የኢትዮጵያ ልሂቅ Vs እስክንድር (አቤል ዋቤላ)

አቤል ዋቤላ

የኢትዮጵያ ልሂቅ የፖለቲካ ስልጣንን በመግራት ሂደት ውስጥ ከህዝብ ጎን ቆሞ አያውቅም። የፓሊቲካ ፓወርን ከተጋጨም የሚጋጨው በመንበሩ መቀመጥ ሲፈልግ ብቻ ነው። ከዚያ ውጭ መንግስት ጨቋኝ እና አምባገነን ሆኖ ዜጎችን እንዲረግጥ እጀታ (enabler) በመሆን ሲያገለግል ነው የኖረው። አጭበርብሮ ያገኛትን እፍኝ የማትሞላ እውቀት ያለ ልክ አጋኖ እና አሽሞንሙኖ ወደ ባለጊዜው በመጠጋት፣ ባለጊዜው በድፍረት እና በእብሪት ለሚወስደው እርምጃ አፕሩቫል በመስጠት እንጀራውን የሚያበስል ነው።

እስክንድር እድገቱ እና ትምህርቱ ከየትኛው ደጅ ጠኚ ልሂቅ በተሻለ ወደስልጣን ሊያቀርበው የሚችል ነበር። ከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን በስታንፎርድ የተማረ እና በአሜርካን ሀገር ፖለቲካን ያጠና ሆኖ ሳለ ህዝብን በመምረጡ ህዝብን በጋዜጠኝነት ማገልገል ከጀመረ ሰነባብቷል። ከህዝብ ጋር ያለውን ህብረት ፖለቲካል ስልጣንን ፊትለፊት በመጋፈጥ ጭቆናን በመቃወም አረጋግጧል። እስር፣ ግርፋት፣ እንግልት የፖለቲካ ስልጣን በኢትዮጵያ ስርዓት እንዲይዝ የሚያደርገውን ጥረት አልገቱትም።

አሁንም እየሆነ ያለው ይሄ ነው። ከሰባት ዓመታት እስር በኋላም እስክንድር ደከመኝ ብሎ የኢትዮጵያ ህዝብን ለጅብ አሳልፎ እንዲሰጥ አላደረገውም።

በህዝባዊ አመፅ ይቅርታ ጠይቆ ፍትሃዊ ምርጫ እስኪካሄድ ስልጣን የያዘው የአብይ አህመድ መንግስት ከምርጫ በፊት፣ አሁን ያለው ፓርላማ ፊት እንኳን ከመቅረባቸው በፊት መሰሪ የሆኑ አረመኔያዊ ተግባሮች እየፈፀመ ይገኛል። ከዚህ ውስጥ አንዱ የአዲስ አበባ ጉዳይ ነው። መንግስት ላጠፋው ጥፋት ይቅርታ ጠይቆ ለሽግግር ሲባል ብቻ የቆመ መሆኑን ዘንግቶት አውሬነት በተሞላ መልኩ ከተማዋን ስሪት እየሰራ ይገኛል። ይህንን ተግባሩን ልክ አይደለም የሚል የፖለቲካ ማኀበርም ሆነ ግለሰብ በጠፋበት ሰዓት የህዝብ ልጅ እስክንድር ነጋ እኔ አለኹ ብሏል።

ይህ በአርያነት ሁሉም ዜጋ ሊከተለው የሚገባ ተግባር ሆኖ ሳለ ልሂቁ የተለመደ የአድርባይነት እና እበላባይነት እድሉን የሚጨናግፍበት እየመሰለው ይቃዥ ጀምሯል። እስክንድርን ካልሰለጠነ የሞብ መሪ በማስተካከል ይተች ጀምሯል። የእስክንድርን የጋዜጠኝነት ስልት እና አክቲቪዝም መተቸት በራሱ ችግር የለውም። በዚህ ላይ ውይይት ማካሄድ ይቻላል። እንደኔ እንደኔ ይህ ዝንባሌ የልሂቁ የተለመደ ወራዳነት መገለጫ ነው። ከአውራ ሆድ አደር ልሂቃን እስከ አፍላ አንበጣ ልሂቃን(በወያኔ እስከ እስር፣ ስደት የሚደርስ ስቃይ የደረሰባቸው እና የአምናውን ባለጊዜ አበርቺ ልሂቅን አብዝተው ይተቹ የነበሩ) ሀገርን የመዝረፍ እቅዳቸው እንዳይፈርስ ሲሉ የሚያደርጉት ነው።

ይህ የልሂቃን መርከብ በጠቅላይ ሚኒስትሩ ተለዋዋጭ እና አታላይ የአደባባይ ገፅታ ምክንያት በርካታ ባለሙያዎች እና እንደብርቱካን ሚደቅሳ ያሉ በቀድሞ ጊዜ የህዝብ ልጅነታቸውን ያስመሰከሩ ሰዎችን/ ልሂቃንን ጭኗል። ይህ የጎራ መደበላለቅ ፈጥሯል። እንደኔ እንደኔ አዲሱ አስተዳደር ምንም አይነት እገዛ የማያስፈልገው መፍረስ ያለበት መንግስት ነው የሚል ድምዳሜ ላይ አልደረስኩም። ከዚህ በመነሳት በሀገር ግንባታ ሂደት ውስጥ በባለሙያነት እና ከፍተኛም ሆነ ዝቅተኛ ኃላፊነቶችን በመውሰድ ሀገርን እና ለህዝብ የሚሰራ መንግስትን ማገልገል ተገቢ ነው ብዬ አምናለኹ። ይሁንና የጋራ ቤትን አብረው እየሰሩ ሳሉ በመንግስት የሚፈፀሙ ከባድ ጥፋቶችን ባላየ ባልሰማ ማለፍ አይገባም። ከቀድሞ የሀገሪቱ የቆየ ልማድ እና ባለፉት ወራት እንዳየነው ልሂቁ ከዴሞክራሲያዊ ማዕከላዊነት በበረታ ዝምታ እና ክህደት ላይ ይገኛል።

ይህ የአድርባይነት እና አስመሳይነት ባህል ካልተሰበረ መቼም ቢሆን የፖለቲካ ስልጣንን መግራት አንችልም። ስለዚህ የእስክንድር ፈለግ ተከተለን እርሱን በርታ እያልን ሌሎች በመንግስት ውስጥ የሚገኙ እና ከመንግስት ውጭ ያሉ ሁሉንም አይነት ልሂቃንን በስም በመጥራት ማንቃት ይገባናል። እስክንድር የዚህ የሰለጠነ ማኀበረሰብ እሴት(የፖለቲካ ስልጣንን መግራት) መተከል ሂደት ምልክታችን እና የልሂቅነት ሞዴል ነው።

የጎሳ ፌደራሊዝምበቃሉ አጥናፉ ታዬ(ዶ/ር) ኮተቤ ሜትሮፖሊታን ዩኒቨርሲቲ

በቃሉ አጥናፉ ታዬ(ዶ/ር)
ኮተቤ ሜትሮፖሊታን ዩኒቨርሲቲ

ብዝሃነትን ለማስተናገድ እና ስልጣንን ወደ ታችኛው የመንግስት መዋቅር ለማከፋፈል የፌደራል ስርዓት ተመራጭ እንደሆነ እንዳንድ ፀሃፍት ቢያተቱም፤ በተቃራኒው ደግሞ የፌደራል ስርዓት በተፈጥሮዎ ግጭትን እንደሚጋብዝ እና ተመራጭ እንዳልሆነ የሚያትቱም ተመራማሪዎች አሉ(አለማንተ, 2003).

ብዝሃነትን ከማስተናገድ አንፃር እንዳንድ የአፍሪካ አገራት (ኮንጎ, ከ1960-1965፣ ማሊ, 1959፣ ኬንያ, 1963-1965፣ ዩጋንዳ, 1962-1966፣ ካሜሮን, 1961-1972) ከነጻነት በኃላ የፌደራል ስርዓት መርጠው መተግበር ቢጀምሩም አስከፊነቱን ተረድተው የፌደራል መዋቅርን ትተውታል(ኢርከ, 2014)፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ ሶስት የአፍሪካ አገራት(ደቡብ አፍሪካ፣ ናይጀሪያ፣ እና ኢትዬጲያ) በፌደራል ስርዓት የሚተዳደሩ አገራት ቢሆኑም የጎሳ የፌደራል ስርዓት የምትተገብረው  አገር በዓለም ላይ ኢትዬጲያ ብቻ ናት፡፡

ምንም እንኳን  የፌደራል ስርዓት በዘርፉ ተመራማሪዎች ዘንድ አወዛጋቢ ቢሆንም የጎሳ የፌደራል ስርዓት ግን ግጭትን እንደሚፈጥር እና አገርን እንደሚበትን ከአወዛጋቢነት ባለፈ የተረጋገጠ ሃቅ ነው፡፡ የጎሳ ፌደራሊዝም እንደ ዩጎዝላቪያ፣ የድሮዋን ሩሲያ(USSR)፣ ችኮዝላቫኪያን በመበታተን የሚታወቅ ስርዓት ሲሆን በእኛ አገርም እንዲተገበር የተፈለገበት ዋናው ምክንያት አገሪቱን ለመበታተን ታስቦ ነው፡፡ እኛ እና እነሱ፣ ነባርና መጤ፣ አፈናቃይና ተፈናቃይ በሚል የጎሳ ፖለቲካ ትርክት ውስጥ እንድንገባ ያደረገን የጎሳ ፌደራሊዝም ነው፡፡ አገርን በቋንቋ ከፋፍሎ ወጣቱ ለአገሩ ሳይሆን ለብሄሩ ብቻ ታማኝ እንዲሆን ያደረገው የጎሳ ፌደራሊዝም ነው፡፡ ጥርጣሬን፣ አለመተማመንን፣ ለጎሪጥ መተያየትን ያመጣው የጎሳ ፌደራሊዝም ነው፡፡ አገርን ብቻ ሳይሆን ቤተሰብን (ባልና ሚስትን፣ አባትን ከልጁ፣ ልጆችን ከወላጆች) እንዲለያዩ ያደረገው የጎሳ ፌደራሊዝም ነው፡፡

የኢትዬጲያ የጎሳ ፌደራሊዝም መስራቾች እና አቀንቃኞች አገሪቱን ለመበታትን የተጠቀሙበት ስልት እንደሆነ እየታወቀ፤ ይህን የጎሳ ፌደራሊዝም ማፍረስ ሲገባን በዶ/ር አብይ አስተዳደርም የብሄር ፖለቲካው፣ አድሎዓዊነት፣ ጎጠኝነቱ፣ መታየቱ እጅጉን ልብን ይሰብራል፡፡ ህወሃት የተጠቀመበትን የከፋፍለህ ግዛው የጎሳ ፖለቲካ እንዴት እንደነፃነት ምልክት አድርገን እንጠቀምበታልን? ሰብዓዊነትን ተላብስን፣ ኢትዬጲያዊነት ተጫምትን መቆም ሲገባን እንዴት ለጎሳ አባላቶቻችን ያደረግንላቸውን ነገር እንደ ታላቅ ጀብድ በሚዲያ እንተርካልን? ኢትዬጲያዊነት ሱስ ነው ብሎ የተረከ መሪ እንዴት ብሄርተኝነትን ያራምዳል? ልብ ይስጠን!!!

ጽንፈኞችን አንዴት አንታገላቸዉ !!!

ኢዮብ ሳለሞት

ከቅርብ ግዜ አንስቶ በሀገራችን በከፍተኛና በአስፈሪ ሁኔታ አንደወረርሽኝ እየተዛመተ ያለዉን በዜጎች ላይ ማንነትን መሰረት ያደረገ ጥቃት፤ማፈናቀል ፤በደቦ መግደል ፤ሀብት ንብረት መዝረፍ የእምነት ተቋማትን ማቃጠል ..ወ.ዘ.ተ በአፋጣኝ የሚቆምበት ሁኔታ ላይ ሃላፊነት የሚሰማቸዉ ዜጎች ካልተረባረቡ እጃቸዉን አጣጥፈዉ ሜዳዉን ፅንፈኞች አንዲጋልቡበት ከፈቀዱ ዉጤቱ ሶርያ፤የመን፤ሊቢያ፤ደቡብ ሱዳን ነዉ ፡፡ ምንም አንኳን የአበራሽን ጠባሳ ያየ በእሳት አይጫወትም ብንልም ሌት ተቀን በሰንት አሳር ፤ዉጣ ዉረድ በትዉልድ ቅብብሎሽ የተገነባችዉን መተኪያ የሌላትን ሀገራችንን አሳልፈን ለበላተኛ ለመስጠት እየተጣደፍን እንገኛለን ፡፡ አንገታችንን ዞር አድርገን አለም-አቀፉ ማህበረሰብ ሶርያና፤የመን ፤ሊቢያ ላይ የደገሰዉን ድግስ ጠጋ ብለን ብንመረምር ሀቁን እናገኘዋለን  የሶርያና የመን ፖለቲከኞች ፤ሊሂቃን ልዩነታቸዉን በጠረቤዛ ዙርያ ፈተዉ ሀገራቸዉንና ህዘባቸዉን ማዳን ሲችሉ ለዉጭ ጣልቃ-ገብነት ሌማታቸዉን በርግደዉ ዛሬ ሩሲያና፤አሜሪካ ጡንቻ ሚለካኩበት ዘመናዊ የወታደራዊ አቅርቦቶች የሚፈተኑበት ቤተ-ሙከራ ሆነዉ ቁጭ አሉ ሃያላኖቹ ጋር አንደዉ ዘላቂ ጥቅም አንጂ ቋሚ ወዳጅና ጠላት የላቸዉም መመሪያቸዉ ግልጥ ነዉ  የጂ-ኦ ፖለቲካ የበላይነት፤ጥሬ ሀብት ፤ርካሽ ጉልበት ፤ሸቀጦቻቸዉን ማራገፊያ ገብያ ማፈላለግ ነዉ የሚለዉ ፡፡ ዛሬም የተለያዩ የሃያላኑ ሀገራት ወኪሎች ቤታችን በተለያየ ዳቦ ስም እየጎበኙት ነዉ ሱዳን አሜሪካ አልበሽርን ወርዱ ስትል ሩሲያ ከአልበሽር ጎን መቆመዋን ለማወጅ ሰከንድ አልፈጀባትም  ሱማሊያ በአሜሪካ፤በኢራን፤በኳታር፤በሳዉዲ እምሮት ተዉጣለች ፤ ሀገራችን ኢትዮጲያችን ላይም አሜሪካ፤ፈረንሳይ፤ሩስያ፤ሳዉዲአርብያ፤ቱርክ ፤ኳታር አይናቸዉን ከጣሉባት ቆዩ ለነገሩ በዚህ ደረጃ አለም-አቀፉ ማህበረሰብ ሲጎመጅብን ዛሬ የመጀመሪያዉ አይደለም ትላንት  በሃይማኖት ፤ ሀገር በማዘመን ፤ በህክምና አቅርቦት ፤ በብድር ፤በወታደራዊ ድጋፍ አቡጀዲ ሞክረዉናል ፤ ዛሬ በርእዮተ-ዐለም ፤ በብድር አቅርቦት ፤ ሽብርተኝነት በመዋጋት ፤ በኢኮኖሚ ፍልስፍና ፤ በድህንት ቅነሳ ፤ በጤና ፤በዲሞክራሳዊ ስርአት ግንባታ….ወ.ዘ.ተ ዛጎል ዉስጥ ተደብቀዉ እዉነተኛ መልካቸዉ ሲገለጥ ግን ጥሬ-ሀብት ፤ርካሽ ጉልበት ፤የጂ-ኦ ፖለቲካ የበላይነት ፤ ገብያ ፍለጋ ነዉ ፡፡ ጥያቄዉ በዚህ ደረጃ አለም-አቀፉን አሰላለፍ ተገንዘበን አንዴት ምላሽ አንስጥ ነዉ  ቅደመ-አያቶቻችን በዲፕሎማሲም ፤በመረጃ የበላይነት ፤በወታደራዊ ሰልት ሁለንተናዊ በሆነ መልኩ በየአቅጣጫዉ ደልን የተገናጸፉበት ምክንያት በቅድሚ የቤት-ስራቸዉን በሚገባ ሰርተዉ በአለም-አቀፍ ደረጃ ለሚጠብቃቸዉ ተግዳሮት ራሳቸዉን በማዘጋጀታቸዉ ነዉ ፡፡  ዉስጣዊ ሽኩቻቸዉን ፤የወንበር(የስልጣን ሽሚያ) ቅራኔያቸዉን ባዳበሩት ሀገር-በቀል የግጭት አፈታት ባህል መሰረት አድረገዉ በይቅርታ ተካክሰዉ ጠላት ይጠቀምበታል የተባለዉን ቀዳዳ ሰፍተዉ በጋራ አቅማቸዉን በማይመች ሁኔታ ዉስጥ አስተባብረዉ ተጠቅመዉ ነዉ ፡፡ በቂ የመሰረተ-ልማት አቅርቦት በሌለበት ፤ የመገናኛ አዉታሮች ባልተዘረጉበት በአይነ-ስጋ ለመገናኝት አንኳን አባይ እስኪጎደል በሚጠበቅበት ፤ ህብረተሰቡ በተለያየ አስቸጋሪ መልከ-ምድር ተሰባጥሮ በሚኖርበት ፤ …ወ.ዘ.ተ በአንዚህ ሁሉ ተግዳሮቶች ዉስጥ አልፈዉ ሁሉም የበኩሉን ድርሻ ተወጥቶ ሀገርን ለትዉልድ አሻግረዋል ፡፡ ዛሬ እኛ በዘመነ ሉላዊነት አለም የአኗኗር  ዘይቤያችን በተለያዩ የቴክኖሎጂ ዉጤቶች የቀለለ መረጃዎች በሽርፍራፊ ሰከንዶች ከተለያዩ የአለማችን ክፍሎች በሚዘዋወሩበት ወቅት አፍንጫችን ሲመታ አይናችን እንባ አላመነጭ ብልዋል ፡፡ የአኩሪ ታሪክ፤ባህል፤እሴቶች ሆነን ሳለ በእጅ ያለ ወርቃችንን አንደመዳብ እየቀጠርን ካለን ግዙፍ ታሪክ፤ባህል፤እሴት የወረደ የማይመጥነን ድርጊት ፤የአኗኗር ዘይቤ ዉስጥ አንገኛለን ጽንፈኘት መለያችን ሆንዋል ፤ዘረኝነት ፤ጠባብነት ንባባችን ሆንዋል በቂ የሆነ መነሻ ካፒታል ይዘን ዛሬም አንራባለን እንጠማለን ይሄ ሁኔታ አንዲቀየር ሃላፊነት የሚሰማን ዜጎች የበኩላችንን ደርሻ ለመወጣት በቅድሚያ በእምንት፤በቋንቋ፤በነገድ ለምድ ተወሽቀዉ አፍራሽ ቅስቀሳ የሚያደርጉ ተኩላዎችን ፤ጽንፈኞችን አምርረን ልንዋጋ ፤አንጋለን ልንተፋቸዉ ይገባል ፡፡

ለመሆኑ የፅንፈኞች መለያ የትኞቹ ናቸዉ

  • በችግር-ፈቺ አስተሳሰብ ፤ በአማራጭ ፖሊሲ ሳይሆን ተፈጥሮአዊ በሆኑት ነገድ፤ቋንቋ፤ጎሳ፤እምነት ፤መልከዓ-ምድር አቀማመጥ መሰረት አድረገዉ አፍራሽ ቅስቀሳ ያካሄዳሉ ፡፡
  • በሀሰተኛ ትርክት ተመስርተዉ መለወጥ ፤ማሻሻል በማይቻለዉ ሁኔታ በትናትና ታስረዉ ወደኋላ 400 አመታት ሄደዉ ታሪክን ይበይናሉ ፤ይፈርጃሉ
  • የወቅቱን ተግዳሮት ለመፍታት የሚያችል ቀመር ፤ስትራቴጂ የማመንጨት እዉቀት፤ክህሎት ፤ዘዴ በአጠገባቸዉ የለም
  • የጽንፈኝነት በሽታ የሚያጠቃቸዉ ጠባብ ፖለቲከኞች፤ጥራዝ-ነጠቅ ሊሂቃን ፤ የሃይማኖት ተቋማት፤ የመገናኛ ብዙኋንና ባለሙያዎች አክትቪስት ካባ የሚሽቀረቀሩ ..ወ.ዘ.ተ

አንዴት አንታገላቸዉ

  • በተለያዩ የመገናኛ አማራጮች (በማህበራዊ ደረ-ገጾች፤በህትምት ዉጤቶች ፤በመካነ-ድሮች፤በብሮድካስት) የምንመለከታቸዉን ፤የምንሰማቸዉን መረጃዎች ከተለያዩ ምንጮች አበርይቶ ፍሬዉን ከገለባዉ በመለየት
  • ነገድን፤ጎሳን፤ቋንቋን ፤እምነትን መሰረት አድርገዉ የሚያንቋሽሹ ፤አንዱን አግዝፈዉ ሌላኛዉን የሚያኮስሱ መልእክቶች እግር-በእግር እየተከታተሉ ማዉገዝ ፤ተጨባጩን ሀቅ ማስረዳት ፤አንድነትን ፤መከባበርን የሚገልጹ መልእክቶችን ማኖር
  • ግለሰቦችን ፤ደርጅቶችን፤ ፓርቲዎችን የዚህና የዛ ህዘብ ፤እምነት ወኪል ነኝ ብለዉ በስሙ ተጣብቀዉ ከሚነገድቡበት ማህበረሰብ ነጣጥሎ ማየት
  • ሴጣንም አነሳዉ መልአክ ፤ ደጋፊያችን አነሳዉ ባላንጣችን ሀሳብን በችግር-የመፍታት አቅሙ ብቻ የመመዘን ባህል ማዳበር

ማጠቃሊያ ፡-በየትኛዉም ጎራ ያሉ ጽንፈኞች አስተደደራዊ ቅራኔዎች የነገድና የጎሳ መልክ በመስጠት እርስ-በእርስ ዘመናትን በክፉ በደጉም ግዜ ምራቅ ተላልሶ ልዩነቱን አንኳን ለመለየት እስኪያቅት ድረስ ተዋህዶ የሚኖረዉን ማህበረሰብ ለመለያየት ሲያደቡ ሃላፊነት የሚሰማዉ ማነኛዉም ዜጋ አጁን አጣጥፎ ማየት የለበትም ፡፡ እነሱ በጥቃቅን ልዩነቶች የቅራኔ መነሾ ሲያደርጉ ሃላፊነት የሚሰማወቸዉ ዜጎች ገድሞ ግዙፉን ያስተሳሰረንን አሴቶች መሰረት አድርገን አብሮነታችንን ማስቀጠል አለብን ፡፡ ጽንፈኞች ለእኩይ ዓላማ ተደራጅተዉ ሲንቀሳቀሱ እኛ ሃላፊነት የሚሰማን ዜጎች ለሀገር ህልዉና በአመለካከት ዙሪያ ተደራጅተን እግር-በእግር እየተከታተልን ሚና አልባ ማድረግ አለብን ፡፡

ኢዮብ ሳለሞት

eyobmind@gmail.com

ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር፣ ሚዛናዊነት ከራስ ቢጀምር … (በዓለማዬሁ ገበዬኹ)

በዓለማዬሁ ገበዬኹ

Professor Mesfin Woldemariam's opinion about Ethiopia's new PM Dr. Abiy Ahmed.

ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር፣

እባክዎ ይህችን ምክር አዘል ትችት ያንብቧት :-

ሚዛናዊነት ከራስ ቢጀምር …

ፍ/ቤት የቆመችው የፍትህ ምስል / Lady Justice / ተጠሪነቷና ምሳሌነቷ ለፍ/ቤት ስራ ብቻ አይመስለኝም ፡፡ አይኗን ሸፍና ያላጋደለ ሚዛን የያዘችው አስተዳዳሪዎች በሞራል ህግ ተመርተው ለዜጎች ሁሉ ሚዛናዊ አገልግሎትና ውሳኔ እንዲያስተላልፉ ነው ፡፡

ዶ/ር አብይ አህመድ ደጋግመው ስለሚዛናዊነት ይሰብካሉ ፡፡ ጋዜጠኞች የተመጣጠነ ዜና እንዲያቀርቡ ፣ አክቲቪስቶች ከዋልታ ረገጥ ሀሳብ ወደ መሃል እንዲመጡ ፣ ፖለቲከኞች እኔ ብቻ ነኝ አዳኝህ ወይም የማውቅልህ ከሚለው አባዜ ተላቀው ለሌላውም ስራ እውቅና እንዲሰጡ ወዘተ ወዘተ…

የሚዛን መንሻፈፍ ግለሰብን ፣ ማህበረሰብንና ሀገርን እየቆየ እንደሚጎዳና ለማይጠገን ቀውስ እንደሚዳርግ የሚገነዘብ ሁሉ በዚህ ሀሳብ ይስማማል ፡፡ ችግሩ ዶ/ር አብይ እንዳሉት ሁሉም ቀድሞ ጣቱን የሚቀስረው ሌሎች ላይ የመሆኑ አባዜ ነው ፡፡ ይህ የጣት ቅሰራ ራሳቸው ዶ/ር አብይንም ይመለከታል ፡፡ አንዱን ትልቅ ጥፋት ሸፋፍነህ ሌላው ላይ ጣትህን ስትቀስር ሚዛናዊነት ይንጋደዳል ፡፡ አንዱን ትልቅ ጥፋት አላየሁም ብለህ አይንህን ከሸፈንክ ሌላኛው ጥፋት ላይ የአይንህን መጋረጃ ቀደህ ለመጣል ሞራል ታጣለህ ፡፡

ከብዙ ምሳሌዎች የተወሰኑትን ብቻ እናንሳ ፡፡ ገና በጠዋቱ ሀገሪቱ መሪ እያላት ስርዓት አልበኝነት ነገሰ ፣ ህግ ረከሰ ፣ የንፁሃን ደም በከንቱ ፈሰሰ የሚል ጩኸት ብዙዋች ቢያሰሙም የሽግግር ባህሪው ነው በሚል ሚዛናዊ ምላሽ መስጠት አልተቻለም ፡፡ ከዚህ ይልቅ በቅድሚያ ለውጡ ያመጣቸውን ትሩፋቶች ሳትደባብቁ አሞግሱ ማለት መጣ ፡፡ ትክክል ነው ሚዛናዊ ለመሆን የበርካታ ባህሪያት/ ጥሩ ተናጋሪ ፣ ትዕግስተኛ ፣ ይቅር ባይ ፣ ትሁትና የሰላም አጋር / መሆናቸውን መመስከር ይቻላል ፡፡ በዚህ ጥሩ ባህሪ በመታገዝም መንግስታቸው አስደሳች ፖለቲካዊ ድሎች አስመዝግቧል ፡፡ ይህ ማለት ግን ለውጡ መሳ ለመሳ እየተጓዘ ያለው ከነውጥ ጋር ነው ነው ማለት ስህተት አይደለም ። ህገወጥነት ሀገሪቷን የወረረው ይቅርባይነት ስለበዛ ነው የሚል የቄለ ግምገማ የለኝም – በዚህ ረገድ መንግስታቸው ስትራተጂካዊ ብቃት የለውም የሚለው ሀሳብ የበለጠ ቅርብ ነው ። አሁን በቅርቡ እንኳን የሀገራችን ስርዓት አልበኝነት ተግባር ከ 8 እስከ 10 ወራት ይቀጥላል በማለት እንደ አመታዊ እቅድ ነግረውናል ፡፡ ህገወጥነትን አምርሮ ከመታገል ይልቅ ከህገወጥነት ጋር ተቻቻሎ ለመኖር ማሰብ ገራሚ አቋም ነው ፡፡ በተሸፋፈነች ፍትሃዊ አይን ሚዛናዊነትን እንይ ከተባለ ከዚህም በላይ ነው ፡፡

መንግስት ባለበት ሀገር አስራ ምናምን ባንኮች በጠራራ ፀሃይ ሲዘረፉ የሽግግር ሂደት ባህሪው ነው የምትል ከሆነ ሌላውን ሌባ ወይም ሙሰኛ ለመገሰጥም ሆነ ፍርድቤት ለማቆም ይከብዳል ፡፡ ምክንያቱም ፍ/ቤት የቆመችው የፍትህ ምስል ስለምትታዘብ ፡፡ ለተቃውሞ ዱላና ገጀራ አደባባይ ይዞ የወጣ ማህበረሰብ በቸልታ አልፈህ ያለዱላ ስብሰባ የከተመውን ወጣት በማያሳምን ምክንያት አስረህ የምታሸማቅቅ ከሆነ የሚዛናዊነት መሰረትህ ተናደ ማለት ነው ፡፡ ይከበር እየተባለ የሚለፈፈው ህግ ባለመከበሩ ዱላና ገጀራው አድጎ እነሆ ዛሬ የጦር መሳሪያ ይዞ አደባባይ መውጣት ተጀምሯል ፡፡ በገዛ ፍቃድህ ሚዛናዊ ካልሆንክ ብሎም ቸልተኝነት እንደ ኩይሳ ካሳደግክ ሌሎች አደባባይ የተገተረውን የፍትህ ሚዛን በሌላ ጡንቻ ይሰብሩብሃል ፡፡ ትርፉና ውጤቱም ይሄው ነው ፡፡

የቸገረው የከተማ ህዝብ ከሰውነት ተራ ወጥቶ በሰራው ኮንዶሚኒየም አትገባም ተብሎ ገጀራ ሲወደርበት< < የባለገጀራዋች ሀሳብ ይለምልም >> ብሎ መግለጫ ማውጣት እንዴት ሚዛናዊ ሊሆን ይችላል ? በቡራዩና ለገጣፎ ሰላማዊ ዜጎች ላይ የደረሰው መፈናቀል ፣ እንግልትና አግላይ ርምጃዋች ከልብ ሳታወግዝ ሌላ ታፔላ ለጥፎ አደባብሶ ማለፍ የሚዛናዊነትን ጥያቄ ያስነሳል ፡፡ ጠ/ሚ/ሩ ሀገር የሚበትኑ ሀሳቦች ይወገዙ ይላሉ ፡፡ በሀገሪቱ ያለው ሁለት መንግስት የአብይና የቄሮ ይባላል የሚል ትንታኔ የሚሰጠው ጃዋር የበርካታ በታኝ ሀሳቦች ባለቤት ቢሆንም ውግዘት አይመለከተውም ፡፡ ኦሮሞ ከቋንቋው ውጭ ሌሎችን ማነጋገር የለበትም ፣ ከሌሎች ጋር መጋባትም ማቆም አለበት የሚለው የ < ምሁሩ > በቀለ ገርባ አፖርታዳዊ አስተያየት ለመመርመርም ሆነ ለመተቸት አልተፈለገም ፡፡ በተቃራኒው የአዲስ አበባ ነዋሪዎችን ጥቅም ለማስጠበቅ በሚንቀሳቀሰው እስክንድር ነጋ ላይ ግልጽ ጦርነት እናውጃለን ተብሏል ፡፡ ሲጠቃለል ዶ/ር አብይ በበቀለ ፣ በኦነግ ፣ በጃዋር ፣ በህገወጥ ፖለቲከኞችም ሆነ በእስክንድር ሀሳብ ላይ ሚዛናዊ መሆን አልቻሉም ፡፡

ለዚህም ነው ማንኛውም ሚዛናዊ ለመሆን የሚጥር ስው ለምን የሚል ቀጥተኛ ጥያቄና እንዴት የሚል የጀርባ ምፀት ለማንሳት የሚገደደው ፡፡ ግዜ የሰጠው ቅል ድንጋይ እንዲሰብር ብሂሉ ስለሚያስገድድ ? ምንም ቢሆን ዘር ክልጓም ስለሚስብ ? … ኢትዮጵያዊነትን መርህ አድርጌያለሁ የሚል መሪ ለጃዋርም ሆነ ለእስክንድር ሀሳቦች እኩል የድጋፍም ሆነ የተግሳጽ መስፈርት ማበጀት ካልቻለ መርሁ ሁሉ Backfire ያደርግበታል ፡፡ ዶ/ር አብይ ከግዜ ወደግዜ እየገረጣ የመጣባቸውን ህዝባዊ እምነት ስር ሳይሰድ ለማከም ከፈለጉ ሚዛናዊነት ከራሳቸው መጀመር ያለባቸው ይመስለኛል ፡፡ ጥሩ መሪ ደግሞ እንደዛ ነው ፡፡ መንገዱን የሚያውቅ ፣ በመንገዱ የሚሄድ እና መንገዱን የሚያሳይ ስለሚሆን ፡፡ ባለግዜ ነን በሚሉ ቡድኖች የሚሰሩ አስከፊና አቀያያሚ ጉዳዮችን አደብ ማስገዛት ፣ አቅም ቢያጥር እንኳን በግልጽ አካፋን አካፋ በማለት ማውገዝ መጀመር አለባቸው ፡፡ ከዚህ ከጀመሩ ሌላኛውን ብልሹ ሀሳብና ተግባር ለማረቅ ምቹ መደላድል ይፈጥራል ፡፡ ይህ አካሄድ ልበ ሙሉነትን በቀላሉ ማትረፍ የሚያስችል ሲሆን ከሁሉም አቅጣጫ በቂ ድጋፍ ያስገኛል ፡፡ አክባቢዋን በሚያውቋቸው ሰዋች መሙላት ብቻ ሳይሆን ገለልተኛና ሚዛናዊ ሀሳብ የሚሰጡትንም አማካሪዋች ቢያበዙ ጭልጥ ብሎ ከመሳሳትም ያድናል ፡፡

ወንጀሉ አይለባበስ! (ሚኪያስ ጥላሁን)

ዛሬ አብይ አህመድ የጌዲኦ ተፈናቃዮችን ጎብኝቷል፤ ከተፈናቃዮቹ ጋርም ወይይት ‹‹አድርጓል!›› ተብሏል፡፡ የተፈናቃዮቹ ችግር ለ8 ወራት ያህል የዘለቀ ቢሆንም፣ ከቅርብ ሳምንታት ወዲህ ግን አሳሳቢ ደረጃ ላይ ደርሷል፡፡ አብይ ስለጉዳዩ ባሳዬው ቸልተኝነት ሊወቀስና ሊከሰስ፣ አለፍ ሲልም ሊወገዝ ይገባዋል፡፡ የዛሬው ጉብኝትና ውይይት እርሱና እርሱ የሚመራው ስርዓት ለፈፀማቸው ኢ-ሰብዓዊ ድርጊቶች ማለባበሻ መሆን የለባቸውም፣ አይገባቸውምም፡፡

  1. ስለጌዲኦ ወገኖቻችን ረሃብ በተራድዖ ድርጅቶች በኩል ለበርካታ ሳምንታት ሲነገር ቆይቷል፡፡ ወደ አካባቢው ዕርዳታ ይዘው ለመሄድ የሞከሩ ድርጅቶች፣ መንገድ በመዘጋቱ ምክንያት (ሆነ ተብሎ፣ በስርዓቱ ባለሟሎች የተፈፀመ ነው፡፡) ለተረጂው ህዝብ ተፈላጊውን አገልግሎት ማድረስ አልቻሉም፣ አሁን ከአብይ ጉብኝት በኋላ መንገዱ ሊከፈት ይችላል፡፡ ድርጅቶቹም ገብተው ተልዕኳቸውን መፈፀም ይችላሉ፡፡ ያለፉት የችግር ወራት ግን ከረሃብተኛውና የሰብዓዊ መብት ተቆርቋሪዎች አዕምሮ አይረሱም፡፡
  2. ከረሃቡ ፈቀቅ ሲል፣ የጌዲኦ ወገኖች ላይ ማፈናቀል የተፈፀመው በምዕራብ ጉጂ ዞን አመራሮች ቆስቋሽነትና በኦነግ ሰራዊት አማካይነት ነው፡፡ ስርዓቱ በተፈናቀሉበት ሰሞን መልሶ የማስፈር ሙከራ ቢያደርግም፣ የጌዲኦ ወገኖች የሚፈፀምባቸውን ዛቻ፣ ግድያና ዘረፋ በመሸሽ ወደ ጌዲኦ አካባቢ አምርተዋል፡፡ የማይረሳው ነገር የጌዲኦ ወገኖች ‹‹ሂዱ!›› ወደ ተባሉበት አካባቢ ሲሄዱ፣ የዞኑ አስተዳደር አውቶብስ መድቦ ማጓጓዙ ነው፤ ይህ የተተለመ ዘር-ተኮር ጥቃት ለምን ሚዲያ ላይ እንዳይቀርብ ተለባበሰ? ስርዓቱ እርቃኑን ስለሚቀር!
  3. ትናንትና ወይዘሮ ሙፈሪያት ካሚል በተራቡ ወገኖቻችን ላይ ተሳልቃለች፡፡ ‹‹በረሃብ ስለመጎዳታቸው እናጣራለን!›› ብላለች፡፡ ከዚህ በላይ ምኑ ነው የሚጣራው? አንድ ቄስ ለጀርመን ድምፅ ራዲዮ እንደተናገሩት፣ በቀን ከ3 እስከ 4 ሰዎች በምግብ ዕጥረት ይሞታሉ፡፡ ወይዘሮ ሙፈሪያት ደግሞ የይሉኝታ እንጥፍጣፊ በሌለበት አነጋገሯ ስለ‹‹ማጣራት›› ታወራናለች፤ ቅጥ ያጣ ኢ-ሰብዓዊነት!

ለምሳሌ ያህል 3 ነጥቦችን በተርታ ያነሳሁት አብይ አህመድ የስርዓቱ ዘዋሪ ሆኖ ሳለ በማወቅና በቸለልተኝነት ያስፈፀማቸው የህዝብ ክብር ላይ የተሰሩ ደባዎች ናቸው፡፡ ደባ ባይሆኑም እንኳ፣ ስላቅ ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ ዋናው ነጥቤ ምንድን ነው? አብይ አህመድ ስለሞቱትና ስለተራቡት ወገኖች ተጠያቂ ነውና ዛሬ ባደረገው ጉብኝት ሰበብ እርሱን ማወደስ አያስፈልግም፤ በሰራው ወንጀል ልክ መተቸት አለበት፡፡

በፌደራል መንግሥት የታቀዱ የባቡር መሥመር ፕሮጀክቶች በፍጥነት ሊጀመሩ ይገባል”-የአማራ ክልል ርዕሰ መስተዳድር

ባህር ዳር መጋቢት 7/2011በአማራ ክልል ይገነባሉ ተብሎ በፌደራል መንግሥት የታቀዱ የባቡር መሥመር ፕሮጀከቶች በፍጥነት እንዲጀመሩ የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር ዶክተር አምባቸው መኮንን ጠየቁ።

በደቡብ ጎንደር ዞን ወረታ ከተማ የሚገነባውን የደረቅ ወደብና ተርሚናል ግንባታ የመሠረት ድንጋይ ተቀምጧል፡፡

ዶክተር አምባቸው በዚሁ ወቅት እንዳሉት ባቡር ለአገሪቱ የሚያበረክተውን ኢኮኖሚያዊ ፋይዳ ከግምት በማስገባት የተያዘው ዕቅድ ወደ ተግባር መግባት ይኖርበታል።

መሥመሮቹ ከወልዲያ -ወረታ-ፍኖተ ሰላም እንዲሁም ከወረታ- መተማ-ሱዳን ለመዘርጋት የታቀዱ እንደሆኑም አስታውሰዋል፡፡

በዕቅድ ከተያዙት መሥመሮች አንዱም ሥራ ባለመጀመሩ በሕዝቡ ዘንድ ቅሬታ መፍጠሩን ዶክተር አምባቸው ገልጸዋል።

በወረታ ከተማ በ20 ሄክታር መሬት የሚያርፈው የደረቅ ወደብና ተርሚናል ግንባታም አስፈላጊው የመሠረተ ልማት አቅርቦት ካልተሰራለት ውጤታማ ሊሆን እንደማይችል ተናግረዋል፡፡

በክልሉ ከ420 ሺህ በላይ ሕጋዊ ነጋዴዎች እንዳሉ ያስረዱት ርዕሰ መስተዳድሩ፣ ነጋዴዎቹ ተገቢ የመሠረተ ልማት ባለመኖሩ ወደ ክልሉ የሚያስመጡትንም ሆነ ወደ ውጪ የሚልኩትን ምርት በመንገድ መሠረተ ልማት እጥረት አለመሟላት ችግር እንደሚያጋጥመው ተናግረዋል።

ይህምተገቢ ላልሆነ የጊዜና የገንዘብ ወጪ እንደሚዳርጋቸው ዶክተር አምባቸው አስረድተዋል።

ክልሉ ትርፍ አምራችና የአገሪቱን ኢኮኖሚ ለማሳደግ  ከፍተኛ አስተዋጽኦ ስላለው  የፌዴራል መንግሥት ለክልሉ ትኩረት ሊሰጠው ይገባል ብለዋል።

በመንግሥት ላይ ሙሉ ተስፋ ያለው የክልሉ ሕዝብ ይገነባሉ ተብለው ግንባታውን  በጉጉት እየተጠባበቀ ነው ብለዋል።

የትራንስፖርት ሚኒስትሯ  ወይዘሮ ዳግማዊት ሞገስ በበኩላቸው በክልሉ ለመገንባት የታቀዱትን የባቡር መሥመር ዝርጋታ ለማስጀመር ዝግጅት እየተደረገ መሆኑን  አስታውቀዋል።

ለዚህም የወረታ-ጎንደር-መተማ 504 ኪሎ ሜትር፣በሱዳን በኩል ጋላባት፣ ገዳሪፍ፣ከሰላና ሃያ ሱዳን ወደብ የሚዘረጋ ደረጃውን የጠበቀ የባቡር መሥመር ፕሮጀክት ግንባታ  እውን ለማድረግ ከሱዳን መንግሥት ጋር ስምምነት ላይ ተደርሷል።

ለፕሮጀክቱ መሳካት አስተዋጽኦ የሚያደርግ  የአዋጪነት ጥናት በአፍሪካ ልማት ባንክ አማካኝነት በቅርቡ  እንደሚጀመርም ተናግረዋል።

የወረታ ደረቅ ወደብ ግንባታም ይህንን የባቡር መሥመር  ግንባታ ግምት ውስጥ በማስገባት እንደሚገነባ ገልጸዋል።

የወረታ የደረቅ ወደብና ተርሚናል ግንባታ በ20 ሄክታር መሬት ላይ የሚያርፍ ሲሆን፣ ለመጀመሪያው ምዕራፍ ከ100 ሚሊዮን ብር በላይ ወጪ ይደረጋል ተብሎ ይጠበቃል፡፡

ሰበር ዜና…..የተከሰከሰው የአየር መንገድ የመረጃ ሳጥን ሙሉ መረጃው ልገኝ በሚችል ደረጃ ላይ መሆኑ ተገለጸ


የተከሰከሰው የአየር መንገድ የመረጃ ሳጥን ሙሉ መረጃው ልገኝ በሚችል ደረጃ ላይ መሆኑን ምርመራውን ያከናወነው የፈረንሳዩ ቢ.ኢ.ኤ የአውሮፕላን አደጋ ምርመራ ኤጀንሲ አስታወቀ፡፡

የኢትዮጵያ መንግስት መረጃዎቹን መረከቡን የትራንስፖርት ሚኒስትር ዳግማዊት ሞገስ በተለይ ለኢቢሲ ተናግረዋል፡፡

ዝርዝር ትንተናው በቅርቡ በአንድ ወር ውስጥ ለህዝብ ይፋ እንደሚደረግም ተገልጿል፡፡

ከመረጃ ሳጥኑ የሚገኙ መረጃዎች በቅርቡ ለ157 ሰዎች ህይወት ማጣት ምክንያት ለሆነው የቦይንግ 737 ማክስ 8 አውሮፕላን መከስከስ ምክንያት ፍንጭ እንደሚጠቁም የሮይተርስ ዘገባ ያስረዳል፡

ሲደጋገሙ እውነት የመሰሉ አዲስ አበባ ተኮር ተረኮች (መስከረም አበራ)

በመስከረም አበራ

Ethiopian writer, Meskerem Abera.

መስከረም አበራ

አዲስ አበባ የወቅታዊ ፖለቲካችን የልብ ትርታ እየሆነች ነው፡፡ለወትሮው የሃገራችን ፖለቲካዊ አሰላለፍ የዜግነት ፖለቲካ እና የዘውግ ፖለቲካ የሚራመድበት ተብሎ በሰፊው ለሁለት የሚከፈል ነበር፡፡ሁለቱም የፖለቲካ ሰልፈኞች አዲስ አበባን መዲናቸው አድርገው የሚያስቡ ናቸው፡፡ከዘውግ ፖለቲከኞች ውስጥ ‘ትልቅ ነን፣ሰፊ ነን፣ፍላጎታችንን ለማስጠበቅ የምችል ክንደ ብርቱ ነን’ ባዮቹ የኦሮሞ ብሄርተኝነት ፖለቲከኞች ደግሞ በአዲስ አበባ ላይ በለጥ ያለ ባለቤትንት አለን ይላሉ፡፡ይህንንም በገልፅ ሲያስቀምጡት “አዲስ አበባ ንብረትነቷ የኦሮሞ ሆና ሌላው ሰውም በከተማዋ መኖር ይችላል” ይላሉ፡፡

መኖር ሁሉ መኖር ነው?

እዚህ ላይ ዋናው ጥያቄ “አዲስ አበባ የኦሮሞ ንብረት በሆነችበት ከባቢ ውስጥ መኖር ትችላለህ የተባለው ኦሮሞ ያልሆነው ኢትዮያዊ የሚኖረው እንዴት ነው?” የሚለው ነው፡፡መኖርማ ኢትዮጵያዊ የትም ይኖራል::መኖር ከተባለ በየመንም፣በሊቢያ፣በደቡብ አፍሪካ፣በአፍጋኒስታን፣በቤሩትም ከፖሊስ ጋር አባሮሽ እየገጠመ ይኖራል፡፡መኖር ሁሉ ግን መኖር አይደለም!የሆነ ምድር ባለቤት ነኝ ያለ፤”በችሮታው” እንዲኖሩ የፈቀደላቸውን ህዝቦች እንዴት ሊያኖር እንደሚችል የሚጠፋው የለም፡፡በሰው ቤት ሲኖሩ ሁሉን እሽ ብሎ፣አጎንብሶ፣ከክብርና መብት ጎድሎ ነው፡፡ለዛውም ባለቤት ነኝ ባዩ የፈለገ እለት አጎንቦሶ ተለማምጦ መኖርም ላይቻል ይችላልና በሰው ግዛት ዋስትና የለውም፡፡

“ሌላው ኢትዮጵያዊ መኖር ይችላል እኛ ግን ባለቤት ነን” የሚሉት የኦሮሞ ብሄርተኞች የተመኙት ሰምሮ ባለቤት ቢሆኑ ሰውን እንዴት እንደሚያኖሩት ዶ/ር አብይ ስልጣን እንደያዙ መንግስታቸው በአዲስ አበባ ወጣቶች ላይ ያደረገው እና  የሰሞኑ ይዞታቸው ፍንጭ ሰጭ ነው፡፡ሰሞኑን የአዲስ አበባ ህዝብ ራሱን በራሱ ለማስተዳደር እንዲችል ለመምከር ተሰብስቦ ሲመለሰ ተኩስ ተከፍቶበት የታሰረ ሰው ነበረ፡፡ይህ የወደፊቱ የሚብስ እንደሆነ የሚያመላክት ነው፡፡ዛሬ ባለቤትነቱ ሳይረጋገጥ፣ምኞቱን ተከትሎ ብቻ እንዲህ ያደረገ አካል ነገ የተመኘውን ባለቤትነት ቢያገኝ ምን ሊያደርግ እንደሚችል ማሰብ ነው፡፡ ነገሩን በሰፊው እንየው ከተባለ ደግሞ በኦሮሚያ ክልል የሚኖሩ ኦሮሞ ያልሆኑ ህዝቦች እየገጠማቸው ያለውን ችግር ብናስተውል የኦሮሞ ብሄርተኞች “ሌላው መኖር ይችላል” ሲሉ በምን መንገድ ሊያኖሩ እንደሆነ ግልፅ ነው፡፡

በታሪክ ገፅ የተመዘቡት በኦሮሚያ ክልል በሌሎች ህዝቦች ላይ የተደረጉ በደለሎችን ሳናነሳ በዚች ቅፅበት የሚደረገውን ብቻ ብናነሳ እንኳን በኦሮሚያ ክልል ጉጂ ዞን የሚኖሩ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ጌዲኦዎች በቄሮ እና በታጣቂው ኦነግ “ከሃገራችን ውጡ” ተብለው መከራ እያዩ ነው፡፡ይህ ዓለም ሁሉ የዘገበው፣በባዕዳን ሁሉ ዘንድ ትዝብት ላይ የወደቅንበት ገበናችን ነው፡፡በገዛ የሃገራቸው ሰዎች በጭካኔ ከቀያቸው ተባረው፣ምግብ አጥተው፣ የከሳ ሰውነታቸውን እያሳዩ ስለ ጌዲኦ ተፈናቃዮች የሚዘግቡ የምዕራባዊያን መገናኛ ብዙሃን የሚነዙት ገበና የሚያሳየው የኦሮሞ ብሄርተኛ ፖለቲከኞች “የእኛ” ባሉት ምድር ኦሮሞ ሳይሆኑ መኖር ምን እንደሚመስል፣ምንያህል ዋጋ እንደሚያስከፍል ነው፡፡

በተመሳሳይ በአሁኑ ወቅት በቄለም ወለጋ በ1977 ዓ.ም (ምናልባትም ዛሬ ባለ ሃገር ነን ብለው የሚያፈናቅሉት ቄሮዎች ሳይወለዱ) ወደ ስፍራው ያቀኑ የአማራ ክልል ተወላጆች እና የልጅ ልጆቻቸው አካባቢውን ለቀው እንዲወጡ እተገደዱ ነው፡፡በዚህ ማስገደድ ውስጥ ቄሮ፣የክልሉን መንግስት የሚመራው የኦዴፓ ባለስልጣናት እና የክልሉ የፀጥታ ሃይሎች በትብብር እንደሚሰሩ ተጎጅቹ ተናግረዋል፡፡በነዚህ የአገር ባለቤት ነን የሚሉ ሃይሎች አማራ በመሆናቸው ብቻ ሴቶች ይደፈራሉ፣ወንዶች እግራቸው ወደመራቸው ጫካ እየገቡ እንደሆነ ነው እማኞች ለኢሳት የተናገሩት፡፡ክልሉን የሚያስተዳድረው “የለውጥ ሃይል ነኝ” ባዩ ኦዴፓ ታዲያ በቦታው ደርሶ ሰዎቹን ከመታደግ ይልቅ ችግሩን ሽምጥጥ አድርጎ መካድን መርጧል፡፡ጭራሽ ነገሩን የዘገበውን ጣቢያ ኢሳትን እከሳለሁ እያለ ነው፡፡

በጉጂ ዞን የሚኖሩ ጌዲወችን እና በቄለም ወለጋ የሚኖሩ አማሮችን ጉዳይ ወቅታዊ ስለሆነም አነሳሁት እንጅ ኦሮሞ ሳይሆኑ በኦሮሚያ ክልል መኖር ያለው ፈተና ብዙ ነው፡፡ሌላው ቀርቶ በየቀኑ የሚንቆለጳጰሰው ወያኔን የጣለው ትግል አካል በሆነው የቄሮ እንቅስቃሴ ወቅት በኦሮሚያ ክልል የሚኖሩ ኦሮሞ ያልሆኑ ወገኖች በትልቅ ችግር ውስጥ እንደነበሩ የሚናገሩ በርካቶች ናቸው፡፡ስለዚህ አዲስ አበባ የኦሮሚያ ንብረት ከሆነች በኋላ መኖርን አንከለክልም የሚለው የኦሮሞ ብሄርተኛ ፖለቲከኞች ስብከት አጓጉል ማስመሰል እንደሆነ ለገጣፎን፣ሰበታን እና ቡራዩን ያየ ሁሉ መረዳት የሚችለው ነገር ነው፡፡

አዲስ አበባ የኦሮሚያ ንብረት ስትሆን አዲስ አበባን ሊያስተዳድሩ የሚመጡት እንደ ለገጣፎዋ ከንቲባ ወ/ሮ ሃቢባ ሲራጅ ያሉ በግፍ የተፈናቀሉ ሰዎች ቤተክርስቲያን እንኳን እንዳይጠለሉ የሚያደርጉ “ግፍ ልብሱ” የሆኑ፣ ህወሃትን የሚያስከነዱ ዘረኞች ናቸው፡፡ እነዚህ ሰብዓዊነት በዞረበት ያልዞሩ ሰዎች የሾሙት መለዓክ ናቸው በሚባሉት አቶ ለማ እና ሙሴ የተባሉት ዶ/ር አብይ በሚመሩት ኦዴፓ ነው፡፡እነዚህ ሰዎች በፊት በስህተት ተሹመው ይሆናል ከተባለም ይህን ሁሉ ግፍ ከሰሩ በኋላም እዛው ስልጣን ላይ መቀመጣቸው አዲስ አበባን ንብረቴ ላድርግ የሚለው ኦዴፓ ለሰለጠነ የከተሜ ፓለቲካም ሆነ ለአዲስ አበባ እንደማይመጥን ነው፡፡አዲስ አበባን የሚመጥናት በማህፃኗ ተወልዶ ያደገ/የኖረ፣ችግሯን በውል የሚረዳ፣የሰለጠነው ዘመን ውስብስቦሽ ሰውን በዘሩ ብቻ ለተመን እንደማያስችል የሚያውቅ፣ከሁሉም በላይ የከተማውን ህዝብ ይሁንታ ያገኘ ሰው ነው፡፡መሆን ያለበት ይህ ሆኖ ሳለ “አዲስ አበባ ለኦሮሞ ከፈጣሪ የተሰጠችን እርስት ነች” እንደማለት የሚሞክረው ነገር ከኦሮሞ ብሄርተኛ ፖለቲከኞች ዘንድ እየተደመጠ ይገኛል፡፡

አቶ ለማ መገርሳን ጨምሮ እነዚህ ሃይሎች አዲስ አበባ ለእነሱ እንደምትገባ ሲከራከሩ በዋናነት የሚጠቅሱት ታሪካዊ እና ህገ-መንግስታዊ ማስረጃዎችን ነው፡፡ከሁለቱም ማስረጃዎች የሚበረታው ግን የደመነፍስ ለእኔ ብቻ የሚያስብል ጉጉታቸው እና ሌላውን ገፍትሮ ራስን ብቻ የማስቀደም አስገማች አካሄዳቸው ነው፡፡ ከታሪክ አንፃር አዲስ አበባ የኦሮሞ የግል ንብረት የምትሆነው አለም የተፈጠረው፣ታሪክ የተቆጠረው ከአስራ አምስተኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ ቢሆን ነበር፡፡በህገ-መንግስቱም ቢሆን አዲስ አበባ የፌደራል መንግስቱ ዋና ከተማ እና ራሷን የምታስተዳድርበት ምክርቤት ያላት ከተማ እንጅ በጨፌ ኦሮሚያ ስር የምትተዳደር ከተማ ነች አልተባለም፡፡አዲስ አበባን ለመውሰድ የሚቋምጠው የኦሮሞ ብሄርተኛ ሁሉ ይህን አይክደውም፤ ያምታታዋል እንጅ!

ማምታቻ አንድ ፡ የመቀመጫ እና የመዲና ተረክ

የኦሮሞ ብሄረተኝነት ልሂቃን አዲስ አበባ የኦሮሞ ለመሆኗ ታሪክ እና ህገ-መንግስት ምስክራችን ነው ይበሉ እንጅ ታሪክንም ሆነ ህገ-መንግሰቱን ተንተርሰው ጠበቅ አድርገው የሚያስረዱት ብርቱ ክርክር አያመጡም፡፡ ምክንያቱም ታሪክም ከ15ኛው ክፍለ ዘመን ያልፋል፤ ህገ-መንግስቱም አዲስ አበባ ባለቤቷ ጨፌ ኦሮሚያ ነው አይልምና ነው፡፡ይህ ነገር ሩቅ እንደማያስኬዳቸው ያወቁት ለአዲስ አበባ ባለቤትነት ጥያቄ ሲሆን ብቻ የሚስማሙት የኦሮሞ ብሄርተኛ ልሂቃን ሌላ አዳዲስ ግማሽ እውነቶች እያመጡ ጥያቄያቸውን ትክክለኛ ለማስመሰል እየሞከሩ ነው፡፡

አዲስ አበባ የኦሮሚያ ክልል መዲና እንደሆነች ስሜት ውስጥ ገብቶ ማውራት ሰሞኑን ከመጡ ማምታቻዎች ዋነኛው ነው፡፡ይህ  ቅጥፈት በዚህ አያበቃም፡፡ጭራሽ አዲስ አበባ የፌደራል መንግስቱ መቀመጫ፣የኦሮሚያ ክልል ደግሞ መዲና እንደሆነች መላልሶ በማውራት እውነትን ከታች ወደላይ ገልብጦ በሃሰት የመተካት ሃፍረተ-ቢስ አካሄድ ተይዟል፡፡የባሰው ሲመጣ ደግሞ አዲስ አበባ የኦሚሮያ መዲና  መሆኗ የማያከራክር፤ መቀሌ የትግራይ፣ባህርዳር የአማራ ክልል ዋና ከተማ ከመሆኗ ጋር እያወዳደሩ ምሳሌ ማድረግ ነገሬ ተብሎ ተይዟል፡፡እውነቱ ግን ተቃራኒው ነው፡፡

አዲስ አበባ የኦሮሚያ መዲና ነች የሚል ህግ ሆኖ የወጣ ብሄራዊም(ፌደራላዊ) ሆነ ክልላዊ ህገመንግስት የለም፡፡የፌደራሉ ህገ-መንግስት አንቀፅ 49/1 አዲስ አበባ የፌደራል መንግስቱ ርዕሰ ከተማ እንደሆነች በግልፅ ያስቀምጣል፡፡በ1994 የተሻሻለው የኦሮሚያ ህገ-መንግስት አንቀፅ 6 ላይ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ መዲና አዳማ እንደሆነች በግልፅ ይደነግጋል፡፡ይህ የተሻሻለው ህገ-መንግስት የፀደቀው ራሱ በአዳማ ከተማ እንደሆነ በመጀመሪያዎቹ ገፆች ላይ አስቀምጧል፡፡ይህ የሆነው አሁን ኦሮሚያ የአዲስ አበባ ጌታ እንደሆነች ታሪክም ህገ-መንግስም ምስክር ነው የሚለው የአቶ ለማ ኦዴፓ/ኦህዴድ በሌለበት አይደለም፡፡አዲስ አበባ የኦሮሚያ ዋና ከተማ እንደሆነች የሚደነግገው አቶ ለማ በምስክርነት የሚጠሩት ህገ-መንግስት የቱ እንደሆነ የት ተገኝተው ይጠየቃሉ?

ይህ ከሃቅ ጋር የማይመሳከር የግፋኝ ክርክር ለደምፍላት ፖለቲከኞች መንደርደሪያ ሆኖ ኦሮሚያ በአዲስ አበባ ላይ ልዘዝ የምትለው የአማራ ክልል በባህርዳር ላይ ልዘዝ እንደሚለው ወይም የትግራይ ክልል በመቀሌ ላይ ልዘዝ እንደሚለው ነው ተብሎ ቁጭ አለ፡፡ይሉኝታቢስነት፣ቅጥፈት፣ግማሽ እውነት በአደባባይ ሲናገሩት የማያሳፍርበት፤አይነ-ደረቅነት እና የአደባባይ ውሸታምነት ቅሌት እንደ ጉብዝና የሚታይበት ዘመን ስለሆነ ይህ ነገር እንደ እውነተኛ ነገር  ተቀጥሎበታል፡፡እውነቱን ተናግሮ ለማለፍ ግን አዲስ አበባ የፌደራል መንግስቱ ዋና ከተማ፤የኦሮሚያ ክልል ደግሞ መቀመጫ ነች፡፡መቀመጫ እና መዲና ይለያያል፡፡መቀመጫ ማለት ተቀማጩ (በዚህ ሁኔታ የኦሮሚያ ክልል መንግስት) በከፊል መስሪያ ቤቶቹን አዲስ አበባ አድርጎ ስራውን ይሰራል ማለት ነው፡፡

በዚህ መሰረት የኦሮሚያ ክልል መስሪያቤቶች በአብዛኛው አዲስ አበባ ሲሆኑ የክልሉ ምክርቤት አዳማ ከትሟል፡፡የገልማ አባገዳ የተንጣለለ አዳራሽ በአዳማ ከተማ የተገነባው ለዚህ ነው፡፡የኦሮሚያ ክልልም ሆነ የማንኛውም መንግስት ከፍተኛ ባለስልጣን ህግ አውጭው የመንግስት ክንፍ/ፓርላማው ነው፡፡የኦሮሚያ ክልልን የሚመራው ኦዴፓ(የቀድሞው ኦህዴድ) የፓርላማ መቀመጫውን ያደረገው አዳማ ላይ በተገነባው ገልማ አባገዳ ነው፡፡አሁን ክልሉ የሚመራበት በ1994 የተሸሻለው ህገ-መንግስት የፀደቀው በራሱ በህገ-መንግስቱ የክልሉ መዲና ተብላ በተጠቀሰችው አዳማ ላይ በተደረገ ስብሰባ እንደሆነ እዛው ህገ-መንግስቱ ላይ ተጠቅሷል፡፡ዛሬ አዲስ አበባ ንብረቴ ነች የሚለው ኦዴፓ በአንድ ወቅት በአቶ መለስ ትዕዛዝ ጓዙን ጠቅልሎ አዳማ ገብቶ አንደነበር ታሪክ መዝግቦታል፡፡የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ጓዙን ጠቅለሎ ወደ አዳማ ከትሞ የነበረውም ሆነ ዛሬም ቢሆን በከፊል መስሪያቤቶቹን አዳማላይ ያደረገው ያለምክንያት አይደለም-አዳማ የኦሮሚያ ክልል ህጋዊ (ህገ-መንግሰታዊ) መዲናዋ ስለሆነች እንጅ፡፡

ባህርዳር የአማራ ክልል፤መቀሌ የትግራይ ክልል መዲና እንደሆነችው እንደሆነችው ባለ የህጋዊነት መጠን አዲስ አበባም የኦሮሚያ ክልል ዋና ከተማ ነች የሚለው የኦሮሞ ልሂቃ ክርክር ልክ ቢሆን ኖሮ አዲስ አበባ የምትመራው በጬፌ ኦሮሚያ በሚወጡ ህጎች ሆኖ ማየት ነበረብን፡፡ ምክንያቱም ባህርዳር የምትመራው በአማራ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት ምክርቤት በሚወጡ ህጎች እና ደምቦች ነው፡፡ መቀሌም እናደዛው በትግራይ ክልላዊ መንግስት ፓርላማ በሚደነገጉ ህጎች ትተዳደራለች፡፡አዲስ አበባ ግን የራሷ ፓርላማ ያላት፣በራሷ ምክርቤት የምትተዳደር ከተማ እንጅ በኦሮሚያ ክልል የተመረጡ አንደራሴዎች በሚወጡ ህጎች አትመራም፡፡ይህን ቁሮም ሆነ አለቃው፤ኦህዴድም ሆነ ኦነግ የአዲስ አበባ ባለቤትነት አምሮት ከቁጥጥራቸው ውጭ ሆኖ ስላዋተታቸው የማይቀይሩት ህገ-መንግስታዊ ድንጋጌ ነው፡፡ህገ-መንግስቱ አይቀየር የማለቱ ጥብቅና የሚበረታው ደግሞ በእነርሱው ስለሆነ ሲመችም ሳይመችም ህገ-መንግስታዊ ድንጋጌዎቸን ማክበር ግድ ይላቸዋል፡፡

 አሳ ጎርጓሪ ዘንዶ ያወጣል…..

ኦሮሚያ ክልል የሚመራበት ህገ-መንግስት በግልፅ የክልሉ መዲና አዳማ ነች ሲል በደነገገበት ሁኔታ የኦሮሚያ ክልል አዲስ አበባን መቀመጫው ያደረገው በምን የህግ መሰረት እንደሆነ ኦህዴድም ሆነ እውቀት ከእኔ በላይ ላሳር የሚሉ የኦሮሞ አክቲቪስቶች ሲያስረዱ አጋጥሞኝ አያውቅም፡፡ በርግጥ እነሱ የማያስረዱት ጠያቂ ስለጠፋም ይሆናል፡፡የኦሮሚያ ዋና ከተማ አዳማ መሆኗ በህግ ተደንግጎ ሳለ የክልሉ መንግስት አዲስ አበባ የተቀመጠው፣ደግሞ ወደ አዳማ የሄደው ከ1997 ወዲህ ደግሞ መልሶ ደግሞ ወደ አዲስ አበባ የመጣው በአቶ መለስ ትዕዛዝ እንደሆነ ግልፅ ነገር ነው፡፡

አቶ መለስ ለምን ይህን አደረጉ ለሚለው ጥያቄ ደግሞ መልሱ በ1997 ምርጫ በአዲስ አበባ ህወሃት መራሹ መንግስት በደረሰበት ሽንፈት ሳቢያ በመበሳጨቱ በአዲስ አበባ ህዝብ ላይ የውዝግብ ችግኝ መትከሉ ነው፡፡ ይሄው ችግኝ አድጎ ነው ዛሬ እያነታረከን ያለው፡፡በተጨማሪም “ህወሃት እኔ ስልጣን ከለቀቅኩ ሃገሪቱን ለኦነግ አስረክቤነው የምሄደው” ባለው መሰረት ወዶ ስልጣኑን በግልፅ ኦነግ ነኝ ለሚል አካል ባያስረክብም እየሆነ ያው ግን ህወሃት በተመኘው መንገድ ነው፡፡የሃገሪቱን ስልጣን በተቆጣጠረው ኦዴፓ ውስጥ ገዥው ሃሳብ የኢትዮጵያ መኖር ያለመኖር ግድ የማይሰጠው የኦነግ ሃሳብ ነው፡፡ዛሬ ሃገሪቱንም ሆነ አዲስ አበባን የሚያሰጋት በተለያየ ስም በሚጠሩ የኦሮሞ ፓርቲዎች እና ግለሰብ አክቲቪስቶች ያደረው የኦነግ መንፈስ ነው፡፡

ሲጠቃለል የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት እንደ ዘሃ ዘጊ ከአዲስ አበባ አዳማ የሚያደርገው ምልልስ ደራሲው የእኩይ ፖለቲካ ሊቁ አቶ መለስ ዜናዊ ናቸው፡፡በሌላ ህግም ሆነ አዋጅ ሳይደገፍ በአቶ መለስ ቀጭን ትዕዛዝ ብቻ አዲስ አበባ የከተመው የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ነው እንግዲህ የአዲስ አበባ ባለቤት ነኝ የሚለው፡፡ስለዚህ አዲስ አበበ ራሷን በራሷ እንድታስተዳድር የሚታገል አዲስ አበቤ ሁሉ “ካልገዛኋችሁ ሞቼ እገኛለሁ” ለሚለው የኦሮሚያ ክልላዊ መንግሰት ማንሳት ያለበት ጥያቄ “የአዲስ አበባ ባለቤትነቱ ቀርቶ መቀመጫነቱን የደነገገው ህግ የቱ ነው?” የሚል ነው፡፡የመለስ ተንኮል ህግ ሆኖ ተጠቅሶ አያከራክር መቼም! ዘመኑ እፍረት የጠፋበት ነውና የአዲስ አበባ ብቸኛ ባለቤት ያደረገን መለስ ነው ከተባለም መለስ ጌትነቱ ለአሽከር ፓርቲዎች እንጅ ለአዲስ አበባ ህዝብ አይደለምና ነገሩ ተቀባይነት አይኖረውም፡፡

ሌላ ነገር እንበርብር ከተባለም በሽግግሩ ወቅት አዲስ አበባ ሯሷን የቻለች ክልል 14 እንጅ አሁን እንደሚወራው በዘመን መካከል ሁሉ ከኦሮሚያ ጋር የተሰፋች ርስት አይደለችም፡፡ ነገሩ አሁን እንደሚወራው ቢሆን ኖሮ ኦነግ አድራጊ ፈጣሪ በነበረበት የሽግግሩ ወቅት አዲስ አበባ እንዴት የኦሮሚያ ዋና ከተማ ሆና ሳትደለደል ቀረች?የሽግግሩ ወቅት የታሪክ አካል ነው፡፡አቶ ለማ የታሪክ እና የህግ ምስክር ጠርተው አዲስ አበባ የኦሮሚያ ንብረት መሆኗን ሲያስረዱ የሽግግር ዘመኑ የታሪክ እውነታ የሚቆመው ግን በተቃራኒቸው አንጅ በጎናቸው አይለም፡፡ ከዛ በፊት ያለው ታሪክም ቢሆን ክርክራቸውን አይደግፍም፡፡ከዚህ አይነት የክህደት ክርክር የሚገኘው ትርፍም ትዝብት ብቻ ነው፡፡

ማምታቻ ሁለት፡ ተበታተንኖ እና ተሰባስቦ የመኖር ነገር

የኦሮሚያ ክልል በውስጡ የሚኖሩ ኦሮሞ ያልሆኑ ዜጎችን መብት አያከብርም የሚል በተግባር ማሳያ ያለው ትችት ይቀርብበታል፡፡ ሌሎች ክልሎች ለምሳሌ የአማራ እና የደቡብ ክልል በውስጣቸው ለሚኖሩ የተለያዩ ብሄረሰቦች የልዩ ዞን እና ልዩ ወረዳ የአስተዳደር መልክ ሰጥተው ራሳቸውን እንዲያስተዳድሩ ይፈቅዳሉ፡፡የኦሮሚያ ክልል ይህን ለምን እንደማያደርግ የሚጠየቁ የኦሮሞ ምሁራን ኦሮሚያ ይህን የማያደርገው በክልሉ የሚኖሩ ሌሎች ህዝቦች የራሳቸውን ልዩ አስተዳደር ለመከለል እንዲመች ሆነው በአንድ ቦታ የማይኖሩ ይልቅስ ከኦሮሞ ህዝብ ጋር ተሰባጥረው የሚኖሩ ስለሆኑ ክልሉ ልዩ ወረዳ እና ዞን ለመስጠት ተቸግሮ እንዳለ ይገልፃሉ፡፡ ይህን ባሉበት አፋቸው ደግሞ ኦሮሞ ያልሆኑ ህዝቦች ተሰባስበው በአንድነት የሚኖሩበትን፣በህገ-መንግስት የኦሮሚያ ክልል አካል ያልሆነውን  የአዲስ አበባ ከተማን ካላስተዳደርን፣በግዛቱም ላይ ባለቤት ካልሆንን ብለው የህዝቡን ራሱን በራሱ የማስተዳደር መብት በዱላ ጭምር ለመጋፋት ይሞክራሉ፡፡

በክልላቸው ውስጥ ያልሆነውን፣በአንድ ውስን አካባቢ የሚኖር ህዝብ የግል ንብረቱ ለማድረግ የሚያንቧትረው የኦሮሚያ ክልል በክልሉ ውስጥ ያሉ ኦሮሞ ያልሆኑ ህዝቦች በአንድ ላይ ቢኖሩም ልዩ ዞን ወይም ወረዳ ሰጥቶ ራሳቸውን በራሳቸው እንዲያስተዳድሩ ያደርጋል ማለት የማይታመን ነገር ነው፡፡ክልሉ ይህን አድረጋለሁ ካለ ደግሞ በአሁኑ ወቅት ደራ በምትባለው የኦሮሚያ ክልል ምድር ላይ የሚኖሩ አማሮች የሚያነሱትን የልዩ ዞንነት ጥያቄ መልሶ ያሳይ፡፡

ማምታቻ ሶስት፡ የማዕከልነት ጥያቄ

ሌላው የኦሮሞ ልሂቃን ክርክር አዲስ አበባ ለእኛ ትገባናለች የምንለው ዙሪያዋን በኦሮሚያ ተከባ  በመሃል የምትገኝ ስለሆነች ነው ይላሉ፡፡በዚህ ላይ አዲስ አበባ ቀደምት ነዋሪዎች ኦሮሞዎች ነበሩ፣ከተማዋ ስትቆረቆር በግድ ተፈናቅለው ነው የሚል ክርክር ይደርባሉ፡፡ የአዲስ አበባ ቀደምት ነዋሪዎች ኦሮሞዎች ነበሩ የሚለውን ልብ አውላቂ ክርክር  አይረቤነት ከዚህ ቀደም በሰፊው ስላነሳሁ ለአሁኑ  ከ15ኛው ክፍለዘመን በፊትም ዘመን ነበረ፣ሰው ነበረ በሚለው ብቻ ልለፈው፡፡ወደ ፊተኛው ክርክር ማለትም አዲስ አበባ በኦሮሚያ እምብርት ላይ ስለምትገኝ ለእኛ ትገባለች ወደ ሚለው ክርክር ስንመለስ አጭሩ መልስ የአንድን ግዛት ዙሪያውን መክበብ ብቻ ባለ እርስት እንደማያደርግ የሌሴቶን እና የደቡብ አፍሪካን ካርታ አፈላልጎ ማየት ነው፡፡ ሌሴቶ በደቡበ  አፍሪካ ግዛት መሃል ላይ የምትገኝ ግን ራሷን ያለች ሃገር ሆና የምትኖር ሉዓላዊት ሃገር ነች፤ደቡብ አፍሪካም “ስለከበብኩሸ ልዋጥሽ” ሳትላት እስከዛሬ በጉርብትና ይኖራሉ፡፡ ዙሪያዋን በጣሊያን ግዛት ተከባ ግን በመንፈሳዊ መሪ የምትመራዋ የቫቲካን ግዛትም እንዲሁ የጣሊያን መንግስት “ንብረቴ ነሽ” ብሏት አይውቅም፡፡

በአጠቃላይ የኦሮሞ ብሄርተኞች በአዲስ አበባ ላይም ሆነ በሌሎች ጉዳዮች ላይ የሚያሳዩት እንደ ልጅ ሁሉም ለእኔ ይገባኛል የሚለው አካሄድ ጠላት ያበዛባቸው ይሆናል እንጅ የሚያሳኩት ምኞት አይመስልም፡፡እንዲህ ያለ የፖለቲካ እሳቤ የሚንጠው፣የራሱን ምኞት እንኳን መግራት ያልቻለ ቡድን ፌደራላዊ ስልጣን ላይ መሆኑ ደግሞ ችግሩን ሃገራዊ ስፋት ይሰጠዋል፡፡በዚህ ምክንያት የሃገሪቱን የፖለቲካ አሰላለፍ ያመሳቅለዋል፡፡ የኦሮሞ ብሄርተኞች ሁሉን ለእኔ የሚል አካሄድ የሃገሪቱን ፖለቲካአሰለለፍ እንዴት ያደርገዋል የሚለውን ጉዳይ ለማንሳት ሳምንት ልመለስ፡፡

ለውጡ ተቀልብሷል ወይስ አልተቀለበሰም?

በያሬድ ሃይለማሪያም

አንድ አመት እያስቆጠረ ያለው የዶ/ር አብይ አስተዳደር እና የለውጥ ምሪት ገና ከአሁኑ መንገዳገድ ጀምሯል። ለውጡ የተጋረጡበትን ፈተናዎች እና ያፈጠጡ አደጋዎችን ቀደም ሲል ባወጣኋቸው ተከታታይ ጽሁፎች ለመዳሰስ ሞክሬያለሁ። ሂደቱን እየተገዳደሩ እና መስመር ሊያስቱትም እየሞከሩ ናቸው ያልኳቸውን ዋና ዋና ኃይሎችም በእነዚህ ጽሑፎች ጠቃቅሻለው። አክራሪ ብሔረተኞች፣ ጨለምተኛና ጭፍን ተቃዋሚዎች፣ እራሱ በመደናበር ላይ ያለው የለውጥ ኃይል እና የገዢው ፓርቲ አባል ድርጅቶች የጀመሩት የእርስ በርስ ሽኩቻ ዋነኛ ምክንያቶች ተደርገው ሊጠቀሱ ይችላሉ። እነዚህ ኃይሎች ለውጡ በተፈለገው መልኩ እና ሲጀመር በነበረው ፍጥነት እንዳይቀጥል እየተገዳደሩት መሆኑን በሁለት ተከታታይ ጽሁፎች በዝርዝር ለመግለጽ ሞክሬያለሁ። ችግሮቹ አሁንም አፍጠው እና አግጠው እየወጡ ነው።

ለውጡን በተመለከተ አራት የተለያዩ አስተሳሰቦች ሲንጸባረቁ አስተውያለሁ፤

  • ለውጡ ሙሉ በሙሉ ተቀልብሷል፤
  • ለውጡ ሊቀለበስ አንድ ሐሙስ ቀርቶታል፤
  • ለውጡ አልተቀለበሰም እንደውም በታቀደለት እና በተቀደደለት ቦይ እየፈሰሰ ነው፤
  • ከመነሻውም ለውጥ የሚባል ነገር የለም፤

የለውጡ ሂደት ላይ እጅግ የተለያዩ ምልከታዎች እየተንጸባረቁ ነው። ይህ ውይይት በበርካታ ሚዲያዎች እና በማህበራዊ ድህረ ገጾች ላይም በጎላ ሁኔታ እየተንጸባረቀ መምጣቱ ሕዝቡ ግራ እንዲጋባ፣ የለውጥ አመራሩም ላይ የነበርው እምነት እንዲቀንስ ወይም እንዲጠፋ እና እርስ በእርስም የመከፋፈል አዝማሚያ እንዲታይ አድርጓል።

የመጀመሪያዎቹ ሁለቱ ሃሳቦች አንድ መስመር ላይ ሲሆኑ ከስጋት እና በመሬት ላይ እየሆነ ካለው ነገር በመነሳት የተሰነዘሩ ወይም በለውጥ ኃይሉ ላይ ተስፋ ከመቁረጥ የመነጩ መደምደሚያዎች ናቸው። እነዚህን በቅጡ መመርመር እና ምላሽ ማግኘት የግድ ይላል። የመጨረሻዎቹ ሁለቱ ደግሞ፤ ለውጡ በጥሩ ሁኔታ ቀጥሏለ እና ጭርሱኑ ለውጥ የለም የሚሉት ምልከታዎች ከስሜት እና ምኞት በዘለለ በአመክንዮ ያልተደገፉ እና በግልጽ መሬት ላይ የሚታዩ ተጨባጭ እውነታዎችን መሰረት ያላደረጉ ወይም የሚታዩ እውነታዎችን ከመካድ የመነጩ የስሜት አቋሞች ይመስሉኛል። በእነዚህ ሃሳቦች ዙሪያ ውይይት ማድረግ ጊዜ ከማጥፋት ያለፈ ፋይዳ ያለው አይመስለኝም።

በመጀመሪያዎቹ ስጋቶቻችን ላይ በግልጽ ልንነጋገር ይገባል ብዮ አምናለሁ። ቁጥሩ ቀላል የማይባል ሰው፤ ታዋቂውን የሰብአዊ መብት ተሟጋች እና ምሁር ፕ/ሮ መስፍን ወልደማሪያምን ጨምሮ ለውጡ በራሱ የለውጥ ሃይሉ ተቀልብሷል የሚል አቋም ተንጸባርቆ አይቻለሁ። ለእዚህም በቂ የሚባሉ ማሳያዎችንም ከግራና ቀኝ ተጠቁመዋል። እኔ ይህን መደምደሚያ ሙሉ በሙሉ አልጋራውም። ስጋታቸው ግን ስጋቴ ነው።REPORT THIS AD

በእኔ ምልከታ ለውጡ ገና አልተቀለበሰም። ሊቀለበስ የሚችልበት አፋፍ ላይ ደርሷል በሚለው ሃሳብ ግን ሙሉ በሙሉ እስማማለሁ። ከላይ የዘረዘርኳቸው ተገዳዳሪ ኃይሎች እርስ በርስ ሲጓተቱ እና አንዳንዴም እየተመጋገቡ ለውጡ ሊቀለበስ የሚችልበትን ስጋት ከፍ አድርገውታል።

እንግዲህ እንደሚባለው ሙሉ በሙሉ ተቀልብሶ ከሆነ ምንድን ነው ቀጣዩ እጣ ፈንታችን? ወይም አልተቀለበሰም ነገር ግን አደጋ ተጋርጦበት ከሆነ ግምገማችን እንዳይቀለበስ ምን ማድረግ እና በምን መልኩ መታደግ ይቻላል? የሚሉት ጥያቄዎች ዋና የመወያያ ነጥቦቻችን ሊሆኑ ይገባል።

+ ተቀልብሷል፤

ለውጡ ተቀልብሷል ማለት የዶ/ር አብይ አስተዳደር ከሽፏል ወይም ለኢትዮጵያ ሕዝብ የገባውን ቃል አጥፏል ወይም በአቅም ማጣት የተነሳ ቃሉን መጠበቅ ተስኖታል ወይም አንዳንዶች እንደሚሉት በኢትዮጵያዊነት ስም ድብቅ ተልዕኮ ይዞ ለአጭር ጊዜ አታሎናል። ይህ ማለት የአገሪቱ ሥልጣን ሙሉ በሙሉ እየተዘወረ ያለው በኦዴፓ ነው። ኦዴፓ ደግሞ ሰሞኑን በአዲስ አበባ እና በሌሎች ተዛማጅ ጉዳዮች ላይ እያሳየ ያለው ባህሪ እና እየወሰዳቸው ያሉ አንዳንድ እርምጃዎች ድርጅቱ በአክራሪ ኦሮሞ ብሄረተኞች የተጠለፈ ሰለመሆኑ ማሳያ ተደርጎ እየቀረበ ነው።

አቶ ለማ ዲሞግራፊን አስመልክተው የተናገሩ፣ በተቀነባበር መልኩ በሚመስል ሁኔታ በክልሉ ውስጥ እየተካሄደ ያለው ዜጎችን የማፈናቀል እርምጃ፤ በተለይም የለገጣፎ ክስተት፣ የአዲስ አበባ ጥያቄ እና የኮንደሚንየም እጣ አወጣጥን በተመለከ ክልሉ የሰጠው መግለጫ፣ የክልሉ ፖሊሶች እና የጸጥታ ኃይሎች ዱላ እና ሜጫ ከያዙ የቄሮ ወጣቶች ጋር ወደ አደባባይ ወጥተው ሕዝብ እና መንግስትን አስፈራርተው መመለሳቸው እና ቀደም ሲልም በቡራዩ ጭፍጨፋ ላይ ክልሉ ያሳየው ዳተኝነት ተደማምረው ኦዴፓ የህውሃትን ቦታ ለመተካት ደፋ ቀና እያለ ያለ ይሆን የሚል ጥያቄን በብዙዎች ዘንድ አጭሯል። ብዙዎች ይህ ሁሉ ሊሆን የሚችለው ከኦዴፓ በኩል ለውጡን በመምራት ግንባር ቀደም የሆኑት ዶ/ር አብይ እና አቶ ለማ የሃሳቡ ተጋሪዎች በመሆናቸው ነው ብለው ደምድመዋል። ሕዝብ በእነኚህ ቀንዲል የለውጥ ሃዋሪያ ተደርገው በተወሰዱ ሰዎች ላይ ያለው እምነት በዚህ መልኩ ማቆልቆሉ ለውጡ ተቀልብሷል የሚለውን መደምደሚያ ጎልቶ እንዲወጣ አድርጎታል።

እንደ እኔ እምነት ኦዴፓ በሁለት ኃይሎች ቅርምት ውስጥ የወደቀ ይመስለኛል። አንደኛው አክራሪ በሆኑት ብሔረተኞች የሚመራው እና ሁሉን ኬኛ የሚለው የቄሮ ክንፍ ሲሆን የድርጅቱን መዋቅር ከቀበሌ አንስቶ እስከ ክልሉ ምክር ቤት እና ከፍተኛ አመራሮች ድረስ ስር የሰደደ ኃይል ይመስላል። ይህ ኃይል ቀደም ሲልም በተወካዮች ምክር ቤት የሚገኙ የኦዴፓ ተወካዮች ላይ ያሳድር የነበረውን ተጽእኖ ልብ ይሉዓል። ይህ ኃይል መጀመሪያውም ሆነ መጨረሻው ኦሮሞ እና ኦሮሚያ ስለሆነ ኦዴፓ ኢትዮጵያዊነትን በማጠናከር እረገድ ጀምሮት እና እያሳየ የነበረው ግንባር ቀደምነት አይዋጥለትም። ይህ ቡድን በኢትዮጵያዊነት ስም ኦሮሞነት ሊዋጥ ይችላል የሚል ስጋት እንዳለበት በተደጋጋሚ በየመድረኩ ሲገለጽ ተስተውሏል። ቢያንስ በኦሮሚያ ክልል የኦሮሞ የበላይነት መስፈን አለበት ብሎ የሚታገል ኃይል መሆኑንም የክልሉ ፖለቲከኞች ያለ ምንም ሃፍረት በመንግስት ሚዲያ ሳይቀር ሲናገሩ ተደምጧል።REPORT THIS AD

ሁለተኛው ኃይል እና ኦዴፓ ውስጥ ቁጥሩ እየመነመነ የመጣው ኃይል እነ ዶ/ር አብይ የሚያራምዱትን ኢትዮጵያዊነትን የማጎልበት እና የኦሮሞ ሕዝብ ልክ እንደ ሌላው ኢትዮጵያዊ ማንነቱ ተከብሮለት እና መብቱም ተጠብቆለት የሚኖርባት ትልቅ አገር ለመፍጠር እና ልዩነቶቻችንን እንደ ውበትና የህብር ኃይል አድርጎ የሚቆጥረው አስተሳሰብ ባለቤት ነው። ይህ ኃይል በአክራሪ ብሔረተኞቹ ዘንድ ክፉኛ ሲወቀስ እና ሲወገዝ ቆይቷል። ከውግዘትም አልፎ አክራሪው ኃይል በሚያራምደው የሃሰት ትርክት የተነሳ በከልሉ ውስጥ ያለውን ድጋፍ እና ቅቡልነት እንዲያጣ ተደርጓል። ይህ ኃይል እንደ ድፎ ዳቦ በኢትዮጵያዊነት እና መቀመጫው በሆነው ክልል ውስጥ እንደ ሰደድ እየሰፋ በመጣው አክራሪ ብሔረተኛነት መካከል ከላይም ከታችም እሳት ላይ የተጣደ ቡድን ነው። ደጋፊዎቹን እና አባላቱን ለማስደሰት የሚወስዳቸው እርምጃዎች ቀሪውን የኢትዮጵያ ሕዝብ እያስከፋበት እና አመኔታም እያሳጣው፤ ኢትዮጵያዊነትን ባቀነቀነ ቁጥር በክልሉ ያለውን ድጋፍ እያቆለቆለበት አጣብቂኝ ውስጥ ያለ ኃይል ይመስለኛል።

ሁለቱን ተገዳዳሪ ሃሳቦች፤ አክራሪ ብሔረተኝነትን እና እትዮጵያዊነትን አጣጥሞ መሔድ ለማንም ቀላል አይደለም። የኦዴፓ አመራርም በዚህ እየተፈተነ ይመስለኛል። መሪዎቹ ኢተዮጵያዊነት ላይ ያላቸውን እምነት አጎልብተው እና ለቃላቸው ቆመው ከመላው የኢትዮጵያ ሕዝብ ጎን ከቆሙ ለውጡን በመሪነት የማስቀጠልም ሆነ ኢትዮጵያን እኩልነት፣ ፍትህ እና ርትዕ የሰፈነባት ዲሞክራሲያዊት አገር ለማድረግ ትልቁን ሚና ሊጫወቱ ይችላሉ። ለውጡም የሰመረ ይሆናል። ኦዴፓም ሆነ የክልሉ ልሂቃን ይህን እድል በአግባቡ ሳይጠቀሙበት ከቀሩ እና አሁን በጀመሩት አካሄድ ከትልቋ ኢትዮጵያ ይልቅ ኦሮሚያ ከበለጠችባቸው ለውጡ ይቀለበሳል።

የህውሃት ዘመን በኦዴፓ ታድሶ የሚቀጥልበት እድል የለም። ህውሃት ወደ ስልጣን ሲመጣ የነበረችዋ ኢትዮጵያ ዛሬ የለችም። ዛሬ ያለችው ኢትዮጵያ እጣ ፈንታ በተፎካካሪ የፖለቲካ ኃይሎች እጅ ነው። ኦዴፓ መንገድ ቢስት አዴፓ እና ሌሎች ኃይሎች አብረውት ካልተመሙ በቀር ለውጡ ሙሉ በሙሉ በአንድ ቡድን እጅ ሊወድቅ አይችልም። ለዚህም አዴፓ እና ኦዴፓ በአዲስ አበባ ላይ ያላቸው አቋም ልዩነት ብቻ ጥሩ ማሳያ ነው።REPORT THIS AD

+ የመቀልበስ አደጋ

ለውጡ የመቀልበስ አደጋ እንዳንዣበበበት ከላይ እንደጠቀስኩት እና ቀደም ሲል ባወጣዋቸው ጽሑፎች በዝርዝር ስለገለጽኩት እዚህ መድገም አልፈልግም። በዚህ ዙሪያ ማንሳት እና መፈተሽ የሚገባን ነገር አደጋው ሊቀለበስ እና ልንቆጣጠረው የምንችል አይነት ነው ወይስ ከአቅማችን በላይ ስለሆነ ግብአተ ተመሬት እስኪፈጸም ቆመን መታዘብ ብቻ ነው?

እንደ እኔ እምነት እና አቋም የተጋረጠብን አደጋ ልንቋቋመው የምንችል አይነት ነው። ትልቁ እና ዋናው ቁምነገር ከዚህ በሚከተሉት ነጥቦች ላይ ያለን አቋም እና ግንዛቤ ነው።

፩ኛ/ ለውጥ አለ ብለን እናስባለን ወይ?

፪ኛ/ ለውጥስ ካለ ወይም ተጀምሮ ከነበረ የእኛ ነው ብለን በባለቤትነት ስሜት እናየዋለን ወይ? ወይስ የማን ለውጥ?

፫ኛ/ ለውጡ በሕዝብ መስዋዕትነት የተገኘ የኢትዮጵያውያን ሁሉ ለውጥ ነው? ወይስ የአንድ የተወሰነ ቡድን?

፬ኛ/ ለውጡን በሚመራው አካል ላይ እምነት አለን ወይ? ከመምራት ብቃት እና ልምድ ማነስ ባለፈ ንጹህ ልቦና እና ቅን አሳቢነት ላይ ጥርጣሬ አለን ወይ?

፭ኛ/ የለውጥ ኃይሉ የኢትዮጵያን ሕዝብ የዘመናት ጥያቄ መላሽ አካል ወይስ ጥያቄዎቹን የሚመልስ በሕዝብ እና በዲሞክራሲያዊ መንገድ የሚመረጥ መንግስታዊ ሥርዓት የሚመጣበትን እድል የሚያመቻች አሸጋጋሪ ኃይል?

የራሴን አቋም በአጭሩ ላስቀምጥና ቀሪውን ለአንባቢያን እና ለተወያዮች ትቼ ጽሑፌን ልዝጋ።

ኢትዮጵያ ዛሬም መስቀለኛ መንገድ ላይ ነች። በአንድ አቅጣጫ ዶ/ር አብይ የሚመሩት ኢትዮጵያዊ የለውጥ ሂደት ያለ ሲሆን በተቃርቅኒው የኢህአዴግ አንባገነናዊ ሥርዓት እድሜውን አድሶ በኦዴፓ መሪነት መቀጠል የሚችልበት እድል። በሌላኛው መስመር ደግሞ አክራሪ ብሔረተኞች የሚፈነጩባት እና ክልሎች አገር ለመሆን የሚራኮቱባት አገር ወይም የመጨረሻው አማራጭ የሽግግር መንግስት እንዲመጣ በሥልጣን ላይ ካለው መንግሥት ጋር በሁሉም መንገደ መታገል ነው።

እንደ እኔ እምነት የመጀመሪያው አማራጭ፤ እነ ዶ/ር አብይን ስህተቶችቃቸውን እየነገርን፣ ደካማ ጎኖቻቸውን እያሟላን እና እንዲያሻሽሉ እየወተወትን እና አቅጣጫ ሲስቱም ጮኸን እያነቃን የለውጡ ባቡር ሃዲዱን ስቶ ኢትዮጵያን እና ሕዝቧን ይዞ ገደል እንዳይገባ ወይም ከመንገድ እንዳይቀር ማገዝ ነው። በአጠቃላይ ለውጡ አልተደንናቀፈም። ተባብረን እንዳይቀለበስ ማድረግ አለብን። ኪሳራው የሁላችንም ነው።

አቶ ያሬድ ሃይለማሪያም – የሰብዓዊ መብት ተሟጋች