የኢትዮጵያ የውጭ ዕዳ ፣ ባለ እብነ በረዱ ህንፃ እና ኢትዮጵያን አጥፍቶ መጥፋት (የጉዳያችን አጭር ማስታወሻ)

ጉዳያችን/Gudayachn

ህዳር 19፣2009 ዓም (ኖቬምበር 26፣2016)

==============================
የኢትዮጵያ የውጭ ዕዳ ጉዳይ
====================
በ2016 እኤአ  ሰኔ ወር ላይ በተዘጋጀ ሪፖርት ኢትዮጵያ ከጠቅላላ ምርት  52% ለብድር ክፍያ እና ዋስትና የሚውል ሲሆን ከእዚህ ውስጥ 30% ለውጭ ብድር ዕዳ የሚከፈል ነው (ካፒታል ጋዜጣ፣ጥቅምት 17፣2016) የአሁኑ የኢትዮጵያ የውጭ ዕዳ በ2014 =16.59 ቢልዮን ዶላር ሲሆን በአንድ ዓመት ውስጥ በ2015=19.04 ቢልዮን ዶላር (ከ400 ቢልዮን ብር በላይ) ደርሷል (CIA world fact book report)
እኤአ 2016 ሲጠናቀቅ ደግሞ ከ21 ቢልዮን ዶላር በላይ እንደሚሆን በእዚህ ዓመት የሰማናቸውን የብድር ስምምነቶች  ደምረን ማወቅ እንችላለን።በአንፃሩ የኢትዮጵያ ገንዘብ ንፁህ ወርቅ ሳይቀር (ባለፈው ሳምንት ህንድ ኒው ዴሊ የተያዘውን ወርቅ ጨምሮ) በባለስልጣናት እና ዘመዶቻቸው እየተመዘበረ ነው።
ባለ እብነ በረዱ ህንፃ
===============
ከእዚህ በታች የምታዩት ህንፃ አዲስ አበባ ከንግድ ሥራ ኮሌጅ ዝቅ ብሎ የሚገኘው የፀረ ሙስና ኮሚሽን ህንፃ ነው።አሁን መስርያ ቤቱ ጥርሱ ወልቆ ስለ ሙስና ማስተማር እንጂ መክሰስ አትችልም ተብሎ ተቀምጧል።አቶ ኃይለ ማርያም አንድ ሰሞን ስለ ሙስና ፉከራ ነገር ሲያሰሙ ነበር።ዛሬ አቶ ደብረ ፅዮን ባልተስተካከለ አማርኛ ስለ ጥልቅ ተሃድሶ እያሉ ኢትዮጵያ በአራቱም አቅጣጫ ስትዘረፍ ዜማ እያወጡላት ነው። የኢትዮጵያ የውጭ ዕዳ በታሪክ ታይቶ በማይታወቅ ደረጃ ጨምሮ ብዙዎች ባለስልጣናት በውጭ ሃገራት በሚልዮን ዶላር እያጋበሱ ነው።የባለስልጣናት ልጆች ከኢትዮጵያ በሚላክ የውጭ ምንዛሪ በሚል ቅለድ ውጭ ሀገር ይኖራሉ፣ይነግዳሉ።ኢትዮጵያ ግን በዕዳ ተዘፍቃ፣ተቆጣጣሪ የሌለባቸው የዘመኑ ባለስልጣናት ይንደላቀቃሉ ሲፈልጉ ከመኪና መኪና ያማርጣሉ።
 federal-ethics-and-anti-corruption-commission-office

ኢትዮጵያን አጥፍቶ መጥፋት

===================
የኢትዮጵያ ውጭ ዕዳ ለትውልድ በሚተርፍ መልኩ እየጨመረ ነው።አሁን ዝርፍያው በኮማንድ ፖስቱ ደረጃ ተደራጅቶ ወደ እያንዳንዱ ሰው ቤት እየወረደ ነው።የኢትዮጵያውያን ቤት ልክ ደርግ በ1960ዎቹ መጨረሻ እንደሚያደረገው ቤት በማንኛውም ጊዜ ይበረበራል። ፈታሹ ያገኘውን ዕቃ የመውሰድ መብት አለው።ብዙዎች ጥሬ ገንዘብ ሳይቀር ከቤታቸው በኮማንድ ፖስቱ ተዘርፎባቸዋል። የሚጠፋው የሰው ሕይወት እና የታሰረው ወጣት ቁጥር የትዬለሌ ነው።ይህ ሁሉ ሆኖ የኢትዮጵያ ንግድ ሚዛን ተዛብቶ ቀውስ ተባብሷል።ኩባንያዎች ሰራተኞች እያባረሩ ነው። ለስርዓቱ ቅርብ የሆኑት እንደ ተክለ ብርሃን አምባዬ ኮንስትራክሽን ሳይቀሩ 400 ሰራተኛ የቀነሱት በቅርቡ ነው። ቱሪዝም በአስደንጋጭ ደረጃ ቀንሷል።
የቡና አቅርቦት ለአንድ ዓመት ያህል በኦሮምያ በተነሳ ሕዝባዊ ማዕበል ቀንሷል።በርካታ ኩባንያዎች ኢትዮጵያን እየለቀቁ እየሄዱ ነው።በሰሜናዊ የኢትዮጵያ ክፍል ጦርነት መከፈቱ ከተነገረ ሰነበተ።ይህ ማለት ሕወሓት የመከላከያ እና ደህንነት በጀት የበለጠ ያወጣል ማለት ነው።ይህ በደከመው የኢትዮጵያ ምጣኔ ሀብት ላይ ድህነቱ እና የዋጋ ንረቱን ያብሰዋል።ለእዚህ ሁሉ ቀውስ መነሻው የሕወሓት የስልጣን ጥማት አለመርካት ነው።ኢትዮጵያን አጥፍቶ መጥፋት የሚለው የሕወሓት መንገድ አደገኛ ነው። የኢትዮጵያ ሕዝብ በጎሳ እና መንደር መከፋፈል ትቶ ለኢትዮጵያ በአንድ ልብ መነሳት ያለበት ጊዜ አሁን ነው።ኢትዮጵያን እንደ ሀገር ለማስቀጠል እና ከአጥፍቶ ጠፊ ለመታደግ የእያንዳንዱ ሰው ኃላፊነት ነው።

ጉዳያችን GUDAYACHN

 www.gudayachn.com

Advertisements

ትዝታና ቀልድ መሰል እውነታወች (ከይገርማል)

 

DOWN DOWN  – – -! የምን ነጋ ጠባ መጨነቅ ነው! እስቲ አንዳንዴ ፈገግ እንበል!

commentትናንት በዛሬ: ዛሬ በነገ እየተተካ ህይወት በማያቋርጥ የጊዜ ቅብብሎሽ ሲፈስ ያለፈው በትዝታ የሚታወስ የወደፊቱ ደግሞ በተስፋ የሚናፈቅ ይሆናል:: ጊዜ ጊዜን ሲተካ: ዕድሜ እየገፋ ሲሄድ: የጥንት የጠዋቱን ነገር ማሰብ: ያሳለፉትን ህይወት በትዝታ መኖር ይመጣል:: የወጣትነት ዘመን ትውስታ የጭንቀት ማስተንፈሻ: የእንቅልፍ ማጣት ችግር መከላከያ ክኒን ሆኖ ያገለግላል::

ፎጋሪ የምባል ባልሆንም ወጣት እያለሁ ሰው አስቀይሜ አውቃለሁ:: ከመልኳ በላይ ቁመናዋ የሚያምር አንድ የትምህርት ቤታችንን ልጅ መቸም አልረሳትም:: ጥሎብኝ ከመልክ በላይ ቁመና ልቤን ተርከክ ያደርገዋል:: የዚች ደግሞ የሚገርም ነው:: መቀመጫም መልክ አለውሳ! “መቀመጫዋ ነፍስ አለው” ነው የሚባለው! ከእለታት በአንዲት ቀን ይህች ውብ ልጃገረድ በፈጣን እርምጃ ወደ ት/ቤት ስትገሰግስ ድምጼን አጥፍቸ ከኋላዋ እየተከተልኋት ነበር:: ሳይረፍድባት ለመድረስ ትጣደፍ ስለነበረ ለማንም ለምንም ትኩረት አልነበራትም:: የመቀመጫዋን እንቅስቃሴ ተከትሎ ልቤ ከፍ ዝቅ እያለ ቢያስቸግረኝ ጉሮሮየን አሟሸሁና ድምጼን ከፍ አድርጌ “ጓሮሽ ይደላል!” አልኋት:: አፌን በቆረጠው ኖሮ! ከዚያ በኋላ ለዐይን እንኳ ተከለከልኩ:: መቀመጫዋን ወደአጥሩ ታዞርና እንደተዋጊ በሬ በግንባሯ አጮልቃ እያየች እስካልፍ ቆማ ትጠብቃለች እንጅ እኔን ከኋላ ማስከተል ቀረ:: ምን ዋጋ አለው! አሁንማ ላልቶ: ሟሙቶ ይሆናል::

ችግሬን የምታውቅ የሰፈሬ ልጅ “ስንት ቆንጆ በሞላበት ሀገር ተቀምጠህ ሌላ ሴት አልታይህ ማለቱ የሚገርም ነው:: አልቆረብህባት! ሴት  እኮ እሷ ብቻ አይደለችም: ዐይንህን ግለጥ” እያለች ደጋግማ መክራኛለች:: ያልገባት ነገር ለልጅቷ ያለኝ ስሜት የተለየ መሆኑን ነው:: ደግሞስ ሴቱ ሁሉ አንድ ነው እንዴ? “እሷም ሴት እኔም ሴት” የሚሉ ሴቶች ይገርሙኛል:: የፈለጋችሁትን በሉ እንጅ ሴትም ሆነ ሴትነት አንድ አይደለም: በፍጹም:: ሴትነት ስል የሙያ ወይም ሴታዊ አካል ለማለት ነው:: የሴት አካል ራሱ እንደ ጣት አሻራ በመልክም በጣዕምም የተለያየ ነው:: እ. . .ህ እውነቴን ነው!

አንድ ጊዜ አንድ የሰፈራችን ግድንግድ ሰው ከርሱ ጋር ስትነጻጸር እንጥል ከምታህል ልጅ ጋር ወደአልጋ ክፍል ገብቶ ሲወጣ አየሁት:: በጣም ገርሞኝ “እንዲያው እንዴት አድርገህ ነው­- – -? ልጅቷ ራሷ እኮ ደህና የወንድ አካል አታክልም” ብየ ተገርሜ ጠየኩት:: የበለጠ የተገረምሁት በሰጠኝ መልስ ነበር:: “ሞኝ ነህ” አለኝ እየሳቀ:: “እንዴት?” አልሁት ግንባሬን ከስክሼ:: “ሴትና ሹራብ እኮ አንድ ነው: ማለት ፍሪ ሳይዝ” ሆ – ሆይ! አያናድድም?

የወንድ አካልም እንዲሁ በቅርጽም: በመጠንም ይሁን ሙቀት በማስተላለፍ ጸጋ ይለያያል:: በዚህ ጉዳይ ላይ አንድ የማውቃት ሴት የነገረችኝን ታሪክ አስታውሳለሁ:: ሴትዮዋ እንዳለችኝ እንደአባት ሆኖ ያሳደጋት ታላቅ ወንድሟ ለሆነ ሰው ድሯት ነበር:: “ሳላለቅስ ያደርሁበት ቀን አልነበረም” ትላለች:: እንደነገረችኝ ሰውየው ከአቅሟ በላይ ነበር:: ችግሩን ፍርጥርጥ አድርጎ መናገር ባልተለመደበት በገጠሩ ባህል በእንዲህ አይነት ሁኔታ የሚደርሰው ጉዳት ቀላል አይደለም:: በነጋ በጠባ እየሮጠች ከጎረቤት ብትሄድም እጇን ይዘው መልሰው ለዚያው ለምትሸሸው ሰው እያስረከቧት ስለተቸገረች የምታደርገው ብታጣ ጥርሷን ነክሳ እህ ብላ ችላ መኖር ትቀጥላለች:: ችግሯን ማንም አላወቀላትም: እርሷስ ብትሆን ምን ብላ ትናገር! “እንዲያው ምን ሆንሁ ብለሽ ነው?” ሲሏት “ምንም አልሆንሁም” ትላለች:: “መታሽ—አልመታኝም:: ሰደበሽ—አልሰደበኝም” እና ምን ልሁን ነው የምትይው ብለው ወስደው መልሰው ለዚያው ለምትጠላው ሰው ይሰጧታል:: አንድ ቀን ግን ስቃዩ በቃሽ ያላት አምላክ መልካም አጋጣሚ ፈጠረላት:: በደብሩ የአመት በዐል ከነባሏ ትጠራና ወደ ታላቅ ወንድሟ ቤት ትመጣለች:: አመሻሽ ላይ ቤተዘመዱ በምድጃ ዙሪያ ተቀምጠው ጠላ እየጠጡ እየተጫወቱ ነበር:: የያኔዋ ወጣት ባለታሪክ ከወንድሟ ጎን ጉልበቱን አቅፋ ተቀምጣ ከዚህ ሰው የሚገላግላትን መላ ታወጣ ታወርድ: ነገር ታላምጥ ይዛለች:: ባልዮው ደግሞ በማዶ በኩል በትይዩ ተቀምጦ ጠላውን እየከለበሰ: ንፍሮውን እየቃመ: ዘና ብሎ ወሬውን ይሰልቃል:: ጨዋታውና እሳቱ ያሞቀው የወይዘሮዋ ባል ቀስ በቀስ አካሉ እየተፍታታ ሲሄድ የወንድ አካሉ ከቁምጣው ያፈተልክና ልክ እንደቀትር እባብ እየተሳበ ወደታች ወርዶ ከአመዱ ላይ መንከባለል ይይዛል (የውስጥ ሱሪ የሚባል እኮ ገጠር የለም):: ወጣቷ ወይዘሮ ያንን “ባህር አንጀቴ ላይ ተኝቶ እንዳልጮህ ድምጼን ይሰልበዋል” የምትለው የወንድ አካል ከጎሬው ጠቅሎ መውጣቱን እንዳረጋገጠች ዕድሏን ለመሞከር ፈለገች:: የሆነ ነገር ልታዋራው የፈለገች አስመስላ በሹክሹክታ “አያ ጋሸ” ብላ ወንድሟን ጎሰም ታደርግና ትኩረቱን ስታገኝ በአይኗ ወደባሏ ጉያ ታመለክተዋለች:: ወንድሟ ያየውን ማመን ያቅተዋል:: በተደጋጋሚ እየተጣላች ከቤት ትወጣ እንደነበር ቢሰማም በቤተሰብ ናፍቆትና በልጅነት መንፈስ የምታደርገው እንጅ እንዲህ የከፋ ነጋር ያጋጥማታል ብሎ አስቦ አያውቅም ነበር:: “እግዚኦ ያንተ ያለህ! እህቴን እንዴት ገድያታለሁ!” ብሎ ደጋግሞ አማትቦ “በል በቃህ ሂድ:: የስካሁኑ ይበቃሀል” ብሎ ባሏን ሸኝቶ ተጎጅዋን ሀራ አወጣት::

የዚች ሴት ታሪክ ቀላል የማይባል ትምህርት ሰጥቶኛል:: አንዲት ሴት ከባሏ አልመጥን አለች ተብላ ስትወነጀል ስሰማ አንደኛ ተከራካሪ ሆኘ እቀርባለሁ:: “አትብይ ቢላት ነው እንጅ ያን የመሰለ የሞላ ቤት ትቸ እሄዳለሁ ብላ የምትገለገል መሆን ነበረባት! ከአልጋ ሲሉት ከአመድ ማለት እኮ እንዲህ ነው:: መቸም እንደድሀ ጥጋብ የሚነፋው የለም!” ሲባል ከሰማሁ “ከአቅሟ በላይ ሆኖስ እንደሆነ” ብየ ቱግ እላለሁ::

አንዲት ሌላ የማውቃት ሴት “ጣዕሙን ሳላውቀው የሁለት ልጆች እናት ሆንሁ” ያለችኝንም በሳቅ ብቻ አላለፍሁትም::

ከዚህ የከፋ ታሪክ ደግሞ ከወደደቡብም ሰምቻለሁ:: የሰውየው አካል ከመርዘሙ የተነሳ ልክ እንደዝናር ሁለት ዙር ነው አሉ ይታጠቀው የነበረው:: ወገቡን ባላስተውልም ሰውየውን በአካል አይቸዋለሁ:: ከረንቡላ መጫወቻ ያለው ቡናቤት ነበረው:: ሚስት አግብቶ ልጆች ወልዷል:: የግብረስጋ ግንኙነት በሚያደርግበት ጊዜ ከልኩ እንዳያልፍ በወንድ አካሉ ላይ የሚያጠልቀው ቀለበት ነበረው ይባላል:: ከሚስቱ ጋር ከተጣላ የሚቀጣት በግብረስጋ ግንኙነት ጊዜ ቀለበቱን በማውለቅ ነበር አሉ:: እንዲያ ባደረገ ቀን ለሁለት ሳምንት ያህል ሽንቷ ጠብ ባለ ቁጥር በስቃይ አገር ይያዝልኝ እያለች ትጮህ እንደነበር ሲወራ ሰምቻለሁ:: ሰውየውም እኮ ባይታደል ነው! ቢቸግረው ሜዳ ወርዶ ከአህያና ከፈረስ ጋር መዋል ይጀምራል:: በኋላ ላይ ግን እነሱም ነቄ አሉ:: እና ገና ከሩቅ ሲያዩት ጆሯቸውን ቀጥ አድርገው ሲያጠኑት ይቆዩና  በኋለኞቻቸውም በፊተኞቻቸውም እግሮቻቸው መሬቱን ደጋግመው ደብድበው ጭራቸውን ነስንሰው እያናፉ ወንዝ ነሽ ገደል ነሽ ሳይሉ እግራቸው ወደአመራቸው ጋልበው ይሰወራሉ እየተባለ እንደቀልድ ሲወራ ሰምቸ ጉድ ብያለሁ:: ይህን የሰማ ጓደኛየ ያንን የደቡብ ሰው መሆን እንዴት  እንደተመኘ አትጠይቁኝ! “አብደሀል እንዴ!” ስለው “ያበድህስ አንተ! በሳቀች: ባነጠሰች እና ባሳላት ቁጥር ፍትልክ እያለች የምትወጣ የዶሮ ዕቃ በመያዜ እንዴት እንደምሳቀቅ ምን ብየ ብነግርህ ይገባሀል!” አለና አፌን አስያዘው:: በሴቶች ዘንድ ያለውን የሴትነት ልዩነት በተመለከተ የበለጠ ለተማረ ለተመራመረ ትቸዋለሁ::

እና እንዳልሁት መሳደብ: መፎገርም ሆነ መሸርደድ ላይ አክቲቭ አይደለሁም:: ጨዋታ ግን እወዳለሁ:: ሚስጥር ጠባቂና ጥንቁቅ ነኝ:: ለዚያም ይመስለኛል ሌላውም እንደኔ አልሆነም በሚል ያመንሁት ሰው ሲከዳኝ ወይም ጎድቶኛል ብየ ካሰብሁ መጥፎ ሰው የምሆነው:: መጥፎ ተሰርቶብኛል ብየ ካሰብሁ ለስላሳው ማንነቴ ይጠፋና ልክ እንደተፈታች ሴት ወትዋች ሆኘ አርፋለሁ:: ስህተቴን ባውቀውም ልታረም ግን አልቻልሁም: አይገርምም! ባለቤቴ በሆነ ጉዳይ ሰው ሲነቀፍ ወይም ሲወነጀል ስትሰማ “አትፍረዱበት ምን ያድርግ! ፈጠረበት!” የምትለው ነገር አላት:: እኔም አይቶ እንዳላየ ሰምቶ እንዳልሰማ መሆን: መታገስ እንዳልችል አደረገኝ: ፈጠረብኝ:: ምናልባት የስነልቦና ድጋፍ ያስፈልገኝ ይሆናል::

የስነልቦናን ጉዳይ ሳነሳ የሳይኮሎጅ መምህሬ ትዝ ይሉኛል:: መምህራችን የሰውን ዐይን ደፍረው ትኩር ብለው ማየት የሚከብዳቸው ዐይናፋር ሰው ነበሩ:: እንዴት የሳይኮሎጅ መምህር እንደሆኑ ሳስበው ይገርመኛል:: ሳይኮሎጅ ማለት የሰውን ገጽ አይቶ: የአካላዊ እንቅስቃሴን ቃኝቶ የውስጥ ስሜትን ማንበብ የሚያስችል የትምህርት ዘርፍ አይደለም እንዴ! ያም ሆነ ይህ ከትምህርቱ በላይ የመምህሩ አቀራረብና ሁኔታ ትኩረታችንን ይስበው ነበር:: ጊዜው በደርግ ጊዜ ነው:: መምህሩ ባኅል በማህበራዊና በኢኮኖሚያዊ ዕድገት ላይ የሚኖረውን ተፅዕኖ በምሳሌ እያስረዱን ነበር:: ከፊት የተቀመጠችውን አጎጠጎጤ ወደደረታቸው አስጠግተው ይዘው “አሁን ይህችን እህቴን አቀፍኋት:: ተመልከቱ እሷም አፈረች እኔም አፈርሁ” ሲሉ ልጅቱ ከት ከት ከት ብላ ትስቅ ጀመር:: መምህሩ ለእንደዚህ አይነቱ ነገር ትዕግስት አልነበራቸውም:: በንዴት “ግን ይህች እህቴ ለምዳለች መሰል…”ብለው ንግግራቸውን ሳይቋጩ ክፍሉ በሳቅ ተሞላ:: መምህሩ በንዴት ክፍሉን ጥለው እብስ አሉ:: ከጥቂት ደቂቃ በኋላ ተመልሰው ሲመጡ ምንም እንዳልተሰማን ለመሆን ሞከርን:: ቁምነገር እያስተማሩን እያለ መሳቃችን በጣም አበሳጭቷቸዋል:: እናም ስህተታችንን በምክንያት ሊያስረዱን ፈለጉ:: “አያችሁ ወጣቶች! አሁን ይህን አስከፊ ምላሴን እንዲህ አድርጌ ባወጣው አትስቁም” አሉ ምላሳቸውን በሹፈት መልክ አውጥተው እያሳዩን:: ከዚያም ቀጠሉና እጃቸውን ወደጉያቸው እየላኩ “የወዛደሩን አባት ባወጣው ግን  – – -” ሲሉ ክፍሉ እንደገና በሁካታ ደፈረሰ:: መምህር እንደለመዱት ከክፍሉ በረው ወጡ:: ከዚያ በኋላ ተመልሰው የመጡት ከሁለት ቀን በኋላ በነበረው ክፍለጊዜ ነበር:: ወደክፍል ሲገቡ ከወትሮው በተለየ ኩስትርትር ብለው ነበር:: ያም ሆኖ እዚያም እዚያም እንደፈንድሻ ቱፍ ቱፍ የሚለውን ሳቅ ማስቆም ቀላል አልነበረም:: መምህራችን ግምባራቸውን እንደቋጠሩ “ብዙሀኑ ፈገግ ብሏል: አንዳንዱ ይገለፍጣል!” አሉ:: የሳይኮሎጅ የትምህርት ክፍለጊዜ ከምንም በላይ የምንናፍቀው መዝናኛችን ነበር::

 

አዋዜ ……. ፊደል አረፉ፤አንድ ምዕራፍ የዓለም ታሪክ ተከተተ

ፊደል!በማንኛውም መመዘኛ ፃዲቅ!!!!የድሆች አቅም!!!!የድሆች ውበት!!!!!! በማንኛውም መመዘኛ ከፊትለፊቱ በየተራ ከተሰለፉ ጠላቶች በእጅጉ የላቀ የሞራል ልዕልና የነበረው ተፋላሚ!ተፉልሞም ድል ነሺ!!!!!ምሽቱን አዋዜ የመሳ-የለሹን ፊደል ተሰምቶ የማይጠገብ ታሪክ ይዞ ይቀርባል!!!!ርእሱም “ፊደል ዕውንትም ቃል ነበር!”


mengisturaulcastro

ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ስለ ኢህአዴግ ግምገማዎችና ተሃድሶ [አለማየሁ አንበሴ]

negaso-2-satenaw-newsየኢህአዴግ የግምገማና የተሃድሶ ባህል ምን የኢህአዴግ የግምገማና የተሃድሶ ባህል ምን
ይመስላል? በሚለው ላይ በሽግግሩ ወቅትና ከዚያ በኋላ እስከ 1993 የተሃድሶ ንቅናቄ ድረስ የኦህዴድ እና የኢህአዴግ ከፍተኛ አመራር የነበሩት ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ከአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ ጋር ቆይታ አድርገዋል፡፡ይመስላል? በሚለው ላይ በሽግግሩ ወቅትና ከዚያበኋላ እስከ 1993 የተሃድሶ ንቅናቄ ድረስ የኦህዴድእና የኢህአዴግ ከፍተኛ አመራር የነበሩት ዶ/ር ነጋሶ
ጊዳዳ ከአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ ጋር ቆይታ አድርገዋል፡፡

እርሶ በመንግስት አመራርነት በነበሩ ጊዜ ግምገማዎች እንዴት ይካሄዱ ነበር?
መስሪያ ቤቶችና ተቋማት፣ መጀመሪያ ስራቸውን ለማሻሻል የስራ እቅድ ያዘጋጃሉ፡፡ ከዚያም በየጊዜው መሰረት አፈፃፀሙ ይገመገማል፡፡ እኔ የነበርኩ ጊዜ፣ የየዞኖች የስራ አፈፃፀም በየወሩ ይገመገም ነበር፡፡ የክልል ደግሞ በ6 ወር ይገመገም ነበር፡፡ በዓመት አንድ ጊዜ ደግሞ፣ የየድርጅቶቹ ስራ አስፈፃሚ፣ በኢህአዴግ ጽ/ቤት ይገናኝና ጠንካራ ግምገማ ይካሄዳል፡፡
በአብዛኛው የስራዎች አፈፃፀም፣ ጥንካሬና ድክመት ነው የሚገመገመው፡፡ ይህ የስራ አፈፃፀም ግምገማ ይባላል፡፡ የስራ ግምገማ ከተካሄደ በኋላ፤ የፈፃሚ አካላት ግምገማ ይደረጋል፡፡ የፈፃሚው አካል (የሚኒስቴር መስሪያ ቤቶችና የክልል ቢሮዎች ወዘተ …) በስራው ጥንካሬና ድክመቶች ላይ ሚናው እንዴት ነበር? የሚለው ይገመገማል፡፡
ይህ ካለቀ በኋላ ተቋማትን የሚመሩ ኃላፊዎችና አባላት በግለሰብ ደረጃ ይገመገማሉ፡፡ በጥንካሬ ውስጥ አስተዋፅኦቸው ምን ነበረ? በድክመቱ ላይስ? የሚለው ለየብቻ በነጥብ ተለይቶ ይቀመጣል። ይህ ከተደረገ በኋላ ሰውየው (ተገምጋሚው)፣ የራሱን ሃሳብ እንዲሰጥ ይደረጋል፡፡ ሌሎችም ሃሳብ ይሰጣሉ። የሰውየው ጥንካሬ የሚያመዝን ከሆነ፣ በጥሩ የስራ አፈፃፀም እውቅና ይሰጠዋል፡፡ ደካማ ከነበረ ደግሞ፣ ለምንድን ነው የደከመው? የሚል ጥያቄ ይቀርባል። ግለሰቡ (ተገምጋሚው)፣ በዚህ ላይም አስተያየት ይሰጣል፡፡ ለምን ይሄን መፈፀም አቃተህ ተብሎ ሲጠየቅ፣ ስራ ስለሚበዛብኝ፣ መሳሪያዎች ስላጣሁ፣ መኪኖችን ስላጣሁ፣ ገንዘብ ስላጣሁ እና መሰል ምክንያቶችን ብዙውን ጊዜ ይዘረዝራል፡፡
ገምጋሚው አካል፣ ይሄን ምክንያት አልቀበልም፣ ያንን እቀበላለሁ ይላል፡፡ ለመሆኑ ለስራው ከልብህ እምነት ነበረህ ወይ? በስራው ታምንበት ነበር ወይ? ያ ከሆነ እንዴት መፈፀም አቃተህ? የሚሉ ጥያቄዎች ይሰነዝራሉ፡፡ አንዳንዱ፣ የምትሉትን አልቀበልም ይላል፡፡ አንዳንዱ ደግሞ አምኖ ይቀበላል፡፡ ግለሰቡ የግምገማውን ነጥቦች ከተቀበለ እንዲያሻሽል ተነግሮት ይታለፋል፡፡ ካልተቀበለ ግን፣ “ይሄ ሰውዬ በስራ አያምንም፤ በስራው የማያምነው ደግሞ በድርጅቱ ስለማያምን ነው” ተብሎ ይደመደማል። ከዚያም እንደጥፋቱ አይነት ወደ ቅጣት ይገባል፡፡
ምን አይነት ቅጣት?
ገንዘብ ሰርቆ ከሆነ፣ ስራ በጣም አባላሽቶ ከሆነ፤ በሰው ላይ ጉዳት አድርሶ ከሆነ፣ እስከመባረር እና እስከ መታሰር የሚደርሱ እርምጃዎች ይወሰዳሉ። ለምሳሌ ኦህዴድ እኔም በነበርኩበት በ1989 ዓ.ም፤ በጠንካራ ግምገማ፣ የአርሶ አድር ካድሬዎችን ጨምሮ፣ ወደ 10ሺህ የሚጠጉ አባላትን አባረናል፡፡ እነዚህን ስናባርር መጨረሻ ላይ የቀረው መሃከለኛ ካድሬ 300 ብቻ ነው፡፡ 180 የሚጠጉት ደግሞ ወደ ፍርድ ቤት እንዲቀርቡ እና እንዲታሰሩ መደረጋቸውን አስታውሳለሁ፡፡ እነዚህ ሰው የገደሉ፣ ገንዘብ የሰረቁ፣ ሙስና የታየባቸው ናቸው፡፡ ከዚያ በኋላ በነበረ ሌላ ግምገማ፣ አቶ ኩማ ደመቅሳ ከኦሮሚያ ክልል ፕሬዚዳንትነት ወርዶ ነበር፡፡
አቶ ኩማ ተገምግመው ነው እንዲወርዱ የተደረጉት?
አዎ! እነ ነጋሶን አልታገልክም ተብሎ በሚገባ ተገምግሞ ነበር፡፡ በደከሙት አመራሮች ላይ፣ በብርቱ አልታገልክም ተብሎ በ1993 ተገምግሞ ነበር፡፡ በ1989ኙ ግምገማ ከከፍተኛ አመራር እንዲወርዱ ከተደረጉት እነ ጫላ ሆርዶፋ ነበሩበት። በኋላ እንዴት እንደሆነ አላውቅም፤ ያኔ ተባረው የነበሩ ሰዎች ተመልሰው ተመልክተናል፡፡
ግምገማዎቹ ጠንካራ ነበሩ?
አዎ! በጣም ጠንካራ ነበሩ፡፡ በኦህዴድ ውስጥ ጠንካራ ግምገማ ይካሄድ ነበር፡፡ የሌሎች እህት ድርጅቶች ሁኔታ አላውቅም ነበር፡፡ በወቅቱም የግምገማ ውጤታቸው አንሰማም ነበር፡፡ ለምን የእህት ድርጅቶች የግምገማ ውጤት አይነገረንም የሚል ጥያቄ በአንዳንድ የኦህዴድ አባላት ይነሳ ነበር። ግን የኦህዴድ ግምገማ ጠንካራ እንደነበር ጥርጥር የለውም፡፡ ያለ ስስት 300 ካድሬ እስኪቀሩ ከ10 ሺህ በላይ ካድሬዎችንና አባላትን ማሰናበት መቻሉ ማሳያ ነው፡፡
በግምገማዎቹ እያንዳንዱ የግንባሩ አባል ድርጅቶች የኦህዴድ፣ የብአዴን፣ የህውሓት የውስጥ ነፃነት ምን ድረስ ነበር?
አራቱም ድርጅቶች በተናጠል ግምገማ ሲያካሂዱ፣ ከዋናው የኢህአዴግ ጽ/ቤት የሚላኩ ታዛቢዎች ነበሩ፡፡ የስብሰባው አካሄድ እንዴት ነበር የሚለውን ለማየት ነው፡፡ በ1989 በነበረው ጠንካራ ግምገማ፣ እኔ እስከማስታውሰው እነ ተወልደ፣ አለምሰገድ በኦህዴድ ግምገማ ላይ ይገኙ ነበር፡፡ አቶ ሰለሞን ተስፋዬ ደግሞ፣ ሁል ጊዜ እንደ ረዳት ተደርጎ ወደ‘ኛ ስብሰባዎች ከኢህአዴግ ጽ/ቤት ይላክ ነበር፡፡ ወደ ሌሎቹ እህት ድርጅቶችም በተመሳሳይ ከዋናው ጽ/ቤት ሰዎች ይላኩ ነበር፡፡
ወርሃዊ እና በየ3 ወሩ የሚደረጉ ግምገማዎችን ግን ራሳችን ነበር የምናካሂደው፡፡ ሰው አይላክም ነበር፡፡ በድርጅት ተግባራዊ ግምገማ ውስጥ የሚዲያ ጉዳይም አለ፡፡ የሚዲያውን አመራሮች ግምገማ በየ2 ሳምንቱ እኔ ነበርኩ የምመራው፡፡ አመራሮቻቸውን ወደ ጽ/ቤት እየጠራሁ ጠንከር ያለ ግምገማ እናካሂድ ነበር፡፡ አልማዝ መኮ ደግሞ የኦህዴድ አባላት በፓርላማውና በዩኒቨርሲቲ ያሉትን ትከታተል ነበር። ጠንካራ ግምገማዎች ነበር የሚካሄዱት፡፡
ከኢህአዴግ ጽ/ቤት ወደየድርጅቶቹ የሚላኩት ግለሰቦች ሚና ምን ነበር?
በኢህአዴግ የጽ/ቤት ኃላፊዎች በረከት፣ አለምሰገድ እና ተወልደ ነበሩ፡፡ ይመስለኛል በረከት የሁሉንም ድርጅቶች የድርጅታዊ ስራ ይከታተል ነበር፡፡ አለም ሰገድ ደግሞ የፕሮፓጋንዳውን ዘርፍ ይከታተል ነበር፡፡ ተወልደ ደግሞ ሁለቱን ይቆጣጠር ነበር፡፡ ከነዚህ ሰዎች ስር፣ የተለያዩ ጠንካራ ካድሬ የሚባሉ ነበሩ፣ በትግሉ ውስጥ የቆዩ ሰዎች ስለነበሩ የድርጅቱ ግምገማ እንዴት እንደሚካሄድ ያውቃሉ፡፡
እነዚህ ወደየድርጅቶቹ የሚላኩት ግለሰቦች መድረክ ይመሩ ነበር? በውሳኔ ውስጥስ ይሳተፉ ነበር? ተፅዕኖአቸው ምን ድረስ ነው?
መድረክ አይመሩም፡፡ ግን ሃሳብ ይሰጡ ነበር። አቅጣጫም ያስይዙ ነበር፡፡ የነዚህ ሰዎች ሚና፣ የታዛቢነት ነበር ማለት ይቻላል፡፡ በውሳኔዎች አይሳተፉም፡፡ መጨረሻ ላይ በግምገማው ላይ የራሳቸውን አስተያየት ያቀርባሉ፡፡ ለኢህአዴግ ጽ/ቤት ያቀርባሉ፡፡ የኢህአዴግ ጽ/ቤት ደግሞ ወደ ስራ አስፈፃሚው ያቀርባል፡፡ በወቅቱ የስራ አስፈፃሚው ሊቀ መንበር አቶ መለስ ነበር፤ ፀሐፊው ደግሞ አቶ በረከት ስምዖን ነበር፡፡
በአጠቃላይ፣ ከአራቱም ድርጀቶች የተወከልን አምስት አምስት ሰዎች ነበርን – በስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ፡፡ በየድርጅቶቻችን የተገመገምን ቢሆንም፣ በዚህ የስራ አስፈጻሚ ግምገማ ላይ በድጋሚ ለግምገማ እንቀመጣለን። 20ዎቻችን እኩል ነበር ድምፃችን የሚሰማው። በወቅቱ በኦህዴድ በኩል እኔን ጨምሮ ኩማ ደመቅሳ፣ አሊ አብዶ፣ ዮናታን ዱቢሳ ነበር፡፡
ድምፃችን የሁላችንም እኩል ነበር፡፡ አጨቃጫቂ ጉዳይ ካለ፣ ውሳኔ ለሌላ ጊዜ እናስተላልፍ ነበር። አንዳንዴ ደግሞ አጨቃጫቂ ቢሆንም በድምፅ ብልጫ እንወስናለን፡፡ ለምሳሌ በኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ጊዜ ውሳኔ ሲተላለፍ፣ አቶ መለስና ዶ/ር ካሱ ብቻ ነበሩ በልዩነት የወጡት፡፡ ከሁለቱ በስተቀር፣ ሌሎቻችን (18) በአንድ ድምፅ ነበር በጦርነቱ ጉዳይ ውሳኔ ያሳለፍነው። ብዙ ሰው በወቅቱ አቶ መለስ ሁሉንም ነገር የሚወስን ይመስለዋል፡፡ ግን አይደለም። መለስ ራሱ በግምገማ ትችት ይደርስበት ነበር። በድርጅት ጉዳይ በተደጋጋሚ ተተችቷል። በእርግጥ፣ የመንግስት ስራን አቶ መለስ እንዴት ይመራ እንደነበር ግምገማ አይደረግም ነበር፡፡ በወቅቱ ይሄ ጉዳይ አጨቃጫቂ ነበር፡፡ ለመጀመሪያ ጊዜ ከኤርትራ ጦርነት ጋር ተያይዞ ነው፣ አጠቃላይ የመንግስት ስራ ይገምገም ተብሎ
የተወሰነው፡፡ በዚህ ጊዜ፣ አቶ መለስ ሌላ አጀንዳ ይዘው ብቅ አሉ፡፡ እኛ ግምገማ እናደርጋለን ብለን ስንቀመጥ፣ አቶ መለስ እነሱ የድርጅቱን የወደፊት አቅጣጫ የምታሳይ ናት በማለት “ቦናፓርቲዝም” በሚል ርዕሰ የተፃፈ ሰነድ ይዘው መጡ፡፡ የወደፊት አቅጣጫችን ምን እንደሚሆን ከወሰን በኋላ ግምገማ እናካሂዳለን አሉ፡፡ ይሄ ነበር በወቅቱ አጨቃጫቂ የነበረው፡፡ እኔ ከድርጅቱ ከወጣሁ በኋላ እንዴት እንደሚደረግ መረጃው የለኝም፡፡
አሁን የ15 ዓመት የኢህአዴግ የስራ አፈፃፀም ግምገማ እየተደረገ መሆኑና ድርጅቱና መንግስት በጥልቅ ተሃድሶ ላይ መሆናቸው እየተገለፀ ነው፡፡ ከነበረዎት ልምድ በመነሳት፣ ግምገማው ውጤታማ ይሆናል ብለው ይጠብቁ ይሆን?
ግምገማው ትክክለኛ ከሆነ መልካም ነው። ይመስለኛል የስራ ግምገማ ከተደረገ በኋላ፤ የግለሰቦች አስተዋፅኦ ጥንካሬና ድክመት ይገመገማል። እንደማስታውሰው በስራ ድክመት ከድርጅት የሚባረር አልነበረም፡፡ ለመባረር ዋናው ምክንያት፣ የአመለካከት ግምገማ ነው፡፡ በስራ ግምገማ ደካማ ውጤት ያገኘ ግለሰብና ከስራ ቦታው ወደ ሌላ ቦታ እንዲዛወር፣ ከስልጣን ዝቅ እንዲል ይደረጋል፡፡ ለምሳሌ አቶ ሙክታር ከድር እና ወ/ሮ አስቴር ማሞ ከስልጣን ወርደዋል ተብሏል፡፡ ግን በዞኖች ግምገማ ላይ መድረክ ሲመሩ ታይቷል፡፡ ይሄን ስመለከት፣ እነዚህ ሰዎች በግምገማ የተገኘባቸው ጥፋት፣ የስራ ድክመት ብቻ ነው? የሚል ጥያቄ አጭሮብኛል፡፡ ነገር ግን በስራ ድክመቱ የተነሳ‘ኮ ግጭት ተፈጥሯል ተብሏል፡፡ የሰው ህይወትና ንብረት ጠፍቷል ተብሏል፡፡ ይሄ ጥያቄ አጭሮብኛል፡፡ ግን እንዳልኩት የስራ ድክመት አያስቀጣም፡፡
ከአሁኑ ግምገማ ምን ይጠብቃሉ?
የአሰራርና የአመለካከት ግምገማ ተካሂዶ፣ “የተቃዋሚ አመለካከት አለው፤ በዚህ ነው ስራውን መስራት ያልቻለው” ተብሎ ከተገመገመና ጥፋቱ አስከፊ ከሆነ የሚወሰዱት እርምጀዎች፣ ከማሰር፣ ከማባረር እና ከቦታ ቦታ ማዘዋወር የትኛው እንደሚሆን፣ በቀጣይ የምናየው ይሆናል፡፡ እርምጃ እወስዳለሁ ብሏል፡፡ ቀድሞ በነበረው አሰራር ግን፣ እርምጃ ሳይወሰድ ቀድሞ አይነገርም ነበር፡፡ የሆነ ሆኖ፣ ግምገማው ምናልባት ስራቸውን ለማሻሻል ይጠቅማቸው ይሆናል፡፡
ህዝቡ ያቀርባቸው ብዙ የኢኮኖሚና ማህበራዊ ጥያቄዎች እንዳሉ ሁሉ፣ የፖለቲካና የዲሞክራሲ ጥያቄዎችም አሉ፡፡ እኔ የምፈራው የኢኮኖሚና የማህበራዊ ጉዳዮችን ብቻ ለማሻሻል ጥረት አድርገው፤ በሚዲያና በዲሞክራሲ ረገድ፣ በተለይ ሰፊው ህዝብ የሚሳተፍበት መድረክ ሳይከፍቱ እንዳያልፉት ጥርጣሬ አለኝ፡፡ በነዚህ ጉዳዮች ላይ፤ ብዙ ሲናገሩ አይደመጡም፡፡ የሰብአዊ መብት አያያዝና የዲሞክራሲ ጉዳይ ካልተሳሻሻለ፣ የኢኮኖሚና ማህበራዊ መስኩን ማስተካከል፣ ብቻውን ውጤት ላያመጣ ይችላልና ቢያስቡበት ጥሩ ነው፡፡
እኔ ትንሽ የተስፋ ፍንጭ ያየሁት፣ የምርጫ ስርአቱ ላይ ማሻሻያ ይደረጋል የተባለው ላይ ነው። ይሄ ደግሞ ህገ መንግስት ማሻሻልን ይጠይቃል። ያንን ያደርጋሉ አያደርጉም የሚለው ለወደፊት የሚታይ ነው፡፡ በሚዲያ በኩል ደግሞ፣ ሬዲዮ ፋና ውይይት ማዘጋጀቱ መልካም ነው፡፡ ነገር ግን በመንግስት ሚዲያ ላይ አንቀፅ 29 እየተሰራበት ነው ወይ የሚለውን ማየት አለብን፡፡

በታችና ምዕራብ አርማጭሆ ከባድ ጦርነት ተቀስቅሷል – ሙሉቀን ተስፋው

amara-mili-456-satenaw-newsከፋኝ የዐማራ ንቅናቄ ሥር የሚንቀሳቀሱ ታጋዮች ከወያኔ ሠራዊት ጋር ትንቅንቅ ላይ መሆናቸው ተሰምቷል፡፡ ዛሬ ኅዳር 18 ቀን 2009 ዓ.ም. የደረሱ መረጃዎች እንደሚያመለክቱት የዐማራ ታጋዮች በወያኔ ሠራዊት ላይ ድል እየተቀዳጁ ነው፤ በሳምንቱ በነበሩ ከፍተኛ የጦር ሜዳ ውሎዎች ከአገዛዙ በኩል የተገደሉ ወታደሮች ወደ መቶ የሚጠጉ ሲሆን እስካሁን ባለው መረጃ አራት የዐማራ ወጣቶች ሰማዕት ሆነዋል፡፡ የዐማራ ተወላጅ የመከላከያ ሠራዊት አባላት ከነሙሉ ትጥቃቸው የከፋኝ እንቅስቃሴን እየተቀላቀሉ እንደሆንም ሰምተናል፡፡ በአካባቢው የመገናኛ ዘዴዎች በመዘጋታቸው ምክንያት የዛሬውን ዝርዝር መረጃ ማግኘት አልተቻለም፡፡

የዐማራ ተጋድሎ ያሸንፋል!!

 

 28 ክላሽ እና አንድ ብሬን በመማረክ እንዲሁም 75 የህወሃት ወታደሮችን የደመሰሰው #የአማራ #ከፋኝ ቡድን ሶስት ጀግኖች ተሰውተውበታል።
15178996_1185887718163018_7505170249682926770_n

15192706_1185887688163021_705426244836801395_n1.ሞላ አጃው
2.ሲሳይ
3.ማህቤ ይባላሉ።ሁሉም ታሪካቸው ገራሚ ነው።

የወልቃይት የአማራ ማንነት ጥያቄን በተገቢው መንገድ አለመመለስና ይልቁንም በህዝብ ላይ ግድያ እና እስራትን መከፈት ተከትሎ እጅጉን የተከፉት የአማራ ገበሬዎች፣ወጣቶችና የመንግስት ሰራተኞች በየ አካባቢው ጫካ እየገቡ ነው።ከፋኝ ደግሞ ጠንካራ እና አይገበሬ ናቸው።

በሁሉም አካባቢ ያሉ የአማራ ገበሬዎች የትግሉ ተሳታፊ እንዲሆኑም ጥሪ አቅርበዋል።ህወሃት እንጅ እኛ ጦርነትን አልመረጥነውም ነበር ሲሉም ተናግረዋል።እንግዲህ ምን ጭንቅ…..

 

አቶ ልደቱ አያሌው …..መንግሥት ሕዝቡ ላቀረበው ጥያቄ ምላሽ ሳይሰጥ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ እንዳይነሳ

lidetu-000-satenaw-news-s–  ኢዴፓ አንድ ጠንካራ ፓርቲ ለመፍጠር ማንኛውንም ዕርምጃ ለመውሰድ ዝግጁ ነኝ አለ

በኢትዮጵያ ታሪክ ታይቶ በማይታወቅ ሁኔታ የተፈጠረውን ቀውስ ባለው የሕግ አግባብ መፍታት እንደማይቻል አምኖ መንግሥት ከመስከረም 28 ቀን 2009 ዓ.ም. ጀምሮ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ማወጁ፣ ተገቢና የሚስማማበት ዕርምጃ መሆኑን የኢትዮጵያውያን ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኢዴፓ) ገለጸ፡፡ ነገር ግን በአገሪቱ ዘላቂ መፍትሔ የሚመጣው፣ በአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ፣ በወታደራዊ ጣልቃ ገብነት፣ በጥልቅ መታደስና ካቢኔ በመቀየር ሳይሆን ሕዝቡ ላቀረባቸው ጥያቄዎች ተገቢ ምላሽ በመስጠት በመሆኑ፣ ይኼንን ተግባራዊ ሳያደርግ አዋጁ እንዳይነሳ ኢዴፓ አሳስቧል፡፡

የኢዴፓ መሥራችና ማዕከላዊ ኮሚቴ አባል አቶ ልደቱ አያሌው ኅዳር 15 ቀን 2009 ዓ.ም. በቅሎ ቤት በሚገኘው የፓርቲው ጽሕፈት ቤት ከፓርቲው አመራሮች በጋራ በመሆን በሰጡት መግለጫ እንዳስረዱት፣ መንግሥት ሕዝቡ ያቀረበውን የዴሞክራሲ፣ የሰብዓዊና ኢኮኖሚያዊ፣ በእኩልነት የመልማትና ፍትሕ የማግኘት ጥያቄዎች ምላሽ መስጠት እንዳለበት መንግሥት በተደጋጋሚ መናገሩን፣ የአገሪቱ ርዕሰ ብሔርም በ2009 ዓ.ም. የፓርላማ መክፈቻ ንግግር ባደረጉበት ወቅት ማረጋገጣቸውን አስታውሰዋል፡፡ ከተቃዋሚ ፓርቲዎች ጋር ለመደራደር፣ ሕዝቡን በስፋት ለማወያየትና ፖሊሲዎችንም እስከማሻሻል የሚደርሱ ዴሞክራሲያዊ እንቅስቃሴዎችን ለማድረግ ጭምር ቃል የተገባ ቢሆንም፣ እስካሁን ምንም አለመደረጉን አቶ ልደቱ አስረድተዋል፡፡ በመሆኑም በተለይ ሕዝቡ ያነሳቸውን የመብት ጥያቄዎች ምላሽ ሳያገኙ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ ቢነሳ፣ አገሪቱን ሊገታ ወደማይችል ችግር ውስጥ ሊያስገባ እንደሚችል ሥጋታቸውን ተናግረዋል፡፡

የሕዝቡ ፍላጎት ኢሕአዴግ ታድሶና ካቢኔውን እንደገና አዋቅሮ አቅሙን በማጠናከር እንዲመራው ሳይሆን፣ ላቀረባቸው ጥያቄዎች በዓይን የሚታይ ተግባራዊ ዕርምጃ በመውሰድ ለውጥ እንዲያመጣለት መሆኑንም አክለዋል፡፡ ኢሕአዴግ አሁን የያዘውን የመታደስና ካቢኔውን የማስተካከል ለውጥም ጎን ለጎን ማስኬድ እንደሚችልም ጠቁመዋል፡፡

የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ ያስገኘውን ጊዜያዊ መረጋጋት ተጠቅሞ ወደ ትክክለኛ የፖለቲካ መፍትሔ መግባት የመጨረሻው አማራጭ መሆኑን የተናገሩት አቶ ልደቱ፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ ለዳያስፖራውና በዲፕሎማቲክ ማኅበረሰቡ እንዳስረዱት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን በቅርቡ የሚነሳ ከሆነ፣ አገሪቱን ሌሎች የጎረቤት አገሮች ወደገቡበት ቀውስ ሊያስገባ ስለሚችል ትኩረት ሰጥቶ ማሰብ አስፈላጊ መሆኑን አስረድተዋል፡፡

ኢዴፓ ሰባተኛ ጠቅላላ ጉባዔውን ማካሄድ የነበረበት መስከረም 26 ቀን 2009 ዓ.ም. ቢሆንም፣ አባላቱን ለመጥራትም ሆነ ጋዜጣዊ መግለጫ ለመስጠት ባለመቻሉ፣ በፓርቲው መተዳደሪያ ደንብ መሠረት ለስድስት ወራት እንዲራዘም ማድረጉን ገልጿል፡፡

የፓርቲው ማዕከላዊ ኮሚቴና የጉባዔው አዘጋጅ ኮሚቴ አባል አቶ ግዛቸው አንማው እንዳስረዱት፣ ጠቅላላ ጉባዔውን ማራዘም የተፈለገው ፓርቲውን ወደ አንድ የላቀ የጥንካሬ ደረጃ ለማሸጋገር ነው፡፡

የጉዳዩ ዋና ባለቤት የሆነው ሕዝብ፣ በተለይም ወጣቱ ትውልድ ያለ ድርጅታዊ አመራር የሚያካሂደው ትግል የትም እንደማያደርሰው ተገንዝቦ በተቃዋሚ ፓርቲዎች ዙሪያ በመሰባሰብና አስፈላጊውን ተሳትፎ በማድረግ፣ የሕዝቡን ትግል በአግባቡ የሚያስተባብርና የሚመራ ጠንካራ ተቃዋሚ ፓርቲ የመፍጠር ኃላፊነት እንዳለበት ገልጸዋል፡፡ ኃላፊነቱ የመንግሥትም ጭምር መሆኑን አቶ ግዛቸው ጠቁመዋል፡፡ ተቃዋሚ ፓርቲዎችም ውስጣዊ ድክመታቸውን በመገምገም፣ ጥራት ባለው ሐሳብና ድርጅታዊ መዋቅር ራሳቸውን በማጠናከርና እርስ በርስ መጠላለፍና መናቆርን ትተው ኅብረትና ውኅደት መፍጠር እንዳለባቸውም አክለዋል፡፡

ፓርቲዎቹ አሁን ባሉበት ደካማ ድርጅታዊ አቅም (ኢዴፓን ጨምሮ) በገዥው ፓርቲ ኢሕአዴግ ላይ ትርጉም ያለው ተፅዕኖ መፍጠርም ሆነ የሕዝብን ትግል በአግባቡ መምራት እንደማይችሉ የገለጹት አቶ ግዛቸው፣ ለራሳቸው መጠናከር ቅድሚያ በመስጠት ተግተው መሥራት እንዳለባቸውም አስረድተዋል፡፡ አጀንዳው ዕውን እንዲሆን ኢዴፓ ከፍተኛ ትኩረት ሰጥቶ እንደሚሠራ የተናገሩት አቶ ግዛቸው፣ ‹‹አስፈላጊ ሆኖ ከተገኘ የፓርቲው ፕሮግራምና መተዳደርያ ደንብን ከማሻሻል ጀምሮ የፓርቲውን ስያሜ እስከመቀየርና የተናጠል ህልውናውን እስከማክሰም የሚደርስ ዕርምጃ በመውሰድ፣ አንድ ጠንካራ ፓርቲ በአገሪቱ የሚፈጠርበትን ሁኔታ ለማመቻቸት ዝግጁ ነው፤›› ብለዋል፡፡

አቶ ልደቱ በበኩላቸው ጨምረው እንደተናገሩት የአገሪቱ ምሁራን ዳር ላይ ቆመው ከመታዘብና ከመተቸት ይልቅ፣ በሚያምኑባቸው ፓርቲዎች ዙሪያ ተሰባስበው ትግሉን በዕውቀታቸውና በገንዘባቸው የማጠናከር ሚና ሊጫወቱ ይገባል፡፡ ባለሀብቶችም ያለፖለቲካ መረጋጋት ያፈሩት ሀብትና ንብረት ዋስትና እንደሌለውና በአገር ላይ ሠርቶ መኖር እንደማይቻል በመረዳት፣ ሕጋዊና ሰላማዊ ትግሉን በሚችሉት ሁሉ በመርዳትና በማጠናከር ኃላፊነታቸውን እንዲወጡ ጥሪ አቅርበዋል፡፡ በአሁኑ ወቅት በኢትዮጵያ የተፈጠረው የፖለቲካ ቀውስ ረግቦ ሕዝብ የሥልጣን ባለቤት የሚሆንበት እውነተኛ የብዙኃን ፓርቲ ሥርዓት አገር ለማድረግ፣ ኢዴፓ ተስፋ እንዳለው አቶ ልደቱ ተናግረዋል፡፡

የአገሪቱ የፖለቲካ ባህል ጽንፈኝነት የተጠናወተው በመሆኑ ከጽንፈኝነት ውጪ አማራጮችን ማየት እንደማይፈልግ የገለጹት አቶ ልደቱ፣ በተለይ ባለፉት ሁለት ዓመታት በአገሪቱ የተከሰተው የፖለቲካ ቀውስ የመጣው በግራና በቀኝ ያለው የፖለቲካ ኃይል ጽንፈኛ በመሆኑ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡

የኢትዮጵያ ዕጣ ፈንታ በአንድ ፓርቲ እንደማይፈታ የተናገሩት አቶ ልደቱ፣ በሚቀጥለው ዓመት በሚደረገው አካባቢያዊ ምርጫና ከሦስት ዓመታት በኋላ በሚደረገው አገራዊ ምርጫ፣ ፓርቲዎች ከወዲሁ ጠንክረው በመሥራትና ብቁ ተወዳዳሪ በመሆን የመድበለ ፓርቲ ሥርዓቱን ማጠናከር ተገቢ መሆኑን ጠቁመዋል፡፡

የፖለቲካ ምኅዳሩ እጅግ በሚገርም ሁኔታ እየጠበበ መሆኑን ገዥው ፓርቲ ተገንዝቦ ካላስተካከለና ሁኔታዎችን ካላመቻቸ መጪው ጊዜ አስፈሪና ወደማያስፈልግ ሁኔታ ሊያመራ ስለሚችል መንግሥት ሁኔታዎችን በመመርመር፣ በማጥናትና በቀጣይ ሊከሰቱ የሚችሉ ነገሮችን አውቆ ብሔራዊ መግባባትን መፍጠር እንዳለበትም አቶ ልደቱ አሳስበዋል፡፡ ለነፃ፣ ዴሞክራሲያዊና ፍትሐዊ ምርጫ አስፈላጊ ነገሮችን ሁሉ ማመቻቸት እንዳለበትም አክለዋል፡፡ ‹‹የችግሩ ፈጣሪ እኔ ነኝ፣ የመፍትሔውም ሰጪ እኔ ነኝ፤›› ማለት ለኢሕአዴግ አያዛልቅም ብለዋል፡፡

ምንጭ – ሪፖርተር

 

ርዕዮተ ዓለም የተጫነው ፌደራሊዝማችን [ደረጀ ይመር]

ethnic-federalism-in-ethiopiaየ1987 ሕገ መንግሥት ይዞት ከመጣው ሥር-ነቀል ለውጥ አንዱ በአሃዳዊ አገዛዝ ሥር ስትባትት ለኖረችው ሃገራችን፣ ፀጉረ ልውጥ አስተዳደራዊ መዋቅርን ማስተዋወቅ ነበር፡፡ ይህ ዘርን ማዕከል ያደረገ ፌደራላዊ አወቃቀር /Ethnic federalism/ የታነጸበት ሕገ-መንግስት፣ ከምዕራባውያን ባለ ብዝሃ ባህል ዲሞክራሲያዊ ፌደራሊዝም ይልቅ ለቀድሞው ሶቭየት ኅብረት የሶሻሊስት ሕገ-መንግሥት በእጅጉ የቀረበ ነው፡፡ ለዚህም ዋቢ ማጣቀሻ ይሆን ዘንድ ሕገ-መንግሥቱ በተደላደለባቸው አንጓ ጭብጦች ላይ የትኩረት አቅጣጫን ማሳረፍ በቂ ይሆናል፡፡

ፌደራላዊ አወቃቀር በአንዲት ሉአላዊ ሀገር ላይ ሲዘረጋ፣ ሁለት ተጻራሪ ጽንፎችን ከቁጥር ጥፎ ነው፡፡ አንደኛው የሕዝቦች የእርስ በእርስ ግንኙነትን የበለጠ የተሳለጠ ለማድረግ በሚል እሳቤ /coming together/ ቅቡልነትን የሚያገኝ ሲሆን ሌላኛው ሀገርን ከመበታተን ለማትረፍና የሕዝቦችን የእርስ በእርስ ትስስር በአዲስ አተያይ ለመቀየድ ታሳቢ ተደርጎ የሚተገበር /holding together/ ፌደራላዊ አወቃቀር ነው፡፡ ቀዳሚው ለምዕራባውያን፣ የኋለኛው ደግሞ የሀገራችንን ፌደራላዊ አወቃቀር በግብር እንደሚመስል በዘርፉ የተሰማሩ ልሂቃን ያስረዳሉ፡፡
የፌደራል ስርዓቱ መሬት ወርዶ በተግባር ላይ ከዋለበት ከ1987 ዓ.ም ጀምሮ ብሥራትም ሆነ ፈተናን ይዞ መምጣቱ አልቀረም፡፡ በታሪክ ሂደት ውስጥ ማንነታቸው በፈጠረባቸው ልዩነት የተነሳ ወደ ዳር ተገፍተው የኖሩ ሕዝቦች ራሳቸውን በራሳቸው የሚያስተዳድሩበት የቋንቋ ነፃነት/lingustic Autonomy/ ማጎናጸፉ እንደ ብሥራት የሚቆጠር ቢሆንም፣ ከዚሁ ጎን ለጎን ፌደራላዊ አወቃቀሩ ላይ ታሳቢ መደረግ የሚገባቸው ነባራዊ ኹነቶች ቸል በመባላቸው የተነሳ ህልውናችንን አደጋ ላይ ከሚጥሉ ተግዳሮቶች ጋር ፊት ለፊት እየተላተምን እንገኛለን፡፡
በፌደራላዊው ሥርዓት ዝርጋታ ወቅት መልከአ ምድራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ስነልቦናዊ ዝምድናዎች ፊት ተነስተው ቋንቋ  ብቻ ነው እንደ ዋንኛ አማራጭ የተወሰደው፡፡ በእዚህም የተነሳ  በሀገራዊ ብሔርተኝነት ኪሳራ ክልላዊ ማንነት ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጎመራ ሊሄድ ችሏል፡፡
የኢትዮጵያ ፌደራሊዝም መለያ ጠባዮች
አወዛጋቢው የብሔር ብሔረሰብ ጉዳይ
በስታሊን አፍላቂነት ለፍሬ በቅቶ የነበረው የቀድሞ ሶቪየት ኅብረት ሕገ-መንግሥት የታነጸበት ስነልቦናዊ ቅኝት የእኛው ሕገ-መንግሥት ተጋርቶታል ከሚያስብለው አንዱ የብሔር ብሔረሰቦችን የአርስ በእርስ ግንኙት የሚመረምርበት የታሪክ መነጽር በአንድነት መግጠሙ ነው፡፡ ሕገ-መንግስታችን እንደ ስታሊኑ የሶቪዬት ኅብረት ሕገ-መንግስት የሚንደረደርበት ታሪካዊ ዳራ ሀገራችን ኢትዮጵያ የብሔረሰቦች እስር ቤት እንደነበረች በማብሰር ነው፡፡ ይህም መንደርደሪያ ሉዓላዊ ስልጣንን ለብሔረሰቦች ጠቅልሎ  በማሸከም ይደመደማል፡፡ አንቀጽ ስምንት፣ ንኡስ አንቀጽ አንድ ላይ፣ ይህንን ስልጣን በግልጽ ሰፍሮ እናገኘዋለን፡-
“የኢትዮጵያ ብሔሮች ብሔረሰቦች እና ሕዝቦች  የኢትዮጵያ ሉአላዊ ስልጣን ባለቤቶች ናቸው፡፡”
ከግል መብት ይልቅ ለቡድን መብት የይለፍ ፍቃድ የሚሰጡ አንቀጾች በሕገ-መንግስቱ ውስጥ መመልከት ብርቅ አይደለም፡፡ የቡድን መብት በግል መብት መቃብር ላይ አበባ ያኖራል፡፡ “እንኳን የበቀልኩበት ዘር ጦቢያም ትጠበኛለች” ለሚል ተሟጓች ዜጋ፣ ሕገ-መንግስቱ ፊት አይሰጥም፡፡ ከእዚህም በተጨማሪ በሜትሮፖሊቲያን ከተሞች ውስጥ ለሚኖሩ ሁለትና ሶስት ብሔር ላላቸው ዜጎች የሚተወው ኩርማን ሥፍራ ማግኘት የሚታሰብ አይሆንም፡፡ የብሔር ማንነት ከሁሉም ማንነት ልቆ ሕገ-መንግሥቱን ተዋርሶታል፡፡
ለመሆኑ ብሔር ማለት ምን ማለት ነው?
በሀገራችን የብሔረሰብ ነፃነት ጥያቄ ገዥ ሆኖ ብቅ ያለው በ 1960ዎች የተማሪዎች እንቅስቃሴ እንደነበር ከታሪክ ድርሳናት እንረዳለን፡፡ የተማሪዎች እንቅስቃሴ የፈጠረው መነቃቃት ብረት አንስተው ወደሚታገሉ ሽምቅ ተዋጊዎች ተጋብቶ፣ በሒደት አጠቃላይ ፖለቲካዊ ቁመናቸው በእዚሁ ረግረግ ውስጥ ተውጦ ሊቀር ችሏል፡፡ ገዢውን የፖለቲካ ፓርቲ ጨምሮ በተቃዋሚነት የሚሰለፉት የፖለቲካ ፓርቲዎች ቀድመው የሚያነሱት አጀንዳ ከብሔር ማንነት ጋር የተቆራኙ ርዕሰ ጉዳዮችን እንደሆነ ከአደባባይ የተሰወረ ሀቅ አይደለም፡፡
ብሔርን የማርክሲዝም ሌኒንዝም መዝገበ ቃላት በእንዲህ መልኩ ነው የሚያብራራው፡
በታሪክ ሂደት ውስጥ የተከሰተ የሰዎች ማኅበረሰብ ነው፡፡ አንድ ብሔር በመጀመሪያ ደረጃ የሚለየው ባሉት የወል ቁሳዊ የኑሮ ሁኔታዎች ነው፡፡ በአንድ መልክ አምድራዊ ክልል ውስጥ መኖር፣ በኢኮኖሚያዊ ግንኙነቶች መተሳሰር፣ በአንድ ቋንቋ መጠቀም፣ በጋራ ታሪካዊ ሒደት ውስጥ የወል ሥነ-ልቦናዊ ገጽታዎችና ባህላዊ አመለካከቶች መከሰት የብሔር መሠረቶች ናቸው፡፡
በአሁኗ ኢትዮጵያ በአንድ ክልል ውስጥ የተሰባሰቡትን ሕዝቦች በታሪክ፣ በስነ-ልቦና፣ በመልከአ ምድራዊ ኩታ-ገጠምነትና በኢኮኖሚያዊ ትስስር መለኪያ ከገመገምናቸው ከላይ ከሰፈረው የብሔር መለኪያ ምንአልባትም አንዱን ብቻ ነው ሊያሟሉልን የሚችሉት፡፡ ለአብነት ያህል በአማርኛ ቋንቋ ተናጋሪነቱ፣ በአማራ ክልል ሥር የተቀነበበው ሕዝብን እንመልከት፡- ታሪክ እንደሚነግረን ከሆነ የሸዋ አማራ ከወሎ አማራ ወይም ከጎንደር አማራ  ይልቅ ከሸዋ ኦሮሞ ጋር የተሳሰረ ስነ-ልቦና ነበረው፡፡ አጤ ምኒሊክ ሀገር ለማቅናት ወደ ደቡብ ሲዘምቱ፣ የጎንደርና የወሎ ባላባቶች አጤው እንደወጡ እንዲቀሩ የሚመኙትን ያህል፣ ሀገር በማቅናቱ ሂደት ላይ ከአጤው ጎን በመሰለፍ ግምባር ቀደም ተሳታፊዎቹ የሸዋ ኦሮሞዎች ነበሩ፡፡
የሸዋ አማራና የሸዋ ኦሮሞ በስነ-ልቦና፣ በታሪክ፣ በመልክአ ምድራዊ ኩታ-ገጠምነትና በኢኮኖሚዊ ነባራዊ ሁኔታዎች ሲመዘኑ እጅግ የተዋሀዱ ሕዝቦች ናቸው፡፡ የሸዋ አማርኛ ተናጋሪ ከጎንደር አማርኛ ተናጋሪ ጋር በአንድ ክልል ውስጥ ሊካተት የቻለው ከመለኪያዎቹ መካከል በቋንቋ ማንነት ብቻ ነው፡፡ የቋንቋ ማንነት ደግሞ መገለጫው ዘውግ /ethnicity/ አንጂ ብሔር እንዳልሆነ የስነ-ማኅበረሰብና ፖለቲካ ልሂቃን ያብራራሉ፡፡
አብዮታዊ ዲሞክራሲ
የሶሻሊስት ርዕዮተ ዓለም የእኛ የእትዮጵያዊያን መገለጫ ከሆነ ግማሽ ክፍል ዘመን ደፈነ፡፡ ከ1960 መባቻ እስከ ቆምንበት ዘመን የርዕዮተ ዓለሙ ተጽእኖው በተለያየ ቅርጽ ሲደባብሰን ኖሯል። አምባገነናዊው የደርግ አገዛዝ አፈር ከለበሰበት 1983 ዓም አንስቶ የርዕዮተ ዓለሙ ቅርጽና ይዘት መልኩን እየቀያየረ፣ የፖለቲካ አገዛዙን እንደተጣባው ቀጥሏል። ለእዚህም ማሳያ  አንዱ ገዢው ፓርቲ የሚመራበት  ከማርክሲዝም ሌኒንዝም የተዋሰው አብዮታዊ ዲሞክራሲ መርህ ዋቢ ምስክር ይሆናል፡፡
አብዮታዊ ዲሞክራሲ ለመጀመሪያ ጊዜ ለዓለም ሕዝብ የተበሰረው በ1917 በራሺያ ቦልሺቪክ አብዮት ወቅት  ኢቪስቲያ በሚባል ተነባቢ ጋዜጣ  ላይ ነበር። ይህ ርዕዮተ ዓለማዊ ቅኝት ከካፒታሊዝም ወደ እውነተኛ ሶሻሊዝማዊ ስርዓት ለመሸጋገር በእነ ሌኒን አታጋይ ፓርቲ /ቫንጋርድ ፓርቲ/ አማካኝነት እንደ ብቸኛ አማራጭ የተወሰደ  መርህ ነበር። ርዕዮተ ዓለማዊው ቅኝቱ፣ ከ1983 መንግሥት ለውጥ በኋላ በሀገራችን ፖለቲካዊ ምህዳር ላይ የፊት አውራሪነት ሚና እየተጫወተ ይገኛል፡፡
ከ1983 የመንግሥት ለውጥ ማግስት ዋንኛ ጥያቄ ሆኖ ብቅ ያለው፣ ለሀገራችን ኢትዮጵያ ምን አይነት ዲሞክራሲያዊ ሥርዓት ይመጥናታል የሚል አጀንዳ ነበር፡፡ ከ 80% በላይ በግብርና በሚተዳደር ሕዝብ ላይ የምዕራባውያንን የሊብራል ዲሞክራሲ የሚሸከም ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ንጣፍ ማግኘት የሚታሰብ እንዳልሆነ የታወቀ ነው። ስለዚህ የሀገሪቱን ነባራዊ ሁኔታዎች ከግምት ውስጥ ያካተተ፣ ኢትዮጵያዊ ዲሞክራሲ ይዘርጋ የሚል ውይይት  ለሥርዓቱ ቅርበት ካላቸው ምሁራን ጋር ይደረግ ጀመረ፡፡
ይህም ውይይት ውሎ አድሮ በሶስተኛው ሞገድ /ሰርድ ዌቭ/ መጽሐፍ የሚታወቁት ጉምቱ ልሂቅ ፕሮፌሰር ሀንቲንገተን አማካሪነት አብዮታዊ ዲሞክራሲ ከኢትዮጵያ ምድር ላይ ሊተከል ችሏል። የኢትዮጵያ አብዮታዊ ዲሞክራሲ ከራሽያው አብዮታዊ ዲሞክራሲ የሚለይበት ዋንኛ ጠባይ አንዱ መድብለ ፓርቲን በሕገ-መንግሥት ላይ በይፋ መፍቀዱ ነው፡፡ ይህ አይነት አንቀጽ በቀድሞ ሶቪየት ኅብረት ሕገ-መንግሥት ላይ አልተካተተም ፡፡
የአብዮታዊ ዲሞክራሲው ዋንኛ አስኳል መርህ የዲሞክራሲያዊ ማዕከላዊነት ነው። በመርሁ መሠረት የፓርቲው ላዕላይ ምክር ቤት የሚያወጣው ማንኛውም ውሳኔ እስከ ታች ቀበሌ አመራር ድረስ ተፈጻሚ ሊሆን ይገባል። እዚህ ጋ ነው የክልሎች ሥልጣንና የፓርቲ ስልጣን መደበላለቅ የሚመጣው።
ሕገ-መንግሥቱ የሰጣቸውን ሥልጣን ለሚሻማ ፖለቲካዊ አሰራር ተገዢ እንዲሆኑ የዲሞክራሲያዊ ማዕከላዊነት መርህ ግድ ይላል። በእዚህም ምክንያት የፓርቲ ርዕዮት ዓለምና ሕገ-መንግሥታዊ አሠራር የሚለይበት ቀጭን ድንበር ውሉ እየጠፋ፣ የክልሎችን ራስን በራስ የማስተዳደር ሥልጣን ከፈተና ላይ ሲጥለው በተለያዩ አጋጣሚዎች ይስተዋላል፡፡
የፌደሬሽን ምክር ቤት ሚና
የ1987 ሕገ መንግሥት የወለዳቸው የተወካዮች  እና የፌደሬሽን ምክር ቤቶች ሕግ የማውጣት ሥልጣን ለየቅል ነው፡፡ በሕገ-መንግሥቱ መሠረት፣ የሕግ አውጪነት ሥልጣንን በበላይነት ጠቅልሎ የያዘው የተወካዮች ምክር ቤት ብቻ ሲሆን የፌደሬሽን ምክር ቤት በሕግ አውጪነት ሥራ ውስጥ የሚሳተፍበት አሠራር የለም፡፡ ይህ አሰራር ፌደራላዊ ሥርዓትን በሚከተሉ ምዕራባውያን ሀገራት ላይ ልዩ ገጽታ ነው ያለው፡፡ ለአብነት ያህል የአሜሪካን ሕገ-መንግሥት ብንወስድ፣ የፌደሬሽን ምክር ቤቱ /ሴኔቱ/ ከተወካዮች ምክር ቤት/ኮንግረስ/ ጋር በሕግ አውጪነት ረገድ ያለው ሚና እኩል ነው።  የፕሬዝዳንቱን ቪቶ ፓወር/ውሳኔን የማጠፍ ስልጣን/ እንዳይጠቀም ሁለቱም ምክር ቤቶች ከ 2/3 ድምጽ በላይ ወስነው ካሳለፉት ፕሬዝዳንቱ ውሳኔውን የመሻር ስልጣኑ ያከትማል። ስለዚህ ሴኔቱ የአግድሞሽ የቁጥጥር ሥልጣን/checks and balance/ ላይ ያለው ተሳትፎ ልክ እንደ ኮንግረሱ መሳ ለመሳ በሆነ ረድፍ ነው የሚቀመጠው፡፡
የእኛ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ግን ሕገ-መንግስትን ከመተርጎምና በክልሎች መካከል የሚፈጠር ግጭትን ከመፍታት በዘለለ ልክ እንደ አሜሪካው ሴኔት የቁጥጥር  ሥልጣን ውስጥ ንቁ ተሳትፎ ማድረግ አይችልም፡፡ አንቀጽ 48 እንዲህ ይላል፡-
The constitution provides that where the concerned states fail to reach an agreement on border related issues, the House of Federations shall decide such disputess on the basis of settlement patterns and the wishes of the peoples concerned
በአጠቃላይ ፌደራላዊው ሥርዓት በመርህ ደረጃ ሊከልሳቸው የሚገቡ በርካታ ኹነቶች እንዳሉት እሙን ነው፡፡ በተለይ የርእዮተ ዓለምን ጣልቃ ገብነት የሚሸብቡ አንቀጾችን በሕገ-መንግስቱ ላይ በሪፈረንደም ወይም ከዜሮ ድምር የፖለቲካ ስሌት ነጻ በሆነ ውይይት አማካኝነት በማካተት፣ ራስን በራስ የማስተዳደሩ ሥልጣን የበለጠ ጥርስ እንዲኖረው ማድረግ ከገዢው ሥርዓት የሚጠበቅ ቁርጠኝነት ይሆናል፡፡

ምንጭ   _   አዲስ አድማስ