የአድዋ ድል የሁላችንም ነውአስገራሚዎቹ የሀዲያና የከምባታ ዘማቾች በአድዋ

በአፄ ዳግማዊ ምኒልክ የጦር አበጋዞች የከምባታና የሀዲያን ክልል ህዝቦችን ለማስገበርና በማእከላዊ መንግሥት ስር ለማጠቃለል በ1882 አም የተጀመረው የጦርነት ዘመቻ የተጠናቀቀው በ1885 አም ላይ ሲሆን ከሶስት አመታት በሁዋላ በተቀሰቀሰው የአድዋ ጦርነት ላይ ገና ከቁስላቸው ያላገገሙት የክልሉ ህዝቦች ለአገራቸው ነፃነትና ሉአላዊነት ስሉ በግንባር ቀደምትነት ተሰልፈው ተዋግተዋል፣ ከፍተኛ መስዋዕትነትም ከፍለዋል። የአድዋ ጦርነት የክተት አዋጅ በአፄ ዳግማዊ ምኒልክ የታወጀው በመስከረም ወር 1888 አም ነበር። የክተት አዋጁ እንደታወጀ የጎጃም፣ የቤጌምድር ፣የወሎና የላስታ ህዝብ ከ300 እስከ 500 ኪሎሜትር ያህል፣ የሸዋ፣ የሐረር ፣ የባሌ፣ የአርሲ፣ የከምባታና ሀዲያ፣ የሲዳሞ፣ የጅማ፣ የከፋ፣ የወላይታ፣ የወለጋና የኢሉባቡር ጦር ደግሞ ከ600 እስከ 1,000 ወይም 1,500 ኪሎሜትር ድረስ ርቀት ያለውን አገር በእግሩ እያቋረጠ ቀንና ሌሊት፣ ሃሩርና ቁር ሳይገታው አቀበቱንና ቁልቁለቱን እየወጣና እየወረደ ያለማወላወል ለወሳኙ ጦርነት ወደሰሜን የጦርነት ግንባር እንደተጓዙ የአካባቢው ተወላጅ የሆነው የዲልባቶ ደጎዬ ፅሁፍ ያስረዳል።

የከምባታና የሐዲያ ክልል የገባር ገበሬ ሠራዊትን በዋና የጦር አበጋዝነት የመሩት በ1888 አም የክልሉ ገዥ የነበሩት የአፄ ምኒልክ ያክስት ልጅ የነበሩት ደጃዝማች በሻህ አቦዬ ነበሩ። የከምባታን ዘማቾች የመሩት በወቅቱ የከምባታ ባላባት የነበሩት ቀኛዝማች ሞሊሶ ሄላሞ ድልበቶ ሲሆኑ ከእርሳቸው ጋር የዘመቱትን የከምባታ ገበሬ ጦረኞች የተሟላ ዝርዝር ለማግኘት ባንችልም 1) ላላምዳ መሎሮ፣ ከሄጎ ጌዮጣ፣ 2) አበጋዝ ትሮሬ ዋዶሌ፣ ከቃጫ፣3) ጌንቤራ ግዴቦ፣ ከደጋ ቀዲዳ፣ 4) ወልደማርያም ባጂ ፣ከገረምባ፤ 5/ መልከቶ ለታ ለቾሬ፣ ከሰረራ መዝመታቸውን የከምባታ አዛውንት አረጋግጠዋል። የሐዲያ ዘማቾች የተመሩት በፊታውራሪ ጌጃ ገርቦና በሌሎችም የሐዲያ መሪዎች እንደነበር ይነገራል፣ በጽሑፍ የተቀመጠ መረጃ ስለሌለን የዘማቾቹን ብዛትና የስም ዝርዝር ለማቅረብ አልተቻለም። በነበረው የዘመቻ ልማድ መሰረት ደጃዝማች በሻህ አቦዬ ወንድ ሴት ሳይባል በብዙ ሺህ የሚቆጠር የከምባታና የሀዲያን ገበሬ ሠራዊት ይዘው አድዋ ከደረሱ በሁዋላ ዳግማዊ ምኒልክ በሰጡዋቸው መመሪያ መሰረት ቀድመው የጠላትን ምሽግ የከበቡና ያስጨነቁ ጀግና ሰው እንደነበሩ ይተረካል።

ደጃዝማች በሻህ አቦዬ የከምባታና የሐዲያ ጀግኖችን አስከትለው በአድዋ የጦር ሜዳ በአምባ ኪዳነምህረት ግንባር ከኢጣሊያ የጦር አዛዥ ከጄኔራል አልቤርቶኒ ጦር ጋር በተደረገው ብርቱ ትንቅንቅ በከፍተኛ ወኔና ጀግንነት ሲዋጉና ሲያዋጉ ሳለ በጠላት ጥይት ተመትተው የወደቁ ስመጥር የጦር ሰው ነበሩ። በመሪ አዝማቻቸው ሞት የተቆጩት ጭፍሮቻቸው ከጦርነቱ ፍፃሜ በሁዋላ ብዙ የኢጣልያ ምርኮኞችን ለአፄ ምኒልክ በማስረከብ ፈንታ በበቀል መፍጀታቸው በታሪክ ተመዝግቦ ይገኛል።

የአድዋ ጦርነትና የተገኘው አንፀባራቂ የኢትዮጵያውያን ድል መላውን አለም ያስደነቀ የታሪክ ክስተት ነበር፣ ለዝንተአለም የሚቆይ ታሪካዊ ድል። የአንዲቷ አፍሪቃዊት ነፃ አገር ኢትዮጵያ በኃይል ነፃነቷን ለመግፈፍ፣ ግዛቷን ለመድፈርና በሕዝቦቿ ላይ የተገዥነት ቀንበር ለመጫን ባህር ተሻግሮ የመጣን ጠላት የካቲት 23/1888 አም አድዋ ላይ ድባቅ መታች፣ ድል አደረገች። ከሁለት ሺህ አመታት በፊት ሀኒባል በሮማውያን ላይ ካገኘው ድል በማያንስ ሁኔታ በአለም ያስተጋባውና ኢጣልያኖችን ያሸማቀቀው የአድዋ ድል አፍሪቃ በአውሮጳ ላይ እንዳገኘው ድል የሚቆጠር ታላቅ የተጋድሎ ውጤት ነበር፣ ነውም። የአድዋ ድል የከምባታና የሐዲያ እንዲሁም የሌሎች ክልሎች ህዝቦች ሁሉ የአንድነት፣ የህብረትና የመስዋዕትነት ውጤት ከመሆኑም በላይ ማናቸውንም ተመሳሳይ ብሔራዊ ወይም አገርአቀፍ ችግርና ፈተና ለመቋቋምና በድል ለመወጣት የምንችለው እንደአድዋው ወቅት በህብረትና በአንድነት ስንቆም ብቻ እንደሆነ የሚያረጋግጥ ታሪካዊ ድል ነው። በሌላ አንፃር ብዙ ሺህ ኢትዮጵያውን ውድ ሕይወታቸውን የሰውበት ጦርነት ስለነበር ለበርካታ ሺህ ቤተሰቦች በመላ አገሪቱ የመሪር ሐዘን ወቀት እንደነበር መዘንጋት የለበትም። ሆኖም ለነፃነት የተከፈለ ውድ ዋጋ ነበር፣ ነፃነትም ምንኛ ውድ እሴት እንደሆነ ምንጊዜም መዘንጋት አይኖርብንም። አዎን፣ “ነፃነት ነፃ አይደለም”(“Freedom is not free”).

ምንጭ:- ዲልባቶ ደጎዬ

ጅጂን ለመታደግ ግብረኃይል ይቋቋም! (መስቀሉ አየለ)

ተቀማጭነቱ በአሜሪካን አገር የሆነው የአድማስ ሬዲዮ ኒዮርክ ድረስ ተጉዞ ለረጅም ግዜ አነጋጋሪ በነበረው የጅጅ ህይወት ዙሪያ አጠር ያለ ዘገባ በመስራት በአይነ ህሊና ሲማትሯት ለነበሩ አድናቂዎቿ ጆሮ የሚሆን የጥቂት ደቂቃ የቃላት ልውውጦች በመቅረጸ ድምጽ አስቀርቶ ከማሰማትም ባለፈ ከመድረክ የተሰወረችበት ዋነኛው ምክንያት በገጠማት የጤና እክል መሆኑን በመጥቀስ ” ጅጅ በጣም ብዙ ጽሎትና ትንሽ እርዳታ ትፈልጋለች ” ሲል ዝምታውን ሰብሮታል። ጋዜጠኛው የራሱን ግዜ ወስዶ ይኽን ያህል አመት እንቆቅልሽ የነበረውን የጅጅን ሁኔታ በከፊል ማሳወቅ በመቻሉ አድናቆት ሊቸረው ይገባል።

ጅጅ የኢትዮጵያን ሙዚቃ ወደሌላ ከፍታ የወሰደችና ገና ወደፊትም ይዛን ብዙ ልትጓዝ የምትችልበት የጸጋ ጥግ ላይ ሳለች እንዲህ እንቅፋት ሲመታት እርሷ ያለችበትን ትክክለኛ እውነት ፈልጎ በማወቅና “የቤተሰቧንም ሆነ የእርሷ ፕራይቬሲ ሊጠበቅላቸው ይገባል” በሚሉ ተጻጻሪ ኩነቶች መካከል ተወጥረን ብዙ መስቀል አስተኩሰናል። ነገር ግን በአንድም በሌላም የዚህች የንጋት ኮከብ ችግር ሳይፈታ ምናልባትም ከድጡ ወደማጡ እየሆነ እዚህ ደርሷል።ዛሬ ደግሞ ይኽ ባይተዋርነት አንድ ነጥብ ላይ ሊቋጭ ይገባል ስንል ዝም ብለን አይደለም።

ጅጅ የህዝ ሃብት ናት። ጅጅ የትናት ማንነታችንን የምናይባት እትሮኖስ፤ የዛሬውን ክፉ ቀን የምንሻገርባት ምርኩዛችን የነገውን ራእያችንን የምንሰንቅባት ሰባሰገል ናትና የእርሷ ጉዳይ የጥቂት ቤተሰቦቿ የግል ችግር ሆኖ የቆየበት አያያዝ እዚህ ላይ ሊያበቃ ይገባል። የሃገራችን ከያኔያን አንድ ነገር ሲገጥማቸው ወደ ሸህ አላሙዲን ማንጋጠጡ ለዛሬው እውነት የማይመጥንባቸው በርካታ ምክኛቶች እንዳሉ የታወቀ ነው። እንዲህ ያሉ የጥበብ ፈርጥችን በግዜው አለመታደግ ማለት ደግሞ ምን ማለት እንደሆነ ትናንት በአቶ ፍቃዱ ተክለማርያም ፍጻሜ የደረሰው የልብ ስብራት ገና በቅጡ አልተጠገንምና ከእርሱ መማር ያለብን ነገር እንዳለ ይሰማኛል።

ዝምታው በዚሁ ከቀጥርልር ለጅጅ ከዛሬ ይልቅ ነገ ይበልጥ የማይከብድበት አመክንዮ የለምና አንድ ነገር በፍጥነት እንዲተገበር የግድ ይላል። ስለዚህ ታዋቂ ሰዎች፣የኃይማኖት አባቶችና የጅጅ ቤተሰቦች እንዲሁም ማናቸውም “ቴዎድሮስ ተሾመ” ከተባለ የተስቦ ዓይነት ነጻ የሆኑ በሙዚቃውና በጥበቡ ኢንደስትሪ ውስጥ ያሉ ባለሙያዎችና የሚዲያ ሰዎች የተካተቱበት አንድ ሁነኛ ግብረኃይል ተዋቅሮ በቶሎ ወደ ስራ ሊገባ ይገባል።

ነፍሳቸው ለኪነጥበብ ምን ያህል ቅርብ እንደሆነ በዚህ አጭር ግዜ ውስጥ የታዘብን በመሆኑ ጠቅላይ ሚኒስትሩ የዚህ ግብረኃይል ሰብሳቢ ቢሆኑ ፈርጀ ብዙ ጥቅም ይኖረዋል። ያም የማይቻል ከሆነ ደግሞ ከአንጋፋዎቹ ባለሙያዎች ጋሽ ማህሙድ ወይንም ቴዲ አፍሮ ቦታውን እንዲሸፍኑት ሊደረግ ይችላል።

ምንም ይሁን ምንም ግን ዝምታው እዚህ ላይ ያብቃ እና እንቁዋን እንታደግ። እርሷን መታደግ ታሪክንም፣ ኪነጥበቡንም መታደግ ነው።

ባለቤት አልባ ከተሞችን መንግስት ይታደጋቸው (ድራንዝ ጳውሎስ (ከባህር ዳር)

እንዲህ እንደ ዛሬው የሕዝብ መሰብሰቢያ አዳራሾች ባልበዙበት፣ ማባራዊ ድረ ገጾችና ሚዲያዎች ባልተስፋፉበት፣ የሕዝብ መወያያ አጀንዳ እየተቀረጸ ውይይት በማይካሄድበት በጥንት ዘመን በአገራችን በአስተዳደር እርከን ላይ የነበሩ የአገር ግዛት አስተዳዳሪዎች በሕዝብ ዘንድ የነበራቸውን ተቀባይነት ለማረጋገጥ Çእረኛ ምን አለ?È ይሉ እንደነበር በታሪክ ድርሳናት ይወሳል፡፡ ይህ ደግሞ ሕዝብን ለማዳመጥ የሚጠቀሙት ራሳቸው የፈጠሩት ሚዲያ መሆኑን ማረጋገጥ ይቻላል፡፡ ሕዝብን የሚያዳምጠው ሲያጣ አቤቱታው ከጠቅላይ ግዛት ወደ አገር ግዛት ልክ እንደ ተላላፊ በሽታ ይዛመታል፡፡ ከዚያም አልፎ ራሱን በራሱ ማዳመጥ ይጀምራል፡፡ በልቡ መከፋቱንንና ጩኸቱን ሰምቶ የሚደርስለት ሲያጣ

የልቤን መከፋት ሆዴ እያዳመጠ፣

ሊመረው ነው መሰል ነገር አላመጠ፡፡È የሚል የመገፋት ፉከራ አዘል እንጉርጉሮ ሲያሰማ ብልጥ አገር ገዥ የዝሆን ጆሮ ይሰጠኝ አልሰማሁም አይልም፡፡ ይልቅ በምላሹ

እዚያ ማዶ ሆኖ አንድ ሰው ተጣራ፣

ወዲህ ማዶ ሆኖ አንድ ሰው ወይ አለው፣

ሳናውቀው ነው እንጂ ይህ ነገር የኛ ነው፡፡ በሚል ሕዝቡ የተከፋበትን ጉዳይ ማድመጥ፣ ለተከፋበት ጉዳይ ምላሽ መስጠት ይጀምራል፡፡ ይህ ደግሞ የብልጥ አገር ገዥ፣ አስተዳዳሪ መርህ ነው፡፡ ሕዝብን እረኛ የሚወክልበት ዘመን፡፡ እረኞች ዘንድ ዝምታ ከሰፈነ ሕዝቡ ለመንግስት ያለው ተገዥነት ያሳብቃል፡፡ በጥንት ዘመን የነበረውን የሕዝብና የመንግስትን መደማመጥ ያነሳሁት ያለ ነገር አይደለም፡፡ ከየካቲት 9 – 14 ቀን 2011 ዓ.ም መደመርለኢትዮጵያ ከተሞች ብልጽግና“ በሚል መሪ ቃል በሶማሌ ክልል ዋና ከተማ  በጅግጅጋ ከተማ በተካሄደው 8ኛው የከተሞች ፎረም የኢትዮጵያ ከተሞችን የጎረቤት ሀገሮችን ጨምሮ 163 ከተሞችንም ያሳተፈ እንደነበረ ቢነገርም አማራ ክልልን ወክለው ስለተገኙ 32 ከተሞችና የክልሉ መንግስት ስለከተሞች ዝግጅት ትኩረት ስለነፈጋቸውና ከተሞችን የሚመራው ተቋም ሕይወት አልባ መሆኑን ለመግለጽ ነው፡፡

የፎረሙ ዋና ዓላማ በከተማ ልማትና ኮንስትራክሽን ሴክተር ባሉ የማዕዘን ድንጋዮች /Pillars/ አፈጻጸም መሰረት ያደረገ በከተሞች መካከል ዉድድር እንዲደረግና በአግባቡ የፈጸሙትን ለማበረታታት ሌሎች ከተሞች ደግሞ ከዚህ መልካም ተሞክሮ በመማር የተሻለ አፈጻጸም እንዲያስመዘግቡ ለማበረታታትና የከተማ ነዋሪዎችን፣ የመንግስትና ሌሎች ባለድርሻ አካላትን ተሳትፎ እና ትብብር በማጠናከር፣ መልካም ተሞክሮዎችንና ልምዶችን በማስፋፋት፣ እንዲሁም ከተሞች እሴቶቻቸውን በማስተዋወቅና በማጎልበት ጠንካራ መሰረት ያለዉ የከተማ ህዝብ ንቅናቄና ተጠቃሚነትን ለመፍጠር ነው፡፡

ከተሞች የራሳቸውን በጎ ገጽታ በማጎልበትና በመሸጥ፣ ልማታቸውን በማፋጠን የእርስበርስ ትውውቅና የመማማር ዕድል በመፍጠርና ከተሞች ያላቸውን ዕምቅ አቅም /በኢንቨስትመንት፣ በንግድ፣ በቱሪዝም፣ በታሪካዊ፣ ባህላዊና ማህበራዊ እሴቶች/ በማስተዋወቅ በኩል የፎረሙ ፋይዳ የጎላ እንደነበረ ይነገራል፡፡

ይሁን እንጂ በዚህ በጅግጅጋው የከተሞች ፎረም በምድብ 3:- 20 ሺህ ህዝብና ከዚያ በላይ ነዋሪ ያላቸው ከተሞች መካከል የከሚሴ ከተማ ራስን በማስተዋወቅ የሁለተኛ ደረጃ ከማግኘቷ ውጭ የአማራ ክልልን ወክለው የተሳተፉት 31ዱ ከተሞች ተጠቃሚነታቸውና ውጤታማነታቸው ከተሳትፎ ያልዘለለ ነው፡፡ በተለይ በሜትሮፖሊታን ደረጃ ላይ ያሉ ባህር ዳር፣ ጎንደርና ደሴ ከተሞች በምድባቸው ደረጃ አለማግኘታቸውን ስንታዘብ ከክልሉ መንግስት ጀምሮ ከተሞችን የሚመራው ክልሉ ከተማ ልማት፣ ቤቶችና ኮንስትራክሽን ቢሮ ለፎረሙ ዝግጅትና ለሚገኘው ፋይዳ የሰጠውን የትኩረት ማነስ ያመላክታል፡፡

እንዴውም ከታዳጊ እስከ ሜትሮፖሊታን ደረጃ ያሉ የአማራ ክልል ከተሞች በስርዓትና በተገቢው መንገድ ባለመመራታቸው ከተሞች ማንን ይመስላሉ? ተብሎ ሲጠየቅ አመራሩ እንደተባለ በአንድ መድረክ የታዘብኩት ከዚህ ላይ ማንሳት እወዳለሁ፡፡

ከተሞቻችን ባለፉት ስርዓቶች አስተዋይ በማጣት በድህነት ችጋር ውስጥ ተተብትበው መኖራቸው ሲነገር እንዳልነበር ዛሬም የተፈጠረው ምቹ ሁኔታና በህገ መንግስቱ የተፈቀደውን የመልማት መብታቸውን ተጠቅመው መልካም አስተዳደር የሰፈነባቸውና በሥራ ዕድል ፈጠራም የማይተካ ሚና እንዲጫወቱ በማድረግ በኩል የክልሉ መንግስት ለበርካታ ዓመታት ዓይኑን ሸፍኖታል፡፡ በፎረሙ የተቀመጠውን ዓላማና የሚያስገኘውን ጠቀሜታ ባገናዘበ መልኩ በመደገፍና በማዘጋጀት በኩል ምንም ዓይነት ሥራ እንዳልተሠራ በድፍረት መናገር ይቻላል፡፡ ከተሳትፎ በዘለለ ተወዳዳሪ ሆኖ ለመቅረብ የተደረገው ጥረት ከዚህ ግባ የሚባል እንዳልሆነ ከማጠቃለያው ውጤት መረዳት ይቻላል፡፡

ከዚህ በፊት በዚሁ መድረክ በአገሪቱ ካሉ ከተሞች የተገኘውን ተሞክሮ በማስፋትና የፎረሙን አስፈላጊነት በውል በማጤን ተገቢውን አመራር በመስጠት፣ ተግባሩን የሚመለከተው ዳይሬክቶሬት በዕቅድ ይዞ በመምራት፣ በጀት መድቦ በማስፈጸም በኩል የጎላ እንቅስቃሴ እንዳልተደረገ በግልጽ ማየት ተችሏል፡፡

ይባስ ብሎ ተግባሩን በዕቅድ የያዘው በቢሮው የከተሞች አቅም ግንባታ መልካም አስተዳደር ዳይሬክቶሬት ለፎረሙ ተሳታፊ ከተሞች ድጋፍ ማድረግ ሲገባው ጭራሽ የማይመለከታቸውና የፎረሙን ጽንሰ ሀሳብ ያልተረዱ፣ ተቋሙን ለሚመሩት የበላይ ኃላፊዎች ቅረቤታ ያላቸው ከሕዝብ ግንኙነት፣ ከሕግ አገልግሎትና ከውስጥ ኦዲት የተውጣጡና ባለሙያዎችን መርጦ ጅግጅጋ ድረስ መላክስ ተገቢ ነወይ? ቢሮው ከውድቀት የማይማሩ፣ ታጥቦ ጭቃና አድሮ ቃሪያ የተሰባሰቡበት አመራሮች ያሉበት ስለሆነ የክልሉ መንግስት በክልሉ ሰላምና መረጋጋት ለማስፈን በሚያደርገው እንቅስቃሴ በነካ እጁ ተቋሙንም ሆነ የክልሉን ከተሞች ሊለባኛቸው ይገባል ባይ ነኝ፡፡

የዶር አረጋዊ በርሄ ነገር!!! ጨቛኟ የአማራ ብሄርም ጭቆናዋን እስካላቆመች ድረስ ህብረተሰባዊ ዕረፍት አታገኝም ወንድይራድ ሀይለገብርኤል

ዶር አረጋዊ ህወሀትን ከመሰረቱት ረድፈኞች ጎራ የሚሰየሙ ብቻ ሳይሆኑ የድርጅቱም የመጀመሪያው ሊቀመንበር ብቻ ሳይሆን የማታገያ ማኒፌስቶውንም በእጃቸው የፃፉ (የቀረፁ) ግለሰብ እንደነበሩ ይታወቃል። “ተቃወምኩ” ብለው ከተሰደዱ በዃላም ቢሆን “የትግራይ ዲሞክራሲያዊ ትብብር” የተሰኘ ድርጅት ቀልሰው እንደነገሩም ቢሆን ወዲያ-ወዲህ ማለታቸው አልቀረም። “ለውጡን” ተከትሎም በተሰደዱ በ40ኛው አመታቸው ለሀገራቸው ምድር በቅተዋል። ከገቡም በዃላ በየመድረኩና መገናኛ ብዙሀኑ ዙሪያ አብዝተው ይስተዋላሉ።

=====

ጠቅላይ ሚንስትር አብይ “”የፖለቲካ ድርጅቶች ምክክር”” አሰኝተው በከፈቱት መድረክ ላይም በተጋባዥ ተናጋሪነት ተሰይመው ንግግር ከመጀመራቸው በፊት — “”በማወቅም ይሁን ባለማወቅ እስከዛሬ ድረስ ሀገሬን ችግር ውስጥ ለከተታት ፖለቲካ የኔም አስተዋፅዖ ስለነበረበት የኢትዮጵያ ህዝብ ይቅርታ እንዲያደርግልኝ ከልብ በመነጨ አክብሮት እጠይቃለሁ””– ብለው በመናገር ከተሰብሳቢው “”አርአያ”” በተሰኘ አድናቆት ሞቅ ያለ ጭብጨባ ተችሯቸው ነበር።
=====

ይህንን ያሉት ዶር አረጋዊ ባልተጠበቀ ብቻ ሳይሆን በሚያሳፍር ሁኔታ ቃላቸውን በአደባባይ በልተው OMN ከተባለው የጀዋር ቴሌቪዥን ጣቢያ ጋር በትናትናው ዕለት ቃለ-መጠይቅ ሲያደርጉ እንዲህ ሲናገሩ ሰማናቸው —

ጋዜጠኛው — “”ህወሀት ውስጥ በነበረዎ የፖለቲካ ተሳትፎ እና በሰሩት ስራ ይፀፀቱ ይሆን””? ብሎ ሲጠይቃቸው —

ዶር አረጋዊ — “”በፍፁም አልፀፀትም። የሚያፀፅት ስራም አልሰራውም””። ሲሉ መለሱለት። —

በዚህ አያበቃም—-

ጋዜጠኛው — “”ህወሀት በአማራ ህዝብ ላይ በደል ፈፅሟል የሚለውን ክስስ ይቀበላሉ”” ሲል ጠየቃቸው—

ዶር አረጋዊ — “”አልቀበልም። በደል የፈፀሙት አመራሮቹ ናቸው — ድርጅቱ ህወሀት በአማራ ህዝብ ላይ በደል ለመፈፀም አልተነሳም — ለመበደልም አላለመም በድሎም አያውቅም”” በማለት መለሱ።
=====

“”ወልቃይትስ የአማራ መሬት ነው የትግሬ””? ብሎ ሲጠይቃቸው ደግሞ — “”በህገ- መንግስቱ ቛንቛን መሰረት አድርጎ በተከለለው የግዛት አከላለል የወልቃይት ህዝብ ትግረኛ ተናጋሪ በመሆኑ ወልቃይት ወደትግራይ መከለሉ አግባብ ነው”” — ካሉ በዃላ — “”እንደአለመታደል ሆኖ በዚህኛውም ሆነ በዛኛው ወገን ጥሩ መሪዎችን ባለማግኘታችን ይሄው ጦርነት ሊያጋጥሙን ቆርጠው ተነስተዋል”” ሲሉ አሁንም በመሪዎቹ ላይ ያላቸውን ምሪት ገለጡ።
=====

እስኪ በራሳቸው በዶር አረጋዊ የዕጅ ፅሁፍ የተፃፈውን የህወሐት ማኒፌስቶን እየፈተሽን የዶር አረጋዊን ንግግር እንመርምረውና የሰውየውን እውነተኛ ማንነት እንገምግም —-

እውን ህወሐት የአማራውን ህዝብ በጅምላ ወንጅሎ አልተነሳም? ዶር አረጋዊ እንደሚነግሩን አማራው የተበደለ በህወሐት መሪዎች እንጅ እንደድርጅት መርሃግብር ተቀርፆለት አልነበረም? በዶሩ የተፃፈውን የህወሐት ማንፌስቶ ቃል በቃል በማስቀመጥ እንመርምር —-

የህወሐት ማኒፌስቶ 1968 ዓ/ም

3: ሕብረተሰባዊ ሁኔታዎች

ሀ፡ ራስን መጣል (ዲ-ሁማናይዜሽን)

“”ከቀን ወደ ቀን እየተባባሰ የሚሄደው የኢኮኖሚ ብዝበዛ በሰፊው የትግራይ ህዝብ ላይ ድህነት፡ ረሀብና ውርደት እየተደጋገመ እንዲደርስ አድርጓል። በተጨማሪም የትግራይ ህዝብ ለረጅም ዘመን ሰብዓዊና ፖለቲካዊ መብቱ ተነፍጎ ሲጠላና ሲናቅ እንዲሁም አድልዎ ሲፈፀምበት ቆይቷል። ይህም በደል ጨቛኟ የአማራ ብሔር ሆን ብላ መመሪያዋ አድርጋ ስትሰራበት የቆየች በመሆኑ ነው —–በዚህም የተነሳ ሰፊው የትግራይ ህዝብ ኑሮው እንዲቆረቁዝ ተደርጓል — በዚህም ምክንያት የስራ ማጣት ችግር፡ ሽርሙጥናና ስደትን ከማስከተሉም በላይ ራስን መጣልና መንከራተት የትግራይ ህዝብ ዕለታዊ ተግባሩ ሆኖ ይገኛል። ስለሆነም ህዝቡ ተጠራጣሪና የተጠላ እንዲሆን በመደረጉ በህብረት መኖር የማይችል ሆኖ ይገኛል””” ይላል።

እንግዲህ ዶር አረጋዊ ለዘረዘሩት የትግራይ ህዝብ ችግሮች በሙሉ ተጠያቂ አድርገው ማኒፌስቶ የቀረፁት የአማራውን ብሄር (ህዝብ) በጅምላ እንዲህ ፈርጀው በጠላትነት በማስቀመጥ ነው። የአማራውን ህዝብ በጅምላ የፈረጀ ማኒፌስቶ ቀርፀው ህወሐትን ከፈጠሩ በዃላ —“””የለም አማራ የተበደለው በአመራሮቹ እንጅ በድርጅቱ በህወሐት አደለም””” — ይሉናል።
=====

ይቀጥላል—-

ለ፡ የህብረተሰቡ ወደ ዃላ መቅረትና እረፍት ማጣት

“”ሰፊው የትግራይ ህዝብ ስራ አጥቶ በሽርሙጥናና በስደት ወ…ዘ…ተ… ብቻ ሳይሆን በረሀብ፡ በድንቁርናና በበሽታ እየተሰቃየ ይኖራል። —- ለችግሩ መሰረታዊ ምክንያት ኢምፔሪያሊዝም — ይሁን እንጅ ጨቛኟ የአማራ ብሄር የምታደርገው የኢኮኖሚ ብዝበዛና የፖለቲካ ጭቆና ታክሎበት ነው። —- ጨቛኟ የአማራ ብሄርም
ጭቆናዋን እስካላቆመች ድረስ ህብረተሰባዊ ዕረፍት አታገኝም።””

በማለት የአማራን ብሄር (ህዝብ) በጅምላ “”ጨቛኝ”” ብሎ በመፈረጅ ተጠቂም ተጠያቂም አድርገው ዶር አረጋዊ የድርጅታቸውን ማኒፌስቶ በታይፕ ራይተር ሳይሆን በራሳቸው የእጅ ፅሁፍ አርቅቀዋል። ይሄንን ያክል በደል ለፈፀሙበት ለአማራው ህዝብ ዛሬም ጠላትህ መሪዎቹ እንጅ ህወሐት አልነበረም ሲሉ በአደባባይ ሊቀልዱበት ግን ድፍረቱን አላጡትም።
=====

ይቀጥላል——

ወልቃይት ወደትግራይ የተካለለው በህገ-መንግስታዊ የቛንቛ ፌደራሊዝም አግባብ ነው ያሉን ደግሞ በ1968 በቀረፁት የድርጅታቸው የህወሐት ማኒፌስቶ የሚከተለውን ካስቀመጡ በዃላ ነው —

የትግራይ ግዛት

“”” —- የትግራይ መሬት በደቡብ ኣለዃና፡ በሰሜን መረብ ሲያካልሉት በምዕራብ በኩል ደግሞ ወልቃይትንና ፀለምትን ያጠቃልላል”””” ይላል።

በዶር አረጋዊ የተፃፈው የህወሐት ማኒፌስቶ በዚህ አላበቃም። ዶሩ የአማራ ህዝብ ትግሬነትን በማጥፋት፡በማስካድና የትግሬን መሬት በመውረር ጭምር በማኒፌስቷቸው ከሰውታል፡ የትግራይን ህዝብም —

“”በአማራ ከመጥፋትህ በፊት በመሪ ድርጅትህ በህወሐት ስር ታቅፈህ በመታገል አማራን አጥፋ””” ሲሉ በአማራው ህዝብ ላይ ለደረሰው የዘር ማፅዳት፡ ማጥፋትና፡ መሬት ወረራ ግንባር ቀደም ተጠያቂ መሆናቸውን በራሳቸው የዕጅ ፅሁፍ የተፃፈው የህወሐት ማኒፌስቶ ቀዳሚ ማስረጃ ነው።
=====

አማራን የበደሉት የህወሐት መሪዎች (እርሳቸው ከድርጅቱ ከከዱ በዃላ የነበሩትን ማለታቸው ነው) እንጅ ድርጅቱ አደለም የሚለውን ቀልዳቸውን አጥብቀው የሚገፉት ከተጠያቂነት አመልጣለው ብለው በማሰብ ከሆነ ዶሩ የሚያታልሉት እራሳቸውን ብቻ እንጅ የአማራውን ህዝብ አለመሆኑን ጠንቅቀው ሊገነዘቡት ይገባል።

የአማራን ቤት ያቃጠለውን የመጀመሪያውን ክብሪት ለኩሶ እሳቱን የቆሰቆሱትን ብቻ በመወንጀል ከተጠያቂነት ለማምለጥ ሙከራ ማድረግ የራስን ስውር ማንነት ገላልጦ ከማሳየት ውጭ ሌላ ፋይዳ የለውም።

ህወሐት ከስር መሰረቱ በአማራ ህዝብ መቃብር ላይ የትግሬን የህይወት ዘንባባ ለማለምለም የተነሳ ፀረ አማራ ድርጅት ነው። በተግባር ተከስቶ ያየነውም ይሄው ነው። ቀዳሚ ምስክሩም በዶር አረጋዊ አማራን ከምድረገፅ ለማጥፋት ታልሞና ታቅዶ የተቀረፀው የድርጅቱ ማኒፌስቶ ነው።

የሚገርመው ነገር እኒህ ግፈኛ ሰው በቅርቡ በዶር አብይ የተሰየመው የደንበርና የማትነት ኮሚሲዮን አባል ተደርገው መመረጣቸው ነው። በማኒፌስቶ ወልቃይትና ጠለምት የትግራይ መሬት ነው በማለት በ1968 ዓ/ም የቀረፁ ግለሰብ እንዴት ነው ዛሬ የደንበርና ማንነትን ጉዳይን ፍትሀዊ በሆነ አግባብ አይተው ወልቃይት የአማራ ተፈጥሮአዊና ታሪካዊ ዕርስት ነው ብለው የሚዳኙት? ቀልድህን ተው ዶር አብይ። እንዴትስ የአማራን ህዝብ ብትንቀው ነው እንዲህ አይነት አሳፋሪ ስራ ለመስራት የደፈርከው? እረ እየተስተዋለ።

ታዲያ እንደዶር አረጋዊ ያሉ እጃቸው በአማራ ደም የከረፋ ግለሰቦች ያሉበትን የሰላምና እርቅ ኮሚሲዮን የአማራ ህዝብ የሚቀበለው እንዴት ነው?

እረ ይሄ የፌዝ ስራ አያዋጣም ዶር አብይ!! በትናቱ አስተሳሰብ የዛሬውን አማራ ማዘናጋትም ሆነ ማሞኘት አይቻልህም።

ወንድይራድ ሀይለገብርኤል

### በዓድዋ ጦርነት የመጨረሻ ሠዓታት ላይ የጣልያኖች ሁኔታ ### Mes Demoze


### በዓድዋ ጦርነት የመጨረሻ ሠዓታት ላይ የጣልያኖች ሁኔታ ###

” ባህር ዘሎ መምጣት ለማንም አትበጅ
እንደ ተልባ ሥፍር ትከዳለች እንጅ
አትረጋም ሀገር ያለ ተወላጅ “

በጦርነቱ ዋዜማ በምንሊክ ጦር የተተከለው ድንኳን ሲታይ፣ ከብዛቱ የተነሳ አፍሪካ አውሮፓን ለመጠራረግ የተነሳች ይመስል ነበር። ይሄን ባዩ ጊዜ የተሸበሩት የጣሊያን ወታደሮች ሁሉ፣ የስንብት ደብዳቤ ለቤተሰቦቻቸው እንደፃፉ ኢን አፍሪካ የተሰኘው መፅሃፍ ይገልፃል፡፡ ከደብዳቤዎቹ አንዱ እንዲህ ይነበባል፡፡

“ራሶቹ ጥቂት የእግር መንገድ በሚያስጉዝ ርቀት ላይ ተሰይመዋል፡፡ በአንድነት ወደ እኛ እየመጡ ነው፡፡ አዛዣችንም እንድናፈገፍግ ብቻ እየነገረን ነው፡፡ የዚህም ውጤት መጨረሻው ገብቶናል፡፡ ጦሩ እየገፋ እስኪመጣ ብቻ እንጠባበቃለን፡፡ የኛ ነገር እያበቃ ነው፡፡ አሁን የማስበው አቅመቢስ ለሆኑት ወላጆቼ ነው፡፡ እነሱ ምንም ነገር ቢገጥማቸው ከጎናቸው እንድትሆን አደራ እልሃለሁ” ይላል መቶ አለቃ ሚሴና ለጓደኛው የላከው ደብዳቤ ነበር፡፡

የጣሊያን ወታደሮች ተስፋ መቁረጥም ቀስ በቀስ ወደ ዋናዎቹ የጦር መሪዎች እንደተዛመተ ሱልካፓ ዓድዋ የተሰኘው መፅሃፍ የጣሊያኑን መቶ አለቃ ሮፓ አሟሟት እማኝ አድርጎ እንዲህ ፅፎታል፡፡

“መቶ አለቃ ሮፓ ጦሩን የሚመራው ፈረስ ላይ እየሆነ ነበር፡፡ ሁለት ፈረሶቹም ከጭኑ ስር እየተመቱ ወድቀዋል፡፡ በመጨረሻው ቀን ፈረስ ላይ ለመውጣት ሲሞክር ጎኑን ተመታ፡፡ ሲወድቅ ያዩት የጣሊያን ወታደሮች ሊያነሱት ተሯሩጠው ሄዱ፡ እሱም እያቃሰተ እንዲህ አለ፡፡ ‘እኔ ሽማግሌ ስለሆንኩ ተውኝ፡፡ እናንተ ግን ወጣት ስለሆናችሁ ከዚህ መዓት ራሳችሁን አድኑ፡፡’ ይህን እንደተናገሩ በፊቱ ተደፍቶ ህይወቱ አለፈ፡፡”

በመጨረሻም የዚህ ተስፋ መቁረጥ በሽታ ወደ ዋናው ጄኔራል ዳቦርሜዳ ተዛመተ፡፡ ሁኔታውን በቦታው ላይ የነበረው ካፒቴን ሚናሪ እንዲህ ያስታውሰዋል፡፡ “ጄኔራል ዳቦርሜዳ ከመድፈኞቹ አጠገብ ወዲያ ወዲህ ሲወዛገብ አየዋለሁ፡፡ ለመጀመሪያ ጊዜ በላብ ተውጦ እና ሰውነቱ ተሸብሮ አየሁት፡፡ ሁኔታው ያሳዝናል ፤ በጭንቀት ብቻውን ያወራ ነበር፡፡ የጥይት በረዶ ሲዘንብበት ከሃሳቡ ይነቃና ፊቱን ወደ መኮንኖች በማዞር የተለመደውን ፈገግታ ያሳያል፡፡ ከጧት ጀምሮ ከሌሎች ክፍለ ጦሮች የደረሰው ወሬ የለም፡፡ ጦሩ የተሰወረ ይመስላል፡፡ እውነትም የመጨረሻ ቀናችን ጊዜ እየተቃረበ መምጣቱ የተሰማን በዚህ ጊዜ ነው ሲል ሚናሪ ይናገራል፡፡” በመጨረሻም ዳቦርሜዳ የፈራው አልቀረም ህይወቱን በኢትዮጵያ ጀግኖች ተነጠቀ፡፡ በደፈረው የሃገራችን መሬት ወድቆ ቀረ።

#የጥቁር_ህዝብ_ኩራት
#ዓድዋ_123 
#የኢትዮጵያውያን_ድል
#VictoryofAdwa
#Ethiopia

ብላቴናው አርቲስት ቴዲ አፍሮ ነጠላ ዜማ! ሹመቴን መልሱ” የሚል ድንቅ የሆነ ነጠላ ዜማዉን ለቀቀ

. ሹመቴን መልሱ
===========
ጎራዉ ያለ እንደሆን ባለምባራስ ደስታ
ዘራፍ ያለ እንደሆን ባለምባራስ ደስታ
ጠላት ይጠፋዋል መደበቂያ ቦታ
ፊታዉራሪ ፍላቴ
ግራዝማች በሀፍቴ
አዛዥ ለጥ ይበሉ
ቀኝ አዝማች በአካሉ
ዣንጥራር ባያለዉ
ደጃዝማች እንዳለዉ
እንዲህ ነዉ ካልቀረ አንጀት አርስ ሹመት
ለድል የሚያበቃ ጦር ይዞ ቢዘምት
የጣሊያን ጄኔራል ኮከቡን ደርድሮ
በለጋባሞ ዜር ስንት አሳሩን ቆጥሮ
ድል አርጎት የኛ ሰዉ ፎከራን በኩራት እንደተመለስን
ስልጣኔ መስሎን የሱን ስም ወረስን
ሟቹ ጄኔራልነዉ ገዳይ ፊት አዉራሪ
ስም እንዴት ይዋሳል ደፋር ሰዉ ከፈሪ
በጠላት ሬሳ ላይ ቆመን እያቅራራን
በድላችን ማግስት የኛን ሹመት ንቀን ከሆንን ኔተራል:
ባናዉቀዉ ነዉ እንጅ የዛን ቀን ሙተናል
ኮኔሌል አይበሉን ያገሩን ያገሩን አርበኛ
ጄኔራል አይበሉን ያገሩን አርበኛ
ፈረንጅ አይደለም ሀበሻ ነን እኛ
የሟች ስም አይደለም የገዳይ ሰዉ ምሱ
በደም ተበላሽቷል ባለ ኮከብ ልብሱ
ገድየዉ ሳበቃ ባስታጠቁኝ ወኔ
በሱም አይጥሩኝ ቆሞ እንዲሄድ በኔ
ጄኔራል ድል ሆኖ ስላለፈች ነፍሱ
ይበሉ ጃንሆይ ሹመቴን መልሱ
ፊት አዉራሪ ካታካምቦ
ሊጋባ ዴሊቦ
አዛዥ ለጥ ይበሉ
ቀኝ አዝማች አካሉ
ዣንጥራር አበጋዝ
እንዲህ ነዉ አንጀት አርስ ሹመት
ለድል የሚያበቃ ጦር ይዞ ቢዘምት
ፈቃድወ ከሆነ ግርማዊ ተፈሪ
እንዳገሬ ሹመት በሉኝ ፊት አዉራሪ
በሟች ከመጠራት ስለሚሻል እሱ
ይበሉ ጃን ሆይ ሹመቴን መልሱ

የዛሚ 90.7 ሬዲዮ “ክብ ጠረጴዛ” ፕሮግራም ለዓመታት ስንቱን ንጹሃን ዜጋ ውስጡን እንዳቆሰለና እንዳደማ ቤት ይቁጠረው (ጋዘጠኛ ኤልያስ ገብሩ)

የዛሚ 90.7 ሬዲዮ “ክብ ጠረጴዛ” ፕሮግራም ለዓመታት ስንቱን ንጹሃን ዜጋ ውስጡን እንዳቆሰለና እንዳደማ ቤት ይቁጠረው …ብዙዎቹን እያዘንን፣ እየቆሰልን ጭምር ለዓመታት ሰምተናቸዋል።

ከሚሚ ስብሃቱ ከማልረሳቸው መካከል …መስከረም 03 ቀን 2003 ዓ.ም እነ አንዷለም አራጌን (ስሙ ተጠቅሶ) “መንግስት እንዴት ይታገሳቸዋል፣ ህጋዊ እርምጃ ሊወሰድባቸው ይገባል። እስከመቼ ይታገሳቸዋል” የሚል ይዘት ያለው የይታሰሩ ሃሳቧን በፕሮግራም አስተላልፋ፣ በዚሁ ዕለት ከሰዓት በኋላ አንዱዓለም አራጌ ከእስክንድር ነጋ ጋር በግፍ ታስረው ወደማዕከላዊ ተልከዋል።

አንጻራዊ ልውጥ የተባለው አንዱ የግፍ እስረኞች መፈታት መሆኑ ይታወቃል። እና ሚሚ “የጮህኩለት ለውጥ እውን ሆናል” በማለት ቁም ነገር መጽሄት ላይ የሰጠችው ቃለ ምልልስ፣ እነአንዱዓለምንና የግፍ እስረኞችን ማስፈታት አይደለም። በግልጽ ይታሰሩ ስትል ነበርና!

ስንቱን በትውስታ ዘርዝረን እንችላለን ….ማፈር አለመቻል ግን በደንብ አለ!

#ኢትዮጵያ!
#ዓለም!
ጋዘጠኛ ኤልያስ ገብሩ