የወያኔ ኣገዛዝ ጎንደርን ከ3 ሸንሽኖ ለማዳከም የጠነሰሰው ሴራ – ኣዳነ ኣጣናው

 

ወያኔ ጎንደርን ከ3 የመክፈል ሴራ ኣጉል ልፋት ቢሆንም፣ አርምጃው ያለጥርጥር የቀቢጸ ተስፋ እርምጃ  ነው፡፡የኢትዮጵያ ህዝብ የወያኔን ጭቆና፣ ኣድሎ ፣ ርስትን ማዛባት አና የለየለት  የተቀናጀ ቡዳናዊ-ምዝበራ ኣንገፍግፎት በቃኝ  ሲል፣ ወያኔ በኣንጻሩ የህዝቡን ኣመጽ ያዳከመ መስሎት መንግስት ነኝ ከሚል ኣካል የማይጠበቅ የቅቢጸ-ተስፋ አርማጃዎችን መውሰድ ጀምሯል፡፡ ሰሞኑን ይህ  የቅቢጸ-ተስፋ ኣሳፋሪ አርምጃ  ለወያኔ የእግር-ረመጥ በሆነው በጎንደር ህዝብ ላይ ኣነጣጥሮ፤ የስሜን-ጎንደርን ኣስተዳደር ወደ 3 ዞኖች ለመሸንሸን መዘጋጀቱን ለወያኔ ቅርበት ያለው ሪፖርተር ጋዜጣ በሰሞናዊ-እትሙ ዘግቧል፡፡

ታሪክ እራሱን ይደግማል እንዲሉ፣ወያኔ አንደ-ነብስ ኣባቶቹ ፋሽስት-ጣልያን  አና የአንግሊዝ ቅኝ-ገዥዎች አንደኣደረጉት ሁሉ፣ የህዝብን ጥያቄ በኣግባቡ ከመመለስ ይልቅ በተቃራኒው ይባስ ብሎ፤ ህዝብን በጎጥ፣በመንደር፣  በኣዉራጃ፣ በክፈለ-ሀገር አና በቑንቑዋ  ክፍፊሎ በማናቆር የኣገዛዙን አድሜ ለማራዘም  መፍጨርጨሩን  ተያይዞታል፡፡ኣሁን ኣሁንማ፣ ወያኔ ሀፍረቱን አና ይሉንታውን ኣሟጦ የቀረው ነገር ቢኖር አንደ ኣለቆቹ የአንግሊዝ ቅኝ ገዥዎች በደቡብ ኣፍሪካ አና በሌሎች ቅኝ-ተገዥ ኣፍሪካ ሀገራት  ላይ አንደቀለዱት ሁሉ ወያኔም  “ የኢትዮጵያ ህዝብ እራሱን የማስተዳደር ብቃት የለውም” ብሎ ቡድኑ አራሱን በቑሚነት የማንገስ ኣዋጅ ማወጅ ብቻ ነው፡፡

ስሜን-ጎንደር ሲባል፡-  4 ኣዉራጃ ኣስተዳደሮችን ያጠቃልላል ፡ ወገራ ፣ ጎንደር ፣ ጭልጋ ፣ ስሜን ሲሆኑ፣ ዞኑ በወያኔ-ወረራ የተያዙትን 4 ወረዳዎች ማለትም፤  ወልቃይት፣ ሰቲት-ሁመራ፣ ከፊል ጠገዴ አና ከፊል-ጠለምት 4 ወረዳዎችን ሳይጨምር፣ 20 ወረዳዎች ያቀፈ ነው፡፡ ስሜን-ጎንደር በቆዳ/በመሬት ስፋት፣በህዝብ ብዛት አና በተፈጥሮ ሀብት ኣሁን የወያኔው ኣገዛዝ አንደ ቅራጫ-ስጋ  መታትሮ  ኣማራ-ዞኖች ብሎ ከሚጠራቸው ዞኖች ሁሉ የላቀ ነው፡፡

ከ22 ኣመት በፊት ስሜን-ጎንደር፣ ከሁመራ አስከ ኦሜደላ 475 ኪሎ ሜትር ርዝመት በ70 ኪሎ ሜትር (በትንሹ)ጎን ስፋት ለርሻ አጅግ ኣመቺ በሆነና በተጠቀጠቀ በተፈጥሮ ደን የተሸፈነ በዱር-ኣራዊት ሀብትም የታደለ  ኣካባቢ ነበር፡፡ ከዚህ በተጨማሪ፣ ከሁመራ -ወልቃይት ከወልቃይት- ተከዜ ወንዝ ድረስ አና  ከሁመራ – ዳንሻ (ወልቃይት ጠገዴ) አንዲሁ አጅግ ለም መሬትን ያቀፈ ነበር፡፡

ስሜን-ጎንደር ዞን በከብት ሀብትም  በመታደሉ ከራሱ ፍጆታ ኣልፎ የስሜን ሱዳንን እሩብ  1/4  በላይ የስጋ ፍጆታን በገበያ ይሸፍናል፡፡ በዞኑ ሰሊጥ፣ሙጫ/እጣን፣ ጥጥ፣ማሽላ፣ቀርቀሀ/ሽመል አና ቅመማ-ቅመሞች በስፍት ያመርታል፡፡ በውሀ ሀብትም አንዲሁ አጅግ በጣም የታደለ ሲሆን፣ ኣገር ውስጥ የሚቀሩትን ወንዞች ትተን ኢትዮጵያን ተሻግረው ወደ ሱዳን የሚፈሱ ከዞኑ የሚፈልቁ ወንዞች ብቻ ብናሰላ (1) ግዋንግ (2)ሽንፋ (3)ተከዜ (4) ኣንገረብ (5)ገንዳ-ዉሀ የመሳሰሉ ደንበር ዘለው ኣንድ ሊትር ዉሀ አንኩዋ ለኢትዮጵያ ልማት ሳይውሉ በከንቱ ለሱዳን በየኣመቱ በቢሊይን-ኪቢክ ውሀ ይገብራሉ ፡፡

ወያኔ 26 ኣመታት ሲገዛ ለኣንድ ደቂቃም ቢሆን ከላይ የተጠቀሱትን ወንዞች ለማልማት ይቅር አና ወንዞቹ መኖራቸዉንም የሚያውቅ ኣይመስልም፡፡ በሌላ በኩል ግን፣ ለምሳሌ፣ የኤርትራ አና የትግራይን ድንበር ኣዋሳኝ የሆነው የመረብ ወንዝን (በጋ ይደርቃል) በኣካባቢው ሰላም ኣለመኖሩ እየታወቀ አና ሰላም ከመረጋገጡ በፊት፣ ወያኔ ከወዲሁ “የመረብ ወንዝ ተፋሳስ ልማት ድርጂት” የሚል ተቑዋም  ኣቁቁሞ ብዙ ሚሊዮን ብሮችን ለጥናት ማባከኑን ስንመለከት አንገረማለን፡፡ የጎንደር ደን በኣሁኑ ስኣት በወያኔ ባልተጠና 20 ኣመት ሙሉ በገፍ-ሰፈራ፣ ከሰል ማክሰል አና ሱዳን አንደልቡ ደንበርን ተሻግሮ ደን መጨፍጨፍ ተደማምሮ በተካሄደ ያላሰለሰ ጭፍጨፋ በዉስጡ የሚገኙ ብርቅ የዱር አንሰሳትን ጨምሮ የሀገር ሀብት በገፍ ወድሟል፡፡

ስሜን-ጎንደርን ከ 3 የመሸራረፉ ዋና ኣላማ በዋናነት የጎንደርን ህዝብ ነጣጥሎ ለማዳከም ሲሆን ቀጥሎም በኣካባቢው የሚካሄደውን ጸረ-ወያኔ አንቅስቃሴ-ሀይልን ከፋፍሎ ለመምታት ብሎም ለማጥፋት ያሰበ ነው፡፡ይህ የወያኔ ጸረ-ጎንደር አርምጃ ቅኝ ገዥዎች ተገዥዎችን ለማዳከም ሲጠቀሙበት የነበረ ስልት ነው፡፡ የወያኔ-የነብስ ኣባት የሱዳኑ ኣልበሽርም፣ የዳርፎሩን  ኣመጽ ለመግታት ዳርፎርን ከ 3 ከፋፍሎ ብዙ ጉዳት ማድርሱ የቅርብ ጊዜ ትዝታችን ነው፡፡

ወያኔ ጎንደርን ለመሸንሸን የሰጠው ምክኒያት ሪፕርተር አንደዘገበው (1)ልማትን ለማምጣት (2) ዞኑ ሰፊ ስለሆነ የሚሉ ሰንካላ ምክኒያቶች ናቸው፡፡የሚገርመው እኒህ ወያኔ ያቀረባቸው ምክኒያቶች በ 26 የኣገዛዙ ኣመታት ጊዜ ውስጥ ያልነበሩ ሲሆኑ፣ ኣሁን ወያኔ ችግር ውስጥ ሲገባ በ11ኝው ስኣት ላይ ብቅ ያሉ ናቸው፡፡ ከሁሉም በላይ ጎንደርን የመሸራረፍ አርምጃ፤ ወያኔ የኣማራ አና የትግራይ ህዝብ ተጣሉ ብሎ ያዞ አንባ በረጨ ማግስት መሆኑ ደግሞ ይበልጥ አርምጃው ከጀርባው እኩይ ኣላማ አንዳለው ኣጠራጣሪ ኣይደለም፡፡ በዚህ ኣጋጣሚ ሊጠቀስ የሚገባው ጉዳይ ቢኖር፣ የትግራይ ህዝብ አና ኣማራው በረጅም ኣብሮ የመኖር ታሪካቸው ውስጥ አንደጎሳ ተፈራርጀው የተናቕሩበት ጊዜ ለኣንድ ሰከንድም ቢሆን ኑሮ ኣያውቅም፡፡ በእርግጥ የወያኔ መሪዎች፣ ወልቃይትን አና እራያን ከመጠቅለል ኣልፈው ጎንደር ላይ ሰራዊት ልከው ደም ቢያፈሱም ቅሉ፣ ለወንጀሉ ተጠያቂዎቹ አራሳቸው የጦር ኣዝማቾች አነ ኣባይ ወልዱ ብቻ ናቸው፡፡

በስሜን-ጎንደር ዞን፣  በጣልያን ጊዜ ከተገነቡ ኣዉራ-መንገዶች ዉጭ የተገነባ ነገር የለም፡፡ በመብራት፣ በትምህርት-ቤት፣በመንገድ ፣ በከተማ ልማት አና በውሀ ኣገልግሎት፤ ወያኔ ዞን ብሎ ከሰየማቸው  ዞኖች ሁሉ ኽዋላ የቀረ ነው፡፡ ዞኑን የማግለል አና የማዳከም ሂደት በኣጋጣሚ የመጣ ሳይሆን በደንብ የተጠና አና ስልታዊ ሴራ ያዘለም ነው፡፡ ከጎንደር ከተማ ውጭ፣በዞኑ የከተማን መስፈረት የሚያሟላ  ኣንድም ከተማ የለም፡፡

(1) ልማትን ለማምጣት ህዝብን መከፍፈል አንደቅድመ ሁኔታ ቀርቧል፡፡ ህዝብን በብዙ ዞኖች መከፍፈል በራሱ ልማት  ያመጣል የሚል የተሳሳተ ፍልስፍና ተቀባይነት የሚኖረው በትልእኮ Open University  በተገኘ የትምህርት መመዘኛ በያዙ ግለሰቦች የተጨናነቀው በወያኔው ኣመራር ዘንድ ብቻ ነው፡፡ ልማት አና ሰላም የሚመጣው በዋናነት ህዝብ ይወክለኛል ብሎ ያመነበትን ኣመራር በነጻ  ያለ ተጽእኖ በፍላጎቱ ሲመርጥ አና ህዝቡ በኣመራሩ አምነት ሲኖረው ብቻ ነው፡፡  በ26 ረጅም የወያኔ የኣገዛዝ-አድሜ ውስጥ ልማት ጠብ ሲል ያላየ የጎንደር ህዝብ በኣዲስ መልክ ልከፋፍልህ አና ላልማህ ማለት የቀልዶች ሁሉ ኣዉራቀልድ ነው፡፡

(2) ስሜን-ጎንደር ሰፊ ስለሆነ መሸንሸን ኣለበት፡-  (1) ከ30 ሚሊዮን ህዝብ በላይ በኣንድ ኣስተዳደር ስር ጠርንፎ ባህርዳር ድረስ ህዝብ ለኣቤቱታ ረጂም ጉዞ ተጉዞ ደጅ አንዲጠና የደነገገ ፣ (2) ከ30 ሚልዮን ህዝብ በላይ በኣንድ ኣስተዳደር ስር ጠርንፎ  ኣዳማ/ናዝሬት ድረስ ለኣቤቱታ አጅ አንዲነሳ የደንገገ የወያኔ ስርኣት ዛሬ ዞር ይልና፤  የስሜን-ጎንደር 4 ሚሊዮን  ህዝብን ለማስተዳዳደር ስፍቶብናል አና ይሸንሸን ይለን ጀመር፡፡ አዚህ ላይ አግረመንገዱን መነሳት ያለበት ጉዳይ ቢኖር ፣በጎንደር መሬት ለምነት አና ስፋት የቀናው ወያኔ ሰሞኑን ለብዙ ኣመታት ሲያደባ ከቆየ በሁዋላ ሱዳን የጠየቀውን ለም መሬት ለማስረከብ ካርቱም አና ባህርዳር ላይ ሙሉ ስምምነት ተደርሷል፡፡ይህ የመሬት ማስረከብ ስራ ከተፈጸመ በኻላ ወያኔ የውጭ-ንግዱን በፖርት-ሱዳን አንዲጠቀም ቃል ተገብቶለታል፡፡

ወያኔ ስለ ልማት ሲያወራ ብዙ ትዝብቶችን ይቀሰቅሳል፡፡ የወያኔ ሹሞች፣ በሙስና፣ በግል-ወዳጅነት ብሎም በተቀናበረ ሎቢይ/Lobby፣ በየኣመቱ ብዙ ሚልዮን ብር ወጪ መድበው እነሱ ይቀርበናል እንወደዋለን ብለው ለፈረጁት ዞኖች በገፍ ለኣመታት ያለዩልኝታ ባጀት መድበው ሲያባክኑ አና በግልጽ ሲያደሉ እናውቃለን፡፡ እንዳውም ታሪካዊቷን የጎንደር ከተማን ሌሎች ዞኖች ከኽዋላ ተነሰተው በሁሉም መልክ አንዲበልጧት አና አንዲያዳክሟት የተጠነሰሰውን  ሴራ ሁሉ የምናውቅ ኣይመስላቸውም፡፡ የሚገርመው በዞኑ የሚገኘው ብቸኛ የጎንደር ዩንቨርሲቲ አንኩዋ ከቀጠራቸው ሰራተኞች ውስጥ 68% ከስሜን ጎንደር ዞን ውጭ የመጡ ናቸው፡፡

ወረዳዎችን ከማስፋት አና ከማጥበብ ዉጭ ኣልፎ  የስሜን-ጎንደርን ኣህዳዊ  የኣስተዳደር ኣካል አንደኣምባሻ በዞን መቆራረስ የለየት የወያኔ የጠላት አርምጃ መሆኑን ከወዲሁ በግልጽ ሊሰመርበት ይገባል፡፡ጎንደርን የማዳዳከም አና ብሎም የማጥፋት እኩይ የወያኔ ህልም አንዲሳካ የሚተባበሩ ሁሉ ነገ በህዝብ ፊት አና በታሪክ ተጠያቂ መሆናቸውን ከወዲሁ በኣንክሮ ፣ በጥሞና ደግመው-ደጋግመው ቢያጤኑት ታሪካዊ ስህተት ከመፈጸም ይታቀባሉ፡፡  ለወያኔ መሳሪያ ኣለመሆን አድሉ ኣሁን እንጂ ነገ ኣይደለም፡፡ ታርክ ነገ እነማን ነበሩ ማለቱን አና ፍርድ መስጠቱን ለኣንድም ሰከንድ ቢሆን ልንዘነጋው ኣይገባም፡፡ ዛሬ ኣልፎ ነገ መኖሩን መዘንጋት የለብነም፡፡ወያኔ አንደማንኛውም ጨቁኝ ኣገዛዝ ወደ ታሪክ ትቢያ መውረዱ ኣይቀሬ መሆኑን ልንጠራጠር ኣይገባም፡

የኢትዮጵያ የፓለቲካ መሰረታዊ ችግር ሌፈታ አና የጋራ መግባብት ሊመጣ የሚችለው ወያኔ ሲወገድ ብቻ ነው፡፡ ስለሆነም ያረጀው፣ ሙስናን በግለስራነት የተካነው፣ ህዝብን በጎሳ ከፍፍሎ ኢትዮጵያዊነትን ያዳከመ ብሎም ኢትዮጵያን ለመበታተን ሌት ተቀን ከ40 ኣመት በላይ ብዙ ድንጋዮችን የፈንቀለው የትግራይ ነጻ ኣውጪ ድርጅት/ህወሀትን ወደ ታሪክ ትቢያ መለወጥን ኣስፈላጊ ብቻ ሳይሆን የህልውና ጉዳይም  ነው፡፡ስሜን-ጎንደርን ከ3 አንዳኣንባሻ የመከፈል ሙከራ የወያኔ ኣገዛዝ ከመጨረሻ ሳኣት ላይ መድረሱን ኣበሰሪ ምልከት ነው፡፡

ሰፊው ህዝብ ያቸንፋል፡፡

=================

Advertisements

መለኛው ምኒልክና የዘመናዊ ወፍጮ አገባብ

ቋጠሮ ድህረ ገጽ

አጼ ምኒልክ የተወለዱት በ1836 ነኅሴ 12  ቅዳሜ ቀን ነበር። በህይወት ቢኖሩ ትናንት ነሃሴ 12 2009 ዓ.ም የ173 ዓመት ልደታቸውን ያከብሩ ነበር ማለት ነው፡፡ ሰሞኑን አብዛኛው ኢትዮጵያዊው የእኚህን ድንቅና የጥቁር ህዝብ የነጻነት ቀንዲል የሆኑ መሪ ገድል እየዘከረ 173ኛ የልደት ቀናቸውን እያከበረ ይገኛል፡፡ የዚህችም ጽሁፍ ምክንያት ይኽው ነው። የጸሃዩን ንጉስ ዕለተ-ውልደት መዘከር።መለኛው ምኒልክና የዘመናዊ ወፍጮ አገባብ

አጼ ምኒልክ በዘመነ ንግስናቸው በርካታ የስልጣኔ መሰረት የሆኑ ተግባራትን ፈጽመዋል። ስልጣኔን ወደ ሃገር በማስገባትና በማስፋፋት የአጼ ምኒልክን ያህል ተጠቃሽ መሪ የለም። ይሁን እንጂ አጼ ምኒልክ የውጭውን ስልጣኔ ለማስገባት ሲሞክሩ ህዝቡ አልቀበል እያለ ይቸገሩ ነበር፡፡  ለምሳሌ ወፍጮን ለማስገባት በሞከሩበት ወቅት ከመኳንቱና ከቀሳውስቱ ጠንከር ያለ ውግዘትና ተቃውሞ ነበር የገጠማቸው። መለኛው ንጉስ ግን የገጠማቸውን ተቃውሞና ውግዘት በጥበብ አክሽፈውታል። ያከሸፉበት ዘዴ ደግሞ ብልህነታቸውን ከማሳየቱም ባሻገር አስቂኝ ነበር።

ጳውሎስ ኞኞ  “አጼ ምኒልክ” በተሰኘው መጽሃፉ ገጽ 337 ላይ የዘመናዊ ወፍጮን አገባብ ታሪክ እንዲህ ሲል አስፍሮታል፦

የወፍጮ መኪና በኢትዮጵያ ውስጥ ለማቋቋም አስቸጋሪ ነበር። የሸዋው ንጉስ ሳህለ ሥላሴ በ1835 ገደማ አንድ በውሃ የሚሰራ ወፍጮ አስመጥተው ባስተከሉ ግዜ፤ ቀሳውስቱ ወፍጮ የሰይጣን ስራ ነውና በወፍጮው አስፈጭቶ የበላ የሰይጣን አገልጋይ ነውና አውግዘናል በማለታቸው ወፍጭው ፈራርሶ ወደቀ። ከዚያ ዘመን ቀደም ብሎም አቡነ ሰላማ አጼ ቴዎድሮስን ወፍጮ እንዲገባ ባማከሯቸው ግዜ “ የሴቶቹን ክንድ ምን ልናደርግበት ነው?” ወፍጮን ከለከሉ። አጼ ዮሃንስም “በጉዞ ላይ እህል የሚፈጩ ሴቶችን ከማጓጓዝ የሚገላግለን ነው..” ብለው ወፍጮ ቢያስተክሉም በንጉስ ሳህለ ስላሴ እንደደረሰው ሁሉ በእሳቸውም ላይ የሰይጣን ፈጪ ነው ተብሎ ስለተወገዘ ቀረ።

በኋለኛው ግዜ የማንኛውንም ውግዘትም ሆነ ተቃውሞ አሸንፈው ወፍጮን ያቋቋሙት ምኒልክ ናቸው። በአድዋ ዘመቻ ጊዜ ጓዙን ያበዛው የፈጪና የወፍጮ ጭነት መሆኑን ያወቁት አጼ ምኒልክ ለግላቸው ብዙ እህል የሚፈጭ ወፍጮ እንዲያስመጣላቸው እስቲቬኒን አዘዙት። ወፍጮውም መጥቶ በ1893 ተተከለ። ወፍጮው የሚፈጨው በሰይጣን ሳይሆን በሰው መሆኑን ለማሳየት ምኒልክ ራሳቸው ወፍጮ ቤት እየሄዱ በአስፈጪነት ተካፋይ ሆኑ። በግብር ጊዜም መኳንቱና ቀሳውስቱ ሰይጣን በፈጨው ዱቄት የተጋገረ እንጀራ አንበላም ሲሉ፤ ምኒልክ ደግሞ በእጅ በተፈጨ ዱቄት የተጋገረ እንጀራ አልበላም ይሉ ጀመር። ምክንያታቸውንም ሲያስረዱ “..ፈጪይቱ በምትፈጭበት ግዜ ንፍጧ ሲመጣ ተናፍጣ ወዲያው ተፈጫለች። ኩሷን ጠርጋ ወዲያው ትፈጫለች..።ለዚህ ነው በንጹህ ድንጋይ የተፈጨውን ዱቄት የምወደው…” ይሉ ጀመር።

በኋላም በዘመነዊ ወፍጮ በተፈጨ ዱቄት የተጋገረ ….መብላት እየተለመደ ሄደ…።

ከዚህ የምንረዳው አጼ ምኒልክ በዛን ዘመን ከነበረው ህዝብ ምን ያህል የቀደሙና አለጊዚያቸው የተፈጠሩ ድንቅ ሰው መሆናቸውን ነው።

በሞቱ ጊዜ በልጃቸው በንግስት ዘውዲቱና በህዝብ ከተገጠመላቸው ግጥም(ቅኔ) ጥቂት ስንኞችን አካፍዬ ጽሁፌን ልቋጭ።

በህዝብ ከተገጠመላቸው

አጼ ምኒልክ ሲሞቱ..
ምነው አትሄዱ ከፍታቱ፡
እናንተ ሰዎች ክፋታችሁ፡
አለማስቀበራችሁ። (ዓለም አስቀበራችሁ)

ምኒልክ መጓዙን የምትጠይቁኝ
ፊትም አላለፈ ኋላም አይገኝ።

በልጃቸው በንግስት ዘውዲቱ ከተገጠመላቸው፡

33 አመት የገዛንበቱ ፤የበላንበቱ፤ የጠጣንበቱ
የታሣስ ባታ ለት ተፈታ ወይ ቤቱ? (ታህሣስ 3)

ብትታመም ልጅህ እጅግ ጨነቀኝ
ስትሞትስ አልሞትም እኔ ብልጥ ነኝ፤፡

ወልደውኛል እንጂ እኔ አልወለድኩዎ፤
አንጀቴን ተብትበው ምነው መያዝዎ።

አሳዳጊዬ አንቱ አላውቅም እናት፤
ምነዋ ሞግዚቴ እንዲያል ክዳት።

ምልክቱ እንዲህ ነው የንጉስ ሞት ሃዘን፤
ጣይቱ ስትጨልም ጨረቃ ደም ስትሆን ።፤

ከወርቅ ጸዳል የሚያበራው የእምዬ ምኒልክ ገድል ከሃገራችን ከኢትዮጵያ አልፎ የአፍሪካ ጥቁር ህዝቦች መኩሪያ ነው።

ህዋሃት ጎንደርን የማዳከም እና የማጥፋት እቅዱን ተግባራዊ ለማድረግ እየተንቀሳቀሰ ነው ፤ በቃህ ሊባል ይገባዋል! – እንዳልካቸው ንጉሴ

“ሰሜን ጎንደር በሦስት ዞኖች ሊከፈል ነው (ሪፖርተር )

የቅማንት ሕዝብ የራሱ አስተዳደር ይኖረዋል ተብሏል

ባለፉት ሁለት ዓመታት አመፅና ተቃውሞ ተከሰቶባቸው ከነበሩ የአገሪቱ ክፍሎች መካከል አንዱ የሆነው ሰሜን ጎንደር፣ ወደ ሦስት ዞኖች ሊከፈል መሆኑ ታወቀ፡፡

ሰሞኑን የሪፖርተር ምንጮች እንደገለጹት፣ በአሁኑ ወቅት በአማራ ክልል ውስጥ ካሉት ዞኖች መካከል አንዱ የሆነው ሰሜን ጎንደር ወደ ሦስት ዞኖች ይከፈላል፡፡

እስካሁን ድረስ ሰሜን ጎንደር ዞን 16 ወረዳዎች ያሉት ሲሆን ሰሜን ጎንደር፣ መሀል ጎንደርና ምዕራብ ጎንደር ተብሎ እንደሚከፈል ታውቋል፡፡

የፋሲለደስ ግንብ የሚገኝበት የአሁኑ ሰሜን ጎንደር መሀል ጎንደር ዞን እንደሚባልና ይህም ዞን በዙሪያው ያሉ ወረዳዎችን እንደሚያካትት ምንጮች ጠቁመዋል፡፡ ሰሜን ጎንደር ዞን ተብሎ የሚጠራው ሌላው ዞን ደግሞ በሰሜን ተራሮች አካባቢ ያሉ ወረዳዎችን እንደሚያካትና ደባርቅን የዞኑ ዋና ከተማ እንደሚያደርግ ታውቋል፡፡ ምዕራብ ጎንደር ዞን ተብሎ የሚጠራው ዞን ሦስተኛው አዲሱ ዞን ሲሆን፣ በአሁኑ የሰሜን ጎንደር ዞን በምዕራብ አቅጣጫ ያሉ ወረዳዎችን የሚያካትት እንደሆነ ታውቋል፡፡ የዚህ ዞን ዋና ከተማ ማን ሊሆን እንደሚችል እንዳልተወሰነ ተጠቁሟል፡፡

ሰሜን ጎንደር ዞን ሰፊ ከመሆኑ የተነሳ በልማትና በመልካም አስተዳደር ተደራሽነት ላይ አስቸጋሪ ሆኖ እንደቆየ አንድ ስማቸው እንዳይጠቀስ የፈለጉ የክልሉ ከፍተኛ ባለሥልጣን ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ በዞኑ የሚገኘው ማኅበረሰብ በአብዛኛው አርሶ አደር በመሆኑ በቅርበት አግኝቶ ፍላጎቱን ለማርካትና የፍትሕ አገልግሎት ለመስጠት እንደታቀደ አክለዋል፡፡

ከዚህ በፊት ለረጅም ጊዜ ሲታሰብበት የቆየ ቢሆንም ወደ ውሳኔ ሳይመጣ የዘገየ ጉዳይ እንደሆነ ኃላፊው ጠቁመዋል፡፡ በአሁኑ ወቅት የክልሉ መንግሥት ኅብረተሰቡን ደረጃ በደረጃ እያወያየና የጋራ መግባባት እየፈጠረ መሆኑን አስታውቋል፡፡ የአዳዲሶቹ ዞኖች አስተዳደራዊ ወሰንም በአብዛኛው እየተጠናቀቀና ተገቢው ግብዓቶች እየተሞሉ መሆኑንም ምንጮች ገልጸዋል፡፡ እንደ ቢሮና መሰል ሌሎች አገልግሎቶች በመዘጋጀት ላይ መሆናቸው ተጠቁሟል፡፡ በቅርብ ጊዜ ወደ ተግባር ሊገባ እንደሚችልም ተገልጿል፡፡

በዚሁ አዲስ መዋቅር የቅማንት ሕዝብ የራሱ አስተዳደር እንደሚኖረው ታውቋል፡፡ የቅማንት ሕዝብ ማንነቱ እንዲከበር ለብዙ ዓመታት ጥያቄ ሲያነሳ እንደነበር የገለጹት ኃላፊው፣ ‹‹ቢዘገይም በቅርብ ጊዜ ምላሽ ያገኛል፤›› ብለዋል፡፡ የቅማንት ሕዝብ በጎንደር በተለያዩ ቦታዎች የሚኖር ከመሆኑ አኳያ አከላለሉ ይኼን ከግምት ውስጥ ያስገባ እንደሆነም ገልጸዋል፡፡ የቅማንት ሕዝብ አስተዳደር በዞን ወይም በወረዳ ደረጃ ይሁን እስካሁን ባይታወቅም፣ ሕዝቡ ራሱን በራሱ እንደሚያስተዳድር ኃላፊው ገልጸዋል፡፡

ሰሜን ጎንደር ወደ ሦስት ዞኖች ተከፍሎ በሌላ በኩል የቅማንት ሕዝብ የራሱ አስተዳደር ይኖረዋል ሲባል፣ ዞኑ ወደ አራት ዞን የመከፈል ዕድል ሊኖረው ይችላል? የሚል ጥያቄ ኃላፊው ቀርቦላቸው፣ ‹‹ይህ ገና ውይይት እየተደረገበት ነው፤›› ብለዋል፡፡

እነዚህ ውሳኔዎች ለሕዝብ ጥያቄ ምላሽ ከመስጠት አኳያ የተሰጡ ምላሾች እንደሆኑ ምንጮች ቢገልጹም፣ በዚህ ውሳኔ በተለይም ሰሜን ጎንደር ወደ ሦስት ዞኖች መከፈሉን እንደሚቃወሙ አንዳንድ የአካባቢው ነዋሪዎች ለሪፖርተር ተናግረዋል፡፡

‹‹ሰሜን ጎንደር ወደ ሦስት ዞኖች በሚከፋፈልበት ወቅት ጎንደር ጎንደርነቱን ያጣል፤›› ሲሉ ስማቸው እንዳይጠቀስ የጠየቁ ነዋሪ አስተያየት ሰጥተዋል፡፡

ስማቸውን መጥቀስ ያልፈለጉ በሰሜን ጎንደር ዞን ውስጥ ካሉት ወረዳዎች አንዱ የመጡ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባልም፣ ‹‹ሕዝቡ በዚህ ጉዳይ የሚስማማ አይመስለኝም፡፡ እኛ የልማትና የመልካም አስተዳደር ጥያቄ ነው የጠየቅነው እንጂ፣ የመከፋፈል አይደለም እያለ ነው፤›› በማለት ለሪፖርተር ተናግረዋል፡፡

ሰሜን ጎንደርን ወደ ሦስት ዞን የመከፋፈልና የቅማንት ሕዝብ የራሱ አስተዳደር መካለልን በተመለከተ የክልሉ ከፍተኛ ካቢኔ ውይይት አድርጎበት ስምምነት ላይ የደረሰ መሆኑን፣ በቅርቡ ለክልሉ ምክር ቤት ቀርቦ እንዲመፀድቅም ይጠበቃል ተብሏል፡፡ ”

አዲስ አበባ እንደገና | ከፕ/ር ጌታቸው ሃይሌ

የዋና ከተማችን ስም የተነሣበት ውዝግ ለጊዜው ገብ ቢልም ወያኔዎች በሥልጣን ላይ እስካሉ ድረስ ሊያገረሽበት ይችላል እንዳልኩት፥ በዚህ ሳምንት ውስጥ ሦስት ሰዎች አቶ ካሣሁን ነገዎ ከአውስትራልያ በሚያስተላልፈው ራዲዮ አማካይነት ሲተቹት ሰማሁ። በዚያው አያይዘው፥ በቅድስት ኢትዮጵያ ላይ ስለነገሠው ዘረኝነት ከሦስቱ ተቺዎች አንዱ ደጋፊ፥ ሁለቱ ተቃዋሚዎች ሆነው አስተያየታቸውን ሰጥተዋል። አስተያየቴን አክልበታለሁ።

መጀመሪያ በራሴ ትችት ላይ ስለተነሡት ቅሬታዎች ላውጋችሁ።

፩. ሽማግሌው አበጣብጦን ሊሄድ ነው።

በዚህ ቅሬታ ላይ ሁለት ስሕተቶች ይታያሉ። አንደኛ፥ የምጽፈው ሁሉ የታሪክ ማስረጃ ይዤ ስለሆነ ከአንባቢዎቹ ዘጠና በመቶ (ምናልባትም ከዚያ በላይ) የሚሆኑት ይደግፉታል። ያን ያህል ሰው ከደገፈው በጽሑፌ ምክንያት ተበጣባጭ የለም ማለት ነው። ጽሑፌን ለሌሎች የሚያጋሩትን (share የሚያደርጉትን} ብዛት ሁሉም ይየው አይየው አላውቅም፤ ብዙ ነው።
ሁለተኛው ስሕተት እኛን ሂያጆችና ቀሪዎች አድርጎ መክፈል ነው። በአምላክ የግል መብት መግባት ነው። ሁላችንም ጥቂት ጊዜ ኖረን ሂያጆች ነን። ሽምግልና የአምላክ በረከት እንጂ፥ ብቻውን የቀድሞ መሄድ ምልክት አይደለም። ብዙዎች ታናናሾቼ ቀድመውኛል፤ ሐኪሞቼን ካመንኳቸው ገና ብዙ ዓመታት እቆያለሁ። ደካማ አካል የለብኝም። የሚጸልዩልኝም ብዙዎች ስለሆኑ የአምላኬና የሐኪሞቼ ቃል አንድ እንደሚሆኑ አልጠራጠርም። “ጆሮን የፈጠረ አይሰማምን?” ብሏል ቅዱስ ዳዊት። በኔ ቀድሞ መሄድ ተስፋ የሚጥል ካለ፥ እንዳይሳቀቅ እሠጋለታለሁ።

፪. ፍንፊኔ አማርኛ ከሆነ ምን አስፈራችሁ?

ዋና ከተማችን “ፍንፍኔ” ብትባል ያልተቀበልነው ለሐሳቡ በቂ ምክንያት ስላላየንበት ነው እንጂ አማርኛ አይደለም ብለን አይደለም። በአማርኛ “አዲስ ዓለም” ወይም “ሀገረ ሰላም” ትባል የሚል ሐሳብ ቢመጣ እንቀበል ነበር ማለት ነው? ያለ ምክንያት አንቀበልም። የሀገር ስም በቋንቋችን ይሁን የሚሉ የኦሮሞ ፖሊቲከኞች እንጂ አማሮች አይደሉም። አማሮች ለቦታ ስም ሲሰጡ ከታሪክና ከቅዱሳት ቦታዎች ጋር በማያያዝ (ደብረ ሲና፥ ደብረ ታቦር፥ ገሊላ፥ ወዘተ) እንጂ በቋንቋችን ካልሆነ ብለው አይደለም። እንዲያ ቢሆንማ፥ ቡታ ጅራ፥ ቱሉ ዲምቱ፥ ቱሉ ርኤ፥ ወሎ፥ ሞጆ፥ ሜጫ፥ ጉድሩ፥ ወዘተ የቱለማና የበረይቱማ ጎሳዎች አገሩን ከመውረራቸው በፊት ያልነበሩ ታሪክ ያመጣጠው አዳዲስ ስሞች ናቸው፤ ማን ነካቸው? የዋና ከተማችን ስም ይለወጥ ከተባለ፥ ሌሎቹ ስሞች ሁሉ፥ እነ አቧሬ፥ እነ ጉለሌ፥ እነ አራዳ ሁሉ ጠበቃ ገዝተው ከውድድሩ እንግባ ይላሉ። ሁሉም አንደ ፍንፍኔ የከተማዋ ክፍለ ሀገራት ስሞች ናቸው።

፫. መርካቶ፥ ፒያሳ፥ . . . የጣልያን ስሞች ናቸው።

እናስ? እነዚህን ስሞች ለምሳሌ አነሣኋቸው እንጂ ውይይታችን እነሱ ከየት እንደመጡ አይደለም። በውይይት ጊዜ ትዝ ያለ ነገር ሁሉ የውይይት ማእከል አይሰጠውም። እንዲያውም ሕዝብ የተቀበለውን ስም ስንቀበል “የምን ቋንቋ ቃል ነው?” ሳንል ለመሆኑ ጥሩ ማስረጃ ናቸው። የጠላት ቃላት ሆነው ሳለ ያላንዳች ቅሬታ እንጠቀምባቸዋለን።

ዘረኝነት በይፋ የነገሠባት አገር

የጎሳ ፌዴሬሽን መቶ በመቶ ዘረኝነት ነው። የጎሳ ፌዴሬሽን መመሥረት ዘረኝነትን በይፋ ማንገሥ ነው። አንዳችን ከሌላችን የተለየን መሆናችንን በሐሰት መመስከራችን ነው። መጀመሪያውኑ የተዘረጋው ፌዴራሊዝም የጎሳ ፌዴራሊዝም ሳይሆን የወያኔዎችንና የኦሮሞ ፖለቲከኞችን ፍላጎት ማርኪያ ነው። ሰማንያ ጎሳ ባለባት አገር ላይ ፍጹም የጎሳ ፌዴራሊዝም ሊፈጠር አይቻልም። ከታወጀበት ቀን ጀምሮ ሕጸጹን እንደጻፍኩ ነው። አከላለሁ ፍጹም ቢሆንም ባይሆንም፥ ጎሰኝነት ዘረኝነት መሆኑ ግልጽ ነው። አንዱን ኢትዮጵያዊ ከሌላው ኢትዮጵያዊ የተለየ ፍጡር ያደርገዋል።

በየክልሉ ውስጥ ብዙ ጎሳዎች አሉ። ግን ክልሉ የነሱ አገር አይደለም፤ አገር የላቸውም፥ የኦሮሞዎች፥ የአማሮች፥ የትግሬዎች ጥገኞች ናቸው። በክልሉ ላይ መንግሥት ከተቋቋመ መንግሥቱ የኢትዮጵያውያን ሁሉ መሆኑ ቀርቶ የኦሮሞች፥ የአማሮች፥ የትግሬዎች መንግሥት ነው የሚሆነው። የኦሮሞ፥ የአማራ፥ የትግራይ መንግሥት አቋቁሞ የሌሎቹን መብት መጠበቅ አይቻልም። የሌሎቹ መብት የሚጣሰው ገና የጋራ የነዋሪዎቹ ሁሉ የጋራ መንግሥት ሲቋቋም ነው።

አንድ አካባቢ የኦሮሞ፥ የትግራይ፥ የአማራ አገር ነው ሲባል፥ በብዛት የሰፈሩበትን ሰዎች ለማመልከት ነው እንጂ፥ የሰፈሩበት መሬት የነሱ ነው ማለት አይደለም። መሬቱ ማንም ኢትዮጵያዊ ሊኖርበት መብት ያለው የኢትዮጵያ መሬት ነው። በስማቸው የተጠራውን መሬት “የኛ መሬት ነው” ብለው ሌላውን ከዚያ ሊያስወጡት፥ የእኩልነት መብቱን ሊነፍጉት፥ ወይም ከመሬቱ ቈርጠው ለሌላ አገር ሊሸጡለት፥ ወይም ይዘውት ሊሄዱ አይችሉም። መሬቱን የያዙት ከሌሎች ጋር እኩል እንዲጠቀሙበት ነው።

የቀንድ-አውጣ ኑሮ፡ የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ወጣ፣ የፀረ-ሽብር ሕጉ መጣ!

ስዩም ተሾመ

ላለፉት አስር ወራት በሀገሪቱ ላይ ተጥሎ የነበረው የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ በዛሬው ዕለት ተነስቷል። በእርግጥ መንግስት አዋጁ የተቀመጠለትን ዓላማ እንዳሳካ ገልጿል። ይሄን የተለመደ ፕሮፓጋንዳ ወደ ጎን በመተው የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ በተጨባጭ ያመጣው ለውጥ ከወደፊቱ የሀገሪቱ ፖለቲካዊ ሁኔታ አንፃር እንዴት ይታያል? በዚህ ፅሁፍ ከአስቸኳይ ግዜ አዋጁ መነሳት ጋር ተያይዞ ያሉትን አንዳንድ ሁኔታዎች በአጭሩ እንዳስሳለን።

መነሻ ይሆነን ዘንድ በመጀመሪያ የራሱን የግል ገጠመኝ ላካፍላችሁ። አንዳንዶቻችሁ እንደምታውቁት የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ከመታወጁ በፊት ታስሬ ነበር፡፡ የታሰርኩበት ዕለት መስከረም 20/2009 ዓ.ም ሲሆን የተከሰስኩበት ወንጀል “ሕዝብን ለአመፅ የሚያነሳሱ ፅሁፎችን ፅፈሃል፣ የጦር መሳሪያ በመኖሪያ ቤትህ ውስጥ ይገኛል” በሚል ወንጀል ነበር። በወሊሶ ከተማ ፖሊስ ጣቢያ እያለሁ መስከረም 28/2009 ዓ.ም የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ታወጀ። በማግስቱ ፖሊስ ጣቢያ ሊጠይቁኝ ከመጡ የስራ ባልደረቦቼ አንዱ የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ መታወጁን ነገረኝ። እኔም እንደ ልማዴ በብጣሽ ወረቀት ላይ ማስታወሻ ያዝኩኝ። የማስታወሻው ጭብጥ የሚከተለው ነበር፡-

“ከስሙ መረዳት እንደሚቻለው “የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ” የአጭር ግዜ መፍትሄ ነው። ሕዝቡ እያነሳ ላለው የመብት፥ ነፃነትና ተጠቃሚነት ጥያቄ ዘላቂ ምላሽ ለመስጠት አያስችልም። ሆኖም ግን፣ አዋጁ ትግባራዊ በሚሆንባቸው ቀጣይ ወራት ለችግሮቹ ዘላቂ መፍትሄ ለመስጠት የሚያስችል ዘዴ ለመቀየስ በቂ ግዜ ነው። በመሆኑም፣ የኢህአዴግ መንግስት የአስቸኳይ ግዜ አዋጁን እንደ ምቹ አጋጣሚ በመጠቀም ሕዝቡ ለሚያነሳቸው ችግሮች ዘላቂ መፍትሄ ለመስጠት ጥረት ማድረግ አለበት።”

መስከረም 30/2009 ዓ.ም የወሊሶ ከተማ ፖሊሶች በታሰርንበት ክፍል ውስጥ ድንገተኛ ፍተሻ በማድረግ ከላይ የተጠቀሰውን ማስታወሻ ከኪሴ ውስጥ ወሰዱ። ከተወሰኑ ቀናት በኋላ ይህን ፅሁፍ እንደ ማስረጃ በመጥቀስ “የአስቸኳይ ግዜ አዋጁን በመጣስ አመፅ ቀስቃሽ ፅሁፎችን በመፃፍና ለማሰራጨት ሲሞክር እጅ-ከፍንጅ ተይዟል” በሚል ተከሰስኩ። በዚህ ምክንያት ጉዳዩ በአስቸኳይ ግዜ አዋጁ በተቋቋመው ኮምንድ ፖስት መታየት አለበት በሚል ጥቅምት 17/2009 ዓ.ም ወደ ጦላይ ተወሰድኩ። ከዚህ ገጠመኝ በመነሳት ብዙ ነገር ማለት ይቻላል። ከእነዚህ ውስጥ እስኪ የተወሰኑትን ነጥቦች በማንሳት እንመልከት።

በመጀመሪያ ደረጃ እኔ የታሰርኩት በሕገ-መንግስቱ አንቀፅ 29 መሰረት ሃሳብና አመለካከቴን በነፃነት ስለገለፅኩ ሲሆን የተከሰስኩት አንቀፅ ደግሞ የፀረ-ሽብርተኝነት አዋጁ ነው። በእርግጥ የፀረ-ሽብር አዋጁ በወጣ የመጀመሪያ አመስት አመታት ውስጥ ብቻ 10 ጋዜጠኞች ሲታሰሩ 57ቱ ደግሞ ለስደት ተዳርገዋል። የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ከወጣ በኋላ ደግሞ ይሄው አፈና ይበልጥ ተጠናክሮ መቀጠሉ ይታወቃል። የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ከተነሳ በኋላ ደግሞ የፀረ-ሽብር አዋጁ የቀድሞ አገልግሎቱን መስጠት ይጀምራል። በመሆኑም፣ የዜጎች ዴሞክራሲያዊ መብትና ነፃነት እንደ ቀድሞ ይታፈናል። ዛሬ ላይ አስቸኳይ ግዜ አዋጁ ተነስቷል፡፣ አምባገነንነት ግን ይቀጥላል።

በድጋሜ ከላይ ወደተጠቀሰችው ፅሁፍ ስንመለስ፣ አንዲት ብጣሽ ወረቀት ለከፋ ስቃይና እንግልት ዳርጋኛለች። ከሁሉም በላይ የሚቆጨኝ ግን በስጋቴ እውን መሆኑ ነው። ከፅሁፉ ጭብጥ መረዳት እንደሚቻለው፣ የአስቸኳይ ግዜ አዋጁን እንደ ምቹ አጋጣሚ በመጠቀም ሀገሪቱ ላጋጠማት ፖለቲካዊ ችግር ዘላቂ መፍትሄ መፈለግ ይቻል ነበር። በእርግጥ ከአስቸኳይ ግዜ አዋጁ በስተጀርባ ያለው ምክንያት የኢህአዴግ መንግስት አስተዳደርና አገልግሎት አሰጣጥ ረገድ ያለበት ችግር ነው። አዋጁ ተግባር ላይ በዋለባቸው አስር ወራት የኢህአዴግ መንግስት እነዚህን ችግሮች በዘላቂነት ለመቅረፍ በሚያስችል መልኩ ሥር-ነቀል ለውጥና መሻሻል ለማምጣት ያደረገው ጥረት እዚህ ግባ የሚባል አይደለም።

በመሆኑም፣ ¨Crisis is the best opportunity to miss” እንደሚባለው፣ የኢህአዴግ መንግስት ከፀጥታና አለመረጋጋት ችግሩ መንስዔ የሆኑትን ችግሮች በመለየት ዘላቂ መፍትሄ ለመስጠት የሚችልበትን ምቹ አጋጣሚን ሳይጠቀምበት ቀርቷል። ለዚህ ደግሞ ዋናው ምክንያት የገዢው ፓርቲ አመራሮችና ደጋፊዎች ዘንድ የሚስተዋለው የተዛባ አመለካከት ነው። አብዛኞቹ የመንግስት አመራሮችና ደጋፊዎች በተለያዩ የሀገራችን አከባቢዎች የታየው አመፅና ተቃውሞ፣ እንዲሁም ይህን ተከትሎ የተከሰተው የፀጥታና አለመረጋጋት ችግር በፀረ-ሰላም ኃይሎች እና አፍራሽ አጀንዳ ባላቸው ሚዲያዎች፣ የተቃዋሚ ፖለቲካ መሪዎች፥ ጋዜጠኞችና የመብት ተሟጋቾች፣ እንዲሁም በገዢው ፓርቲ ውስጥ ባለው የኪራይ ሰብሳቢነት፥ ጠባብ ብሔርተኝነት እና የትምክህት አመለካከት ምክንያት እንደሆነ ሲጠቅሱ ይሰማል። የፖለቲካ ሳይንስ ምሁራን ግን ዜጎች ለአመፅና ተቃውሞ አደባባይ የሚወጡት “በሚያገኙት እና ማግኘት በሚገባቸው” መካከል ያለው ልዩነት ይበልጥ እየሰፋ በመሄዱ ምክንያት እንደሆነ ይገልፃሉ።

ህዝባዊ አመፅና ተቃውሞ ወደ ሁከትና ብጥብጥ፣ ብሎ ወደ ግጭትና አለመረጋጋት ሊያመራ የሚችልበት ምክንያት ግን የመንግስት አፀፋ እርምጃ ነው። የሕዝብ ጥያቄ ከፖለቲካዊ መብትና ነፃነት፣ እንዲሁም ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነት ጋር የተያያዘ ነው። ሕዝቡ የሚያነሳውን ጥያቄ መንግስት በአግባቡ ተቀብሎ ተገቢ ምላሽ የሚሰጥ ከሆኑ የአደባባይ አመፅና ተቃውሞ ወደ ሁከትና ብጥብጥ አያመራም፡፡ በተቃራኒው፣ የሕዝቡን ጥያቄ በኃይል ለማፈን ጥረት የሚያደርግ ከሆነ ግን የህዝቡ ዴሞክራሲያዊ ጥያቄ ወደ ግጭትና አለመረጋጋት ያመራል።

ከአስቸኳይ ግዜ አዋጁ መታወጅ በፊት በነበሩት አመታት ዜጎች ዴሞክራሲያዊ መብቶቻቸውን በአመፅና ተቃውሞ ካልሆነ በስተቀር በመደበኛ የፖለቲካ አካሄድ እንዳይጠይቁ ተደርገዋል። መደበኛ የተባሉት መንገዶች በሕገ-መንግስቱ ላይ በግልፅ የተቀመጡ ሲሆን ከእነዚህ ውስጥ፤ አንቀፅ 29፡- “የአመለካከትና ሃሳብን በነፃ የመያዝና የመግለፅ መብት”፣ አንቀፅ 30፡- “የመሰብሰብ፥ ሰላማዊ ሰልፍ የማድረግ ነፃነትና አቤቱታ የማቅረብ መብት”፣ እንዲሁም አንቀፅ 31፡- “የመደራጀት መብት” በግንባር ቀደምትነት የሚጠቀሱ ናቸው።

ሆኖም ግን፣ ከላይ የተጠቀሱት ዴሞክራሲያዊ መንገዶች ከሞላ-ጎደል በፀረ-ሽብር ህጉ ተገድበዋል። ስለዚህ፣ በአመፅና ተቃውሞ ካልሆነ በስተቀር ዜጎች ሃሳብና አመለካከታቸውን፣ ቅሬታና አቤቱታቸውን ሊገልፁ የሚችሉበት መንገድ የለም። ባለፈው አመት በኦሮሚያ፥ አማራና በደቡብ ክልሎች የታየው ሕዝባዊ አመፅና ተቃውሞ ዋና ምክንያቱ የፀረ-ሽብር አዋጁ ነው። በዚህ ምክንያት ዜጎች “የተሻለ መብትና ነፃነት፣ እንዲሁም ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ይገባናል” የሚል ዴሞክራሲያዊ ጥያቄ ለማንሳት የሚችሉበት መተንፈሻ ቀዳዳ ሲያጡ በአመፅና ተቃውሞ አደባባይ ወጡ። በእነዚህ ዜጎች ላይ የተወሰደው የኃይል እርምጃ ሁኔታውን እያባባሰው በመሄዱ የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ታወጀ።

በዛሬው ዕለት የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ሲነሳ ለአመፅና ተቃውሞ መነሻ የነበረው የፀረ-ሽብር አዋጁ ወደ ቀድሞ ተግባሩ ይመለሳል። ይህ ደግሞ በተራው ለሌላ አመፅና ተቃውሞ ይወልዳል። “ይህን አመፅና ተቃውሞ ዳግም በአስቸኳይ ግዜ አዋጅ መቆጣጠር ይቻላል ወይ”? የሚለውን ወደፊት አብረን እናያለን። ለአሁኑ ግን የቀድ-አውጣ ኑሮ ይቀጥላል፡፡ የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ሲወጣ የፀረ-ሽብር ሕጉ መጣ፣ ነገደ ቀንድ-አውጣ ከቤት እንዳትወጣ!

በህዝብ የሚወደዱ ሰላማዊ የሕዝብ መሪ እጆቻቸው በወያኔዎች ታስሮ #ግርማ_ካሳ

 

የአዉሮፓ ሕብረት ስብሰባ ያደርጋል። በስብሰባው የተለያዩ እንግዶች ይጋበዛሉ። ዶር ብርሃኑ ነጋ እና ዶር መራራ ጉዲና ከተጋባዦች መካከል ነበሩ። እንዳጋጣሚ ሆኖ ሁለቱም ለተጋባዦች በተዘጋጀ ቦታ ጎን ለጎን ይቀመጣሉ። ስብሰባው አለቀ፤ ስምንታት አለፉ። ዶር መራራ ወደ አገርራቸው ይመለሳሉ። “ከዶር ብርሃኑ ነጋ ጎን ተቀምጠሃል፤ በሽብርትኝነት ተግባር ተሰማርተሃል” በሚል አስቂኝ ክስ ወደ ወህኒ ይወሰዳሉ።
ሕወሃቶች እጅግ በጣም ሲበዛ ቂመኞችና በቀለኞች ናቸው። በዶር መራራ ላይ ቂም ከቋጠሩ አመታት አልፏቸዋል። ዶር መራራ ሳይፈሩ ለፍትህ፣ ለዲሞክራሲ፣ ለእኩልነት ድምጻቸውን የሚያሰሙ በመሆናቸው ህወሃቶች ደስተኛ አልነበሩም። ሰበብ ነበር የሚፈልጉት፣ የአዉሮፓዉን ስብሰባ እንደ ሰበብ ቆጥረው እኝህን ታላቅ ሰው ይኸው በበቀል እያሰቃዩውቸው ነው።

ዶር መራራ በደርግ ጊዜ ወደ ስምንት አመት ታስረው የተፈቱ ናቸው። ለኦሮሞ ማህበረሰብ ብቻ ሳይሆን ለመላው የኢትዮጵያ ህዝብ የሰሩና የደከሙ ፣ ትልቅ አስተዋጾ ያደረጉ ታጋይ ናቸው። በአገር ዉስጥ ሆነው፣ እስር፣ እንግልት፣ ግድያን ሳይፈሩ፣ በድፍረትና በወኔ የሕዝብን ብሶት የሚናገሩ፣ የሕዝብን ጥያቄ የሚያነሱና ለፍርሃት እጃቸውን ያልሰጡ፣ ቀና ብለው የሚኖሩ ሰዉ ናቸው።

ከጥቂት ቀናት በፊት ዶር መራራ ወደ ፍርድ ቤት ሲሄዱ የሚያሳይ ፎቶ ተመለከትኩ። ከፊትና ከኋላ በታጠቁ ሰዎች ተከበዋል። እጃቸው ወደ ኋላ በሰንሰለት ታስሯል። ነፍሰ ገዳይ፣ ተደባዳቢና አስቸጋሪ የሆኑ ይመስል።

ወያኔዎች ይሄን ሁሉ እንግዲህ የሚደርጉት በዋናነት የዶር መራራ ጉዲናን ስነ-ልቦና ለማዳሸቅና እርሳቸውን በመንፈስ ለመሰባበር ነው። ሆኖም ግን እንኳን ዶር መራራን ሊሰባብሩ በሺሆች የሚቆጠሩ መራራዎች እንዲነሱ ነው የሚያደርጉት። ሌላው ምክንያታቸው ለተቀረነዉን መልእክት ለማስተላለፍ ነው። “ እያንዳንድህ አርፈህ የማትቀመጥ ከሆነ ፣ ልክ ነው የምናገባህ። እንኳን አንተን ባለም ደረጃ የታወቁት ዶር መራራን አስረናል“ የሚል መልእክት። ነገር ግን የዘመኑ ወጣት ከጊዜ ወደ ጊዜ ፍርሃትን እያወለቀ የመጣበት ዘመን ነው። ከዝዚህ በኋላ የግፍ ቀንበር ለመሸከም ትከሻ ያለው አይመስለኝም።

ዶር መራራ እጅግ በጣም በሕዝብ የተወደዱ ሰው ናቸው። እርሳቸው መጡ ከተባለ፣ በተለይም በምእራብ ሸዋ ሕዝብ እንደ ማእበል ነው የሚሰበሰበው። እንግዲህ አስቡት በሕዝብ የተወደደን ሰው ነው ወያኔዎች በማሰር ለሕዝብ ያላቸውን ትልቅ ንቀትም እየገለጹ ያሉት። ሰዎቹ በባህሪያቸው ከሕዝብ ፍላጎት በተቃራኒው የሚሰሩ፣ ከሕዝብ ጋር ካልተጣሉ፣ ህዝብን ካላናደዱ፣ የሕዝብን ደም ካልመጠጡ እረፍት የማያገኙ መሆናቸው ነው እያሳዩ ያሉት።

ወያኔዎች ዶር መራራን በማሰርና በማሰቃየት የተጠቀሙ ይመስላቸው ይሆናል። ያሸነፉ ሊመስላቸው ይችላል። ዶር መራራ “ከጫካ ወጡ እንጅ ጫቃ ከነርሱ አልወጣም” እንዳሏችው፣ ሌላውን በማሰር፣ በመግደል፣ በመርገጥ አሽናፊ ለመሆን መሞከራቸው የጫካ ባህሪያቸውን፣ ትንሽነታቸውን ፣ በራሳቸው የማይተማመኑና የበታችነት ስሜት የተሞሉ insecured መሆናቸውን ከማሳየት ውጭ በዘለቂነት የሚያገኙት ምንም ትርፍ አይኖሩም።

ለዶር መራራ እግዚአብሄር ባሉበት ብርታትና ጥንካሬ እንዲሰጣቸው እጸልይላቸዋለሁ። እኝህ የሕዝብ መሪ (የኦሮሞው ብቻ ሳይሆን የሁሉም ኢትዮጵያዊ) ህዝብ እያለ አንድ ቀን በወህኒ መቆየት የለባቸውም። ዶር መራራን እና በሺሆች የሚቆጠሩ አገራቸው በመዉደዳቸው ብቻ በግፍ የታሰሩ ወገኖቻችን ለማስፈታት ሁላችንም በአዲስ መልክ መንቀስቀስ ይኖርብናል። ከንፈር መጣጮችና ጠረቤዛ ደብዳቤዎች ብቻ ሳይሆን፣ በስትራቴጂና በአንድነት መንቀሳቀስ መጀመር አለብን።

የሕዝብ ማእበል ለዶር መራራ ፍቅሩን ሲገለጽና ዶክተሩ ለሕዝብ ንቀት ባላቸው ወያኔዎች እጆቻቸው እንደ ወንበዴ ታስረው የሚያሳዩ ፎቶዎች ይመልከቱ።

አቶ ዛይድ ወልደገብርኤል ሃጎስን ያሳሰረ የስኳር ፋብሪካ ጦስ! (ዳዊት ከበደ ወየሳ)

ዳዊት ከበደ ወየሳ

kuraz sugar corporation

የመንገድ ስራዎች ባለስልጣን ዳይሬክተር የነበሩት አቶ ዛይድ ወልደገብርኤል ሃጎስ በትላንትናው እለት በሙስና ተጠርጥረው በቁጥጥር ስር ውለዋል። አቶ ዛይድ የመንገድ ስራዎችን ኮንትራት ለቻይና ድርጅቶች በመስጠት፤ ምናልባትም ከዚሁ ጋር በተያያዘ ሙስና ውስጥ እንደገቡ ተደርጎ በተደጋጋሚ ስማቸው ሲነሳ ቆይቷል። ትንሽ ውስብስብ የሚመስለውን የሙስና እንቆቅልሽ ለመፍታት ግን፤ ይህን በአገር ላይ የሚደረግ ድራማ ከስር መሰረቱ መፈተሽ ያስፈልጋል።

ዝርዝር ጉዳዮችን ወደጎን በመተው በቀጥታ ወደ ኩራዝ ስኳር ፋብሪካ እንሄዳለን። የስኳር ፋብሪካው የግቤ ግድብን ተከትሎ የተሰራ፤ በአቶ አባይ ጸሃዬ የሚመራ ፕሮጀክት ነው። ለአቶ አባይ ጸሃዬ እንደጉዳይ አስፈጻሚ ሆነው፤ የሚወከሉት ደግሞ የስኳር ፋብሪካው ምክትል ዳይሬክተር አቶ ኪሮስ ደስታ ነበሩ። (ባለፈው አመት ከስልጣናቸው ከተነሱ በኋላ፤ ትላንት ምሽት ላይ በሙስና ተጠርጥረው መታሰራቸው ተሰምቷል)

የመንገድ ስራዎች ባለስልጣኑ መስሪያ ቤት ሌሎች አስቸኳይ ስራዎች ቢኖሩበትም፤ በ2014 ዓ.ም ግን አስቸኳ ትዕዛዝ፤ ከትራንስፖርት ሚንስትሩ አቶ ወርቅነህ ገበየሁ ቢሮ ደረሰው። በደቡብ ክልል ወደ ኦሞ ኩራዝ ስኳር ፋብሪካ የሚወስድ 79 ኪሎ ሜትር መንገድ ባስቸኳይ እንዲሰራ አስቸኳይ ትዕዛዝ ተላለፈ።

በውሳኔውም መሰረት አቶ ዛይድ፤ ሃሙስ እለት… ኦክቶበር 30፣ 2014 ዓ.ም ከቻይናው “ሲኖሃይድሮ” ድርጅት ጋር እንዲፈራረሙ ተደረገ። ይህም በአንድ ኪሎሜትር – 21 ሚሊዮን ብር ክፍያ መሆኑ ነው። ይህንን ውል በተፈራረሙ በማግስቱ፤ አርብ እለት አቶ ዛይድ በተወካዮች ምክር ቤት፤ ከትራንስፖርት ቋሚ ኮሚቴ አባላት ጋር ስብሰባ ላይ ነበሩ። ስብሰባው አልተገባደደም። ሰኞ እለት ቀጣዩን ስብሰባ ለማድረግ ተወያይተው፤ ከተወካዮች ምክር ቤት ወጡ። ሆኖም አቶ ዛይድ ከስብሰባ ወጥተው ወደ ስራ ሲመለሱ፤ በጠቅላይ ሚንስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ ፊርማ፤ የስንብት ደብዳቤ ነበር የጠበቃቸው።

እንግዲህ ለስኳር ፋብሪካው 79 ኪ.ሜ መንገድ ማሰሪያ፤ የ21 ሚሊዮን ብር ክፍያ እንዲደረግ ካስፈረሟቸው በኋላ በንጋታው፤ በእንዲህ አይነት ድራማ፤ ለአስር አመታት የባለስልጣኑ መስሪያ ቤት ዳይሬክተር ሆነው ከሰሩበት የኢትዮጵያ መንገዶች ባለስልጣን መስሪያ ተባረሩ። ከወያኔ ቁልፍ ሰዎች ጋር በመስራት የሚታወቀው “ሲኖሃይድሮ” በዚህ አይነት የውል ወረቀቱን እጁ ካስገባ በኋላ፤ አቶ ዛይድ ወልደገብርኤል በንጋታው፤ ያውም በጠቅላይ ሚንስትሩ ፊርማ ከስልጣናቸው ተነሱ። በምትካቸውም ሌላኛው የትግራይ ተወላጅ የሆኑት አቶ አርአያ ግርማይ ተተክተው እንዲሰሩ ተደረገ። (አቶ አርአያ ግርማይ አሁንም የባለስልጣኑ መስሪያ ቤት ዳይሬክተር ሆነው እየሰሩ ነው)

ወደ ኩራዝ ስኳር ፋብሪካ የሚወስደው መንገድ ከመጀመሩ በፊት፤ የአቶ ዛይድ ከመስሪያ ቤት ጀምሮ እስከ ተወካዮች ምክር ቤት መነጋገሪያ ሆነ። በእርግጥም ለሲኖሃይድሮ ድርጅት የተከፈለው ገንዘብ ከፍተኛ መሆኑ አንደኛው መነጋገሪያ ነው። ነገር ግን ከአለም ባንክ የሚገኝ ገንዘብ ያለአግባብ ሲመነዘር እና ሲበተን ይህ የመጀመሪያው አልነበረም።

ቀደም ብሎም በትግራይ መንገድ ላይ ከዚህ የበለጠ ገንዘብ ወጪ ሆኖ ጉዳዩ አነጋጋሪ ሆኗል።  ይህ የሆነው …ከ3 አመታት በፊት፤ ጁን 24 ቀን 2014 ዓ.ም ነው። በትግራይ ለተገነባ መንገድ በ1 ኪሎ ሜትር 39.6 ሚሊዮን ብር እንዲከፈል የተደረገበት አጋጣሚ ነበር። በዚህ አገር ስሌት… አንድ ማይል ለማይሞላ መንገድ፤ 2ሚሊዮን ዶላር (በወቅቱ የብር ምንዛሪ)  ክፍያ ማድረግ ማለት ነው። ኪሎ ሜትር በጨመረ መጠን ምን ብዙ ቢሊዮን ብር እንደሚደርስ ይታወቃል። ይህ ለትግራይ መንገዶች የተከፈለው የክፍያ መጠን ታይቶ እና ተሰምቶ የማይታወቅ፤ በህዝብ ስም ከአለም ባንክ የሚገኘው ገንዘብ በምን ያህል መጠን እንደሚባክን አመላካች መሆኑን ገልጸን እንለፈው።

ወደ አቶ ዛይድ ወልደገብርኤል ጉዳይ እንመለስ። አቶ ዛይድ ከሃላፊነታቸው በተነሱ ማግስት፤ ጉዳዩ በሰራተኛውና በሚያውቋቸው ሰዎች ዙሪያ መነጋገሪያ ሆነ። ወሬው ከመጠንከሩ በፊት ግን፤ ለአቶ ዛይድ አዲስ የስራ ሃላፊነት ተሰጣቸው። በተባበሩት መንግስታት ስር በሚገኘው – ሞንትሪያል ካናዳ International Civil Aviation Organization (ICAO)፤ የኢትዮጵያ መንግስት የሲቪል አቪዬሽን ቋሚ ተወካይ ተደርገው ተሾሙ። አቶ ዛይድ በኢኮኖሚክስ ያገኙት ማስተርስ ዲግሪ፤ ለዚህ የሲቪል አቪዬሽን ስራ  ብቁ የሚያደርጋቸው አልነበረም። ነገር ግን በወቅቱ አቶ ዛይድን ማራቅ አስፈልጎ ነበርና፤ የማይመጥናቸው ትልቅ ሃላፊነት ተሰጥቷቸው በሞንትሪያል እንዲቆዩ ተደረገ። (በነገርዎ ላይ ICAO በ1944 ሲመሰረት ኢትዮጵያ ከመስራቾቹ አገሮች አንዷ ነበረች)

አቶ ዛይድ ወልደገብርኤል ሃጎስ በቁጥጥር ስር ይዋሉ እንጂ፤ አሁንም በካናዳ የሚገኘው ICAO ከኢትዮጵያ የተሾመበት ባለሙያ የለም።ከሳቸው በፊት በጊዜያዊነት ይሰሩ የነበሩት አቶ ነብያት መኮንን ቀደም ብለው ስራውን ለቀዋል። ከዚያ በፊት የነበሩት አቶ ተፈራ መኮንን ደግሞ በናይሮቢ የድርጅቱ ICAO ዋና መስሪያ ቤት እየሰሩ ይገኛሉ። ከነሱ ሁሉ ቀድመው የ ICAO ተወካይ የነበሩት አቶ መሸሻ በላይነህ ደግሞ በሂሳብ ሊቅነታቸው የሚታወቁ፤ በአሁኑ ወቅት በ ICAO የድርጅቱ የቴክኒክ ትብብር ምክትል ዳይረክተር ናቸው። አቶ ዛይድ ወልደገብርኤል ሃጎስ ግን የተሰጣቸውን አዲስ ሹመት አጣጥመው ሳይጨርሱ፤ ከሁለት አመት በኋላ አገር ሰላም ብለው በተመለሱባት ኢትዮጵያ፤ ትላንት ምሽት በቁጥጥር ስር ውለው የሰሞኑ ዜና ለመሆን በቅተዋል።

ከሳቸው ጋር ደግሞ አቶ ኪሮስ እና አቶ አለማየሁ ጉጆ ታስረዋል። አቶ አለማየሁ ጉጆ ከአስር አመት በፊት በቀድሞው ጠቅላይ ሚንስትር በአቶ መለስ ዜናዊ የተሾሙ የፋይናንስ ባለስልጣን ናቸው። በቁጥጥር ስር በዋሉ ግዜ ደግሞ የኢኮኖሚና ትብብር  ሚንስትር ደኤታ ነበሩ። ፈረንጆች ከገንዘብ ጋር የተያያዘ ወንጀል ሲሰራ “Follow the Money” ይላሉ። ተፈጠረ የተባለውን የገንዘብ ብክነት ሲከታተሉ፤ አቶ አለማየሁ ጉጆ ላይ ደርሰዋል። ይህ ገንዘቡን የመከተል ስራ በትክክል ከቀጠለ፤ የስንቱ ባለስልጣን ቤት ሊንኳኳ እንደሚችል መገመት አያዳግትም።

የተወካዮች ምክር ቤት አስቸኳይ ስብሰባ አድርጎ “ያለመታሰር መብት”ን በመግፈፍ፤ እነ አቶ አለማየሁ ጉጆ ወደ እስር ቤት ሲገቡ አይተናል። በነአቶ ዛይድ ወልደገብርኤል ላይ የተሰራው ድራማ የሚገርመንን፤ ጄነራሎቹ፣ የጄነራሎቹ ሚስቶች፣ እነአባይ ጸሃዬ፣ አዜብ መስፍን፣ አቦይ ስብሃት ነጋ እና ሌሎችም ህዝብ የሚያውቃቸው ሙሰኞች አሁንም ቆመው መሄዳቸው ይበልጥ ይደንቀናል።