የመጀመርያው የ ኢትዮጵያ ትራፊክ ፖሊስ ግዛቸው አማረ። ቁመቱም 2.42 ነበር 1945 እ.ኤ.አ

የመጀመርያው የ ኢትዮጵያ ትራፊክ ፖሊስ ግዛቸው አማረ። ቁመቱም 2.42 ነበር 1945 እ.ኤ.አ

ታሪካችንን እንወቅ

Advertisements

ማንነትና የማንነት ፖለቲካ

ዛሬ በዚህ ርዕስ ለመጻፍ የተነሳሳሁት በጉዳዩ ባለሙያ ሁኜ ወይንም ልዩ ጥናት አካህጄ ሳይሆን የጉዳዩ ወቅታዊነትና አሳሳቢነት እንደ ዜጋ እረፍት ስለሚነሳኝ ትንሽ ልተንፍስ ብዬ ነው፡፡ አገራችን አሁን ያለችበትን ሁኔታ በተስፋና በስጋት አይን እመለከታለሁ፡፡ ተስፋዬ እድሜ ልኩን እውር ሆእኖ የኖረ ሰው ነገ ዐይንህ ይበራልሀል ሲሉት ሌሊቱን እንዴት አድሬ እንዳለው ግለሰብ ካልሆነ በቀር የተጀመረው የለውጥ ጉዞ እስካሁን ያልታዬና አበረታች መሆኑ የተስፋየ ምንጭ ነው ፡፡ ስጋቴ ደግሞ ለውጡ መጣብን ብለው የተሸበሩ ቡድኖች ያለ የሌለ ሀይላቸውን ተጠቅመው መቀልበስ እንደማይችሉ እርግጠኛ ብሆንም እያስከተሉት ያለው ወድመት ተባብሶ ብዙ ዋጋ እንዳያስከፍለን ከማሰብ ነው ፡፡

ማንኛውም ለሀገሩ ሉአላዊነት ፣ ለሕዝቡ አንድነት ፣ ለእድገት ፣ ለብልጽግና ፣ ለፍትህና ለእኩልነት የሚያስብና የሚጨንቀው ኢትዮጵያዊ ለውጡን ለማስቀጠል መረባረብና መንግሥትን ማገዝ የጊድ ይላል ፡፡ ያ ካልሆነ ግን እንደ ልማዳችን ሰደን ስናሳድድ እንኖራታለን እንጂ ዲሞክራሲያዊ ስርአት ለመገንባታ አንችልም ፡፡

ኢትዮጵያውያን ሁላችንም መቀበል ያለብን አንድ ሀቅ አለ ይሄውም ኢትዮጵያ የሚትባል እኛ ያልፈጠርናት እኛ ግን የተፈጠርንባት እንደየ ወቅቱ ሁኔታ በአዎንታዊም ይሁን አሉታዊ ምክንያቶች በመላዉ ዓለም የምትታወቅ ጥንታዊት አገር እንዳለችን ነው ፡፡ ይህቺን ተፈጥሮ ያደላትን ውብ ሀገር ለኛ በሚስማማን መንገድ አሳድገንና አበልጽገን በጋራ መጠቀም ሲገባን ራሳችን በፈጠርናቸው ችግሮች ምድርቱን ተጠያቂ በማድረግ ለእኔ ያልሆነች አገር ትፍረስ ማለት ድንቁርና ይመስለኛል ፡፡ ትናንትና ፊደል ሳይቆጥር ያስተማረን ወገናችን ብቻውን መወጣት የማይችላቸውን ችግሮች ለመቅረፍ እድር ፣ እቁብ ፣ ደቦ ፣ ጂጊ ፣ የወንፈልና የቃንጃ ወዘተ እያለ ሲደራጅና ሲተባበር ነበር የምናውቀው ፡፡ ዛሬ ግን የምንደራጀው አገር ለማፍረስ ፣ እርስ በርስ ለመገዳደልና ችግር በያይነቱ ለመፈልፈል መሆኑን ስናይ መሃይሙ ባለ ድግሩ ገበሬ የነበረውን ብቃትና ችሎታ የዘመኑ ባለድግሪ ምሁር ነኝ ባይ አጥቶ ለጥፋት ሲጋብዘን ማየትና መስማቱ አሳዛኝና አሳፋሪም ነው የሚሆነው ፡፡

ጽድቁ ቀርቶ በወጉ በኮነነኝ እንዲሉ ለአንድ ዓላማ መተባበሩ ቀርቶ የየራሳችችንን ይዘን መደማመጥም ጥፍቶ እንደ እብድ መጯጯህ ስፍኗል ፤ እናቱ እንደ ሞተችበትና ወንዝ እንደ ሄደችበት ህጻን ሁላችንም እኩል እያለቀስ ነው ፤ ማን ቀልደኛ ማንስ ቁምነገረኛ መሆኑን መረዳት ተስኖናል ።

የሰው ልጅ ከሌሎች እንሰሳት የሚለየው በሁለት ምክንያቶች ይመስለኛል ፡፡ አንደኛው ተፈጥሮን እንዳለ ተጠቃሚ ሳይሆን ለራሱ በሚስማማው መልኩ ቀይሮ መጠቀሙ ሲሆን ሁለተኛው እንደ እንሰሳት ዘወትር ጉልበት ባለው እንደተጠቃ ለመኖር አለመፍቀዱ ነው ፡፡ በሌላ አገላለጽ የሰው ልጅ በህገ አራዊት ዝንተ ዓለም በጉልበትና በጉልበተኛ አይገዛም ማለት ነው ፡፡ ሕዝባችን በታሪኩ ድሞክራሲ የሚባል ነገር በተግባር ሊያገኝ ቀርቶ በትዎሪ ደረጃ በአግባቡ የሚያውቀው ጽንሰ ሀሳብ አይደለም። ይሁን እንጂ በህገ አራዊት በጉልበተኞች ይደርስበት የነበረውን ሁሉ አቀፍ ጭቆና አሜን ብሎ የተቀበለበት ወቅት አልነበረም ፡፡ ሆኖም ግን የሥርአት ለውጥ ለማምጣትና ዲሞክራሲያዊ መስተዳድር ያለው የሕዝብ መንግሥት ለመመስረት አልቻለም ፡፡

ለምን ?

ጥያቄው መሰረታዊና አግባብ ያለው ምላሽ የሚሻ ነው ፡፡ በመሆኑም ብዙም ሳንርቅ የቅርብ ታሪካችንን ብንዳስስ ከመሳፊንቱ ወደ ንጉሣዊ ከንጉሣዊው ወደ ሶሻሊስት መር ስርአት ከዚያም ወደ አብዮታ ድሞክራሲና ዘር ተኮር ፖሌቲካ የገባነው በሕዝቡ ፍላጎትና ነባራዊ ሁኔታ ስለፈቀድ ሳይሆን ጥቂት እኛ እናውቅልሃለን ባይ ግለሰቦችና ቡድኖች ለሥልጣን ሲሉ በጉልበት ስለምጭኑብን ነው ፡፡ ሩሲያውያን አንድ ቆንጆ አባባል አላቸው ይሄውም ብልህ ከሰው ስሕተት ይማራል ጅል ግን ከራሱም ስህተት አይማርም ይላሉ ፡፡ እኛም ከሌላው ይቅርና ከራሳችን ስህተቶች ለመማር አለመቻል ይሁን ካለመፈለግ አሁንም በጎጥ ፖሌቲካ አረንቋ ውስጥ ተረፍቀን መንቀሳቀስ ተስኖን እንወዛወዛለን ፡፡

ሃያ ሰባት ዓመት ሙሉ ኢትዮጵያዊነትን አስረስቶ በትውልድ ቀዬና በጎጥ ተከልለን እርስ በርስ እንድንጠፋፋ ሕወኃት የቀየሰው የጎሣ ፖሌቲካ ሀገሪቷ እንደ ሀገር ሕዝቡም እንደ አንድ ሕዝብ እንዳይኖር አድርጎት እዚያም እዝይህም ብጥብጥ እየተካሄደ የሰው ህይወት እያለፈ ፣ ንብረት እየወደመና ሰው እየተፈናቀለ ይገኛል ፡፡ ትናንትና እኔ አውቅልሃለሁ ባይ ዘረኛ ቡድኖች በጎጥ አደራጅተው መቀመቅ የከተቱን ትምህርት ሊሆነን ሲገባ በአሁኑ መልካም የለጥ ጅማሮ ወቅት አዲስ አይንአውጣ ጎጠኞች አዎን ትምክህተኞች ነን ትምክህተኛ በመሆናችን አናፍርም የሚሉ የተገኙበትን ጎሣ ታሪክና ኢትዮጵያዊ ማንነት ሲያኮሰምኑት ማየትና መስማት ያሳፍራል

፡፡

የጎሣ ፖሌቲካ በአገራችን ዲሞክራሲያዊ ያልሆነው ጎሰኞቹ እንደሚሉት የአፈጻጸም ችግር ኖሮት ወይንም ሕወኃት ስለመራው ሳይሆነ በተፈጥሮው ሰውን በሰውነቱና በግለሰብንቱ የሚገባውን ሁለንተናዊ መብቱን የሚያጎናጽፍ ሳይሆን በትውልድ የዘር ሀረጉ ከሌላው ለይቶ ተጠቃሚ እንዲሆን የሚያደርግና አግላይ በመሆኑ ነው ፡፡ ሕወኃት በፖሌቲካው ፣ በኢኮኖሚውና በማህበራዊ ዘርፉ ጠቅላይና የበላይ እንዲሆን አመቺ ሁኔታን የፈጠረለት የሄው የጎሳ ፖሌቲካ ነው። በመሆኑም ነው አቶ መለስ ዜናዊ ኢትዮጵያን

እየመሩ ለትግራ አዲስ የኢድገትና የብልጽግና ፕላን ነድፈው ሳይተገብሩት ሞቱ ብላ ባለቤታቸው አዜብ መስፍን ሙሾ ስታወርድ የሰማናት።

ሕዝባችን ለሃያ ሰባት ዓመት ጎራ ለይቶ ሲገዳደልና ከቄዬው እንዲፈናቀል የተደረገው በየደረጃው ሥልጣን ላይ የነበሩ በሙሉ ክፋተኞች በመሆናቸው ሳይሆን የዘር ፖሌቲካው እትዮጵያን ለማፈራረስና ሕዝቧንም ለመበታተን ላቀደው ህወኃትና ግብረአበሮቹ አዋጭ የመጫወቻ ካርታ በመሆኑ ነው ፡፡ እነኚህ ግለሰቦችና ቡድኖች የመዘዙት ካርድ የተወሰነ መንገድ አስክዷቸዋል ፡፡ ውጤቱም አሁን መሬት ላይ ያለው የስጋታችን ምንጭ የሆነው ትርምስ ነው ፡፡ ከላይ ለመግለጽ እንደሞከርኩት የዘር ፖሌቲካው ከድጡ ወደ ማጡ የከተተን የአፈጻጸም ችግር ኖሮት ወይንም ካሁን በፊት ተዋናይ የነበሩ የጎሣ መሪዎች የመተግበር ብቃት አጥተው ሳይሆን በዘር ላይ የተመሰረተ ፖሌቲካ የደም ትስስር ላላቸው የጎሣው አባላት ፖሌቲካዊ ፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ጥቅሞች ለማስጠበቅ የቆመ በመሆኑ ይህንን ተልእኮ ከማስፈጸም ሌላ አማራጭ ስላልነበረው ነው ፡፡

አሮጌዎቹ ጎጠኞች ዳክረው ዳክረው አላዋጣ ያላቸውን የዘር ፖሌቲካ አሁን ደግሞ አዲስ ጎሰኞች በአዲስ አቁሟዳ አሮጌውን የጎጥ ፖሌቲካ ይዘውብን ብቅ አሉ ፡፡ ቁምነገሩ ከአቁሟዳው ሳይሆን በውስጡ ከያዘው ጎሰኝነት ነው ፡፡ ጎሰኝነት የዘር ሀረግ መዞ የሚያቀርብና የሚያገል ዘረኝነት ነው ፡፡ ዘረኝነት ደግሞ ሰወን በስብዕናው ፣ በችሎታው ፣ በስነምግባሩና በአስተዋጽዖው የሚመዝን ሳይሆን የእኔ ወገን ነው በሚል የደም ትስስር የሚለካ ነው ። በመሆኑ አግላይና ጸረ ዲሞክራሲያዊ ነው ፡፡ በመሆኑም በሃያ ሰባት ዓመት የጎጥ ፖሌቲካ በየክልሉ የተካሄደውን የዘር ማጽዳት ዘመቻ ያስከተለውን አሰቃቂ እልቂት ማስታወሱ ብቻ በቂ መረጃ ነው።

ማንነት ምንድን ነው ?

ማንነት አንድ ግለሰብ በህብረተሰቡ ወይንም ማህበረሰቡ ውስጥ ራሱን የዚያ አካል አድርጎ የተቀበለበትና ራሱን ያገኘበት ስፍራ ነው ማለት ይቻላል ፡፡ ራሱን ያገኘበት ስፍራ ደግሞ የሱነቱ መገለጫ የሆኑ የተለያዩ ኤለሜንቶች ወይንም ናኡሳን ክፍሎች ይኖራሉ ። እነዚህን የማንነቱ ናኡሳን ክፍሎች እንዲያድጉ ፣ እንዲበለጽጉ በማህበረሰቡ እኩል ተቀባይነት እንዲኖራቸው ይፈልጋል ። ይህ ተፈጥሮአዊና ተቀባይነት ያለው ነገር ነው። ይህንን ተጻሮ መቆም ግን አግባብነት የለለውና ጸረ መብትና ጸረ ነጻነት ነው ። የሰው ልጅ በህይወት ዘመኑ የተሟላ ደስታ የሚያገኘው በማንነቶቹ ውስጥ ( የሰው ልጅ የተለያዩ ማንነቶች ስላሉት ማለት ነው) መጣጣም (harmony) ሲኖር ነው ፡፡ መጣጣሙ እንዲኖር ደግሞ ሀላፊነቱ የግለሰቡ ብቻ ሳይሆን የማህበረሰቡም ጭምር ነው ።

ግለሰቦች ከተለያዩ የማንነቱ መገለጫዎች አንዱን ወይንም የተወሰኑትን የራሱ አድርጎ ሊቀበል ይችላል መብቱም ነው። ኢትዮጵያ የብዙ ጎሳዎች አገር እንደመሆኗ መጠን ኢትዮጵያዊነት የዜጎቿ የሁሉም የማንነት መገለጫ ሲሆን ጎሣ ደግሞ የእያንዳንዱ የጎሳው አባላት ማንነቱ ነው ። የማንነት መገለጫ የሆኑ ሌሎች ንኡሳን ክፍሎች ቢኖሩም ለአንድነትም ሆነ ለልዩነት የጎላ ተጽእኖ አሳዳሪ ናቸው የሚል ግምት ስለሌለኝ ለመዘርዘር አልፈለኩም ። የሕዝባችንን ታሪክ መለስ ብለን ከመረመርነው አብሮ ተዋልዶና ተዋህዶ የኖረ ሕዝብ በመሆኑ የማንነት መዛነቅ ስላለ የእኔ ማንነት ይህና ይህ ብቻ ነው ብሎ ለመናገር ድርቅና ካልሆነ በቀር በዲኤንኤ አስመርምሮ የሚያረጋግጥ ኢትዮጵያዊ አይኖርም። ስለሆነም የጋራ ማንነታችንን (ኢትዮጵያዊነትን) እየተንከባከብን ሌሎቹን የማንነት መገለጫዎቻችንን በጋራ በማሳደግና በማበልጸግ አማራጮቻችንን ማስፋት ይኖርብናል ። ከዚህ በተቃራኒው ሄደን ኢትዮጵያን እናፍርሳት ማለት የቆጡን እናወርዳለን ብለን የብብታችንን መጣል ነው የሚሆንብን ።

እንድ ኢትዮጵያ ባሉ ባለ ብዙ ጎሣ አገሮች የመብት ጥያቄዎች የማንነትን ጨምሮ ሊፈቱ የሚችሉት ዲሞክራሲያዊ ሥርአትን በማስፈን ብቻ ነው ። የዲሞክራሲያዊ ሥርአት መፍትሄ የሚሆነው ደግሞ የግለሰብን መት ያለምንም ልዩነት ስለሚያረጋግጥና በዘር ቆጠራ፣ በቁጥር መብዛትና ማነስን መስፈርቱ አድርጎ በቁመቱ ልክ ለአንዱ ቀሚስ ለሌላው ጥብቆ የሚያሰፋ ባለመሆኑ ነው ።

ፖሌቲካችን መሬት የረገጠ ነባራዊ ሁኔታውን ያገናዘበና ካለፉት ስህተቶቻችን ትምህርት የቀሰምንበት መሆን አለበት እንጂ እያንዳንዱ አዋቂ ነኝ ባይ በሚያቀርበው ፋንታዚ ሊሆን አይገባም ። ሕዝባችንም ዘወትር የአዲስ ርእዮተአለምና የዘር ፖሌቲካ መሞከሪያ አይጥ መሆኑ ማብቃት አለበት ። የዘር ፖሌቲካውን ሁለተኛ ዙር እንሞክር ያለፈው የአተገባበር ችግር እንጂ በራሱ ችግር አይደለም የሚለው ትርክት ሙሉ በሙሉ ስህተት ነው ። ያንን የሚሉት ደግሞ አተገባበሩ ምን መሆን ሲገባው ሳይሆን እንደቀረ በንድፈሃሳብ ደረጃ የሚያቀርቡት አማራጭ እንኳን የላቸውም ። ከሃያ ሰባት አመቱ ተሞክሮ በመነሳት ለሚቀርበው ትችት ምሁራዊ ምላሽ ሳይሆን የድሮን ናፋቂ፣ አሀዳዊ መንግሥት ፈላጊ ፣ በጎሣ የተከለለ ፌደራሊዝም አያዋጣንም ሲባል ጸረ ፌደራሊዝም እያሉ ስድብ ይደረድራሉ ። የጎሣ ፖሌቲካን መቃወም በምንም መስፈርት የሌላውን ጎሣ ቋንቋ ፣ ባህል ፣ወይንም ራስን በራስ የማስተዳደር መብት መቃወም ሊሆን አይችልም ። በጎሣ ፌደራሊዝም የሁሉም መብት የተከበረባት ዲሞክራሲያዊት ኢትዮጵያን መመስረት አይቻልም ብሎ መተቸት የፌደራል ሥርአትን አልቀበልም የሚል ትርጉም ሊሰጥ አይችልም ። መፍትሔው የግለሰብ መብት የተረጋገጠባት ዲሞክራሲያዊት ኢትዮጵያን መገንባት ብቻ ነው ። ለዚህም የሚያስፈልገው የጎጥ ድርጅትና ፖሌቲካ ሳይሆን ሕብረ ብሔራዊ አደረጃጀትና የዜጊነት ፖሌቲካ ነው ።

ስም አልባው ጸሐፊ (Anonymous)

ተማሪዎች ቤታቸው ነው- አንተና ብ አዴን ባህር ዳር መልቀቅ ትችላላችሁ – አያሌው መንበር

አቶ ሙለቀን ሆይ ተማሪዎች ከባህር ዳር መውጣታቸው በፊት አንተ ከንቲባ ቢሮን ለቀህ ውጣ!!

ዝም ስላልን እንጅ እኛም አንተን ውጣ ለማለት የሚያስችል በርካታ ሰነድ አለን።አስፈላጊ ከሆነ ከደቂቃዎች በኃላ እለጥፍልሃለው።

ለጊዜው ግን አንተ የባህር ዳር ከተማ ትምህርት መመሪያ ሀላፊ ሁነህ የክልሉ መዲና ባህር ዳር ከተማ ውስጥ ጠይማ ት/ቤት ተማሪዎች መሬት ላይ ተቀምጠው ሲማሩ ወንበር እንኳን ማሟላት ያልቻልክና በዚህ ደካማ አፈፃፀምህ ከቦታው የተነሳህ መሆኑን ልንገርህ።

ከንቲባ ስትሆን ዝም ያልነው በብዙ ምክንያቶች እንጅ አንተ ለከንቲባው ቦታ የማትማጥን እንደነበርክ እኮ ይታወቃል።አንድ ጽ/ቤትን መምራት ያልቻለ ከ10 በላይ ጽ/ቤትንና ከተማን የመምራት አቅም ከየት አምጥቶ ነው?

ቢገባህ እኮ ዛሬ ውጡ ያልካቸው አንተ ቁሳቁስ ማሟላት ባልቻልክበት ት/ቤት ሁሉ ችግርን ተቋቁመው ለዚህ የደረሱ እንቁዎች ናቸው።

አንተና ብአዴን ፀባይ ከሌላችሁ ባህር ዳርን መልቀቅ ትችላላችሁ።ተማሪዎች ግን ቤታቸው ነው።

አርበኝነት ምንድን ነው? (ዶ/ር በቃሉ አጥናፉ ታዬ)

ዶ/ር በቃሉ አጥናፉ ታዬ
ኮተቤ ሜትሮፖሊን ዩኒቨርስቲ

Professor Berhanu Nega with Patriotic Ginbot7 fighters

ቅዳሜ ጥር 04/2011 በዋልታ ቴሌቪዥን ጋዜጠኛ ሳልሳዊት ባይነሳኝ አቶ መንግስቱ ወ/ስላሴን(የአርበኞች ግንቦት ሰባት የቀድሞ የፖለቲካ ጉዳዬች ቃል አቀባይ ወይም የአርበኞች ግንባር መስራች አባል) ቃለ-መጠይቅ አድርጋላቸው ነበር፡፡ በነበረው ውይይት አቶ መንግስቱ ከግንቦት ሰባት ጋር በነበራቸው ውህደት የእነርሱ ፈቃድ እንደሌለበት፣እንደ ድርጅት አብረው እንዳልኖሩ፣በመካከላቸው መለያየት እንደነበር፣ ኢሳት የህዝብ አይንና ጀሮ የሚባልለት ጣቢያ የግንቦት ሰባት እንደነበር፣ ከግንቦት ሰባት አባላት መካከል አንድም ወታደራዊ ዕውቀት ያለው አባል እንዳልነበር፣ ከፕሮፌሰር ብርሀኑ ነጋ ጋር እንደማይስማሙ ሰማሁ፤ ቀጠል አደረጉና አሁን የሚፈልጉት አርበኝነታቸውን እንደሆነ እና የአርበኝነት ታሪካዊ ዳራ እንዲጠበቅላቸው እንደሚፈልጉ እና ሌሎች ዘርዘር ያሉ ጉዳዬችን ሲናገሩ አዳመጥሁና የዝርዝር ጉዳዩ ጭብጥና አስፈላጊነት ልቃቂቱ ጠፋብኝና ግርምትን ጫረብኝ፡፡

ዘረኛ፤ አድሎዓዊ እና ከፋፋይን ስርዓት ተቃውመው በረሃ የወረዱ ጀግኞች የህብረት-ድምቀትን ፈጥረው ህዝቡን ሊታደጉት ሲገባ እንዴት አርበኞች ግንባር እና ግንቦት ሰባት የነበራቸውን መለያየት በአሁኑ ስዓት ይተርኩልናል? ማውራቱስ ውርደት እንጅ ምን ፖለቲካዊ ጠቀሜታ አለውበዘመነ ህወሃት የተወሰነው የማህበረሰብ ክፍል ከህወሃት አገዛዝ ለመላቀቅ የአርበኞች ግንቦት ሰባትን የጦር ሃይል ተስፋ ጥሎበት ነበር፡፡ ያ ተስፋ ከንቱ እንደ ነበር አሁን ለህዝቡ መተረኩ ፋይዳው ምንድን ነው? በወያኔ የድቅድቅ ጨለማ ዘመን በመረጃ እጦት ስር የነበረውን ህዝብ ቀን ከሌት ሳይታክት መረጃ ሲያቀርብ የነበረውን ትክክለኛ የመረጃ ቋት(ኢሳትን) ጥላ-ሸት መቀባት ለምን አስፈለገ? በዘመነ-ህወሃት በኢትዮጲያ ፖለቲካ ላይ ልዩ አሻራ ያለውን አንጋፋው ፖለቲከኛን  ፕሮፌሰር ብርሀኑ ነጋን የስልጣን-ጥም እንዳለበት አድርጎ ማቅረብ ለምን ተፈለገ?

በየትኛውም የፖለቲካ ድርጅት ውስጥ የሀሳብ ልዩነቶች ሊታዩ ይችላሉ፤ እነዚህን የሀሳብ  ልዩነቶችን በክርክር እና በሀሳብ ብልጫ ማሸነፍ ሲገባን ከስም ማጥፋት አዙሪት ውስጥ መውጣት ኢትዮጲያውያን ለምን ተሳነንበዘመናዊ የኢትዮጲያ ፖለቲካ ውስጥ ከ1960ዎች የተማሪዎች እንቅስቃሴ ጀምሮ ትልቁ ችግራችን የመጠላለፍ እና የሴራ ፖለቲካ ነው፡፡ ይህ መጠላለፍ እስካሁን እየተበተበን አንድ ስንዝር የፖለቲካ ለውጥ እንዳናሳይ ምክንያት ሁኖዓል፡፡ ፖለቲካን መሰረት አድርገው ህብረትን በፈጠሩ የፖለቲካ ድርጅቶች መካከል የሚታየው ሽኩቻ፤ ጥላቻ እና ስም ማጥፋት እጅግ አሳዛኝ ከመሆኑም ባሻገር አብዛኛው የገዥው ፓርቲ ተቃዋሚዎች የቆሙለትን ዓላማ በርካሽ የፖለቲካ ዝና ለመቀየር ሲታትሩ ይታያሉ፡፡ በዶ/ር አብይ ዘመን እንዲህ አይነት የፖለቲካ ሽኩቻ እጅጉን ያስፍራል፡፡

አቶ መንግስቱ ወ/ስላሴ የሚፈልጉት አርበኝነታቸውን እንደሆነ እና የአርበኝነት ታሪካዊ ዳራ እንዲጠበቅላቸው እንደሚፈልጉ ገልፀዋል፡፡ በርግጥ አቶ መንግስቱ ህወሃትን ለመዋጋት ኤርትራ በረሀ ሂደው ከነበር አርበኛ ናቸው፡፡ ግን አርበኝነት ትርጉሙ ምንድን ነውአርበኝነት ከፅንሰ-ሀሳባዊ ትርጉሙ (Conceptual definition) ይልቅ አውዳዊ ትርጉሙን (operational definition) ስንመረምረው በዘመነ ፋሽስት አርበኛ ማለት ፋሽስትን የተዋጋ፤ የፋሽስትን ስርዓት ተቃውሞ ለፋሽስት ስርዓት እና አገዛዝ ያልተንበረከከና፤ያላጎበደደ ዜጋ ማለት ሲሆን የዚህን ቃል አውዳዊ ትርጉም ካለንበት ዘመን አንፃር ስንቃኘው አርበኛ ማለት በረሃ የወረደ ጀግና  ብቻ ማለት ሳይሆን ሰው በጠፋበት ጊዜ በሰዎች መካከል ሁኖ ስለ-ህዝብ እና ስለ-ሀገር ጥቅም ስርዓቱን በድፍረት የተዋጋ፤ በስርዓቱ ውስጥ ሁኖ ስልታዊ በሆነ የፖለቲካ ጥበብ ስርዓቱን ያዳከመ፤ ለህወሃት አገዛዝ እጅ ያልሰጠ፤ ስርዓቱን የነቀፈ፤የተዋጋ፤የተቸ እና ስርዓቱን ለመቀየር በየትኛውም መንገድ የተገዳደረ በሙሉ አርበኛ ሊባል ይችላል፡፡

ስለሆነም መላ/ዘዴ  በጠፋበት፣ ነገሮች  እስርስር ባሉበት፣ እና ብርሀን በማይትይበት በህወሃት ዘመን በጠፍ ጨረቃ ላይ  እንደ አጥቢያ ኮከብ ጎልተው ብቅ ያሉት እነ ለማ መገርሳ፤ዶ/ር አብይ አህመድ፤እነ ገዱ እንዳርጋቸው፤ ኮ/ር ደመቀ ዘውዱ፤ፖሮፌሰር ብርሀኑ ነጋ፤አንዳርጋቸው ፅጌ እና በርካታ ፀሀፊያን፤ጋዜጠኞች፤ እውነተኛ የተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎች፤ በህወሃት ዘመን በፖለቲካ ጉዳይ ህይወታቸውን የገበሩ፤ አካላቸውን ያጡ፤ እስር-ቤት የነበሩ ጀግኖቻችን፤ህወሃትን ለማንበርከክ በየትኛውም መንገድ እውነተኛ ትግል  ያደረጉ በሙሉ አርበኞቻችን ናቸው፤ ልናወድሳቸው እና ልንዘምርላቸው ይገባል፡፡ አርበኝነት ማለት ለትግል በረሀ መውረድ ብቻ ነው ብለን የምንተረጉመው ከሆነ፤ የቃሉ ትርጉም ብቻ ሳይሆን የዘመናዊ የፖለቲካ ትግል ስልትም አልገባንም ማለት ነው፡፡

ከፖለቲካ ዳራው ባሻገርም መለያየት በሰፈነበት ጊዜ አንድነትን፤ ጥላቻ ባንዣበበበት ስርዓት ፍቅርን፤ ቂምና ኩርፊያ በተንሰራፋበት ወቅት  ይቅር-ባይነትን፤ርኩሰት በበዛበት ማህበረሰብ ቅድስናን መስበክና ማስተማርም አርበኝነት ነው፡፡ አርበኝነት ትርጉሙ ሰፊ ነው፡፡

የህወሃት መኳንንት ነገር… (በመስከረም አበራ)

በመስከረም አበራ

Tigray People's Liberation Front (TPLF) in crisis.

በሃያ ሰባት አመታት የህወሃት/ኢህአዴግ አምባገነናዊ ስርዓት የኖረው የሃገራችን ህዝብ በትግሉ የህወሃትን የበላይነት ከኢትዮጵያም ከኢህአዴግም ትከሻ ማሽቀንጠርን ችሏል፡፡ ስልጣን ሲጥመው የቀረበት ህወሃት ታዲያ እሱ የማይዘውራት ኢትዮጵያ በሰላም ውላ ማደሯን የሚወድ አይመስልም፡፡ በስልጣን ዘመኑ “እኔ ከሌለሁ ሃገር ይፈርሳል” እያለ ሲያስፈራራ ስለኖረ እሱ በሌለበት ሃገር ሰላም ውላ ማደር እንደማትችል ማስመስከር ይፈልጋል፡፡ህዝብ ለውጡን ለመደገፍ ነቅሎ በወጣበት የድጋፍ ሰልፍ ላይ ቦምብ በመወርወር፣በሃገሪቱ አራቱም አቅጣጫ የሚከሰቱ ብጥብጦችን በመቆስቆስ፣እንደ ኦነግ ያለውን ወዳጅ ጠላት የማይለይን የፖለቲካ ቡድን አይዞህ እያለ በማበጣበጥ ይጠረጠራል -ስልጣን ወዳዱ ህወሃት፡፡

ሳይፈልግ ብቻ ሳይሆን ሳያስብ የለውጥ ማዕበል ያጣለመው ህወሃት ለውጡ ይዞት የመጣውን አመራር ለመቀበል እንደተቸገረ ያስታውቅበታል፡፡አሁን የለውጥ ሃይል ሆኖ ስልጣን የተቆናጡት  አካላት(በዋናነት ኦዴፓ እና አዴፓ) ቀድሞ የህወሃት ታማኝ ታዛዥ አገልጋዮቹ የነበሩ መሆናቸው ህወሃት ለራሱ ከሚሰጠው የተጋነነ እና የተሳሳተ ግምት ጋር ሲደመር ያፈጠጠውን እውነት ለመቀበል እንዲቸገር ሳያደርገው አልቀረም፡፡

ህወሃት ሊወድቅ ዘመም ዘመም ሲል ወደ ጀርመን ተጉዘው የህወሃት ደጋፊዎችን ያነጋገሩት አቶ ጌታቸው ረዳ “ህወሃት በሌላ ይታዘዝ ማለት ነውር ነው” ሲሉ የተናገሩት ንግግር ህወሃቶች ንዑስነታቸውን በማይመጠን ሁኔታ ለራሳቸው የሰጡትን ትልቅ ግምት አመላካች ነው፡፡እንዲህ ባለ አለቅጥ በተጋነነ የትልቅነት ስነ-ልቦና ውስጥ የቆየው ህወሃት በራሱ አገልጋዮች ተባርሮ መቀሌ መግባቱ ሊቀበለው የማይፈልገው ሃቅ ነው፡፡ሃቅን መቀበል ባለመቻሉ ሳቢያ በስነ-ልቦና ቀውስ ውስጥ ያለው ህወሃት የራሱን ቀውስ ሃገራዊ ቀውስ ለማስመሰል ታጥቆ እየሰራ ነው፡፡በዚህ ምክንያት በሃገራችን የታየውን የለውጥ ጭላንጭል በማጨለሙ በኩል ህወሃት ቀዳሚው ስጋት ሳይሆን አይቀርም፡፡

ህወሃት የለውጡ ስጋት መሆኑን የሚያስመሰክርበት አጋጣሚ ብዙ ነው፡፡የመጀመሪያው እና ዋነኛው በወንበሩ ላይ የተቀመጠውን የለውጥ አመራር እንደመንግስት ለመቀበል መቸገር ነው፡፡ይህ ዝንባሌ ከሚገለፅባቸው ሃቆች አንዱ የዶ/ር አብይ አስተዳደር በወንጀል የሚፈልጋቸውን ግለሰቦች ትግራይ ሰብስቦ ማስቀመጡ ነው፡፡ጌታቸው አሰፋን የመሰለ ተጠርጣሪ ወንጀለኛ በጉያው የያዘው ህወሃት “ጀነራል ክንፈ ዳኘውን ይዤ ለማእከላዊው መንግስት የሰጠሁት እኔ ነኝ” ሲልም ይደመጣል፡፡ ጀነራል ክንፈ ዳኘው በተያዙ ሰሞን ወንጀለኞችን ለመያዝ የትግራይ ክልላዊ መንግሰስት ከማዕከላዊው መንግስት ጋር ተባብሮ እንደሚሰራ የክልሉ መሪ ዶ/ር ደብረፅዮን ተናግርው ነበር፡፡ ይህን ብለው አፍታም ሳይቆዩ ደግሞ “ወንጀለኞችን ተጠያቂ የሚያደርገው የመንግት አካሄድ የትግራይን ህዝብ ለማንበርከክ ያለመ ነው” ሲሉ ነገሩን ሁሉ እግር በራስ አድርገውት ቁጭ አሉ፡፡ይህ አደገኛ አስተሳሰብ የሚመሩት ክልል ህዝብም የሚጋራው እንደሆነ በተግባር ለማሳየት ሰላማዊ ሰልፍ በማታውቀው ትግራይ ክልል ሰው በቤቱ የቀረ የማይመስልበት ሰልፍ አሰለፉ፡፡

ህግ የሚፈልጋቸውን ተጠርጣሪ ወንጀለኞች የደበቀ ክልል ህገ-መንግስት ይከበር ሲል የዋለበት ሰልፍ የትግራይ ክልል መንግስት ለዶ/ር አብይ አስተዳደር ለመታዘዝ ዝግጁ አለመሆኑን ያስመሰከረበት ነው፡፡ ይህን በመሰለው ለተጠረጠረ ወንጀለኛ ጥብቅና የመቆም ሰልፍ ያሁሉ የትግራይ ህዝብ መገኘቱ ህወሃት እና የትግራይ ህዝብ በጣም የተራራቁ ናቸው ብሎ የሚያስበውን ከትግራይ ውጭ ያለ ሌላው ኢትዮጵያዊ በከፍተኛ ግርምት ውስጥ የከተተ ነበር፡፡

በሰልፉ ሰዓት ከተደረገው የዶ/ር ደብረፅዮን ንግግር በተጨማሪ እንደ አቶ አስመላሽ ገ/ስላሴ፣አቶ ስብሃት ነጋ ያሉ የህወሃት አባላትም በትግራይ ቲቪ ብቅ  እያሉ የሚናገሩት ንግግር ኢትዮጵያ ከህወሃት ውጭ በሌላ መተዳደሯ እንደማይዋጥላቸው የሚያሳብቅ ነው፡፡አልዋጥ ያላቸው ሃቅ ደግሞ ህዝብን አግተልትሎ ሰልፍ ከማስወጣት አልፎ በመላ ሃገሪቱ የሚደረጉ ብጥብጦችን እስከ ማጋፈር የደረሰ ሚና እየተጫወተ እንደሆነ ከመንግስት በኩል በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ እየተገለፀ ነው፡፡

የትግራይ ክልላዊ መንግስት ለፌደራሉ መንግስት አልታዘዝም ከማለት አልፎ ራሱን እንደ ሉዓላዊ ግዛት በማሰብ በህገመንግስቱ ያልተፈቀደለትን አካሄድ እንደ መብት በመቁጠር ለኤርትራ መንግስት ደብዳቤዎችን በመፃፍ ግንኙነት ለማድረግ ሲሞክር ታይቷል፡፡ የሃገር መከላከያ ሰራዊት በፌደራል መንግስቱ ታዞ ከዛላምበሳ በሚነሳበት ወቅት ያካባቢው ነዋሪ ያለመብቱ ገብቶ ለማዘዝ ሞክሯል፡፡ የክልሉ መንግስት በማዕከላዊ መንግስት ትዕዛዝ ለስራ ጉዳይ ወደ ትግራይ የሚገቡ ወታደራዊ መኮንኖችን እና ተሸከርካሪዎቻቸውን አግቶ ለወራት በትግራይ አስቀምጧል፡፡ዶ/ር ደብረፅዮንን፣አቶ አስመላሽ ወ/ስላሴን፣አቶ ጌታቸው ረዳን፣አቶ አባይ ፀሃይየን ጨምሮ አብዛኞቹ የህወሃት አባል የፓርላማ ተመራጮች ሌላው ቀርቶ ዶ/ር አብይ ፓርላማ በሚገኙባቸው ቀናት እንኳን የፓርላማ ወንበራቸው ላይ አይታዩም፡፡

በኢትዮጵያ የፖለቲካ ሁኔታ ፓርላማው ከፍተኛው የስልጣን ባለቤት ነው፡፡የፓርላማ አባላት የተባሉ ሰዎች በመርህ ደረጃ ይህን ከፍተኛ ስልጣን የተሸከሙ ግለሰቦች ናቸው፡፡ስልጣን ደግሞ ሃላፊነት እና ተጠያቂነት ያለው ነገር ነው፡፡ የፓርላማ አባልነትን የመሰለ ክብር ያለው ሃላፊነት የተሸከሙ ሰዎች ከኔ ቢጤው ተራ ህዝብ ላቅ ያለ ህግ የማክበር ስብዕና ሊኖራቸው ግድ ነው፡፡በእኛ ሃገር በተለይ በአሁኑ ወቅት በአንዳንድ የፓርላማ አባላት ላይ  እየታየ ያለው ፈለግ ግን ህግ አክባሪነትን የሚያንፀባርቅ አይደለም፡፡ የህዝብ ድምፅ ይሆናሉ ተብለው በክቡሩ የፓርላማ ወንበር የተሰየሙ አባላት አዘውትረው በፓርላማ ስፍራቸው ሲገኙ አይታይም፡፡

ይህ ነገር በህወሃት ባለስልጣናት በተለይ ባስ ይላል፡፡ ከላይ በስም የተጠቀሱት የህወሃት ባለስልጣናት የዶ/ር አብይን ወደ ስልጣን መምጣት ተከትሎ በፓርላማ አዘውተረው ሲገኙ አይታይም፡፡ በተመሳሳይ የቀድሞው ጠ/ሚ ባለቤት ወ/ሮ አዜብ ባላቸው አቶ መለስ ካረፉ ጀምሮ ወደ ፓርላማ ትውር ብለው አያውቁም፡፡ይብስ የሚገርመው ደግሞ ህግ-ይከበር ብለው ሰልፍ የሚወጡት/የሚያስወጡት እነሱው መሆናቸው ነው፡፡ከዚህ የምንረዳው ለነዚህ የህወሃት ባለስልጣናት ፓርላ የሚያስቀምጣቸው፣ሃላፊነቱ የሚጥማቸው፣ህግ አክባሪ ከእኔ በላይ ላሳር የሚያስብላቸው ሁሉ የተቆራኛቸው የስልጣን ጥም እንጅ ሌላ እንዳልሆነ ነው፡፡ባይሆን ኖሮ የአዲስ አበባውን ስልጣን ተነጥቀው ወደ መቀሌ በኮበለሉ ማግስት ስለ ህግ አክባሪነታቸው ሃያ ሰባት አመት ሙሉ ሲመፃደቁ መኖራቸውን ረስተው የፓርላማ ወንበራቸው ላይ እንኳን ያለመገኘት ተራ አመፀኛነት ውስጥ አይገቡም ነበር፡፡

እነዚህ ባለስልጣናት ፓርላማ አለመገኘታቸውን አስመልክቶ ሃይ የሚላቸው አካል የሌለ መሆኑ ደግሞ ኢህአዴግ መሪ በሆነበት መንግስት ህግ ምን ያህል መቀለጃ እንደሆነ ያሳያል፡፡መቼም የፓርላማ አባላት ስነ-ምግባር ከፓርላማ ስንት ቀን መቅረት እንደሚያስቀጣ ሳያስቀምጥ አይቀርም፡፡ፓርላማ ቀርቶ አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት አንድ ተማሪ ምን ያህሉን የትምህርት ቀን በክፍል ውስጥ መገኘት እንዳለበት ይደነግጋል፡፡ራሳቸውን እንደ ህግ አክባሪ በመቁጠር አትዝረፉ ያላቸውን ሁሉ በህገ-ወጥነት እየከሰሱ የሞት ፍርድ ሲፈርዱ የነበሩ ግብዝ የህወሃት ባለስልጣናትም ከፓርላማ መቅረት ህጋዊ እንዳልሆነ አያጡትም፡፡ከፓርላማው የሚያስቀራቸው ጉዳይ ሌላ ነው-የአዲስ አበባውን ወንበራቸውን የማጣት እብድ የሚያደርግ ቁጭት፡፡

ሕወሃት ተበድሏል?

ሳያስቡት ከአዲስ አበባ ተባረው መቀሌ የከተሙት አዛውንት የህወሃት ባለስልጣናት ቁጭታቸውን ተንፈስ ሚያደርግላቸው እጃቸው ላይ የቀረ ነገር ቢኖር ስልጣናቸውን ለቀማቸው አካል ባለመታዘዝ ንቀታቸውን ማሳየት፣የወንበር ነጣቂያቸውን ሰላም ከሚያደፈርስ ጋር ሁሉ ማህበር መጠጣት ነው፡፡ከኦነግ ጋር ማዕድ ያስቆረሳቸው ይሄው ነው፡፡ ኦነግ በበኩሉ በኦዴፓ በሚመራው አዲሱ የለውጥ አመራር ላይ ቅሬታ አለበት፡፡

የዳኦድ ኢብሳ ኦነግ ዛሬ በኦዴፓ የኦሮሚያ ፀጥታ እና ደህንነት ሃላፊ ተደርገው የሾሙትን ጀነራል ከማል ገልቹን በኤርትራ በረሃ ደማቸውን ሊያፈስ አጥብቆ ይፈልጋቸው የነበረ ደመኛው ናቸው፡፡በዚህ ላይ ለውጡን የሚመራው ኦዴፓ “በታሪክ አማራ ኦሮሞን ሲበድል ኖሯል” የሚለውን የዳኦድን ኦነግ ፓርቲ ፕሮግራም የማዕዘን ድንጋይ አናግቶበት የሚያላዝንበት ሙሾ አሳጥቶታል፡፡በኦዴፓ አዲስ እይታ ሳቢያ የአማራ እና ኦሮሞ የጠላትነት ታሪክ ግርግዳ መፍረስ ምናልባትም ከኦነግ በላይ ህወሃትን እብድ በሚያደርግ የፖለቲካ ኪሳራ ላይ የጣለው ነው፡፡የአብይ/ለማ/ደመቀ/ገዱ ቡድን በህወሃት ላይ ያስመዘገበው አብረቅራቂ ስኬት ጅማሬም ፍፃሜም ይሄው ስልት ነው፡፡ይህ የለውጡ አመራር ስኬት ደግሞ የዳኦድን ኦነግ እና ህወሃትን እኩል ያከሰረ ስልት ስለሆነ ነው ሁለቱ ከሳሪዎች ግንባር መፍጠራቸው፡፡ በተመሳሳይ የጀነራል ከማል ገልቹ የኦሮሚያ ፀጥታ እና ደህንነት ሃላፊ መደረግ የዳኦድን ኦነግ እንዳናደደ ሁሉ የጀነራል አሳምነው ፅጌ የአማራ ክልል የፀጥታ እና ደህንነት ሃላፊ መሆን ደግሞ ህወሃትን ብግን የሚያደርግ የእግር እሳቷ ነው፡፡

ሌላው ህወሃት ተከፋሁበት የሚለው ነገር ሃገር ቆማ እንዳትሄድ አድርጎ ሲዘርፍ የኖረውን ሜቴክን ሲያጋፍሩ የኖሩት ጀነራል ክንፈ ዳኜው ሲያዙ በሃገሪቱ ቴሌቭዥን ቀጥታ መተላፉ፣እጃቸው ላይ ካቴና ገብቶ መታየቱ፣ሰውየው ይመሩት የነበረውን ሜቴክን ሁለንተናዊ ሌብነት የሚያሳይ ዲክመንተሪ ፊልም መሰራቱ ነው፡፡ክንፈ ዳኘው ሊያመልጡ ሲሉ የተያዙበት ሁኔታ ከቦታው በቀጥታ መተለላለፉም ሆነ ሰውየው ሲያዙ እጃቸው ውስጥ ካቴና መግባቱ ምንም ነውር ያለበት ነገር አይደለም፡፡ ይልቅስ ማንም ሰው ከህግ ስለማያመልጥ የፍርድቤት ጥሪ ሲደርሰው አክብሮ ህግን መጋፈጥ እንዳለበት፣ መሸሽ እንደማያዋጣ ትምህርት ይሰጣል፡፡የጀነራል ክንፈ ጉዳይ በፍርድ ቤት ተይዞ ሳለ ጉዳዩን አስመልክቶ ዶክመንተሪ ፊልም መስራቱ ይልቅ ጥፋት ነው፡፡ ኢህአዴግ ይህን አባዜውን ሊያቆም ይገባዋል፡፡

በተረፈ ተጠርጣሪ ወንጀለኛው እጅ ላይ ለምን ካቴና ገባ የሚለው ነገር ከህወሃት ሲመጣ የሚያስመሰክረው የህወሃትን ድልብ ዘረኝነት ነው፡፡ምክንያቱም ይህን ወንጀል አድርጎ የሚያወራው ህወሃት ራሱ ክስ ፈብርኮ በከሰሳቸው መናኝ መነኮሳት ሰላላ እጅ ውስጥ ካቴና አስገብቶ፣ እንደ በግ አቆራኝቶ አስሮ ሲያንገላታ የኖረ፣እነ ኡስታዝ አቡበክርን፣እነ አንዱአለም አራጌን፣እነ ዶ/ር መረራ ጉዲናን በካቴና ጠፍንጎ አስሮ በቴሌቭዥን ሲያሳይ የነበረ ግፈኛ መሆኑ ነው፡፡ አሁን የክንፈ ዳኘው ልዩ ሆኖ የታየው ክንፈ ዳኘው “ወርቅ ነው” እያለ ከሚያወራለት ዘር የተገኙ የወንዙ ሰው ስለሆኑ ብቻ ነው፡፡ የሚያሳዝነው ህወሃት ይሄ እበልጣለሁ ባይነቱ ከዙፋኑ ባፍጢሙ እንደደፋው እስከ ዛሬ እንኳን አለመገንዘቡ ነው፡፡

ሌላው የህወሃት ትልቅ በደል እንደደረሰበት አድርጎ የሚያቀርበው ነገር ፓርቲው  ሲያጋፍረው በኖረው የደህንነት መስሪያቤት አዛዥነት በሰው ልጆች ላይ ሲደረግ የኖረው አረመኔያዊ የሰብዐዊ መብት ጥሰት በሃገሪቱ ቴሌቭዥን መጋለጡ፣ ሲጋለጥ ደግሞ ተጎጅዎቹ “የገረፉን ትግርኛ የሚናገሩ ሰዎች ናቸው” ማለታቸውን ነው፡፡ይህን የሚለው ህወሃት ሃገሪቱን በሚዘውርበት ዘመን የህወሃቱ መለስ ዜናዊ በፓርላማ ተገኝተው የካቢኔ ሹመት ሲያፀድቁ ከእጩዎቹ ስም ቀጥለው የሚጠሩት ዘራቸውን እንደነበር ማንም አያጣውም፡፡ህወሃት ባዋቀራት ኢትዮጵያ ለመሾም ለመሻር፣ለመግረፍ ለመገረፍ፣ነግዶ ለማትረፍ ለመክሰር፣ለመውጣት ለመግባት ሁሉ ዘር ሳይጠራ አይሆንም፡፡ ስዚህ  የገራፊ ዘር ሲጠራ ሰማይ እና ምድር ቦታ የተቀያየሩ ማስመሰሉ ቅን ነገር አይደለም፡፡ የገራፊ እና የተገራፊ ድልድል ለማድረግ ዘር መስፈርት መሆኑም የአደባባይ ሚስጥር ነው፡፡ ገራፊ ለመሆን ወንበር ላይ የተቀመጠውን ባለጊዜ የልብ የሚያደርስ ዘር ባይፈለግ ኖሮ ገራፊው እና አሳሪው ሁሉ ከአንድ ዘር በልሆነ ነበር፡፡በአጠቃላይ ዘር ሳይጠራ ምንም የማይደረግበት ሃገር በራስ እጅ ካበጃጁ በኋላ ለምን የገራፊ ዘር ተጠረራ ብሎ ተበደልኩ ማለት ትርጉም የለውም፡፡

የአማራ ክልል እና የራያ ወጣቶች ወደ ትግራይ የሚሄደውን መንገድ ሲዘጉብን የዶ/ር አብይ መንግስት ዝም ማለቱም አስከፍቶናል ባዮች ናቸው ህወሃታዊያኑ፡፡መንገድ መዘጋቱን ብቻ ሳይሆን ለምን ተዘጋ ብሎ መጠየቅም ያስፈልጋል፡፡የራያ ህዝብ መንገድ የዘጋው ማንነቴ ትግሬ አይደለም በማለቱ ሳቢያ የትግራይ ልዩ ሃይል በጥይት ስለቆላው ነው፡፡በአማራ ክልል በኩል ያለውን መንገድም እንዲሁ የአማራ ህዝብ በህወሃት ተዘቅዝቆ ሲገረፍ የኖረ በመሆኑ በመሰለው መንገድ ቅሬታውን ማሳየቱ ነው፡፡

በፌሮ ሲገረፍ የኖረ፣በማንነት ጥያቄው ላይ ሲሾፍበት የኖረ ህዝብ ለተወሰነ ቀን መንገድ መዝጋቱ እሪ ሊያስብል አይገባም፡፡ የሚያዋጣው ስህተትን አምኖ ለበደል ይቅርታ መጠየቅ እንጅ ስገርፍ የኖርኩት ህዝብ ዘንባባ ያንጥፍልኝ የሚል ትዕቢት አይደለም፡፡ በዚህ ላይ የቆየውን ያህል ቆይቶም መንገዱን ያስከፈተው የዶ/ር አብይ መንግስት መሆኑ መረሳት የለበትም፡፡ የዶ/ር አብይ መንግስትም ቢሆን ህዝብ ቅሬታውን ማቅረብ ያለበት መንገድ በመዝጋት እንዳልሆነ ህዝብን ቀርቦ እስኪያስረዳ ቀናት እንደሚያልፉ መገንዘብ ከባድ ነገር አይደለም፡፡አብይ መንገዱ የተዘጋ የዕለቱ ዕለት ከዙፋኑ ወርዶ ሲገሰግስ አድሮ ለምን በማግስቱ አላስከፈተልንም የሚለውም እበልጣለሁ ባይነትን የተሸከመ ትዕቢት ያለበት ክርክር ስሆነ የሚያስኬድ ነገር አይደለም፡፡

ከሁሉም በላይ ህወሃት መንገድ ተዘጋብኝ ብሎ በሚጮህበት ወቅት ደቡብ ኢትዮጵያ ላይ እሪ የማይሉ ግን ለወራት መንገድ ተዘግቶባቸው ያሉ ወገኖች ነበሩ፤ወለጋ ላይ በጥይት የሚቆሉ ሰዎች ነበሩ፡፡ወቅቱ የሽግግር እንደመሆኑ፣ህወሃት ደግሞ ደህና በመስራት የማይታወቅ ፓርቲ እንደመሆኑ ጥፋቱን አምኖ ይቅርታ ባልጠየቀበት ሁኔታም ሁልቀን ፋሲካ መጠበቅ የለበትም፡፡ህወሃት ራሱ በሰጣት የቤት ስራ ምክንያት እየታመሰች ባለች ሃገር ለምን የኔሰፈር ብቻውን በቸር ውሎ አላደረም ማለት፣ይህንንም አምርሮ ማራገብ ክፉ ራስ ወዳድነት ነው፡፡

በሙስና እና በሰብዐዊ መብት ጥሰት የተጠየቁ አመራሮች ሁሉ ህወሃቶች ብቻ ናቸው፤ይህ የሆነው ደግሞ የትግራይን ህዝብ ለማንበርከክ ነው የሚለው ሌላው ህወሃቶች ተለይተን ተጠቃን የሚሉበት ነገር ነው፡፡ ለዚህ ነገር የመጀመሪያው ክርክር በወንጀል መጥሪያ የተቆረጠባቸው ተጠርጣሪ ወንጀለኞች ህወሃቶች ብቻ አይደሉም፡፡ህወሃቶች ብቻ የሆኑት የፍርድቤት መጥሪያ ተቆርጦባቸው ሳለ ለህግ አንታዘዝም ብለው በትውልድ ቦታቸው የከተሙት ተጠርጣሪ ወንጀለኞች ናቸው፡፡ ለተጠርጣሪ ወንጀለኛ የወንዙ ልጆች ዘር ቆጥሮ መጠለያ እየሰጠ ያለውም የትግራይ ክልላዊ መንግት ብቻ ነው፡፡ እነ ያሬድ ዘሪሁን፣ተስፋየ ኡርጊ፣ጠና ቁርንዲ ወዘተ ትግሬዎች ያልሆኑ፣የክልላቸው መንግስትም ዘር ቆጥሮ ያልደበቃቸው ሰዎች ናቸው፡፡ በተረፈ ወደፊትም በተጠያቂነቱ ዝርዝር  የህወሃት ሰዎች በርከት ብለው ሊታዩ ይችላሉ፡፡ይህ ህወሃት ከመባረሩ በፊት መስርቶት የነበረው ስርዓት የወንዝ ልጆች ተጠራርተው፣ፍትሃዊ ባልሆነ ሁኔታ የሃገሪቱን ሁለመና የመዘወራቸው ነፀብራቅ እንጅ እንደሚያወሩት ትግራይን የማጥቃት ሃራራ ያለበት መንግስት ስለመጣ አይደለም፡፡ የሃገራችን መንግስት ህወሃትን የማንበርከክ ጥማት አለው ቢባል እንኳን ልዕለ ሃያሏ አሜሪካ ጌታቸው አሰፋን የምትፈልገው ትግራይ ተንበርክካ ለማየት ካላት ክፉ ምኞት ሊሆን አይችልም፡፡ ማገናዘብ ደግ ነው!

ህወሃት እንዴት አደብ ይግዛ?

ወንጀለኛ ሰብስቦ የያዘው፣የፌደራሉን መንግስቱን በግልፅ ሃገር ማስተዳደር የማይችል ነው የሚለው የትግራይ ክልልን የሚመራው የህወሃት አዛውንቶች ስብስብ በሃገር ላይ ሌላ ሃገር መስርቶ የመኖሩ ነገር ሊያበቃ ይገባል፤በክልሉ የከተሙ ተጠርጣሪ ወንጀለኞችም ከህግ በላይ አለመሆናቸው ግልፅ ሊሆን ይገባል፡፡ካልሆነ ኢትዮጵያ የህግ የበላይነትን የሚያረጋግጥ ለውጥ ውስጥ ነኝ ብላ መናገር አትችልም፡፡ትዕግስት የህግ የበላይነትን ተፈታትኖ፣አለቃ እና ምንዝር የማይታወቅበት ስድ ፖለቲካ እስኪያመጣ ድረስ ልቅ መሆን የለበትም፡፡

የትግራይ ክልል በኢትዮጵያ ፌደራላዊ መንግስት ስር እንደመሆኑ መጠን በክልሉ ያሉ ተጠርጣሪ ወንጀለኞችን እንዲሰጥ መለመን ሳይሆን መታዘዝ ነው ያለበት፡፡ለወራት ወንጀለኛን ደብቆ ያስቀመጠው የትግራይ ክልል መንግስት ውንጀል ሰርቷልና ከደበቃቸው ወንጀለኞች እኩል መጠየቅ አለበት፡፡ ዛሬ የተናገሩትን ነገ የማይደግሙት የክልሉ ፕሬዚደንት ዶ/ር ደብረፅዮን በተለይ በግምባር ቀደምነት መጠየቅ አለባቸው፡፡ይህን ለማድረግ እንደ መንግስትም እንደፓርቲም እርምጃዎችን መውሰድ ይቻላል፡፡

እንደ መንግስት የትግራይ ክልል መንግስት ተጠርጣሪ ወንጀለኞቹን ለፌደራሉ መንግስት የሚያስረክቡበት የጊዜ ገደብ ማስቀመጥ የመጀመሪያው እርምጃ ሊሆን ይችላል፡፡ በጊዜ ገደቡ የማያቀርቡ ከሆነ በሚኒስትሮች ምክርቤት አስወስኖ የዶ/ር ደብረፀዮንን ያለመከሰስ መብት ለማንሳት በፓርላማ ማስወሰን፡፡ወንጀለኛ የደበቀ ወንጀለኛ ነውና ደብረፅዮንም ከተፈላጊ ወንጀለኖች ዝርዝር  ውስጥ መግባት አለባቸው፡፡ክልሉ ደግሞ በታዳኝ ወንጀለኛ መመራት ስለሌለበት የፌደራል መንግስቱ በደብረፅዮን ለሚመራው የክልሉ መንግስት እውቅና መንፈግ አለበት፡፡እንደ መንግስት ይህን ካደረጉ በኋላ ኢህአዴግ እንደ ፓርቲ ተሰብስቦ  ህገ-ደንቡን በተከተለ ሁኔታ በህወሃት ላይ ቅጣት መጣል አለበት፡፡ይህ ሁሉ ሆኖ ካልሆነ መንግስት ለክልሉ የሚሰጠውን የበጀት ድጎማ እስከ ማቆም የሚሄድ እርምጃ ሊወስድ ይችላል፡፡

ዶ/ር አብይ ለኢትዮጵያ አንድነት ካሰበ የሸዋ ሁኔታ ሊያጤነው ይገባል – ተስፋዬ መኮንን

በሕዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይና በኦሮሞ ነጻነት ግንባር መሪዎች ፊታውራሪነት የተዘጋጀውና የፀደቀው የሽግግር ቻርተርም ሆነ አሁን በሥራ ላይ ያለው ሕገ መንግሥት ተቀዳሚ ዓላማ፣ በ1960ዎቹ ሲቀነቀን የነበረውን ታሪካዊ መሠረት የሌለው የብሔር ብሔረሰብ ትርክት መሠረት በማድረግ፣ ጨቋኝ ተብሎ የተፈረጀውን አማራ ማሳነስ ነው፡፡ የሕወሓትና ኦነግ መሪዎችና ሌሎች የኢትዮጵያን የአገረ መንግሥት ግንባታ ታሪክ በቅጡ ያልመረመሩ ኀይሎች እንደያወሩለት የዚህ ሕገ መንግሥት ዋና ዓላማ የሕዝቦችን እኩልነት ማረጋገጥና ዲሞክራሲያዊ አንድነትን አይደለም፤ አማራውን በሕዝብ ቁጥር (ዲሞግራፊ) እና በግዛት (ጆግራፊ) ማሳነስ ነው፡፡

ባለፉት ሃያ ሰባት ዓመታት የታየው እውነታ እንዳረጋገጠው ይህ በመሠረተ-ቢስ ትርክት ላይ የተመሠረተ ሕገ መንግሥት በኢትዮጵያ ነገዶች መካከል እጅግ አደገኛ መጠራጠርና ግጭት ፈጥሯል፤ ሕዝብ በነጻነት መክሮና ዘክሮ ያፀደቀው ሕገ መንግሥት እስከሌለ ድረስ አሁን በተያዘው መንገድ ከቀጠልን አገራችን ወደከፋ መከራና የእርስ በርስ ጦርነት ልትገባ የምትችልበት ዕድልም በጣም ሰፊ ነው፡፡ ሦስት ዐሥርት ለሚጠጉ ዓመታት እንዳነው ከዚህ ሕገ መንግሥት ያተረፍነው የኢትዮጵያዊያንን መፈናቀልና መሳደድ ነው፤ የምንታዘበው የማያባራ ግጭት ነው፡፡

ይህ ሕገ መንግሥት በሥራ ላይ እስካለ ድረስ የመሬት ይገባኛል ጥያቄ ይቀጥላል፡፡ በመሬት ይገባኛል ምክንያት እየተከሰተ ያለው የዜጎች ስደትና ሞት አይቆምም፤ እንዲያውም በግልጽ እንደሚታየው እየጨመረ ይሄዳል፡፡ ዘላቂው መፍትሔ በውሸት ትርክትና በቋንቋ ላይ የተመሠረተውን ግጭት ፈልፋይ አወቃቀር ከሥረ መሠረቱ መቀየር ነው፡፡ ከዚያ መለስ ያለው እርምጃ ሁሉ ጊዜያዊ ማስታገሻ ካልሆነ በስተቀር ሀገርና ሕዝብ በዘላቂነት የሚጠቀሙበት መፍትሔ አይደለም፡፡

እንደሚታወቀው መቶ በመቶ በኢሕአዴግና አጋሮቹ የተያዘው የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በቅርቡ የማንነትና አስተዳደራዊ ኮሚሽንን በአዋጅ አቋቁሟል፡፡ ኮሚሽኑ በየአካባቢው በማንነትና ወሰን ጉዳዮች የሚነሱ ጥያቄዎችን እያጠና የመፍትሔ ምክረ-ሐሳብ የሚያቀርባና ከሚመለከታቸው መንግሥታዊ አካላት ጋር በመሆን የሚያስፈፅም ነው ተብሏል፡፡ በእኔ አስተያየት በተሳሳተ ትርክት በቋንቋ ላይ የተመሠረተው ፌደራላዊ ሥርዓት ምክንያት የሚፈጠሩ ችግሮች በዚህ ኮሚሽን አማካይነት ሊፈቱ ባይችሉም፣ ዘላቂ መፍትሔዎችን በመጠቆም ረገድ የራሱ አስተዋጽዖ ይኖረዋል፡፡

ከሁሉ አስቀድሞ፣ ይህ ኮሚሽን ሕዝበ-ውሳኔ የሚያስፈልጋቸውንና ሕዝበ-ውሳኔ ሳያስፈልግ መታጠፍ ያለባቸውን አካባቢዎች በግልጽ ለይቶ ማስቀመጥ ይኖርበታል፡፡ ለምሳሌ ያህል የሕዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ መሪዎች የወልቃይት ጠገዴን መሬት ነባሩን ሕዝብ በመመንጠርና የራሳቸውን ታጋይና የቀን ሠራተኞች እንዳሰፈሩበት በግልጽ ይታወቃል፡፡ ሁሉም ኢትዮጵያዊ ሊገነዘበው የሚገባ ሐቅ አለ፤ ወልቃይት ጠገዴ ላይ ከየትኛውም የአገራችን አካባቢ በከፋ መልኩ በመንግሥት የተቀነባበረ ዘር መንጠራ ተካሂዷል፡፡ ነባሩ ሕዝብ ተመንጥሯል፡፡ ለዚህ አስከፊ ወንጀል ኀላፊነት የሚወስዱት ደግሞ ከሕወሓት የለቀቁትም ይሁኑ አሁንም ድርጅቱን የሚመሩት ግፈኛ የድርጅቱ መሪዎች፣ እንዲሁም የእነሱን ጉዳይ ሲያስፈፅሙ የነበሩት እንደ አዲሱ ለገሰና በረከት ስምኦን ያሉ የብአዴን መሪዎች ናቸው፡፡ ስለሆነም ይህ ኮሚሽን ወልቃይት ጠገዴ ላይ የተከሰተውን ዘግናኝ ወንጀል በሚገባ መርምሮ ይህን ወንጀል የፈፀሙና ያስፈፀሙ አካላት ተጠያቂ የሚሆኑበትን መንገድ ማመቻቸት ይገባዋል፡፡ በአገራችን በየትኛውም አካባቢ፣ በየትኛውም ሕዝብ ላይ ግፍ ሊፈፀም አይገባም የሚል እምነት ያለው የመንግሥት ባለሥልጣን፣ የተቃዋሚ ፓርቲ መሪ፣ ምሁር፣ የሃይማኖት አባትና የአገር ሽማግሌ ሁሉ ወልቃይት ጠገዴ ላይ በሕወሓት መሪዎች ፊታውራሪነት የተፈፀመውን ኢሰብአዊ ድርጊትና የሕዝብ ምንጠራ በማያሻማ ቃል ማውገዝ ይጠበቅበታል፡፡

በሌላ በኩል ከወንጀለኞች በቀር ሁሉም ኢትዮጵያዊ ወልቃይት ጠገዴ የጎንደር/አማራ ታሪካዊ ግዛት መሆኑን ጠንቅቆ ስለሚያውቀውና ሐቁም እሱ ስለሆነ፣ ያለምንም ቅድመ ሁኔታ ወደ ነባር ማንነቱ እንዲመለስ ያስፈልጋል፡፡ ወልቃይት ጠገዴ ሳይመለስ በትግራይና በአማራ ሕዝቦች መካከል ዘላቂ ሰላም ይፈጠራል ማለት ዘበት ነው፡፡ ወደ ቀልባቸው ከተመለሱ ይህን ሐቅ የሕወሓት መሪዎችም ሊስቱት አይችሉም፡፡

በተመሳሳይ መልኩ አማራውን በመሬትም በሕዝብ ቁጥርም ለማሳነስ በተቀየሰው በሕገ መንግሥት በተደገፈ እርምጃ ምክንያት የተወሰዱት ራያና መተከልም ወደ ነባር ይዞታቸው መመለስ ይገባቸዋል፡፡ ራያና መተከል ላይ ሕዝበ-ውሳኔ ብሎ ነገር ቀልድ ነው፡፡ ስለ ሕዝበ ውሳኔ መወራት ያለበት አናሳውን መብት ለማስከበር ሲባል ብዙሃኑ በርስቱ በአስከፊ ጭቆና ውስጥ እንዲገባ ስለተደረገበት ኬሚሴ ነው፡፡ የነገዶችን በቋንቋቸው የመጠቀም መበት አስከብራለሁ የሚለው ሕወሓትና ኦነግ ሥርዓት ለአማሮች ሲሆን አይሠራም፡፡ ኬሚሴ ላይ ያለውን እጅግ አሳዛኝና በምንም ዓይነት መልኩ ተቀባይነት የሌለው ሁኔታ መመልከት በቂ ነው፡፡ ስለሆነም የተቋቋመው ኮሚሽን ኬሚሴ ላይ ሕዝበ-ውሳኔ የሚደረግበትን መንገድ ማመቻቸት ይጠበቅበታል፡፡

ሸዋ እና ኢትዮጵያ
****
ባዕዳን የኢትዮጵያ ጠላቶችም፣ የኢትዮጵያ የትንሽነት ኀይሎችም ሸዋን በሚመለከት የሚጋሩት ነገር አለ፡፡ ሁሉም ሸዋን በከፍተኛ ጥርጣሬና ጥላቻ ነው የሚያዩት፡፡ ሁሉም ሰንድ አዘጋጅተው ዘምተውበታል፡፡ ስለ “አንኮበርና አንጎለላ ሥነ-ልቦና” ብዙ ጽፈዋል፤ ሸዋ ስለሚዳከምበት ሁኔታ የተቀናጀ ዘመቻ አድርገዋል፡፡ አሁንም አልቆመም፡፡
የዚህ ሁሉ ውርጅብኝ ምክንያቱ በሚገባ ይታወቃል፤ ሸዋ የመካከለኛውና የዘመናዊቷ ኢትዮጵያ እምበርት ስለሆነች ነው፡፡ የዘመናዊት ኢትዮጵያ አርክቴክቶች የዚህ አካባቢ መሪዎች ስለሆኑ ነው፡፡ በእርግጥ ምክንያቱ ይህ ብቻ አይደለም፤ ከዚህም በእጅጉ ይሰፋል፡፡ ሸዋ አማራው፣ የጉራጌው፣ የኦሮሞው፣ የሃድያው፣ የከምባታው፣ የየሙና የሌላውም ነገድ ውሕድና ኅብር ስለሆነች ትንሿ ኢትዮጵያ ናት፡፡ በዚህም ምክንያት ኢትዮጵያን ማሳነስና ማዳከም የሚፈልግ ማንኛውም ኀይል ሸዋን ማሳነስና ማዳከም ይፈልጋል፡፡

የሕዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ ባለፉት ሃያ ሰባት ዓመታት ሰነድ አዘጋጅተው ከተማሪ እስከ ፕሮፌሰር፣ ከመንግሥት ሠራተኛ እስከ ጥቃቅንና አነስተኛ ማኅበር አባላት ስለ ሸዋ እኩይነት አሰልጥነዋል፡፡ ከፍ ብሎ እንደተጠቀሰው የዚህ ሁሉ የጥፋት ተግባር ዋና ዓላመው ኢትዮጵያን ለመቆጣጠር የኢትዮጵያ ምልክት የሆነችውን ሸዋን ማሳነስና ማዳከም አስፈላጊ ነው የሚል ስትራቴጅ ስላላቸው ነው፡፡

ከኢትዮጵያ ፍርስራሽ ኦሮሚያን እንመሠርታለን የሚለው ኦነግና የእሱን ዓላማ የሚያስፈጽሙ ኀይሎችም ሸዋን ለማሳነስና ለማዳከም የማይፈነቅሉት ድንጋይ የለም፡፡ የእነሱን አካሄድ ለየት የሚያደርገው የማሳነስና የማዳከሙ ሥራ መልኩን ቀይሮና የሸዋን ኅብር አጥፍቶ ኦሮሞ በማድረግ የሚገለጽ መሆኑ ነው፡፡

የጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ መንግሥት ለኢትዮጵያ አንድነት፣ ሁለንተናዊ ልማትና ሰላም የሚጨነቅ ከሆነ፣ የሸዋን ጉዳይ በልዩ ሁኔታ ሊያጤነውና መፍትሔ ሊሰጠው ይገባል፡፡ ሸዋ ውስጥ የማይኖር ነገድ ስለሌለ፣ በዚህና ለአገረ መንግሥት ግንባታ ባደረገችው ግንባር ቀደም አስተዋጽዖ ምክንያት፣ ሸዋ የኢትዮጵያ ቀንዲል ስለሆነች፣ በልዩ ሁኔታ ታይታ የራሷ አስተዳደራዊ ግዛት እንዲኖራት ማድረግ ይገባል፡፡

“ድምፅ አልባ ጩኸት!” የታፈነው የመድፈር እና የሕገ ወጥ ጉዲፈቻ ታሪክ

በጌታቸው ወርቁ

ሦስት ጉስቁል ኢትዮጵያዊያን በዕድሜ የገፉ ሴቶች ቁጭ ብለው በምልክት ቋንቋ እያወሩ ለስላሳ ይጠጣሉ፡፡ ፊታቸው የተጎሳቆለ፣ አለባበሳቸውም እነደነገሩ ቢሆንም፣ ልብ የሚያሞቅ እውነተኛ ፈገግታ አላቸውና ተግባቦቴን ቀለል አድርገውልኛል፡፡ አንዲት ረዘም ያለች ግዙፍ ፈረንጅ (አሜሪካዊት) እና አቶ መላክነህ፣ ሦስቱን ሴቶች ያስተናብራሉ፡፡ በምልክት ቋንቋ ያወሯቸዋል፡፡ሠላምታ ከተለዋወጥን በኋላ፣ ለአሜሪካዊቷ ራሴን እና የጋዜጠኝነት ሙያዬን አትኩሮትና ማኅበራዊ ኃላፊነት በተመለከተ አጭር ገለጻ አደረግኩ (ይህንኑ በምልክት ቋንቋ ነገረቻቸው)፡፡

ወደ እኔ ዘወር ብላ፤ “የታሪኩ መቼት (Setting) የሆነው መስማት የተሳናቸው ዜጎች ት/ቤት፣ ወላጆቼ ከአሜሪካን አገር መጥተው የመሠረቱት ነው፡፡ አዝናለሁ፤ በት/ቤቱ ተፈጥሯል የተባለውን የሰብኣዊ መብቶች ጥሰት አሁን በቅርቡ ወደ አዲስ አበባ ስመለስ ነው የሰማሁት፡፡ ግለሰቡን (የትምህርት ቤቱ ዳይሬክተር የነበረ) በሕግ ተጠያቂ ለማድረግ ‹ይርጋ› ይዘጋዋል የሚል የሕግ ባለሙያዎች ስለገለጹልን በብዙኃን መገናኛ ጉዳዩን ወደ አደባባይ ማውጣት ከቻልን ለሌሎች መማሪያና መነጋገሪያ ሊሆን ይችላል በሚል ነው አንተን ያገኘንህ፡፡” (ለእነርሱም ይህንኑ በምልክት ቋንቋ አስረዳቻቸው፡፡)

ታሪኩ ባጭሩ

በ1970ዎቹ መጨረሻ እና በ1980ዎቹ መጀመሪያ በቀድሞ አጠራሩ “የኢትዮጵያ ደናቁራን ማኅበር”፣ በአሁኑ ስያሜው ደግሞ “መካኒሳ መስማት የተሳናቸው ትምህርት ቤት” ዳይሬክተር (ሥሙ ለዚህ ጽሑፍ ሲባል የተሸሸገ) በወቅቱ የትምህርት ቤቱ ተማሪ የነበሩ ታዳጊ ወጣት ሴቶችን ቢሮ ውስጥ አስገድዶ እየደፈረ፣ ወጣቶቹ ሲያረግዙ፣ ከት/ቤቱ ገለል እንዲሉ በማድረግ፣ ሲወልዱ ደግሞ ልጆቻቸውን በግብረ ሰናይ ድርጅት በኩል በጉዲፈቻ ወደ ውጭ አገራት የሚልክ ተባባሪ በመምሰል ድርጊቱን ሲያዳፍን እንደነበረ ተጎጂዎቹ ለዚህ ጽሑፍ አቅራቢ አስረድተዋል፡፡ የትምህርት ቤቱን ሴት ተማሪዎች የመድፈር ተደጋጋሚ ድርጊት መስማት በተሳናቸው ማኅበረሰብ ዘንድ በጉልህ የታወቀ ሲሆን፣ በንግግር በሚግባባው አብዛኛው ማኅበረሰብ ዘንድ ግን የተሰወረ ነበር፡፡ እነሆ አሁን ከሠላሳ ዓመታት በኋላ ሴቶቹ ልጆቻቸውን ከመፈለጋቸው ጋር በተያያዘ ወደ አደባባይ እየወጣ ነው፡፡ “በድብቅ የሠሩትን በአደባባይ…” ይሏል ይህ ነው፡፡ ባለታሪኮቹ መስማት የተሳናቸው ሦስት ጉስቅል ወልደው የተቀሙ ሴቶች ናቸው፡፡ ፅጌ መኮንን፣ ወጋየሁ ወርቁ እና ታደለች አረዳ ይባላሉ፡፡ ከእነርሱ ጋር በምልክት ቋንቋ ለመግባባት በአስተናባሪነት የረዱን አቶ መላክነህ ሙሉጌታ እና በማስተርጎም የተባበሩን ደግሞ አቶ አምሳሉ ደሴ ናቸው፡፡ ተጠቂዎቹ ይናገራሉ!የፅጌ ታሪክ“በመጀመሪያ መንታ ልጆቼን ማግኘት ነው የምፈልገው፡፡ በታዳጊ ወጣትነቴ ጊዜ በአሁን አጠራሩ “መካኒሳ መስማት የተሳናቸው ት/ቤት” በምማርበት ጊዜ በዳይሬክተሩ ተደፍሬ የወለድኳቸው ሁለት ልጆች አሉኝ፤ እነርሱን ማግኘት ነው የምፈልገው፡፡ እናታችሁ እኔ ነኝ ብዬ ልገልጽላቸው እፈልጋለሁ፤ ልስማቸው እፈልጋለሁ፡፡ ልጆቼ ይናፍቁኛል፡፡ ልጆቼ ያለፈቃዴ፣ በጉዲፈቻ ወደ ውጪ አገር የተወሰዱት ገና አንድ ዓመት እንኳ ሳይሞላቸው ነው፡፡ እነዚህ ልጆች የተፈጠሩት የአምስተኛ ክፍል ተማሪ ሳለሁ፣ ዳይሬክተሩ ወደ ቢሮ ይጠራኝና ቢሮውን ቆልፎ አስገድዶ ከደፈረኝ በኋላ ነው፡፡

“ስድስተኛ ክፍል ደርሼ በመማር ላይ ሳለሁ ሚያዚያ አካባቢ ሆዴ ገፍቶ እርግዝናው ስላስታወቀብኝ እና የመውለጃ ጊዜዬም ስለደረሰ፤ ትምህርቴን አቋርጬ፣ መንታ ልጆቼን ወለድኳቸው፡፡ ያኔ ዳይሬክተሩ ጠርቶኝ ሲደፍረኝ፣ ተማሪዎቹ ሁሉም ያውቃሉ፡፡ መምህራንም ያውቃሉ፡፡ ዳይሬክተሩ ተማሪዎችን ቢሮ እያስገባ ምን እንደሚያደርግ ሁሉም ያውቃሉ፡፡ ግን ማንም አልተከላከለልኝም፡፡“ተደፍሬ ስወጣም ልጆች ‹ምንድን ነው› ብለው ሲጠይቁኝ ምንም አይደለም ብዬ ዋሸኋቸው፡፡ ምክንያቱም ዳይሬክተሩ ቢሮ አስገብቶኝ ከደፈረኝ በኋላ፣ ‹ለማንም እንዳትናገሪ!› ብሎ አስፈራርቶኝ ነው የለቀቀኝ፡፡ በዚህ ላይ ‹ምንድን ነው ብለው ከጠየቁሽ፣ ቤተሰብ ፈልጎኝ ስልክ ስለተደወለልኝ መልዕክቱን ለማስተርጎም እንደረዳሁሽ ተናገሪ› ብሎ አስጠንቅቆና አስፈራርቶ ነው የለቀቀኝ፡፡ “ግን እዛ ትምህርት ቤት ያለን በሙሉ እርስ በእርስ ሁኔታውን እናውቃለን፡፡ እዛ ውስጥ እንዲህ ዓይነት የመደፈር ሁኔታ ያልገጠማት የለችም። [ወደ ሌላኛዋ ጓዳቸው እየጠቆሙ] እርሷ (ታደለች) ግን ከአንዴም ሁለት፣ ሦስት ጊዜ ታግላ አምልጣው ወጥታለች፤ ጠንካራ ነበረች። ለዚህ ነው ‹ጀግና ሴት ነኝ› የምትለው፡፡ የምትፎክረው፡፡ “መንታ ልጆቼን የወለድኩት ሐምሌ 16 ቀን 1987 እ.ኤ.አ ነበር፡፡ ያኔ የ14 ዓመት ልጅ ነበርኩ፡፡ ልጆቼ ሁለቱም ሴቶች ናቸው፤ ገና አንድ ዓመት ሳይሞላቸው ነው የተወሰዱብኝ፡፡ ልጆቼን በጉዲፈቻ የወሰዷቸው ፈረንጆች ናቸው፡፡ ልጆቼንም የሰጠኋቸው እኔ ፈቅጄ አይደለሁም፡፡ እኔ ሁለቱንም ልጆቼ በጣም ነው የምወዳቸው፡፡ እናቴ ናት የሰጠቻቸው፡፡ ለዚህ ሁሉ የዳረገን ድህነታችን ነው፡፡ ልጆቼ የተሰጡት በእናቴ ተሸንፌ ነው፤ ግን ስላላስቻለኝ በጣም እጨነቅ ነበረ፡፡ ድሀ ብንሆንም እናቴ ምንም ዓይነት ብርም ሆነ ቁሳቁስ ከፈረንጆቹ አልተቀበለችም፡፡ “በጉደፈቻ ከሄዱም በኋላ ስለነርሱ ሰምቼ አላውቅም፤ ግን የተለያዩ መረጃዎችን ቀበሌ ተቀምጠው ነበረ፡፡ እንዲሁም በተለያየ ጊዜ ደብዳቤ ይላክልን ነበር፡፡ እናም የመንትያ ልጆቼን ፎቶ ተልኮልኛል፡፡ የልጆቼ አሳዳጊ ፈረንጅ ልጆች ፎቶዎችም አብሮ አለ፡፡ ልጆቼ ሲወሰዱብኝ በጣም ተበሳጭቼ ስለነበር፣ አንጀቴ አልችል ስላለ ትቼ ሔጄ ነበር፤ ተመልሼ በምመጣበት ሰዓት፣ ይዘዋቸው ሲሔዱ አየሁ፤ ፈረንጆቹ ከመውሰዳቸው በፊትም ፎቶ አንስተዋቸዋል፡፡ ያንን ፎቶ እና ከወሰዷቸው በኋላ ያነሷቸውን ፎቶዎች አብረው ልከውልናል፡፡ የሔዱት ምን አልባት አሜሪካ ሊሆን ይችላል፤ ወይም አውሮፓ፡፡ ሰዎቹ ፈረንጅ ናቸው፡፡ በትክክል ሀገሩን አልነገሩኝም፤ ስለዚህ አላውቅም፡፡”ፅጌ መንታ ልጆቻቸው በጉዲፈቻ ሲሰጡ፣ (በደርግ ጊዜ) ጉዲፈቻ የሰጠው ድርጅት ይኑር አይኑር ለጊዜው ባይታወቅም፤ ሙሉ የተሟላ መረጃ ባይሆንም ከፊል ሰነዶች ግን አሉ፡፡ ምርመራ ቢጀመር ጠቃሚ ፍንጮች አሉ ባይ ናቸው፡፡ወጋየሁም እንደ ፅጌ “እኔም የምፈልገው ልጄን ማግኘት ነው፡፡ ልጄ በሕፃንነቱ ነው የተወሰደብኝ፡፡ ከዛ በኋላ ልጄን አይቼው አላውቅም” ይላሉ፡፡ ከወጋየሁ ገለጻ ለመረዳት እንደሚቻለው ልጃቸውን የወለዱበት ቦታ ዘውዲቱ ሆስፒታል ይመስላል፡፡ አጠገቡ ቤተክርስቲያን አለ፣ ጠበል አለ፤ በማለት ያስረዳሉ፡፡ (የእርሳቸው የምልክት ቋንቋ መደበኛው አይደለም፤ ልማዳዊው ነው፡፡ ጠበል የሚሉት ፍልውኃን ሊሆን ይችላል፡፡) የወጋየሁ ታሪክአስተርጓሚው እንደተረከው “ትምህርቷን ያቋረጠችበት ምክንያትም ይኸው የትምህርት ቤቱ ዳይሬክተር በ13 ዓመቷ ደፍሯት በማርገዟ ነው፡፡ አፍራና ተሸማቃ ነው ከትምህርት ገበታዋ የቀረችው፡፡ መጀመሪያ ሰውየው ከትምህርት ቤት እንድትወጣና ወደ ሆነ ቦታ እንድትሔድ አደረጋት፡፡ ቦታውን ስትገልጽ ጫካ አለ፤ ቤተክርስቲያን አለ፤ ወደ አሮጌው ኤርፖርት አካባቢ ነው (አሁን ጦር ኃይሎች የሚባለው ሠፈር) ከትምህርት ቤት አስወጥቶ ወደዚህ ሥፍራ ወሰዳት፡፡ ከትምህርት ቤት እንድትወጣ የተደረገው በትዕዛዝ ነው፡፡ አንዲት ሴት መምህርት ናት ሒጂ ብላ ያስወጣቻትና የዚህ ሰውዬ መኪና ውስጥ ታስገባታለች፡፡ 

“በመኪና ወስዷት በወቅቱ ጫካ ወደ ነበረ ሥፍራ ወስዶ ከደፈራት በኋላ፣ የመመለሻ የትራንስፖርት ብር ሰጥቷት ይመለሳል፡፡ ከዛ ከወትሮው አምሽታ ወደ ቤት በመመለሷም ከቤተሰብ ጋር ትጋጫለች- የት አመሸሽ በሚል፡፡ በዚህ የተነሳም ከዚህ በኋላ ትምህርት ቤት አትሔጂም ተባለች፤ ለሕይወቷ የሚያስፈልጋትን መደበኛ የምልክት ቋንቋም ሳታውቅ ቀረች፡፡ ምክንያቱም ትኖር የነበረው ከአያቷ ጋር ስለነበር፣ ቤት ውስጥ ቀረች፡፡ “ከተወሰነ ጊዜ በኋላ ይኸው የደፈራት ሰው በተመሳሳይ ቤት ይመጣና፣ ምንም እንደማያውቅ ሰው፣ ለምን ከትምህርት ቤት እንደቀረች ይጠይቅና ልጅ እንደተወለደ ይነገረዋል፡፡ ልጁ ጉዲፈቻ ለፈረንጅ እንዲሰጥ ሐሳብ አቅርቦ ተፈፃሚ ያስደርጋል፡፡ የእሷም ልጅ (ወደ አሜሪካ ይመስላታል) በጉደፈቻ ተሰጠ፡፡ “የሁለቱም ሴቶች ደፋሪ የተባለው፣ የትምህርት ቤቱ ዳይሬክተር የነበረ ነው፡፡ ልጇንም ወደ ውጪ በጉዲፈቻ የላከው ይኸው ሰው እና የእርሷ አያት ተስማምተው ነው፡፡ ይህ ሲሆን እርሷ አታውቅም፤ ፈቃደኛም አልነበረችም፡፡ ካደገ በኋላ የልጇ ፎቶ በአያቷ በኩል ደርሷታል፡፡ ፎቶ ይላክላቸው ነበር፡፡ የተለያዩ ሰነዶችም ይላካሉ፡፡ የልጇ ፎቶም የአንድ ዓመት፣ የሁለት ዓመት፣ የአራት ዓመት እያለ የተነሳቸውን ፎቶዎች ነው የተመለከተችው፡፡ ልጁ ሲወሰድ የነበረውን ትክክለኛ ዕድሜ አታውቅም ግን ‹ገና እያጠባሁ በነበረበት ወቅት ነው› ትላለች፡፡ “በዚህ ሒደት ውስጥ አያቴ ገንዘብ ስትቀበል አላየሁም፤ የማውቀውም ነገር የለም፤ እንዲህ ታደርጋለች ብዬ አላስብም፤ ‹እኔ ያየሁት ልጁን ወስደው ወደ መኪና ውስጥ ሲያስገቡት ነው፡፡ ያኔ አያቴ ልጁን ለፈረንጆች በጉዲፈቻ ለመስጠት ስትወስን፣ እኔ ተበሳጭቼ ስለነበር እየሮጥኩ ሸሽቼ ሔጄ ብቻዬን ሳለቅስ ነበር፣ በኋላ ስመለስ ነው ወደ መኪና ሲያስገቡት የተመለከትኩት፡፡ ከሔዱ በኋላ ምናልባት አያቴ በስልክ አግኝታ አነጋግራቸው ከሆነ አላውቅም እኔ ግን በግሌ ልጄን ማየት እፈልጋለሁ፤ ማግኘት እፈልጋለሁ፤ መሳም እፈልጋለሁ› ነው የምትለው” ይላል፡፡የታደለች ታሪክበዚህ መስማት የተሳናቸው ዜጎች ትምህርት ቤት ውስጥ ከዳይሬክተሩ ብርቱ የብረት መዳፍ ከአንዴም ሁለትና ሦስት ጊዜ በልጅነታቸው በትግል ያመለጡት እና ገፍትረውን እንደተረፉ ጓደኞቻቸውም ጭምር የሚመሰክሩላቸው ታደለች ናቸው፡፡ ዛሬ በኑሯቸው ቢጎሳቆሉም ቁመታቸው ዘለግ ያለ፣ ሰውነታቸውም ደንዳና እንደ ነበር ያስታውቃል፡፡ “እኔ ሰውዬው ቀደም ብሎ ሌሎች ላይ የሚያደርገውን ስለምታዘብ፣ በጭራሽ አላምነውም፡፡ ሌሎቹን ባታለለበት ወጥመድ፣ ለምሳሌ የስልክ መልዕክት እንደመጣልንና እርሱ እያስተረጎመ ሊያግባባን እንደሆነ አድርጎ ወደ ቢሮ ሲጠራኝም በሩን ይዤ ነው የምቆመው፡፡ ወይም ወደ ሌላ ቦታም እንድሔድ ከፈለገ ሌሎች ተማሪዎችና ሰዎች ከሌሉ አልሔድም፡፡ ገፍቶ መጥቶም ከቢሮው በር አታሎ ወይም በጉልበት ሊያስገባኝ ሲል እኔም ያለ የሌለ ጉልበቴን ተጠቅሜ ታግዬው አመልጣለሁ፡፡ ሦስት ጊዜ አሸንፌው ወጥቻለሁ” ብለዋል።

ታደለች እየሳቁ ሲቀጥሉ እነዚህ [የክፍል ጓደኞቿን] ደካሞች ነበሩ፡፡

ያምኑታል፡፡ እኔ ግን ጀግና ነኝ፤ እንደገና ጀግና ነኝ፤ እንደገና ጀግና ነኝ፤ ሦስት ጊዜ ጀግና ሆኜ አሸንፌው አልተደፈርኩም” ይላሉ።መስማት የተሳናቸው ዜጎች ጉዳዮች ላይ በቅርበት የሚሠሩት አቶ መላከ ሙሉጌታ፣ ከስምንት ዓመታት በፊት መስማት ከተሳናቸው ዜጎች ጋር አዘውትረው በመገናኘት የተለያዩ ሥራዎችን ይሠሩ እንደ ነበር ገልጸዋል፡፡ በማስተርጎም፣ መስማት የተሳናቸው ዜጎች ትምህርት የሚያገኙበትን መንገድ በተመለከተ ዝግጅት በማድረግ ሠርተዋል፡፡ በዚህም መስማት ከተሳናቸው ማኅበረሰብ ጋር የቅርብ ትውውወቅ አላቸው፡፡ ሆኖም፣ “ይሄን ታሪክ ከሰማሁ ግን ሁለት ሳምንት አይሆነኝም›› ይላሉ፡፡ መጀመሪያ በሕግ ጉዳዩን መከታተል የሚችሉበትና፣ ልጆቻቸውን ማግኘት የሚችሉበት ጉዳይ ካለ በሚለው ጥረት አድርጌ ነበር፡፡ ግን ያው በአገሪቱ ሕግ መሠረት የይርጋ ጊዜ ስላለ ይሔንን ጉዳይ በዛ መንገድ ማሳካት እንደማይቻል ከሕግ ባለሙያዎች ስለተረዳሁ ነው ጉዳዩን ወደ እዚህ ያመጣሁት፡፡ ይሔ ጉዳይ የእነርሱ ብቻ ሳይሆን፣ የአገሪቱም ጉዳይ ሊሆን ይችላል በሚል ነው፡፡ በአሁኑ ጊዜ “መካኒሳ መስማት የተሳናቸው ት/ቤት” ከጥበቃ ሠራተኞች እስከ አስተዳደር ድረስ ተደራጅቶ በመንግሥት ዕይታ ውስጥ እየሠራ ነው፡፡ በእርግጥ የመንግሥት ድርጅት አይደለም፡፡ ግን በመንግሥት ቁጥጥር ሥር የሚሠራ ነው፡፡ አሁንም በዕርዳታ ድርጅቶች ነው የሚተዳደረው ይላሉ መላክነህ፡፡ መስማት በተሳናቸው ማኅበረሰብ አባላት ልማድ መረጃ እርስ በእርስ የሚለዋወጡ ቢሆንም፥ ወደ እኛ መስማት ወደ ምንችለው ማኅበረሰብ አይደርስም የሚሉት መላክነህ በዚህ በኩል መንገዱ ዝግ ስለሆነ ነው ብዙ ሰው ጉዳዩን ያልሰማው ይላሉ። ይህንን የመደፈር ታሪካቸውን ሳይቀር እንደቀላል እና የለት ተለት የሕይወት ገጠመኝ የሚቆጥሩትም ለዚያ ነው። “ምክንያቱም የእነርሱ ማኅበረሰብ ይሔን ነገር አይቶት፣ ሰምቶት በቃ ኖርማል ሆኖ ተላምደውታል፡፡ እንደ ተራ ታሪክ ነው የሚያወሩት፡፡ እነርሱ ሲያወሩት እንደ ቀልድ እየሳቁ ሊሆን ይችላል፤ ይሔ በእኛ እና በእነርሱ መካከል ያለው የተግባቦት ችግር የፈጠረው ይመስለኛል” ይላሉ አቶ መላክነህ። የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ ከተጠቂዎቹ ሴቶች ጠይቆ እንደተረዳው ሁለቱም የተደፈሩ ሴቶች ከዚያ በኋላ ትዳር አልመሠረቱም፤ ፅጌ ግን ከፈቀደችው ሰው አንድ ልጅ ወልደዋል። ለዚህም የዳረጋቸው በተደፈሩበት ጊዜያት የገጠማቸው የሥነልቦና ተፀዕኖ እንደሆነ ይገልጻሉ። ፅጌ “እኔ ማግባት አልፈልግም፣ የሥነልቦናው ጥቃት ከአእምሮዬና ከልቦናዬ አልጠፋም፡፡ ምክንያቱም በመጀመሪያ እነዚያ መንታ ልጆች እንዲወለዱ በፈቃዴ የተፈፀመ ግንኙነት አልነበረም፤ ሲቀጥል ልጆቼ ያለፈቃዴ ደግሞ ተወስደውብኛል፡፡ እና ይመጣሉ የሚል ተስፋ ነበረኝ – ብዙ ጊዜ፡፡ አሁንም እንደገና ባገባና ብወልድ፣ ያኛውን ታሪክ ስለሚያስታውሰኝ፣ እንደዛ ለማድረግ በፍፁም አስቤ አላውቅም” ብለውኛል።ወጋየሁም በተመሳሳይ በታዳጊ ልጅነቷ እንዲህ ዓይነት ችግር ስለደረሰባት፣ የሥነ-ልቦና ጉዳት ደርሶባቸዋል፡፡ በተጨማሪ ግን አያትዋ “በፍፁም ከወንድ ጋር እንዲህ ዓይነት ንክኪ እንዳታደርጊ!” በሚል እንዳስጠነቀቋቸው ይናገራሉ። እነዚህ ሴቶች ዛሬም ድረስ ለደረሰባቸው በደል ፍትሕ ባይጠይቁም ልጆቻቸውን ለማየት ድምፅ አልባ ጩኸት እየጮኹ ይገኛሉ። (የኢትዮጵያ ሰብኣዊ መብቶች ፕሮጀክት (ኢሰመፕ) የነዚህን ባለታሪኮች ቀጣይ ሁኔታ ተከታትሎ ለማቅረብ ይሞክራል።)