አርቆ አሳቢነትን ባከተተ መልኩ መነጋገር ካልቻሉ ተስፋ ይኖራል ብላችሁ ታስባላችሁ?

ዓላማ አለን የሚሉ የሁለት የጎረቤት ሀገሮች ዴፕሎማቶች ዘለፋን የሚገበዩ ከሆነ እና ለእርባናቢስ የፖለቲካ አጀንዳቸው ሲሉ አንደኛው በሌላኛው ላይ ሲቀልድ፣ ጉራውን ሲቸረችር፣ ሲበጠብጥ፣ ሲጮህ እና ሸፍጥ ሲሰራ ተስፋ ይኖራል ብላችሁ ታስባላችሁ?

ዓላማ አለን የሚሉ ሁለት የጎረቤት ሀገሮች ዴፕሎማቶች በንዴት እየጦፉ በመመጻደቅ በማሞኘት፣ በመናቅ፣ በጥላቻ፣ አሳንሶ በማየት እና በማጭበርበር የዓይናቸውን ቅንድብ ወደ ላይ በመሸብሸብ  በንዴት የሚጦፉ ከሆነ ተስፋ ይኖራል ብላችሁ ታስባላችሁ?

ለሁለቱ አምባሳደሮች አስተማሪ የሆነች አጋጣሚ፣

የአስተማሪዎች ችግር ማስተማር የመውደዳቸው ጉዳይ ነው፡፡ እዚህ ጋ ለሁለቱ አምባሳደሮች እና ለሚወክሏቸው አገዛዞች ትምህርታዊ ዕድል እንዳለ አድርጌ አስባለሁ፡፡

እነዚህ አምባሳደሮች ከእነርሱ ታላቅ መሪዎች የተዋጊነት፣ በቅራኔ የተሞላ፣ ጀብደኛ፣ በቀላሉ የሚገነፍሉ እና ጠብየለሽ በዳቦ ከሆኑት ፍጡሮች የተማሯቸው ነገሮች ስለመኖራቸው እርግጠኛ አይደለሁም፡፡ ሆኖም ግን ከዚያ የተማሩት ነገር ይኖራል ብዬ እገምታሁ!

ያም ሆነ ይህ ባለፉት አስርት ዓመታት ጊዜ ውስጥ ከዘ-ህወሀት ጋር መነጋገር ማለት በጥቁር ባልጩት ድንጋይ ላይ ውኃ ከማፍሰስ ጋር መሳ ለመሳ እንደሆነ ግንዛቤ ወስጃለሁ፡፡ ፍጹም በሆነ መልኩ እርባናቢስ ሙከራ ነው፡፡

አንድ ምሳሌ እነሆ፡፡ ከሶስት ዓመታት በፊት በዩናይትድ ስቴትሰ አሜሪካ ውስጥ ያልተመዘገበ ቦንድ መሸጥ ወንጀል ነው በማለት ነግሪያቸው ነበር፡፡ ሊጥሱት የፈለጉትን የዩናይትድ ስቴትስን ሕግ አንቀጽ እና ምዕራፍ ሰጠኋቸው፡፡

ሆኖም ግን ሁልጊዜ ስለድክመታቸው እና ከሕግ አግባብ ውጭ ስለሚያከናውኑት መጥፎ ተግባራቸው በተደጋጋሚ ጠንካራ ትችት የሚያቀርብባቸው ሰው በመሆኑ ምክንያት ሊሆን ይችላል ጉዳዩን ከምንም ሳይቆጥሩት ቀሩ፡፡ ሆኖም ግን እውነተኛውን ነገር ፊት ለፊት በመናገር ከወንጀል ድርጊቶቻቸው እንዲቆጠቡ በግልጽ ነግሪያቸው ነበር፡፡

በዚህም መሰረት የእኔን ምክር ከምንም ባለመቁጠር እና ባለመቀባለቸው በአሁኑ ጊዜ ላታለሉት እና ለዘረፉት የዲያስፖራ ማህበረሰብ 6.5 ሚሊዮን ዶላር እንዲከፍሉ ተገደዋል፡፡

ማናቸውም ቢሆኑ የእኔን ምክር ይቀበላሉ የሚል እምነት የለኝም ሆኖም ግን ከመናገር ወደኋላ አላፈገፍግም፡፡

ለእነዚህ ደንቆሮ አምባሳደሮች ልሰጣቸው የምፈልገው ምክረ ሀሳብ ቢኖር እነርሱ እና ተባባሪዎቻቸው በዲጂታል ዴፕሎማሲ ዘመን የእራሳቸውን የስራ ድርሻ አበጥረው ማወቅ እንደሚኖርባቸው ማስገንዘብ እፈልጋለሁ፡፡

የእነርሱ የዓለም አማጺያን እና የጫካ ዴፕሎማሲ ጊዜው አልፏል፡፡

የመንግስታት ውስጣዊ ሚስጥሮች ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ይፋ በሚሆኑበት እና በኮምፒውተር ቁልፍ መክፈቻ እና በኢንተርኔት መረብ ግንኙነት ለእያንዳንዱ ሰው መረጃ በሚቀርብበት በአሁኑ በዲጂታል ዴፕሎማሲ ዘመን እየኖርን እንገኛለን፡፡ የዊኪሊክስ /የመግቢያ ገመዶች አማካይነት መንግስታት ውሸቶቻቸውን፣ መጥፎ ድርጊቶቻቸውን እና ሙስናቸውን ለመደበቅ አሰቸጋሪ ሁኔታ ላይ ወድቀው ይገኛሉ፡፡

ሁለቱም አምባሳደሮች ሲደረግላቸው ከነበረው ቃለመጥይቅ አፈጻጸማቸውን እንደገና መለስ ብለው መገምገም እና ከዚያም ትምህርት መውሰድ እንዳለባቸው ተማጽዕኖዬን አቀርባለሁ፡፡ በዴፕሎማሲ አመራር ላይ አንድ ወይም ሁለት ኮርሶች መውሰድ እንዳለባቸው ማሰብ ይኖርባቸዋል፡፡ ይህም ማለት ዴፕሎማቶች እርስ በእርሳቸው ለመግባባት መናናቅ እና መዘላለፍ የለባቸውም፡፡

በዴፕሎማቶች የሚነገሩ ልዩ የሆኑ ቋንቋዎችን መማር እና መጥፎ ዴፕሎማሲያዊ ግንኙነቶችን እና ንግግሮችን በሚገባ ማወቅ እና መካን ይኖርባቸዋል፡፡ (መካን አለባቸው በምልበት ጊዜ የአስመሳይነት ዴፕሎማሲን ማለቴ አይደለም፡፡)

የለየለት ወሮበላ ዘራፊ ልዩ መለያ ልብስ ለብሰው ከመታየት ቢያንስ የህዝብ ዴፕሎማቶችን መምሰል አለባቸው፡፡

ቃለመጠይቅ የንግግር ስረ መሰረትን ለማሳት በመድረክ ላይ የሚደረግ ንግግር እንዳልሆነ መገንዘብ ይኖርባቸዋል፡፡ ዴፕሎማሲ በማንኛውም ረገድ የቃላት ጦርነት ወይም ደግሞ የጦርነት ዴፕሎማሲ ጦርነት ማለት አይደለም፡፡

ዴፕሎማቶች ለእነርሱ የተዘጋጁላቸውን ጥያቄዎች መመለስ እንጅ እዚህም እዚያም በመርገጥ አግባብነት ከሌላቸው ጉዳዮች ጋር በማገናኘት የህዝብን ስሜት ለማስቀየስ ጥረት ማድረግ የለባቸውም፡፡

አንድ ቃለመጠይቅ የሚደረግለት ዴፕሎማት ከሌላው በተቃራኒ በኩል ቃለመጠይቅ ከሚደረግለት ሰው ጋር በሚጋጭበት ጊዜ ቃለመጠይቅ አድራጊውን ጋዜጠኛ መዘለፍ አግባብነት የለውም፡፡ ፕሮፌሽናል ባለሙያ የሆነችውን ጋዜጠኛ ኦክዋራን ቃለመጠይቅ ከማድረግሽ በፊት ምርምር ሳታደርጊ ቃለመጠይቅ የምታደርጊ ኃላፊነት የጎደለሽ ጋዜጠኛ ነሽ ብሎ መክሰስ ይቅርታ ሊደረግለት እና ማስተባበል ሊደረግበት የማይችል ጉዳይ ነው፡፡

ሁለቱ አምባሳደሮች እርስ በእርሳቸው ይቅር እና ለጋዜጠኛውም ቢሆን ክብር ማሳየት ይኖርባቸዋል፡፡

ሁለቱ አምባሳደሮች ዓለም አቀፍ ለሆኑ ጉዳዮች ልዩ ትኩረት በመስጠት መልካም የሆነ የጋዜጠኝነት ክብር መስጠት እንጅ እንደ አፍሪካ የቢራ ወይም መሸታ ቤቶች ውስጥ እንደሚደረገው ጭቅጭቅ፣ የዘፈቀደ አካሄድ፣ እርባና የለሽ ባህሪ ማሳየት እና የሞኝነት አካሄድ ማንጸባረቅ በፍጹም የለባቸውም፡፡

ከዚህም በተጨማሪ ታላላቅ ዴፕሎማቶች ታላቅ አድማጮች ናቸው፡፡ የጩኸት ዴፕሎማሲ ታላቅ ዴፕሎማሲን አይፈጥርም፣ ይልቁንም ታላቅ የወሮበላ የዘራፊ ዴፕሎማሲን ብቻ ነው ሊያስገኝ የሚችለው፡፡

ተጠቃሚ መሆን አለባቸው፡፡

ተስፋየለሽነትን ሳይሆን የዴፕሎማሲ ተስፋን ለመተንበይ መሞከር ይኖርባቸዋል፡፡ የአፍሪካ አምባሳደር መሆን ይኖርባቸዋል እንጅ ተስፋቢስ የአፍሪካ አምባሳደሮች መሆን የለባቸውም፡፡

የአፍሪካ ቀንድ ተስፋ ሊኖረው ይችላልን?

እ.ኤ.አ ጥቅምት 2014 “የህወሀት ወሮበላ የዘራፊ ዴፕሎማሲ” በሚል ርዕስ ትችት አቅርቤ ነበር፡፡ ያቀረብኩት ትችት በዋሺንግተን ዲ.ሲ. የኢትዮጵ ኤምባሲ ቅጥር ግቢ ውስጥ ተቃዋሚዎች ለመግባት በመሞከራቸው ምክንያት የዘ-ህወሀት ዴፕሎማት የጥይት ተኩስ በመክፈት ከተማውን ሲያተራምስ የነበረበትን አስደንጋጭ እና አሳፋሪ ድርጊት ያጋለጠ ነበር፡፡ ከጫካ ጀምሮ የለመደውን በተቃዋሚዎች ላይ ተኩስ በመክፈት ትርምስ ሲፈጥር ለነበረበት ሁኔታ የዴፕሎማሲ ከለላ እንዲለምድ ለመደረጉ ከታውስታ የማይጠፋ በመሆን የሚደንቀኝ ይሆናል፡፡ በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ከፍተኛ ተልዕኮ ያለው የውጭ ሀገር ዴፕሎማት መሆኑን እረስቶታልን?

የሁለቱን አምባሳደሮች ቃለመጠይቅ በማይበት ጊዜ ተመሳሳይ ስሜት ተሰምቶኛል፡፡ ብቸኛው ልዩነት የኤምባሲው ዴፕሎማት ሽጉት የያዘ የመሆኑ ጉዳይ ነው፡፡

የአፍሪካ ቀንድ ተስፋ ሊኖረው ይችላልን?

ደህና…

ተስፋ በስሜታዊነት የተሞላ ነው፣

በቀዝቃዛዋ መሬት አዳምጨዋለሁ፣

በእንግዳው ባህርም አዳምጨዋለሁ፣

ሆኖም ግን በውኑ ዓለም የለም፣

የእራሴን ግን ጠይቆኛል፡፡

ለአፍሪካ ቀንድ ትንሽ የተስፋ ፍርፋሪ የሚሰጠኝ ባገኝ አንዴት ደስ ባለኝ! Horn text plus

ኢትዮጵያ በክብር ለዘላለም ትኑር!  

ሰኔ 21 ቀን 2008 ዓ.ም

ሰበር መረጃ… በመፍረስ እና በመሸሽ ላይ የሚገኘዉ ህወሃት !

 

Woyane ooእራሱን የትግራይ ነጻ አዉጪ ቡድን እያለ የሚጠራዉ የወያኔ ስርአት ዋነኛ የጀርባ አጥነት የብሔራዊ መረጃ በዘረፋና በሽሽት ተጠምዷል።  በሰሞኑ የህዉ የብሔራዊ መረጃ 9 ሚሊዮን ዶላር ወጪ በማድረግ በአለም ዙሪያ የሚገኙ የህወሃት የመረጃ ክንፍ ቀድሞ የሰየማቸዉንና በስለላ ስራ ላይ ተሰማርተዉ የነበሩ የሌላ ብሔር አባላቶችን በሙሉ መልሶ ወደ ሐገር ቤት በማስገባት በምትካቸዉ ከ 242 የሚጠጉ የአንድ ብሔር ብቻ ተወላጅ የሆኑ የመረጃ ሰራተኞችን እየተካ ይገኛል።

ጉዳዩን በትኩረት የተመለከቱት መረጃዎቻችን የመፍረስ ወይም የሽሽት መንፈስ እንዳለዉ የሚናገሩለት ይህ ዝዉዉር ድንገተኛና ያልተገመተ እንዲሁም ከፍተኛ የሆነ የገንዘብ ወጪ እየተደረገበት መሆኑ እጅግ እንዳሳሰባቸዉ ጠቅሰዉ እነዚህ ወደ ተለያየ ሐገር የሚላኩት የአንድ ብሔር የስለላ አባላቶች በትምህርት ፍቃድ ( Study Permit ) በንግድ ፍቃድ ( Business Permit ) በበቤተሰብ ጉብኝት ወይም ትስስር ፍቃድ ( Relation Permit ) በስራ ፍቃድ ( Work Permit ) በመንግስታዊ የስራ ወይም በዲፕሎማቲክ አገልግሎት ፍቃድ ( Diplomatic Travel documents ) ሲሆን በዋነኛነት የአሜሪካን ዋሺንግተን ዲሲ የአዉሮፓዎቹ ኖርዌይና ብሪታኒያ እንዲሁም የመሳሰሉት እና ደቡብ አፍሪካ አዉስትራሊያ የዝዉዉሩ ትኩረቶችእንደሆኑ ለማወቅ ተችሏል።

የብሔራዊ መረጃ ከፍተኛ አመራሮች የህወሃት ባለስልጣን ቤተሰቦችና የትዳር ጓዶች ባጠቃላይ የተካተቱበት ይህ ሽሽት ወይም ዘረፋ ከዚህ ቀደም በሐገሪቷ ላይ ከታዩ አይን ያወጡ የዘረኝነት መንፈሶች ለየት ያለ እና እጅግ የተቻኮለ ሲሆን በተለያየ አለም ከሚገኙ የመረጃ ሰራተኞች ዉስጥ እስከ 23/06/2016 ወደ ሐገር ቤት እንዲመለሱ ከተጠሩት ዉስጥ በአብዛኛዉ እየተሰወሩ መሆኑና የመመለሻ ጊዜያቸዉም ማለፉን ታማኝ ምንጮቻችን አረጋግጠዋል።

ዜና በልዑል አለሜvv

ሳዑዲ አረቢያ የአባይን ወሃ በሱዳን ምድር መጠቀም መጀመሯን ተከትሎ ግብፅና ሱዳን መወዛገብ ጀመሩ

ሳዑዲ አረቢያ የአባይን ወሃ በሱዳን ምድር መጠቀም መጀመሯን ተከትሎ  በአባይ የውሃ ኮታ ላይ ግብፅና ሱዳን እየተወዛገቡ ነው። የውዝግቡ መነሻ ሳዑዲ አረቢያ የአባይን ውሃና የሱዳንን ሰፊ የእርሻ መሬት ተጠቅማ እህል በማምረት ህዝቧን ለመቀለብ ያደረገችውን እንቅስቃሴ ተከትሎ የሱዳን ምክርቤት የ99 ዓመቱን ሊዝ በማፅደቁ ነው። ለረዥም ጊዜ ሲያወዛግብ የቆየውን ይሄንኑ የሊዝ ጉዳይ ሰኞ እለት የተሰበሰበው የሱዳን ምክር ቤት በሙሉ ድምፅ አፅድቆታል። ይሄው ሰፊ የእርሻ ልማት የአባይን ውሃና የሱዳንን ሰፊ መሬት የሚጠቀም ሲሆን የፕሮጀክቱ ዋነኛ ማዕከልም ሰቲትና የላይኛው አትባራ የሚባሉ አካባቢዎች መሆናቸውን የሱዳን ትሪብዩን ዘገባ ያመለክታል። ሁለቱ አገራት በቀጣይ የሚያከናውኗቸውን ሰፊ የግብርና ፕሮጀክቶች ዝርዝር ጉዳይ በተመለከተ ለሶስተኛ ወገን እንዳይገልፁ በስምምነታቸው ማዕቀፍ የተካተተ መሆኑን ዘገባው ጨምሮ አመልክቷል። ረቂቅ ስምምነቱ ለፓርላማው በቀረበበት ወቅት አንዳንድ የፓርላማ አባላት የሊዝ ጊዜው ከመርዘሙ ጋር በተያያዘ ጥያቄ ከማንሳት ባለፈ ተቃውሞ ያላሰሙ መሆናቸው ታውቋል። አንዳንድ የፓርላማ አባላት ሀሳባቸው ተቀባይነትን አያግኝ እንጂ የሊዝ ጊዜው ከ20 እስከ 25 ዓመት አጥሮ ከዚያ በኋላ ኮንትራቱ እንደየአስፈላጊነቱ እየተራዘመ የሚሄድበት ሁኔታ ጠይቀው ነበር።

ሱዳንና ግብፅ እ.ኤ.አ በ1959  ኢትዮጵያን ሳያካትቱ በተፈራረሙት የአባይን ውሃ በኮታ የመከፋፈል ስምምነት መሰረት ግብፅ 55 ነጥብ 5 ቢሊዮን ኪዩቢክ የውሃ ኮታን የወሰደች ሲሆን ሱዳን በአንፃሩ 18 ነጥብ 5 ቢሊዮን የውሃ ኮታን እንድትጠቀም መግባባት ላይ ተደርሶ ነበር። ሱዳን ከአቅም ጋር በተያያዘ በዚህ ስምምነት መሰረት የተመደበውን ኮታ ሙሉ በሙሉ ሳትጠቀም የቆየች ሲሆን የአሁኑ የሳዑዲ አረቢያ የ99 ዓመት የሊዝ የግብርና ልማት የሱዳንን ኮታ ከነበረው ስምምነት በላይ ከፍ ሊያደርግ ይችላል የሚል ስጋትን በግብፆች በኩል ያሳደረ መሆኑን የአልሞኒተር ዘገባ አመልክቷል።

ጉዳዩን አስመልክቶ ሙያዊ ትንታኔን ያቀረበው አልሞኒተር የቀድሞውን የግብፅ የውሃና የመስኖ ሚንስትር ሞሀመድ ናስር ኤልዲን አላምን ያነጋገረ ሲሆን፤ እንደባለሙያው ዘገባ በ1959ኙ ስምምነት መሰረት ሱዳን ወደ ተመደበላት18 ነጥብ 5 ቢሊዮን የውሀ ኮታ እየተጠጋች በመሆኑ ከዚያ በኋላ የሚኖረው የውሀ አጠቃቀም የግብፅን የውሀ ፍጆታ አልፎ የሚነካ መሆኑን ገልፀዋል። ይህም የ1959ኙን ስምምነት የሚጥስ መሆኑን ጨምረው አመልክተዋል። የሱዳንን ውሃና ሰፊ መሬት በመጠቀሙ ረገድ ሳዑዲ ብቻ ሳትሆን ሌሎች ሀብታም አረብ አገራትም ጭምር እያንዣበቡ ሲሆን ግብፅ ጉዳዩን በትኩረት እየተከታተች መሆኑ ታውቋል። ሁለቱ አገራት እስከዛሬ ድረስ በአባይ ውሃ አጠቃቀም ላይ በትብብርና በስምምነት ሲሰሩ የቆዩ ሲሆን ከተወሰኑ ጊዜያት ወዲህ ግን ልዩነቶችና እርስ በእርስ መጠራጠር እየታየባቸው ነው።

በዚሁ ዙሪያ አስተያታቸውን እንዲሰጡን የጠየቅናቸውና በአባይ ዙሪያ ሰፊ ምርምርን ያደረጉት ዶክተር ያዕቆብ አርሳኖ ኢትዮጵያ፤ በአባይ ውሀው ኮታ ዙሪያ ኢትዮጵያ አስተያየት መስጠት ማለት የ1959ኙን ስምምነት እንደመቀበል የሚያስቆጥር መሆኑን ገልፀው፤ ይሁንና በዚህ ዙሪያ ኢትዮጵያ የራሷን የቅርብ ክትትል ማድረግ ያለባት መሆኑን ግን አመልክተዋል።

ከአስመራ አገዛዝ ጋር በሽርክና ለሚሰሩ ኩባንያዎች፣ የታንታለም ልማትን ለማቀራመት ሩጫው ለምን አስፈለገ?

በኢትዮጵያ ውስጥ ከፍተኛ የትውውቅ ትስስር ከጠለፋቸው መስሪያቤቶች በግንባር ቀደምትነት ከሚጠቀሱት መካከል አንዱ የኢትዮጵያ ማዕድን አክሲዮን ማሕበር ነው። ይህን “ተቋም” በ1982 ዓ.ም. የተቋቋመ ሲሆን በኢትዮጵያ የማዕድን ዘርፍ የማምረት አቅምን ለመጨመር የተቻለውን ከነውስንነቱ አበርክቷል።

መንግስት ከረጅም ጊዜ አንስቶ ማዕድኖችን በጥሬው ለዓለም ገበያ ከማዋል ዕሴት ጨምሮ ለውጭ ገበያ እንዲቀርቡ ግልፅ ስትራቴጂ ነድፎ መንቀሳቀስ ከጀመረ ቆየት ብሏል። ከኢኮኖሚና ከደህንነት አንፃር ስትራቴጂክ ማዕድኖች ተብለው ከሚቀመጡት መካከል አንዱ የታንታለም ማዕድን ነው። ይህንን ማዕድን ዕሴት ጨምሮ ለውጪ ገበያ ለማቅረብ የሚያስችል ቴክኖሎጂን ወደ ሀገር ውስጥ ለማስገባት በመንግስት የልማት ድርጅቶች ተቆጣጣሪ ኤጀንሲ በኩል ከፍተኛ ጥረት መደረጉ አይዘነጋም። ተወዳዳሪ ኩባንያዎች ላለመቅረባቸው ኤጀንሲው ብዙ ምክንያቶች ሊያቀርብ ቢችልም ዋናው ምክንያቱ ግን፣ ከመንግስት ፍላጎት በላይ የአንዳንድ ግለሰቦች ፍላጎት ገዝፎ መውጣት መሆኑን ከዚህ በፊት ባሰፈርናቸው ጽሁፎች ማሳየት ችለናል። እነዚህ ግለሰቦች የመንግስት የቢሮክራሲ አሰራርን የሚጠቀሙ በመሆናቸው በቀላሉ ሊደርስባቸው አልተቻለም።

ከዚህ በፊት በታንታለም ልማት ላይ በተደጋጋሚ በሚወጡ ጨረታዎች ላይ የሚፈጸሙ የቢሮክራሲ ሙስናዎችን ያስታወሰን ተመሳሳይ ድርጊት ለዚህ ጽሑፍ መነሻችን ነው። ወደኋላ መለስ ብለንም የኢትዮጵያ ማዕድን አክሲዮን ማሕበር ከአንድ ኩባንያ ጋር የተቀናጀ የሙስና አሰራር መፈጸሙን የሚያሳይ ማሳያ አቅርበን ወደዋናው ፍሬ ነገር እንገባለን።

የኤሌኒቶ ቅሌት እና የ15 ሚሊዮን ብር ጥናት

በምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር አስቴር ማሞ የሚመራው የፕራይቬታይዜሽንና የመንግስት የልማት ድርጅቶች ተቆጣጣሪ ኤጀንሲ ታንታለምን ለማልማት ከእስራኤሉ ኤሌኒቶ ኩባንያ ጋር የቀጥታ ድርድር እንዲደረግ መመሪያ ማስተላለፉ የሚታወስ ነው። እንደሚታወቀው የቀድሞ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ የታንታለም ድንጋይ ዕሴት ሳይጨመርበት ወደ ውጪ ገበያ እንዳይቀርብ መመሪያ ማስተላለፋቸውን ተከትሎ ነበር ለውጭ ኩባንያዎች ግልፅ ጨረታ መውጣት የጀመረው። ለውድድር ከቀረቡት ሁለት ኩባንያዎች መካከል ኤሌኒቶ የተሻለ በመሆኑ ለቀጥታ ድርድር የተመረጠው መባሉን ከኤጀንሲው በወቅቱ ሰምተናል።

ከመንግስት የልማት ድርጅቶች ተቆጣጣሪ ኤጀንሲ ጋር ለድርድር የቀረበው ኤሌኒቶ ኩባንያ ያልተጠበቀ የድርድር ሰነድ ይዞ መቅረቡ አስደንጋጭ ክስተት ነበር። ይኽውም፣ በኢትዮጵያ ማዕድን ልማት አክሲዮን ማሕበር በ15 ሚሊዮን ብር የተጠና ሰነድን፣ በራሱ በኤሌኒቶ ኩባንያ የተጠና ሰነድ አድርጎ ከመንግስት አካሎች ጋር ለመደራደር ቀርቦ ነበር። የአክሲዮኑን ማሕበር የቅድመ አዋጪ ጥናት ሰነድ በቀጥታ ከመውሰድም በላይ በአዋጭነት ጥናት ሰነዱ ላይ ስህተት መሆናቸውን አረጋግጦ አክሲዮኑ የለወጣቸውን የቴክኖሎጂ አማራጮችን ሳይቀር ገልብጦ ለድርድር መቅረቡ በወቅቱ ከፍተኛ አነጋጋሪ ጉዳይ ነበር።

ይህንን 15 ሚሊዮን ብር የሚገመት የመንግስትን የአዋጪነት ጥናት ሰነድ ለኤሌኒቶ አሳልፎ የሰጠ አካል እስካሁን በኃላፊነት የተጠየቀ የለም። በኢትዮጵያ ማዕድን ልማት አክሲዮን ማሕበር ዋና ሥራአስኪያጅ ዶክተር ዘሪሁን ደስታ ለሰንደቅ ጋዜጣ በፃፉት ደብዳቤ “ከአክሲዮን ማሕበሩ ባልታወቀ መንገድ ካለፈቃድ ተወስዶ እንደራሱ አድርጎ ቀርቦ ነበር” ከማለታቸው ውጪ ተጠያቂ ያደረጉት አካል የለም። “ባልታወቀ መንገድ” በሚል አባባል ብቻ የሚታለፍም አይደለም። በጉዳዩ ላይ እጃቸው ያለበት የአክስዮን ማኅበሩ የሥራ ኃላፊዎች ጉዳያቸው ተጣርቶ ለፍርድ ሊቀርቡ ይገባል።

ይህንን የምንለው ከኤሌኒቶ ጋር የተቀናጀ የሙስና አሰራር የስራው አካል ተጠያቂ ቢሆን ኖሮ ዛሬ የታንታለም ልማት የድርድር ሒደት ለማስተጓጎል የአክሲዮኑ አባላት አይራወጡም ነበር ከሚል ቀና መነሻ ነው።

በወቅቱ ለድርድር የቀረበው ኩባንያ በምዕራብ አፍሪካ ላይቤሪያ የነበረው የኢንቨስትመንት ታሪክን የተበላሸ መሆኑን ዘግበናል፣ ሰሚ ግን አላገኘንም ነበር። ኤሊኒቶ በአፍሪካ ውስጥ በማንኛውም መንገድ በማዕድን ቁፋሮ ስራ ላይ የተሰማራ ኩባንያ አለመሆኑን፤ በሽርክና አብሮት የሚሰራውም ኤች ሲ ስትራክ የተባለው ኩባንያ ታንታለምን በዓለም ገበያ ውስጥ በመግዛት የሚታወቅ እንጂ ማዕድን በማንጠር የሚያመርት ኩባንያ አለመሆኑን፤ እንዲሁም ኤሌኒቶ በሀገረ ላይቤሪያ የብረት ማዕድን ቆፍሮ በማውጣትና ከሌሎች ውህዶች በመለየት ብረት ለማምረት ከላይቤሪያ መንግስት ጋር ውል የፈጸመ ተቋም ነበር። ሆኖም ግን ከላይቤሪያ መንግስት ፈቃድ ተሰጥቶት ወደ ምርት ይገባል ተብሎ ሲጠበቅ በአስራ ሁለት ወር ውስጥ የተሰጠውን ፈቃድ እና የብረት ማዕድን የሚገኝበትን ቦታ ለሕንድ ኩባንያ ሸጦ መውጣቱን መዘገባችን የሚታወስ ነው።

በመጨረሻም ኤሌኒቶ ወደ ድርድር ውስጥ እንዲገባ ቢደረግም፤ መንግስት ከኤሌኒቶ ጋር የሚደረገው ድርድር እንዲቋረጥ መመሪያ አስተላልፏል። በድጋሚም ለኤሌኒቶ እድል ለመስጠት የተንቀሳቀሱ ባለስልጣናት መኖራቸውንም ማስታወሱ ተገቢ ነው።

አዲስ አልሚ ፍለጋ

መንግስት አዲስ ኩባንያ ፍለጋውን አላቋረጠም። ጥረቱን ገፍቶበት ከአንድ ከአውስትራሊያ ኩባንያ ለረጅም ጊዜ ውይይት አድርጎ ወደ ስራ ለመግባት በዝግጅት ላይ ይገኛል። ይህንን ኩባንያ ከፋይናንስ፣ ከቴክኖሎጂ እና ከልምድ አንፃር እንዲያጠኑት ኃላፊነት ወስደው የነበሩት በማዕድን ሚኒስትሩ በአቶ ቶሎሳ ሻጊ የሚመሩ የመንግስት የተለያዩ መስሪያቤቶች ተወካዮች እና ባለሙያዎች የተካተቱበት አጥኝ ቡድን ነበር።

በተሰየመው አጥኝ ቡድን ውጤት መሰረት ኩባንያዉ በኢትዮጵያ ውስጥ ታንታለምን ማልማት የሚችል ሙሉ አቅም ያለው መሆኑን አረጋግጠው ለጠቅላይ ሚኒስትር ኃ/ማሪያም ደሳለኝ ሪፖርት አድርገዋል። ከዚህ ሪፖርት በኋላ አዲስ የመንግስት የመዋቅር አደረጃጀት በመፈጠሩ የኢትዮጵያ ማዕድን ልማት አክሲዮን ማሕበር አዲስ በተዋቀረው በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመንግስት የልማት ድርጅቶች ሚኒስቴር ስር እንዲሆን ተደርጓል።

ይህም በመሆኑ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃ/ማሪያም ደሳለኝ ለመንግስት የልማት ድርጅቶች ሚኒስቴር ሚኒስትር ወ/ሮ ደሚቱ ሃምቢሳ ቦንሳ በሰጡት መመሪያ ከአውስትራሊያው ኩባንያ ጋር ታንታለምን ለማልማት መስሪያቤታቸው ድርድር ለማድረግ እየሰራ ነው። ሚኒስትሯም በቀጥታ ወደ ድርድር ከመግባታቸው በፊት በአዲስ መልክ የአውስትራሊያውን ኩባንያ እንዲጠና መመሪያ ወደታች አውርደው ነበር። እሳቸው ባዋቀሩት የጥናት ቡድንም ኩባንያው ታንታለም ለማልማት የሚችል ዓለም ዓቀፍ ደረጃውን የጠበቀ መሆኑ ተረጋግጧል።

ለአብነት ይረዳን ዘንዳ በመካከላቸው የተደረጉትን የደብዳቤ ልውጦች መንፈስ በወፍ በረር እንመልከታቸው። የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመንግስት የልማት ድርጅቶች ሚኒስቴር ለኩባንያው በታንታለም ልማት ላይ ዕሴት የሚጨምሩበትን እቅዳቸውን ይዘው እንዲቀርቡ ጥሪ አድርጓላቸዋል። አጠቃላይ ይዘቱን በተመለከተ፣ ኩባንያው ዕሴት የሚጨምርበትን እና ወደተግባር የሚገባበትን የጊዜ እቅዶቹን፣ ያለውን የማምረት ልምድ፣ ቴክኖሎጂ፣ ፋይናንስና የገበያ ጥናት፣ በምን መልኩ ከኢትዮጵያ መንግስት ጋር ቢዝነስ ለመስራት እንዳሰበ (በሽርክና ወይም በሌላ መልኩ) ከሚጠቀሱት መካከል ናቸው። እንዲሁም ከአካባቢና ከማሕበራዊ ተፅዕኖ አንፃር፣ በማዕድን ፍለጋና ማውጣት እና ኩባንያው በታንታለም እና በተያያዥ ማዕድኖችን ለማልማት ያለውን ዕቅድና ቁርጠኝነት የሚያሳይ ዕቅድ ይዘው እንዲያቀርብ ተጠይቋል።

የሚኒስቴሩን ጥሪ ኩባንያው ተቀብሎ ለሚኒስቴሩ በቀንጢቻ ታንታለምን ለማልማት ያለውን ዕቅድ በዝርዝር ጽፎ አስረክቧል። ከአዋጭነት ጥናት እስከ አምርቶ ወደ ውጪ ለመላክ የሚያስችሉ የሥራ ሒደቶች በዓለም ዓቀፍ ደረጃ እንደሚያከናውን ማረጋገጫ ሰጥቷል። ከ100 ዓመታት በላይ በዘርፉ ልምድ ያለው ይህ ኩባንያ፣ በኦፕሬሽን ሥራዎቹ Tin, Tantalum ,kaolin, Lithium, and Niobium የተባሉ ማዕድናትን ከረጅም ጊዜ አንስቶ እየሰራ ነው የሚገኘው። ከኮርፖሬት ፋይናንስ በቂ ገንዘብ ማቅረብ እንደሚችል አስታውቆ፣ ለከርሰምድር ጥናት 20 ሚሊዮን ዶላር እና ለኢንጅነሪንግና ለእሴት መጨመሪያ ፕላንቶች ለመትከል 200 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር ወጪ ለማድረግ መዘጋጀቱን ገልጿል። በዓለም ዓቀፍ ደረጃ ተጠቃሽ ቴክኖሎጂውም እንዳለው አስታውቋል። የቢዝነስ ሞዳሊቲውም በሽርክና ከኢትዮጵያ ማዕድን ፔትሮሊየም እና ባዮ ፊውል ኮርፖሬሽን ጋር መስራት መሆኑን አስፍሯል።

የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመንግስት የልማት ድርጅቶች ሚኒስቴር መስራያቤት በበኩሉ ኩባንያው ላሳየው ተነሳሽነት እና ቁርጠኝነት እንዲሁም ከኢትዮጵያ ማዕድን ፔትሮሊየም እና ባዮ ፊውል ኮርፖሬሽን ጋር በሽርክና ለመስራት ባሳየው ፍላጎት መደሰቱን ጠቅሶ፣ በሽርክና ለመስራት የሚያስችላቸውን ነጥቦች ለማስቀመጥ ፍላጎት እንዳለው ገልፆ ጽፏል። አያይዘውም፣ ዕሴት በመጨመር ላይ አትኩሮት እንደሚያደርግ ጠቁመው ወደስራ የሚገቡበት የሥራ ድርጊት መርሃ ግብርም እንዲገለጽላቸውም ጠይቀዋል። ኩባንያውም ለኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመንግስት የልማት ድርጅቶች ሚኒስቴር ለተደረገለት ጥሪ የማረጋገጫ ምላሽ አቅርቧል። እንዲሁም በማንኛው ጊዜ አዲስ አበባ በመገኘት ለውይይት ወይም ለድርድር ዝግጁ መሆኑን ገልፆ ጽፏል።

በመጨረሻም የመንግስት የልማት ድርጅቶች ሚኒስቴር ኩባንያው ዕሴት ለመጨመር ያለውን ዕቅድ እና አምርቶም ወደ ውጭ ገበያ ለመላክ ያላውን ቁርጠኝነት እንደሚያደንቅ ጠቅሶ ይፋዊ የሆነ ድርድር ከኩባንያው ጋር ማድረግ እንደሚፈልግ አስታውቋል። ለኢትዮጵያ ማዕድን ፔትሮሊየም እና ባዮ ፊውል ኮርፖሬሽን መስሪያቤት የመደራደሪያ ነጥቦችን በፍጥነት እንዲያዘጋጅ ማሳሳቢ እንደደረሳቸው አረጋግጠናል። ኩባንያው በበኩሉ ለይፋዊ ድርድር መጠራቱ እንዳስደሰተው ገልፆ አዲስ አበባ በመገኘት ለድርድር ዝግጁ መሆኑን አስታውቋል።

ከኤሌኒቶ ጋር የተራገፈው ቡድን በአዲስ መልክ ሴራ ጀመረ

እንደሚታወቀው ታንታለም ውህድ እና የከበረ የማዕድን ድንጋይ ነው። ይህንን የማዕድን ድንጋይ በፋብሪካ ደረጃ ሲፈነከት Tin, Tantalum ,kaolin, Lithium, and Niobium የተባሉ ማዕድናት ከፍንክት ድንጋዩ ይወጣሉ። ለታንታለም የጨረታ ሰነድ ሲዘጋጅም የጨረታ ሰነዱ ስያሜ “ኮንሰትሬትድ ታንታለም” ተብሎ ነው የሚጠራው።

ይህንን ውህድ የከበረ ድንጋይ ለማልማት የሚፈልግ ኩባንያ የሚጠይቀው፣ ውህዱን ታንታለም በመፈንከት በውስጡ የሚገኙ ማዕድኖችን ለማልማት እና ዕሴት በመጨመር አዋጪ ስራዎችን ለመስራት ነው። በየትኛውም አግባብ ከወሰድነው ለማልማት ፍላጎት ያለው ኩባንያ የሚወዳደረው የማዕድኑን ድንጋይ ለመፈንከት ነው። ከዚህ ውጪ ከተፈነከተው ድንጋይ ሊገኙ ከሚችሉ ማዕድኖች መካከል አንዱን መርጦ አለማለሁ የሚባል አግባብ የለም።

ከአሰራር አንፃር ከተመለከትነው፣ አንዱ ኩባንያ በፈነከተው ድንጋይ ውስጥ የሚገኙ ማዕድኖችን ለሌላ ኩባንያ መስጠት አይቻልም። ለአሰራርም አመቺ አይደለም። ከሳይንሱ አንፃርም ከወሰድነው ከሚፈነከተው ድንጋይ የሚገኘው የማዕድን መጠን ስለማይታወቅ ተረፈ ምርቶቹን በዋና የቢዝነስ አካሎች አድርጎ መውሰድ አዋጪም አይደለም። በዚህም መልኩ የተሰራ ቢዝነስም የለም። ከሁሉም በላይ ባለሙያዎች እንደሚሉት ድንጋዩን በፋብሪካ ደረጃ ለመፈንከት የተስማማ ኩባንያ የሁሉም ማዕድናት አልሚ ነው የሚሆነው። ይህ ጥሬ እውነቱ ነው።፡

የሆነው ግን ሌላ ነው። ይኽውም ሚኒስቴር መስሪያቤቱ ለኢትዮጵያ ማዕድን ፔትሮሊየም እና ባዮ ፊውል ኮርፖሬሽን መስሪያቤት የመደራደሪያ ነጥቦችን እንዲያዘጋጅ ማሳሳቢያ ቢጽፍለትም ተግባረዊ ከማድረግ ተቆጥቧል። ይህም ሲባል ኮርፖሬሽኑ በአሰራርም ሆነ በሳይንስ ድጋፍ በማይሰጠው ሁኔታ ከሚፈነከተው የታንታለም ድንጋይ ከሚገኙ ማዕድኖች መካከል ሊቲየም የተባለውን ማዕድን የሚያለሙ ኩባንያዎች ስለቀረቡ የድርድሩ ተካፋይ መሆን አለባቸው የሚል አዲስ ሃሳብ ይዞ ብቅ ብሏል። ከላይ እንዳሰፈርነው ከኤሌኒቶ ጋር የተቀናጀ ሙስና በመፈፀም የሚጠረጠሩ የአክሲዮኑ ኃላፊዎች ተገቢውን ቅጣታቸውን ባለማግኘታቸው በአዲስ የቢዝነስ ሴራ ስኳር ለመላስ የጠለፋ መረባቸውን መዘርጋታቸውን ለማወቅ የተለየ እውቀት አያስፈልግም። ወይም እነሱን መሆን ግዴታ አይደለም።

በኮርፖሬሽኑ በኩል የተፈነከተውን የማዕድን ድንጋይ እናለማለን ብለው በጓሮ በር የቀረቡት ኩባንያዎች ከሀገር ደህንነት አንፃር ሊፈተሹ የሚገባቸው ናቸው። ኩባንያዎቹ ላይንታውን እና ዳኮታ ሚኒራልስ ተብለው የሚጠሩ ናቸው። እነዚህ ኩባንያዎች ከኤርትራ አገዛዝ ጋር 60 በ40 የሽርክና ድርሻ በመውሰድ ሥራዎችን ለመስራት የተስማሙ፣ የነበሩ ናቸው። ከኤርትራ አገዛዝ ጋር መስራታቸው በተራ የንግድ ዕይታ ችግር የለውም ተብሎ ሊወሰድ ይችላል። ቁምነገሩ ግን የኤርትራ አገዛዝ ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅም አንፃር በተቃርኖ የቆመ በመሆኑ ይህንን አገዛዝ በኢኮኖሚ የሚያበረቱ ኩባንያዎች አቅማችን በፈቀደ መጠን ልንከላከላቸው ይገባል። ይህ አይነት የብሔራዊ ጥቅም ደህንነትን የማስከበር አሰራር ዓለም ዓቀፍ ተቀባይነት ያለው ነው። ቢያንስ ደግሞ ለልማታችን አማራጭ ኩባንያዎች በራችንን እያንኳኩ ሳለ መፍቀድ ተገቢነቱ በጣም ዝቅተኛ ነው።

በዋናነትም ሊታይ የሚገባው ሌላው ነጥብ ኩባንያዎቹ እናለማዋለን የሚሉትን ሊቲየም ከተባለው ማዕድን ጋር ያላቸው ልምድን መመልከት ጠቃሚ ነው። ይኽውም ላይንታውን ኩባንያ ከሊቲየም ማምረት ስራ ጋር በተያያዘ የስድስት ወራት እድሜ ብቻ ነው ያለው። ዳኮታ ሚኒራልስ ኩባንያም ፈጽሞ የሊቲየምን ማዕድን በማምረት ዘርፍ ላይ የተሰማራ አይደለም።

ለማጠቃለል የኢትዮጵያ ማዕድን ፔትሮሊየም እና ባዮ ፊውል ኮርፖሬሽን ከሚኒስትር መስሪያቤቱ የተሰጠውን መመሪያ ተግባራዊ ሳያደርግ፣ አዲሶቹን ኩባንያዎች የማዕድኑን ፍንካች እንዲያለሙና የድርድሩ ተሳታፊ እንዲሆኑ ለምን ፈለገ? ይህ ፍላጎቱ የተቋሙ ነው? ወይንስ ከኤሌኒቶ ጋር የተቀናጀ ሙስና ሰንሰለት የተራገፉ ግለሰቦች ፍላጎት ነው? ሚኒስቴር መስሪያቤቱ እና ቦርዱ ለምን ፍጥጫ ውስጥ ገቡ? ጠቅላይ ሚኒስትር ኃ/ማርያም ደሳለኝ የሰጡትስ የአቅጣጫ መመሪያ የቀለበሰው አካል ማነው?