የአማርኛ ትምህርት በሀምቡርግ ዩንቨርሲቲ መቶ ዓመት አስቆጠረ (ፀሐይ ጫኔ & ሂሩት መለሰ)

በጀርመን ሀገር ከሚገኙ በርካታ ዩንቨርስቲዎች አንዱ የሆነዉ የሀምቡርግ ዩንበርሲቲ የተመሰረተበትን  መቶኛ ዓመት በማክበር ላይ ይገኛል።በዩንቨርሲቲዉ የአማርኛ ቋንቋ  ትምህርት ሲሰጥም  መቶ ዓመቱን ይዟል።

ከዓንድ ምዕተ አመት በፊት የሀምቡርግ ፓርላማ፤ ዩንቨርሲቲ ለመሥራት መከረ። እናም  እዚያዉ ሀምቡርግ በግዛቲቱ  ስም ዩንቨርሲቲዉን ለመሥራት ወሰነ። በጎርጎሮሳዊዉ 1919 ዓ/ም የተመሠረተዉ የሀምቡርግ ዩንቨርሲቲ የተመሠረተበትን መቶኛ ዓመት እያከበረ ነዉ። በዩንቨርሲቲዉ የአማርኛ ቋንቋ  ትምህርትም መቶ ዓመቶኛ ዓመቱን ይዟል። በዩንቨርስቲዉ የአፍሪቃ ጥናት ተቋም ስር የአፍሪቃና የኢትዮጵያ ጥናት ትምህርት ክፍል የአማርኛ ቋንቋ መምህርና የአፍሪቃ ሥነ-ቃል ተመራማሪ  ዶክተር ጌቴ ገላዬ እንደነገሩን የዩንቨርሲቲዉ የምስረታ በዓሉን ዓመቱን ሙሉ የሚያከብር ቢሆንም በጎርጎሮሳዊዉ  ግንቦት 10 ቀን ግን በተለዬ ሁኔታ የጀርመን የፓርላማ ፕሬዝዳንትን ጨምሮ ከዓንድ ሺህ በላይ እንግዶች በተገኙበት የ100 ዓመቱን ጉዞ የሚዘክርና የወደፊቱን አቅጣጫ በሚያመላክቱ ልዩ ልዩ ዝግጅቶች ተከብሯል። በዩንቨርሲቲዉ የአማርኛ ትምህርት ክፍልም የመቶ ዓመት ጉዞዉን በተለያዩ ዝግጅቶች በማክበር ላይ ይገኛል።

ዩንቨርሲቲዉ በተፈጥሮ ሳይንስ ፣ በፍልስፍና ፣ በታሪክ፣ በማኅበረሰብ ሳይንስ በቋንቋ እንዲሁም በሌሎች የትምህርት ዘርፎች የሚያስተምሩ ክፍሎች አሉት። የእስያና የአፍሪቃ ጥናት ክፍልም ከእነዚህ ትምህርት ክፍሎች ዉስጥ አንዱ ነዉ። ትምህርት ክፍሉ በተለያዩ ጊዚያት ስሙ ተለዋዉጧል። ከመቶ ዓመት በፊት ይህ ተቋም «የቅኝ ግዛት ተቋም» ይባል የነበረ ሲሆን በቅኝ ግዛት የነበሩ ህዝቦችን ባህልና ቋንቋ ለማስተዋወቅ ከእነዚህ ሀገሮች መምህራን እየመጡ ያስተምሩ ነበር። ትንሽ ቆይቶ ግን ጥንታዊ ታሪክ ፣ባህል፣ ቋንቋና ሥነ-ፅሁፍ ያላት እንዲሁም በቅኝ ግዛት ያልነበረች አፍሪቃዊት ሀገር መምህር ለመጀመሪያ ጊዜ ወደ ተቋሙ ገቡ። ኢትዮጵያዊዉ መምህር ወልደ ማርያም ደስታ።

«እንደ ጎርሳዊው አቆጣጠር በ1918 ዓ.ም. የመጀመሪያው የዓለም ጦርነት ሲጠናቀቅ ጀርመን በጦርነቱ ተሸንፋ ስለነበር፤ ከዚህ በኋላ ነዉ እንደገና አዲስ የጀመሩት። እና የኛ ከኢትዮጵያ የመጡት ወልደ ማርያም ደስታ ይባላሉ። በ1919 ነዉ የመጡት። በዚያን ጌዜ የአማርኛ ቋንቋ ፣የኢትዮጵያ ታሪክ ፣ግዕዝ በደንብ ይታወቁ ነበር። ቀደም ብሎም በ1905 እስከ 1907  አለቃ ታዬ ገብረ ማርያም በበርሊን ዩንቨርሲቲ የምሥራቃዊ ቋንቋዎች ክፍል ዉስጥ አማርኛ ያስተምሩ ነበር። በአፄ ሚኒሊክ ተልከዉ። ጀርመናዉያን ምሁራን ከግዕዝ በተጨማሪ ስለ አማርኛ ሰዋሰዉ ስለ መዝገበ ቃላት ስለ አማርኛ ማስተማሪያ መጻሕፍት ብዙ አሳትመዋል። ስለዚህ  የኢትዮጵያ ጥንታዊ ባህል የታወቀ ስለነበር። አማርኛ ክብር ተሰጥቶት በዚያን ጊዜ ትምህርት እንዲሰጥ ከኢትዮጵያ መምህር እንዲመጣ ተደርጓል ማለት ነዉ።»

አማርኛ ቋንቋ በጀርመን ዩንቨርሲቲዎች በ1919 ዓ/ም መሰጠት ይጀምር እንጅ ቀደም ሲልም ቢሆን ኢትዮጵያ ለጀርመኖች ትልቅ የምርምርናጥናት ሀገር ሆና የቆየችዉ። ኢትዮጵያ የራሳቸዉ ፅህፈት፣ ታሪክ ፣ነፃ የመንግሥት አወቃቀር፣ ጥንታዊ የስልጣኔ ካላቸዉና ነፃነታቸዉን ጠብቀዉ ከቆዩ ጥቂት ሃገራት መካከል አንዷ በመሆኗ ጀርመናዉያኑ ምሁራን  ከ17ኛዉ ክፍለ ዘመን ጀምሮ ነበር በኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ማድረግ የጀመሩት።

«ከ17ኛዉ ክፍለ ዘመን ጀምሮ  የኢትዮጵያ ባህል፣ ታሪክ፣ ሥነ-ፅሁፍና የጥንት ስልጣኔ በጀርመናዉያን ይጠናል። እና በዚያን ጊዜ ሉዶልፍን አማርኛ ያስተማሩት አባ ጎርጎርዮስ የሚባሉ ከመካነ-ሥላሴ ወይም ከቤተ-አምሃራ ከወሎ ላሊበላ አካባቢ የመጡ ሊቅ ናቸዉ። የግዕዝ የአማርኛና የቤተ ክርስቲያን የፍትሃ ነገስት ሊቅ ናቸዉ ያስተማሩት። ስለዚህ የኢትዮጵያን ባህል የታሪክ ሥነ-ጽሑፍ በጣም አጓጊና ታዋቂ ስለሆነ ቋንቋዉን በደንብ ሲመራመሩ፣ ሲጠብቁትና ሲያጠኑት ነዉ የኖሩት ጀርመናዉያን። ብቻቸዉን ሳይሆን ከኢትዮጵያዉያን ጋር በመሆን»

Fortsetzung des 830. Hamburger Hafengeburtstags (picture-alliance/dpa/A. Heimken)

የሀምቡርግ ከተማ በከፊል

የጀርመን ተመራማሪዎች በግዕዝ ቋንቋ የተጻፉ የብራና መጻሕፍት፣ ገድላት፣ ዜና መዋዕላትና የታሪክ መፃህፍት ላይ ሀተታና ትርጉም እንዲሁም ንፅፅራዊ ጥናት ያደርጉ የነበረ ሲሆን በአማርኛ ቋንቋም ሂዎብ ሉዶልፍ የተባለ ጀርመናዊ የአማርኛ ሰዋሰዉ ለመጀመሪያ ጌዜ ማሳተሙን ዶክተር ጌቴ ያስረዳሉ።

በሀምቡርግ ዩንቨርሲቲ የአንኮበሩ መምህር ወልደ ማርያም ደስታ ከጎርጎሮሳዊዉ ከ1919 እስከ 1925 ዓ/ም የአማርኛ ቋንቋን ሰዋሰዉ፣ሥነ-ጽሑፍና ንግግር ኦጉስት ክሊንገን ሄቨን ከተባሉ ጀርመናዊ ፕሮፌሰር ጋር በመሆን ካስተማሩ ወዲህ በዩንቨርሲቲዉ ባለፉት መቶ ዓመታት በርካታ ምሁራን ቋንቋዉን አስተምረዋል።

በአፍሪቃ ጥናት ተቋም ከአፍሪቃ ቋንቋዎች ሃዉሳ እና ኪስዋሂሊ ቋንቋዎች የሚሰጡ ሲሆን በጀርመናዊዉ ተመራማሪ ሒዮብ ሉዶልፍ ስም የተሰየመዉ የኢትዮጵያ ጥናት ተቋምም ከአማርኛ ቋንቋ በተጨማሪ አልፍ አልፎም ቢሆን የኦሮምኛ ፣የትግርኛ እና የሶማልኛ ቋንቋዎችን ያስተምራል።

በመሆኑም ጀርመን ተወልደዉ ያደጉ ኢትዮጵያዉያን እና ኤርትራዉያን ተማሪዎች አሁን አሁን ቋንቋ ለመማር በብዛት ወደ ተቋሙ እየመጡ መሆኑንም ዶክተር ጌቴ ገልፀዋል።

ተቋሙ በመቶ ዓመት ቆይታዉ ከኢትዮጵያዉያን እና ከጀርመናዉያን በተጨማሪ ከተለያዩ ዓለም ሃገራት የመጡ  በባህል፣ በሥነ-ልሳን፣ በታሪክ፣ በአንትሮፖሎጅ ፣ በቋንቋ በተለይም በግዕዝ ጥንታዊ የብራና ጽሑፎች ላይ ምርምር የሚያደርጉ በርካታ ተመራማሪዎችን አፍርቷል። የሒዮብ ሉዶልፍ የኢትዮጵያ ጥናት ተቋም ከኢትዮጵያ ቋንቋዎች በተጨማሪ የሀገሪቱን ፊደል ፣ ታሪክ፣ ጥንታዊ ስልጣኔ ፣ ባህል፣ አመጋገብ ፣ ሙዚቃ ፣ እምነት እና የበዓላት  አከባበርና ኅብረ-ብሄራዊነት ጭምር ያስተምራል። ተቋሙ ከጥንታዊ  ንግግር እና ሰዋሰዉ፣ እንዲሁም መዝገበ ቃላት  በተጨማሪ ዘመናዊ የአማርኛ ሥነ-ጽሑፍም በትምህርቱ ተካቶ እንደሚሰጥ ተመራማሪዉ ዶክተር ጌቴ ገላዬ ያስረዳሉ።

በጀርመን ሀገር በበርሊን፣ በማይንዝ ፣በላይፕሲግ ዩንቨርሲቲዎች ጭምር የአማርኛ ቋንቋን  የኢትዮጵያ ጥናት  ባለሙያዎች  ሲያስተምሩ እና ምርምር ሲያደርጉ ቆይተዋል። የአማርኛ ቋንቋ ከጀርመን ዉጭም ፈረንሳይ ፣ጣሊያን እና እንግሊዝን በመሳሰሉ የአዉሮፓ ዩንቨርስቲዎች ይሰጥ ነበረ። በአሁኑ ወቅት ግን ቋንቋዉ በጀርመን በሃምቡርግ ዩንቨርስቲ ብቻ የሚሰጥ ሲሆን በሌሎች የአዉሮፓ ዩንቨርስቲዎችም ድሮ የነበረዉን ያህል ትኩረት እያገኜ እንዳልሆነ ነዉ ፤ተመራማሪዉ ዶክተር ጌቴ ገላዬ የሚናገሩት። ምክንያቱን በሀገር ዉስጥ ለቋንቋዉ  የተሰጠዉ ትኩረት ከመቀነሱ ጋር ያያይዙታል።

በመሆኑም አማርኛንም ይሁን ሌሎች የኢትዮጵያ ቋንቋዎችን ከባሕር ማዶ ሰዎች ይልቅ እኛዉ ባለቤቶቹ ልንከባከባቸዉ እንዲሁም ለትዉልድ ልናስተላልፍ ይገባል ሲሉም ዶክተር ጌቴ ያሳስባሉ። በዚህ ረገድ መንግሥት ፣ ወላጆች ፣ ትምህርት ቤቶች እና የምርምር ተቋማት በርትተዉ ሊሠሩ ይገባልም ብለዋል። በሀምቡርግ ዩንቨርሲቲ የአፍሪቃ ጥናት ተቋም ስር የአፍሪቃ እና የኢትዮጵያ ጥናት ትምህርት ክፍል የአማርኛ ቋንቋ መምህር እና የአፍሪቃ ሥነ-ቃል ተመራማሪ  ዶክተር ጌቴ ገላዬ።

ሙሉ ቅንብሩን የድምፅ ማዕቀፉን ተጭነዉ ያድምጡ።

ፀሐይ ጫኔ

ሂሩት መለሰ Ads by Revcontent

Advertisements

የአንድ ሀገር! አንድ ሕዝብ! ኢትዮጵያችን ሕዝባዊ ንቅናቄ (ኢትዮጵያችን) – ልሳን ኢትዮጵያችን ቅጽ 3 ቁጥር 6

ኢትዮጵያችን ቅጽ 3 ቁጥር 6                                                  ሚያዝያ 27 ቀን 2011 ዓ.ም.

በምርጫ ስም ኢትዮጵያችን “አትከፋፈልም”

የድምጽ ቅጂውን ለማድመጥ እዚህ ይጫኑ https://www.youtube.com/watch?v=8tJQcZdGiLY

የኢትዮጵያ ሕዝብ በመረጠው መንግሥት ይተዳደር ዘንድ የነበረው ጥረት እንደ አንድ ተውኔት ሲያስገርም፣ ሲያስደንቅ፣ ሲያስቅ፣ ሲያበግን፣ ተስፋ ሲያስቆርጥ አልፎ ተርፎም ሲያሳስር፣ ሲያስደበድብ፣ አካል ሲያቆስል፣ ሕይወት ሲቀጥፍ አይተናል ታዝበናል። ምርጫ ከአካባቢ፣ ከቀበሌ፣ ከወረዳ እየጀመረ ከፍ ብሎ አውራጃ፣ ክፍለ ሀገርና በሀገር ደረጃ ሲከናወን ተመልክተናል፤ ታዝበናል። ተመራጮች ለሕዝብ፣ ለመረጣቸው ሳይሆን በሕዝብ ላይ፣ ላስመረጣቸው አገልጋይ ሲሆኑ ተመልክተናል። ማ እንደሚመረጥ፣ ለምን እንደሚመረጥ እየታወቀ በውድም ሆነ በግዴታ የተውኔቱ ተካፋይ ከተሆነ በርካታ ዓመታት አስቆጥረዋል።

በዓፄ ኃይለ ሥላሴ ዘመንም ፓርላማው የተሞላው በየወረዳውና አውራጃው እንዲሁም አዲስ አበባን ጨምሮ በየከተማው በተካሄዱ ምርጫዎች ነበር። ምርጫው ግና የመረጣቸውን ሕዝብና አካባቢያቸውን ለማገልገል ሳይሆን ለንጉሠ ነገሥቱ ያላቸውን ታማኝነት በመግለጽ መንግሥታቸውን ማስጠበቅ፣ “ለሚወደንና ለምንወደው ሕዝባችን” ብለው የለገሱትን ሕገ መንግሥት ማክበር ነበር። “ንጉሥ አይከሰስ ሰማይ አይታረስ” መርሆአቸው አድርገው “ስዩመ እግዚአብሔርን” በመጥራት በተለይ በአማኙ ህብረተሰብ ዘንድ ስነልቦናዊ ስጋት በመፍጠርና “ፀሐዩ ንጉሥ” አስብለው ሰጥ ለጥ አድርጎ ለመግዛት የተደረገ ተውኔት በምርጫ ስም በመጠኑም ቢሆን ሀገራችን እንደ መድረክ ሁና አሳይታናለች። አስተናግዳለች።

አብዮት ፈነዳ፣ ፖለቲካ ጦዘ፣ ብሶት ተቀጣጠለ፣ የመብት ጥያቄ የተጠየቀበት፣ እኩልነት የተጮኸለት፣ ሕዝባዊ መንግሥት ከፍ ያለበት የየካቲት 1966 ዓ.ም. ሕዝባዊ ማዕበል ኢትዮጵያን ለዘመናት ከነበረችበት ሥርዓት ወደ ሌላ ምዕራፍ ለማሸጋገሩ ማንም የማይክደው ሀቅ ነው። የዘመናት የዘውድ አገዛዝ እንዲያበቃ አድርጓል። ቀጥዩ አገዛዝ ምንም ይሁን ምን በቤተሰባዊ ዘር ቆጠራ ላይ መሠረቱን የጣለው ንጉሣዊ አገዛዝ አክትሟል።

ስድስት ወር የዘውድ አገዛዝን ሲረግምና መዋቅሩን ሲገዘግዝ የነበረው ሂደት የንጉሡን ሕገ መንግሥት ሠርዞ፣ ፓርላማቸውን በትኖ በ“ጊዜያዊ የሞግዚት አስተዳደርነት” ወታደራዊ አገዛዝ በሀገሪቷ ላይ አስፍኗል። ከ1967 ዓ.ም. መስከረም 2 ቀን ጀምሮ ደርግ ኢትዮጵያችንን ያለ ሕገ መንግሥት በትንሹ ለ13 ዓመት አስተዳድሯል። በሀገራችን ሕገ መንግሥት ተረቆና በሕዝብ ወሳኝነት ተግባራዊ ሳይደረግ በቆየበት የደርግ አገዛዝ በከተማ ለቀበሌ ማኅበራት፣ በክፍለሀገር በገጠር ገበሬ ማህበራት ምሥረታ ምርጫዎች ሲከናወኑ ሕዝብ እጁን አውጥቷል። የደርግ አገዛዝ አብዮቱን አቅጣጫ እያሳተና ጊዜያዊ አስተዳደሩን ቋሚ ሕይወት ለመስጠት ከጅምሩ በወጠነው ሂደት ከተሸከመው መሣሪያ ባሻገር እንኮኮ ያሉት አድር ባይ ምሁራንን ጨምሮ ቀበሌና ገበሬ ማኅበራት ዋናው የደርግ ዓይንና ጆሮ በመሆን አገልግለዋል። ሕዝብ ለአካባቢው ልማትና እድገት ይሠሩልኛል እያለ ከውስጡ የመረጣቸው በራሱ ላይ ሲዶሉቱበት፣ ልጆቹን መውጫ መግቢያ ሲያሳጡበት አልፎ ተርፎ ሲገድሉበት እንደነበር ታሪክ በማህደሯ ከትባዋለች።

በዘመነ ደርግ ጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግ እንዴት አድርጎ ወደ የኢትዮጵያ ማርክሲስት ሌኒንስት ድርጅቶች ህብረት (ኢማሌድህ)፣ ቀጥሎ የኢትዮጵያ ሠራተኞች ፓርቲ አደራጅ ኮሚሽን (ኢሠፓአኮ)፣ ከዚያ የኢትዮጵያ ሠራተኞች ፓርቲ (ኢሠፓ)፣ በመጨረሻም መለዮውን አውልቆ ወደ ሲቪል አስተዳደር በመሸጋገር የኢትዮጵያ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊት ሪፐብሊክ (ኢሕዴሪ) እንደተመሠረተ ተከታታይ ተውኔት ኢትዮጵያችን በመድረኳ አስተናገደች። ሌ/ኮ መንግሥቱ ኃይለማርያም ወደ ክቡር ፕሬዘዳንትነት ተቀየሩ፣ ወታደሩ/ደርግ 1967 ዓ.ም. ቃል በገባው መሠረት ሥልጣኑን መለዮአቸውን ላወለቁ የሲቪል አስተዳደር አስረከበ። የዚህ ሁሉ መሸጋገሪያ ድልድይ ታዲያ ምርጫ ነበር። ሕዝባዊ ሽፋን፣ ሕጋዊ ጠለላ፣ ከለላ ለመስጠት የተደረገ ምርጫ።

ደርግ ሕገ መንግሥት አርቅቆ ሕዝባዊ ልባስ ለመስጠት በሀገሪቷ ጫፍ እስከ ጫፍ በትናንሽ ቀጠናዎች ሳይቀር ውይይት እንዲካሄድበት በማድረግ በሕዝብ የፀደቀ ብቻ ሳይሆን የተረቀቀና የፀደቀ እስኪመስል አስካክቶበታል። ሕዝብ መረጠኝ ለማለት ኮሎኔሉ እራሳቸው ሳይቀሩ ቤተመንግሥቱ በሚገኝበት ከፍተኛ 14 ቀበሌ 18 ተገኝተው ለምርጫ ተወዳደሩ። ድራማው/ተውኔቱ ለሕዝብ ቤቴሌቪዥን መስኮት ቀረበ፤ “ሕዝብ የመረጣቸው ቆራጡ መሪ” ተባለላቸው። ተውኔቱ ግና እውን ነበር።

የምርጫ ተውኔቱ አዝናኝና አስቂኝ ምዕራፎችም ነበሩት። ሌሎቹ ተመራጭ እጩዎች ከጓድ ሊቀመንበሩ እኩል ለመወዳደር አንመጥንም ብለው በገዛ ፈቃዳቸው ራሳቸውን ከምርጫው አገለሉ። ጓድ ሊቀመንበሩም ለብቻቸው ሮጠው ለብቻቸው አሸነፉ። በተመሳሳይ በሌሎች የምራጫ ጣቢያዎችም ከጓድ እከሌ ለመወዳደር አልመጥንም እያሉ እጩ ተብዬዎች ራሳቸውን ከምርጫ ያስወግዱ ዘንድ የትዕይንቱ ክፍል ነበር። ሌላው መዝናኛ ደግሞ ለምርጫ እጩዎች የተሰጠው ዓርማና የምርጫው አሸናፊዎችን አስቀድሞ ያስታወቀው አፈትልኮ የወጣው መረጃ የከተማ ወሬ መሆኑ ነው። በየጣቢያው ለተመራጭ እጩዎች የተሰጠው ዓርማ  በሁሉም ዘንድ የጎሽ፣ የአንበሳ፣ የዝሆንና የአውራሪስ ምስል ነበር። ባለዝሆን ዓርማዎች አሽናፊ መሆናቸው አስቀድሞ መታወቁና ይኸውም መፈፀሙ የምርጫውን ቧልትነት ያሳየ ነበር። የቀድሞው የኮሚዩኒስት ሶቪየት ሕብረት መሪ ጆሴፍ እስታሊን በአንድ ወቅት “የምርጫ ውጤትን የሚወስነው ድምፅ የሰጠው ሕዝብ ሳይሆን ድምፁን የሚቆጥረው ነው” ብሎ ነበር። ይህ የሀገራችን የምርጫ ሂደት ደግሞ የእስታሊንን አባባል ወደ ላቀ ደረጃ አሳድጎ ድምፅ ቆጣሪውንም ከምርጫው ጨወታ ውጪ አደረገው። የዚህ ዓይነት ምርጫ እንደ ፍሬ ከርስኪ ጉንጭ አልፋ ወሬና ከንቱ ጊዜና ገንዘብ ማጥፊያ ነው።

ተውኔቱ ቀጠለ፤ በ“ዴሞክራሲያዊ” ምርጫ የሕዝብ ተወካዮች በፓርላማው ተሰባሰቡ፤ ሕዝብ መርጧቸው በሕዝብ ላይ ሊሠሩ “ከጓድ ሊቀመንበራችን ቆራጥ አመራር ጋር ወደፊት” አሉ። ተዘመረ፣ ተጨፈረ፣ ተለፈፈ። 17 ዓመት ሀገር ሠፊ የተውኔት መድረክ ሆነች። ክፍል አንድ ተውኔቱ አለቀ፤ መጋረጃውም ተዘጋ መንግሥቱ ፈረጠጡ፣ ደርግ ኢሠፓ ወደ ከርቼሌ፣ ህወሓት ወደ ቤተ መንግሥት። ሌላ ተውኔት ቀጠለ. . .።

ህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ደርግ ኢሠፓ ከመወገዱ በፊት ትግራይን ለሦስት ዓመት ይዘው ቆይተዋል። የደርግ ሽንፈት የመጀመሪያው መጨረሻ። በመለስ ዜናዊ የሚመራው ህወሓት ጥንስሱ እንደስሙ ትግራይን ነፃ ማውጣት ነበር። እንደ ሻቢያው ሕዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ (ሕግሓኤ) ማለት ነው። ህወሓት ትግራይን ከተቆጣጠረ በኋላ የደርግን በሕዝብ መጠላትና ሕዝባዊ መሠረት የሌለው መሆኑን በመገንዘብ መለስ ዜናዊና ቡድኑ በህወሓት ስም ወደ ሌላው የኢትዮጵያ ግዛት መግባት ስለማይችሉ በአላቸው “ብልጠት” እንደ ዘረኝነታቸው የዘር ድርጅቶችን ማሰባሰብና መፍጠር ጀመሩ። ከኦሮሞ፣ አማራ፣ ደቡብ ያሉትን በማሰባሰብ የኢትዮጵያ ሕዝቦች አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ ግንባር (ኢሕአዴግ) የሚል ጭምብል በመስጠት በግንቦት 1983 ዓ.ም. የምኒልክን ቤተ መንግሥትን ሊቆጣጠሩ ችለዋል።

ወያኔ/ህወሓትን ማዕከል ያደረገውና በቀጥታ በመለስ ዜናዊና ቡድኖቹ ቁጥጥር ሥር ያለው ኢሕአዴግ ሀገሪቷን እንደፈለጉ ለማተራመስ የዕቅዳቸው ማሳኪያ ሽፋን ሆነላቸው። በፈጣሪያቸው ሻቢያና በራሳቸው አቀነባባሪነት ሜዳ እያሉ የጠነሰሱት ሕገ መንግሥትና ዘረኛ ፖሊሲያቸውን በሀገርና ሕዝብ ላይ ለመጫን የመጀመሪያ ተውኔታቸውን ጀመሩ። ለይስሙላ በተሰባሰቡ የፖለቲካ ድርጅቶችና ለመጣው ሁሉ በሚሰግዱ አድር ባይ ምሁራን እገዛ ሕገ መንግስቱን በሸንጎ አፀደቁ፤ ኢትዮጵያን ዘርንና ቋንቋን ተገን ባደረገ አከላለል ሸነሸኑ።

ኢሕአዴግ በቀጣይነት “አዲሲቷን ኢትዮጵያ” በሚፈልገው አምሳያ ለመፍጠርና ዛሬ ለደረስንበት በዘር ለተቀነቀነ ማንነት ሥልጥኑን ከጨበጠ ጀምሮ ሰርቶበታል። ለዚህም የምርጫ ፖለቲካው ዋነኛ መለያው አድርጎታል። ስለ ኢትዮጵያ አንድነት የሚሞግቱትንና ብሔራዊ አጀንዳ ይዘው የሚንቀሳቀሱትን በማዳከም፣ ከሀገር በማስኮብለል ማንም ሃይ ባይ ሳይኖረው እንደ ደርግ አገዛዝ የምርጫ ተውኔቱን ቀጠለ። በዘር ላይ ለተመሠረተው መንግሥታዊ አስተዳደር በየአካባቢው እጩ የሚሆኑ የኢሕአዴግ ካድሬዎችን በማደራጀት፣ በማሰባሰብ መንግሥታዊ ኃይሉን በገንዘቡ፣ በቅስቀሳው በመያያዝ የምርጫ ትርይቱ ለዓመታት ቀጠለ። ያለምንም ተቀናቃኝ ለ14 ዓመት እራሱ አቅራቢ፣ እራሱ አስመራጭ፣ እራሱ ተመራጭ እየሆነ ገዛ።

ኢሕአዴግም የማስመስል ምርጫው ተሳካልኝ ብሎ “የለመደች ጦጣ ሁልጊዜ ሸምጣጣ” ሆነ። ሕዝብ ይደግፈኛል የሚል የዕውነታ ስቅታ (Reality Hiccup) ያዘው። ተበተ። “እንከን የሌለው ምርጫ አደርጋለሁ፣ ጠንካራ ተቃዋሚ ከመጣ ግማሽ መንገድ ሄጄ እቀበለዋለሁ፣ ምርጫን ለማሸነፍ ማታለል አያስፈልገኝም” አለ። ወደ ምርጫው ቀን በሚወስዱት ወራትና ሳምንታት ከተቃዋሚ ፓርቲዎች ጋር በሕዝብ ፊትና በመገናኛ ብዙሃን በሚተላለፉ ሙግቶች ለመካፈል ባልተለመደ ሁኔታ ፈቃደኛ ሆነ። በነዚህም ግልጽ የሙጉት መድረኮች እንዲሳተፉ ኢሕአዴግ “ከባድ ሚዛን” የሚባሉትን ፖለቲከኞችና አመራሮቹን አሰለፈ። በየሙግት መድረክ ከተቃዋሚ ፓርቲዎች በተደረጉ ክርክሮች የኢሕአዴግ የፖለቲካ መስመር፣ የኢኮኖሚና የመሬት ፖሊሲዎች፣ የፌደራል ሥርዓትና መነሻው ሕገ መንግስቱ፣ የሰበዓዊ መብቶች ጉዳይ፣ የሚዲያ ነፃነት ፖሊሲዎቹና ራሱም የኢሕአዴግ ፓርቲና መንግሥት ተገላልበው እርቃናቸውን ቀሩ። የምርጫው ቀናት እየቀረበ ሲመጣ ኢሕአዴግ ማንገራገር ጀመረ፡፡ “ሕዝብ በሙግት አዳራሽ አይገባም፣ ሙግቱ በቀጥታ ስርጭት መተላለፍ የለበትም” የሚሉ ሰበባ ሰበቦች ማንሳት ጀመረ። አየር ከበደው። ራሱ በሚቆጣጠረው ሬዲዮና ቴሌቭዥን ለወትሮም ያልተሸፈነውን ገበናውን ሕዝብ በትዝብት አየው። “የትም ፍጪው ዱቄቱን አምጪው” የሆኑ ፖሊሲዎችና አሠራሮችን ማስረዳት አወከው። በደደቢት በረሃ “በሰማይ ቅርቡና አዋቂ ነን” ባይ መሪዎቹ የደረቱት ፖለቲካና አስተዳደር ሀገርን ቀርቶ ወረዳም ለማስትዳደር ጉልድፍ መሆኑ ታወቀበት። ይህም ሆኖ ግን ከአፈርኩ አይመልሰኝ ያለው ኢሕአዴግ የቀን አበል እየከፈልና ትራንስፖርት እያዘጋጀ ሕዝብን መስቀል አደባባይ ሰብስቦ እራሱን በግብዝነት አስደስተ፤ አዋደደ። በማግስቱ በሙሉ ፈቃደኝነት እዛው መስቀል አደባባይ በተቃዋሚዎች የተደረገው ሕዝባዊ ስብሰባ በቁጥርም በትዕይንትም የምርጫው ውጤት አመላካች ነበር። “ትላንት ለገንዘባችን ዛሬ ለሀገራችን” ተባለበት። ለናሙና ያህል በአዲስ አበባ ኢሕአዴግ ለመግደርደርያ እንኳ አንዲት መቀመጫ አጥቶ ዛፍ ያጣች ጉሬዛ ሆነ።

ሲፈጠርም ሕዝብ የጠላው፣ ሀገር የረገመችው አገዛዝ ነበርና ያለውን የገንዘብ፣ የቅስቀሳ፣ የማስፈራራት ኃይሉን ቢጠቀምም ሕዝብ እምቢኝ ወያኔ፣ በቃኝ ኢሕአዴግ ያለበት ወቅት ቢኖር ምርጫ 1997 ዓ.ም. ነበር። መለስ ዜናዊና አገዛዙ በውናቸው አይደለም አልመውት ያልነበረ ዱብ እዳ ከፊታቸው ቢደቀንም ሊከናነቡት የሞከሩትን ገዳይነታቸውን አደባባይ አወጡት። የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ታውጆ መለስ ዜናዊ ሁሉንም የሠራዊት ክፍልና የስለላ መረቡን በቁጥጥር ሥር አዋለ። ኢንተርሃሞይ ተሰበከ፣ ሁለት ጣት ብቅ የሚያደርግ እንደሚቆረጥ በድፍረት ተለፈፈ። ምርጫውን በሕፃናት፣ በወጣቶች፣ በአዛውንት እናትና አባቶች ጭካኔ በተሞላበት ደምና ሕይወት እንደተቀለበሰ የትላንት ሀቅ እንደነበር ሀገራችን በመድረኳ አሳይታናለች።

ከ1997 ዓ.ም. ምርጫ ወዲህ ተቃዋሚ ኃይሉም የኢሕአዴግ አጨብጫቢና አጃቢ ከመሆን የዘለለ ሚና ሳይኖረው በተካሄዱ ሁለት የምርጫ ተውኔቶች አንዴ 99.6 ከመቶ፣ በቀጣይነት የሌባ ዓይነደረቁ ኢሕአዴግ 100 በመቶ አሸነፈ።

ስለ ምርጫ በሀገራችን በተለይ አሁን በአለው የኢሕአዴግ አገዛዝ ስናወሳ በሀገሪቷ ያሉትን ነባራዊ ኩነቶች መቃኘት አግባብነት ይኖረዋል። ከአንድ ዓመት በፊት የጠቅላይ ሚንስትርነቱን ቦታ የተረከቡት ዶክተር ዐቢይ አሕመድ ኢትዮጵያ በኢሕአዴግ/ህወሓት አገዛዝ ዘመን የገጠማትን አሳሳቢና አደገኛ ሁኔታዎች ለማስተካከል በኢትዮጵያዊነት ብሔራዊ ስሜት በአደረጉት የመጀመሪያ ቀን ንግግራቸው ሕዝባችን የራቀውንና የናፈቀውን የልብ ትርታ በመቀስቀሳቸው ጭብጨባ፣ እልልታ፣ ድጋፍ ጎረፈላቸው። ጠ/ሚኒስትሩ በያዙት ሥልጣን ኢሕአዴግንና ሕገ መንግሥቱን ተገን አድርገው እንደሚጓዙ ፍንጭ ሲሰጡ እንዲህ ሲሉ ነበር የካቡት “መሪ ድርጅታችን ኢሕአዴግ ልማታዊ ዴሞክራሲያዊ መሥመሩን አጥብቆ በመያዝ ሀገራችንን ከሁለት አሥርተ ዓመታት በላይ ባስተዳደረበት ወቅት በሁሉም መስክ መሠረታዊ ለውጥ ያመጣ ሕገ መንግሥታዊና ፌደራላዊ ሥርዓት ገንብቷል”። ችግሩ ያለው ከሕገ መንግሥቱ መሆኑን እያወቅን፣ ችግሩ ያለው ከኢሕአዴግ መሆኑን እያወቅን አጣብቂኝ አማራጭ የገባው ፖለቲከኛ “እስቲ እንያቸው” ማለት ሳይሆን ዳር እስከዳር ከደገፋቸው ሕዝብ ጋር ከመጋጨት ሌላ የሚያመጣው ፋይዳ ባለመኖሩ ለጥሪያቸው ቀና ምላሽ ተችሯቸዋል።

“እህልም ከሆነ ይጠፋል ሽልም ከሆነ ይለያል” እንዲሉ እቅዳቸው፣ አካሄዳቸው ጥርጣሬን ሲጭር ዓመት አልሞላውም። በአራቱም የሀገሪቷ ማዕዘን ያላቋረጠ ግጭት፣ ግድያ፣ መፈናቀል የለት ተለት ዜና እየሆነ መጣ። ሕገ መንግሥቱ በሠጣቸው መብት መሠረት “የራሳችን ክልል ይሠጠን፣ ማንነታችን ይከለል” ጥያቄዎች ሀገራችን አስቸጋሪ መንገድ ላይ መሆኗን የዓመት ጉዞው ጠቋሚ ሆነ። የዘር ድርጅትና እንቅስቃሴው ይበልጥ ሕጋዊነትን አግኝቶ “ያዙኝ ልቀቁኝ” መብቱን ተቀዳጀ። የኢትዮጵያ ጥላቻ የተጠናወታቸው ወከልን ያሉት ምስኪን ሕዝብ እስኪያዝንባቸው የዘር ጥላቻውን አራገቡት፣ ሰንደቅ ዓላማዋን አቃጠሉት፣ “ጊዜው አሁን ነው” ጭፈራቸውን በዱላና በገጀራ አደመቁት። እውነትም የመጨረሻው መጀመሪያ ለውጥ! ዝምታው ፍርሃት እየመሰላቸው የቀራቸውን አዲስ አበባ እንደ ናዝሬቱ አዳማ፣ እንደ ደብረዘይቱ ቢሾፍቱ፣ ፊንፊኔ በማለት የጥቃቱ ሙከራ ቡራዮ ላይ ተጀመረ። ሁኔታውን ለማርገብ በተወሰደ የፖሊስ እርምጃ “ይህንን መመከት ያቃታችሁ ሰነፎች!” ተብለው ይመስል ተጠቂ ወጣቶች ለእሥር ተዳረጉ። “ሀገሪቷ እውን መንግሥት አላትን?” ጥያቄ ውስጥ ገባ። ወከባውና ማፈናቀሉ እንደቀጠለ በለገጣፎ አካባቢ አሳዛኝ ድርጊት ተፈጸመ። የጠ/ሚሩ “አልሰማሁም! አላየሁም!” ምላሽ የሂደቱን ሽልነት አመላከተ።

ህወሓትን ማዕከል ያደረገው ኢሕአዴግ ተረኛ ምሰሶው ከኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት ወደ ፓርቲነት ያደገው ኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኦዴፓ) መሆኑን አረጋገጠ። ሀገር ከአንድ ዘረኛ አገዛዝ ወደ ሌላ እየተሸጋገረች ብቻ ሳይሆን መበታተኗን የናፈቁ “ፊንፊኔ ኬኛ” በሚል አዲስ አበባ የይገባኛል ጥያቄ ላይ ዱላቸውን ላነሱ “እኛም አለን” ተከላካይ ግድ ነውና ብቅ አለባቸው። የጠ/ሚሩ ቀና ምላሽ “ጦርነት አውጃለሁ” ሆነ። ምን አሉ? ተብሎ በሦስተኛ ወገን ሳይሆን በአደባባይ እራሳቸው ዘረገፉት። ደጋፊዎቻቸውን አስኮረፉ፣ ሕዝብን አሳዘኑ። ከዳር እስከዳር የነበራቸውን እልልታ ዝምታ አስዋጡት። ሽሽት ይመስል ሕዝብ እየተፈናቀለና እየተጎሳቆለ ውጭ ውጭው አሰኛቸው። ዛሬ በሀገራችን የተፈናቀለውን የህብረተሰብ ክፍል ማነው እየረዳው፣ የምግብ፣ የመጠጥ ውሃ፣ አልባሳት፣ ሕክምና እያደረገለት ያለው? የማፈናቀል፣ ቤት በላያቸው ላይ የመናድ፣ ሂደት አንሶ ለበሽታና ለሞት ምስኪን ዜጎቻችን በየቦታው ተወርውረው መንግሥት ድምጹን ሲያጠፋ እውን ያሳዝናል። ዛሬ ቤታቸውን ያጡ ቤተሰቦች ሕፃናት ከትምህርታቸው ተስተጓግለው የረሃብ ያለ፣ ድረሱልን ቁልጭልጭ ዓይናቸውን በዩ ቲዩቡና ፌስ ቡክ መመልከቱ እሊናን ያቆስላል፣ ስሜትን ይነካል።

በአንድ ዓመት ውስጥ ወደ 13 ቢሊዮን ዶላር አስገብተናል ያለው “ለውጥ” አራማጁ አገዛዝ ምነዋ ዳቦ ከእጥፍ በላይ አስጨመረብን? ምነዋ የኤሌክትሪክ ታሪፍ ዘግናኝ ጭማሪ የአዲስ አበባን ነዋሪ አሰቃየ? ሰው የዕለት ጉርሱን ማግኘት እተቸገረበት ላይ ምነዋ ሀገሪቷ ወደቀች? በአጭሩ እንግዲህ ሀገራችን ኢትዮጵያ እዚህ ዓይነት ውጥንቅጥና የተዘበራረቀ ወቅት ላይ ነው ያለችው። የነገ እልውናችን አስተማማኝ አልሆነበት ደረጃ ምነዋ ምርጫው ተፈላጊ ሆነ?

ጠ/ሚር ዶር ዐቢይ አሕመድ የኢሕአዴግን ሕገ መንግሥት እንደ መጽሐፍ ቅዱስ ወይም እንደ ቁራን ሙጭጭ እንዳሉበት ሌላው የሚታይባቸው አካሄድ ቀጣዩ ምርጫ እንዳይራዘም ያላቸው ፍላጎት ነው። እውን ኢሕአዴግ ያቦካውንና ያበላሸው ውጥንቅጥ የሀገሪቷ ችግሮችን በመጠኑ ከመቅረፍ ይልቅ እየተባባሰ በአለበት ሁኔታ ይህ ምርጫ የተፈለገበት ምክንያት ለመተንበይ ትንቢተኛ መሆን አያስፈልግም። በሀገራችን በአሁኑ ወቅት ያለው ዋናው ችግር ኦሮሚያ እራሱን መንግሥት ለማድረግ የሚደረገው ቅድመ ዝግጅት ነው። ለኦሮሞ ሕዝብ ኢትዮጵያዊነት፣ እንግዳ ተቀባይነት፣ ተዋዶና ተከባብሮ ከሁሉም ኢትዮጵያዊ ወገኖቹ የመኖር ፍላጎት እራሱ ብሔረሰቡ መስካሪ ነው። አዎ! የማይካደው ሀቅ ወያኔ/ህወሓት በ28 ዓመት አገዛዙ በዘረጋው ፖሊሲ የኦሮሞ ሕፃናት ላይ ከትምህርት ቤት ጀምሮ በየሚኖሩበት ቀዬ በዘራው ከፍተኛ የጥላቻ ፖለቲካ በተለይ አማራው፣ ምኒሊክ እና ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያንን ለማዳከም ያለማቋረጥ የረጨው መርዝ ዛሬ በ30 ዕድሜዎቹ የሚቆጠሩ አንዳንድ የኦሮሞ ልጆች አካሄድ ላይ ሲንፀባረቅ ይታያል። የዚህ አደገኛ ቅስቀሳ ውጤት ምኒልክን በጡት ቆራጭነት፣ አማራን በጠላትነት አስፈርጆ ሀውልት አስቁሟል። ሀገሪቷን ለመበታተን ለማፍረስ ላላቸው ዕቅድ ዛሬ በመንግሥት ደረጃ ትብብር ሳይሆን በውስጠ ታዋቂ መንግሥት ሁነዋል። ዛሬ በጠ/ሚሩ ሹም ሽረት አብዛኛውን ቦታ የያዙት ከየትኛው ዘር እንደሆነ መሟገቱ ለዘረኝነቱ አራጋቢ መሆኑን ብናምንም ዓይን ያወጣ መሆኑ የሁኔታዎች አካሄድ እንድንመረምረው ያደርገናል።

ይህ ሁላ ገለፃ ዛሬ በኦዴፓና በኦነግ ያንዣበበው ኦሮሚያን ሀገር የማድረግ የእልም ሩጫ ነው። አዲስ አበባን በምርጫ ስም ለመጠቅለል በመቶ ሺህ የሚቆጠሩ የኦሮሞ ተወላጆች የአዲስ አበባ መታወቂያ መሰጠቱ ሲጋለጥ ድንፋታ መልስ አይሆንም።

“ግርግር ለገንጣይ ያመቻል” እንዲሉ በቀጣዩ ምርጫ ማን ከማን እንደሚወዳደር ማየት በቀላሉ ይቻላል፡፡ ኅብረ ብሔር የሆኑ ድርጅቶች በየትኛውም አካባቢ መንቀሳቀስና መቀስቀስ በማይችሉበት ሂደት እውን ቀጣዩ ምርጫ ለማን ነው የተመቻቸው? በኢሕአዴግ አጠራር ኦሮሚያ ክልል ኦዴፓ ከኦነግ፣ በትግራይ ህወሓት ከአረና፣ በምሥራቅ ኢትዮጵያ ኦብነግ፣ በአማራ ብአዴን ከአብን፣ መአሕድ… ይህ ነው እንግዲህ የዘረኛ ድርጅት የእርስ በርስ ውድድር። የዚህ ሂደት ውጤት መጪውን ምርጫ እና የሕገ መንግሥቱን አንቀጽ 39 ተገን በማድረግ ትግራይን ለህወሓት፣ ኦሮሚያን ለኦነግ፣ ምሥራቁን የሀገራችንን ክፍል ለኦብነግ የማከፋፈልና “ሕጋዊነት” የመስጠት ተውኔት እንደሚሆን ያለጥርጥር መናገር ይቻላል። እውን ለመናገር ከየትኛውም የሀገሪቷ ክልል ተለይቼ ሀገር እሆናለሁ ባይ ክልል ከኢትዮጵያ ይልቅ ጉዳቱ ለራሱ እንደሚሆን መናገር ይቻላል። ለዚህ ምክንያቱ ይህ አካሄድ የኦሮሞም ሆነ የትግራይ እንዲሁም የምሥራቅ ኢትዮጵያ ወገኖቻችን ጥያቄ ሳይሆን ወከልን ያሉ የፖለቲካ ድርጅቶችና አንዳንንድ አጨብጫቢ ምሁራን ግፊት ነውና። ድርጅት፣ ጉልበትና መሣሪያ ለጊዜው አሸናፊ ቢመስልም በንፁሐንና በዜጎች ላይ ቁስሉ የማይሽር እልቂት ያስከትል ይሆናል እንጂ በምርጫ ስም ኢትዮጵያ አትከፋፈልም።

በጠ/ሚር ዶክተር ዐቢይ አካሄድ ቀጣዩ ምርጫ ከሀገሪቷ ተጨባጭና ነባራዊ ሁኔታ አንፃር አንድ የዘር ድርጅትን ከሌላው ለማወዳደር የታቀደ ሂደት ስላለው መጪው ምርጫ የዜጎች ድምፃቸውን ማሰሚያ መሆኑ ቀርቶ መከፋፈልን በማስፋትና መገለልንም በማስከተል የግጭት መነሻ በመሆን ሀገራችንን የእርስ በእርስ ትርምስ ውስጥ እንዳይከታት ያለንን ስጋት እንገልጻለን። ለሀገራችንና ለሕዝባችን እውነት ቀና አመለካከት ካለ ምርጫ መቼና እንዴት እንደሚካሄድ ማወቁ ጠቀሜታው የጎላ ነው።

ከላይ በጠቀስናቸው የሀገሪቱ የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና ማህበረሰባዊ ቀውስ ውስጥ ምርጫን ማካሄድ በመራጩ ሕዝባችን ተአማኝነት አለመኖር ብቻ ሳይሆን ሊመርጠው የሚቀርብለትም አማራጭ እንደየክልሉ የዘር ድርጅት በመሆኑ ዝምታውን ሊመርጥ ይችላል። ይህ ደግሞ ለጊዜው ዘረኞች በሩን በመክፈት ሀገርን ለጉዳት ይዳርጋል። የኢትዮጵያ ሕዝብ በየትኛውም አቅጣጫ ዘር ሳይለይ አንድነቱን ፈላጊ፣ ሀገሩን ወዳድ ለመሆኑ ዞር ብለው ካዩት ጠ/ሚር ዶክተር ዐቢይ አሕመድ በየሄዱበት አካባቢ ስለ ኢትዮጵያ አድምቀው ሲናገሩ ያለው ምላሽ በቂ ምስክር ነው። ከነድህነታቸው ሀገራቸውን ወዳድ ብቻ ሳይሆን ለሀገራቸው ሟች ኢትዮጵያዊ ዜጎች፤ አብሮ የመኖር ባህላቸው፣ አንድነታቸው፣ እምነታቸው ይዳብር ዘንድ መሥራት ሲገባ ቀጥዩ ምርጫ፤ በምርጫ ስም መገነጣጠልን ሕጋዊ ልባስ ለመስጠት የሚደረግ የጠባቦች አስተሳሰብ በመሆኑ ድጋፍ ሊቸረው አይገባም ስንል “አንድ ሀገር! አንድ ሕዝብ! ኢትዮጵያችን ሕዝባዊ ንቅናቄ” አቋማችንን ግልጽ እናደርጋለን።

ደጋግመን እንዳልነው የሀገራችን ዋናው ችግር ኢሕአዴግና ሕገ መንግሥቱ በመሆኑ ቅድሚያ ትኩረት መሠጠት ያለበት ይህ ሕገ መንግሥት እንዴት ይቀየር? 28 ዓመት ያለ ተቀናቃኝ የገዛውና አሁንም “በቀን ጅቦች” መናኸሪያነት ያለው ኢሕአዴግ ሥልጣኑን በቅድሚያ ለሽግግር መንግሥት ማስረከብ ይኖርበታል። ይህ አቋማችን ወደድንም ጠላንም ከታሪክ እንደምንማረው ባላባትን ይዞ መሬት ለአራሹ፣ ደርግ/ኢሠፓን ይዞ ዴሞክራሲያ፣ ኢሕአዴግ/ህወሓትን ይዞ አንድነትን መጠበቅ “ከእባብ ዕንቁላል እርግብ መጠበቅ” መሆኑን አስረግጠን እንናገራለን።

አንድ ዓመት ግድም የቀረውን ቀጣዩን ምርጫ በተመለከተ ስለ ምርጫ ቦርድ አሠራርና አወቃቀር፣ ተአማኝነት ስላለው ምርጫ ሂደት፣ ስለ ፖለቲካ ድርጅቶች እውቅናና ሚና፣ ስለ ነፃ ሚድያና መነጋገሪያ መድረኮች ፣ ስለ ነፃ ታዛቢዎች፣ ስለ ድምጽ ቆጠራ ወዘተ ብዙ የተባሉና የተፃፉ ጥናታዊ ጽሁፎችን በመመልከትና ከሌሎች ሀገሮች ትምህርት በመቅሰም ለሀገራችን ተስማሚ የሆነውን የምርጫ አካሄድ መንደፍ ተገቢነት ይኖረዋል።

ኢትዮጵያችንን በዘርና በቋንቋ ከልሎ የሚደረግ ምርጫ ውጤቱ አንድነት ሳይሆን መከፋፈል፣ ልማት ሳይሆን ጥፋት፣ እድገት ሳይሆን ውድቀት መሆኑን ከ28 ዓመት የኢሕአዴግ አገዛዝ አየን። እና? እናማ ዘርንና ቋንቋን ምሰሶው አድርጎ የተቀረጸው የኢሕአዴግ ሕገ መንግሥትን ሀገራዊ አንድነትንና ኢትዮጵያዊ ብሔራዊ ስሜትን ዋልታና ምሰሶ አድርጎ እንደገና መቅረጽ። ለዚህ ደግሞ አቅሙም ችሎታውም ያላቸው ቅን ወጎኖቻችንን ማሰለፍ ይቻላል። ለዚህ ሂደት ስኬታማነት ቅድሚያ በዘር የተደራጁ የፖለቲካ ድርጅቶች ወደ ኢትዮጵያዊነት ያተኩሩ ዘንድ ቀናና መግባባትን ለተላበሰ የውይይት መድረክ በሩን ክፍት ማድረግ። ጠ/ሚሩ “የምትፈልጉትን ነገር ለማግኘት ድንጋይ መወርወር አያስፈልግም” ብለው በሕዝብ ላይ ጥይት እየተወረወረ መሆኑን ሊስሙ፣ ሊገነዘቡ ይገባል እንላለን። የሚፈለገው ነገርም በምርጫ ስም መገነጣጠልን ለማብሰር ከሆነ ለማንም እንደማይበጅ አድማጭ ካለ አስነብበናል።

ምርጫ ለኢትዮጵያ አንድነት!

ኢትዮጵያ ለዘለዓለም ትኑር!

ፈጣሪ ኢትዮጵያን ይባርክ!

“አንድ ሀገር! አንድ ሕዝብ! ኢትዮጵያችን ሕዝባዊ ንቅናቄ”

ሚያዝያ 27 ቀን 2011 ዓ.ም. (May 04, 2019)

ማሳሰቢያ ፡

  • ውድ ወገኖቻችን ይህንን «አንድ ሀገር! አንድ ሕዝብ! ኢትዮጵያችን ሕዝባዊ ንቅናቄ» «ኢትዮጵያችን» ልሳን በተለይ በሀገር ቤት ኮምፒዩተር የማግኘት ዕድል ለሌላቸው በማባዛት ታሰራጩት ዘንድ ቀና ትብብራችሁን በትህትና እንጠይቃለን።
  • «አንድ ሀገር! አንድ ሕዝብ! ኢትዮጵያችን ሕዝባዊ ንቅናቄ» መስከረም 8 ቀን 2009 ዓ.ም. እራሱን ይፋ ያደረገ ሕዝባዊ ድርጅት ሲሆን የንቅናቄውን ማንፌስቶና ፕሮግራም ethiopiachen.org ከሚለው ድረ ገጻችን ማግኘት ትችላላችሁ።

ስልክ፡  703 300 4302

ኢሜል ፡ ethiopiachen2009@gmail.com

ድረ ገጽ ፡ www.ethiopiachen.org , www.ethiopiachen.com

ምሥለ ገጽ ፡ 1H1H Ethiopiachin

የጠቅላይ ሚንስትሩ “የሰላም” ሽልማት እና የምዕራባውያን ሴራ – በተመስገን አስጨነቅ ዘለቀ

ተመስገን አስጨነቅ ዘለቀ

ምዕራባውያን ተንኮል ብቻ ሳይሆን ቀልድም በድንብ ይችሉበታል። ሰሞኑን የነገሩን ቀልድ ደግሞ ለሚያውቃቸው ፈገግ ሲያሰኝ ለማያውቃቸው እና ሀገሪቱ ያለችበትን ሁኔታ ለተረዳ ደግሞ ቀንድ ያቆማል ። ጠቅላዩ “የዩኒስኮ የሰላም አዋርድ” ተሸላሚ ሆኑ ይላል። ሀገር በአራቱም አቅጣጫ እንደበሬ ቆዳ ተወጥራ በየቀኑ የምንሰማው ግድያ እና እልቂት ለምዕራባውያን እንደ ሰላም ተቆጥሮ ሽልማት ያሰጣል። እነሱ ምን አሻቸው እጃቸውን የሚያስገባላቸው እና ገብተው የሚፈተፍቱበት መንገድ እስካገኙ ድረሰር አንዳች አይገዳቸውም። በኢ-ሚዛናዊ (stereotype) በተሞሉ ሚዲያዎቻቸው ተጠቅመው ያሞካሹሃል፤ተቋሞቻቸውን ተጠቅመው ይሸልሙሃል፤ የረቀቀ ቴክኖሎጃቸውን ተጠቅመው ስነልቦናህን ይተነትኑልሃል ከዚያም በድክመትህ ይገቡ እና የራሳቸውን አቅጣጫ እና ፖሊሲ አስፈጻሚ ያደርጉሃል። ትንሽ እንደማንገራገር ካልክ አንድ ባላንጣ ያመጡ እና ድምጥማጥህን ያጠፉሃል። ምዕራባውያን እንዲህ ናቸው። እጅ ከሰጠሃቸው ያነግሱሃል፤ ከተቃወምካቸው ደግሞ ፍዳህን ያሳዩሃል።

******

ምዕራባውያንን እምቢኝ ብለው መከራ ከተቀበሉት  አፍሪካውያን ውስጥ ጥቂቱን እንይ፦

******

የኮንጎው ጸረ ኢምፔሪያሊስት እና የነጻነት ታጋይ ፓትሪስ ሉምባ በ1958 የኮንጎ ብሄራዊ ንቅናቄ የተባለውን የፖለቲካ ፓርቲ ከመሰረተ በኋላ በመላው የአህጉሪቱ የተነጻነት ታጋዮችን ማነቃቃት ተያያዘው።ወቅቱ የአፍሪካ ሀገራት ከቅኝ ግዛት ነጻ እየወጡ የነበረ በመሆኑ ቤልጂየም የኮንጎን ነጻ መውጣት ሂደት የሚያመላክት የአምስት አመት ፕሮግራም ነደፈች። የዚህ ጊዜ ፓትሪስ ሉምባ በፍጹም ይህ የአምስት አመት ፕሮግራም የራሳችሁን አሻንጉሊት ለማስቀመጥ የታለመ ነው ሲል ቤልጂየሞችን ሞገተ። በዚህም ጥርስ ውስጥ ገባ የተለያዩ የእስር ጊዜያትንም ማቀቀ። በ1960 ኮንጎ ነጻነቷን ብታገኝም የፓትሪስ መንግስት በቤልጂየሞች የእጅ አዙር ጥምዘዛ ውስጥ ገባ። ካታንጋ የተባለውን እና በማዕድን የበለጸገውን ግዛት የሚያስገነጥል ቡድን አቋቁመው የሉምባን መንግስት እረፍት ነሱት። ፓትሪስ የተባበሩት መንግስታት ድርጅትን ቤልጀየሞች ከተግባራቸው እንዲቆጠቡ ጥሪ አቀረበ በፍጹም አልሆነም።  ይልቁንም መረጃዎች እንደሚያሳዩት የተባበሩት መንግስታት ድርጅት እራሱ ከቤልጂየሞች ጎን ተሰልፎ ድጋፍ ይሰጥ እንደበር ተመልክቷል። በኋላም የኮንጎ ወታደራዊ ሃይል መሪ ጆሴፍ ሞቡቱ የፖለቲካ ሃይሉን ተቆጣጠረ፤ ፓትሪስም በቤልጂየሞች አቀናባሪነት ተገደለ።

******

የቡርኪናፋሶው አብዮታዊ መሪ ቶማስ ሳንካራ የአይ ኤም ኤፍ እና አለም ባንክ እንዲሁም የምዕራባውያንን ብድር እና እርዳታ በማሽቀንጠር  “The one who feeds you usually imposes his will upon you.” ሲል ተቃወመ። እጅግ ሰፋፊ ሪፎርሞችን እና ሀገራዊ ትልሞችንም ተለመ። የቀድሞዋን “የላይኛው ቮልታ” የቅኝ ግዛት ስም አንጠቀምም በማለት ቡርኪናፋሶ ብሎም ሰየመ።  ከአይ ኤም ኤፍ እና አለም ባንክ ብድር እና ሪፎርም አልቀበልም ብሎ ዞርበሉልኝ በማለቱ  በአሜሪካው የስለላ ድርጅት ሲ አይ ኤ እና በፈረንሳይ የደህንነት አገልግሎት ጥርስ ውስጥ ገባ። በቅርብ ጓደኞቹ በኩል በተቀነባበረ ሁኔታም አስገደሉት።

******

የጊኒ ቢሳው አብዮተኛ ካብራል ሌላው የምዕራብውያን ስውር ደባ ሰለባ አፍሪካዊ መሪ ነበር። ካብራል የፖለርቱጋልን ቀኝ ገዥ ስርዓት በሽምቅ ውጊያ አርበድብዶ ከቅኝ ግዛት ነጻ አውጥቶ ሀገር ከመሰረተ በኋላ በእነዚሁ መርዘኛ ምዕራባውያን ስውርው እጆች በ1973 ተገድሏል።

******

የሊቢያው ሞሃመድ ጋዳፊም እንዲሁ ዜጎቿ በአለማችን የተንደላቀቀ ሂወይት ከሚመሩ ሀገራት አንዷ የነበረች ሲሆን ዛሬ በአለማችን ላይ ከከሰሙ ሀገራት እንድትመደብ አደርገዋታል። ይህ ብቻ አይደለም ምዕራባውያን በእያንዳንዱ የአፍሪካ መንግስታት ጓዳ ውስጥ አሉ።

******

ምዕራባውያን ከተቃወምካቸው መሪ ወይም ምሁር አይሉም። እንደ ስጋት ካዩህ ባጭሩ ይቀጩሃል። በካሪቢያን በምትገኛው ጉያና የፖለቲካ ምሁር እና በታንዛኒያ ዳሬሰላም ዩኒቨርስቲ ተመራማሪው ዋልተር ሩድኒ ግድያ ለዚህ ማሳያ ነው። ዋልተር “አውሮውያን እንዴት አፍሪካን አቆረቆዙት”  ሲል ከአለማቀፉ ያልተመጣጠነ የንግድ ልውውጥ፣ የኢኮኖሚ ቅርምት እና የፖለቲካ ተጽዕኖን ፍንትው አድርጎ አሳይቷቸዋል። በዚህም ጥርስ ውስጥ ገብቷል። የዝምባብዌን የነጻነት በዓል አክበሮ ወር ሳይሞላው በመኪናው ላይ በተጠመደ ቦንብ በ38 አመቱ አሰናብተውታል።

******

እነዚህ እንግዲህ ጥቂት ለማለት ያክል ብቻ ነው። ጎግል ማድረግ ለሚችል ማዓት ነገር ማግኘት ይችላል። ምዕራባውያን በግድያ እና በማጥቃት ብቻ የተወሰኑ አይደሉም። ፖሊሲ ቀርጸው መፈናፈኛ ያሳጡሃል። በቤትህ ገብተው ይፈተፍታሉ፤ በማታውቀው መንገድ ይገቡ እና ወደ ገደል ይጨምሩሃል። ለምሳሌ ታዳጊ ሀገራት ከአይ ኤም ኤፍ እና አለም ባንክ ብድር ለማግኘት መከተል ያለባቸው ቅድመ ሁኔታዎችን አስቀምጦ የተቀረጸው  “Structural Adjustment Programme” ብዙ የአፍሪካ ሃገራትን የቁልቁለት ግስጋሴ አፋጥኗል።ይህንን ካደረግክ ብድር እሰጥሃለሁ የሚል የእጅ ጥምዘዛ ፖሊሲ እና ስትራቴጂ በመከተል የአፍሪካን መከራ እያራዘሙት ይገኛሉ። በተጨማሪም “የዋሽንግተን ስምምነት” ተብሎ የሚታወቀው ታዳጊ ሀገራት “ለመበልጸግ” መከተል ያለባቸው ፍኖተ ካርታ ብለው በኛው መከረኛ የአፍሪካ ሀገራት ውስጥ የተገበሩት ስምምነት ተጠቃሽ ነው።የፊሲካል ፖሊሲ፣የታክስ ክለሳ፣ የከንዘብ ልውውጥ ተመን፣ ፕራይቬታይዜሽን፣ ነጻ የንግድ ልውውጥ ወዘተ የሚሉ 10 ህግጋትን ታዳጊ ሀገራት እንዲተገብሩ የእጅ አዙር ጥምዘዛ በማድረግ የአፍሪካ ሀገራት ገንዘብ እርባና ቢስ እንዲሆን፣ የአፍሪካ መንግስታት ታክስ ሰብስበው መሰረተ ልማት መገንባት የማይችሉ ለማኞች እንዲሆኑ እና የአፍሪካ ሀገራት ገበያዎች የአደጉ ሀገራት ምርት ማራገፊያ ሁነው እንዲቀጥሉ እያደረጉ ይገኛሉ።

******

ምዕራባውያን ሁሉ በእጃቸው ነው፤ የትምህርት እድል ብለው ይሰጡህ እና የተንደላቀቀ ህይወት እያኖሩህ ሀገርህን፣ ወገንህን እረስተህ  በዚያው ጥቁር አሞራ ሁነህ እንድትቀር ያደርጉሃል። ሲፈልጉም በተደራጀ ሚዲያቸው የምዕራባውያንን የመሰረተ ልማት ምናባዊ በሆነ መንገድ ይስሉልሃል። እኛ አፍሪካውያንም 24 ሰዓት የነሱን ምድር ለመርገጥ እናልማለን፣እንተጋለን። ጥገኝነት ይሰጡህ እና ቀለብ እየሰፈሩ እስከ 10 አመት ያኖሩሃል። አምሮህ ላሽቆ ጉልበትህ ሲደክም የስራ እና የመኖሪያ ፈቃድ ይሰጡሃል። ከዚያ በኋላ አማራጭ የለህም ለነሱ የጉልበት ስራ እየሰራህ ቀሪ ህይወትህን ትገፋለህ። በተቃራኒው መርከቦቻቸው 24 ሰዓት የአፍሪካን ጥሬ እቃ ያጓጉዛሉ፤ እንቅልፍ አታይባቸውም። መርከቦቻቸው ጭነው ያመጡትን የአፍሪካ ሃብት ትንሽ እሴት ተጨምሮበት ሱፐር ማርኬቶቻቸውን ይሞላሉ። እኛ አፍሪካውያን የኛኑ ሃብት ባህር አቋርጠን ለመብላት መስዋት ከፍለን  ስደት ስንኳትን ውሃ ይበላናል። አውሮፓውያን አንድ ተክል ለውዝ አያበቅሉም፤ ነገር ግን ሱፐር ማርኬቶቻቸው በቸኮሌት ምርት የሞሉ ናቸው። አንድ የሙዝ ዛፍ የላቸውም ገበያዎቻቸው ግን 24 ሰዓት በሙዝ ፍራፍሬ የጠገቡ ናቸው፤ ሌሎች ምርቶቻቸውም እንደዚሁ ናቸው።

******

እነዚህ በኢትዮጵያ ላይ እያንዣበቡ ያሉ ምዕራባዊ በዝባዥ ተቋማት(exctractive instituions) የቅኝ ግዛት ኢ-ቀጥተኛ በሆነ መልኩ ማስቀጠል አላማቸው ሲሆን እነሱ የገቡበት አፍሪካዊ ሀገር ሁሉ መነሻ የለውም። ልክ ምዕራባውያንን ከ1929 ጀምሮ ለአስር አመታት የመታቸው ከባዱ የኢኮኖሚ ዝቅጠት ወቅት “ገንዘብ በዘንቢል  እቃ በኪስ” እንደነበረበት ወቅት ያደርጉሃል። ለምሳሌ ዩጋንዳ ውስጥ አንድ ኪሎ ቲማቲም 3600 ሽልንግ ትገዛለህ። የመካከለኛዋ አፍሪካ ካሜሩን ውስጥ አንድ እራስ ሽንኩርት 150፣ አንድ ኪሎ ስጋ 5000 ፍራንሴፋ ትገዛለህ። ዚምባብዌ ውስጥ ጭራሽ ገንዘባቸውን ከገብያ ውጭ አድርገው የአሜሪካን ዶላር እና የሌሎች የጎረቤት ሀገራት የገንዘብ ኖት እንድትጠቀም ተገዳለች። በአጠቃላይ እንዚህ ተቋማት የሚጠመዝዟቸው ሀገራት የመከራ ህይወት እንጂ ተስፋ አታይባቸውም።

******

እነዚህ በዝባዥ ተቋማት ታዲያ ኢትዮጵያ ውስጥ እያንዣበቡበት የለው ሁኔታ አንድ ሊባል ይገባል።  በተለይም ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ወደ ኢትዮጵያ እየገሰገሱ ያለበት ፍጥነት መረን የለቀቀ ይመስለኛል።  በ2017 መጨረሻ አካባቢ የአይ ኤም ኤፍ ዳይሬክተር ክርስቲያን ላጋርድ አዲስ በአበባ ገብተው ሲፈተፍቱ ውለው አድረው ኢከኖሚው ነጻ እንዲሆን መክረ ሃሳባቸውን ሰጥተው ነበር። ሰሞኑን ደግሞ የአለም ባንክ ፕሬዝደንት ጎራ ብለው ሲፈተፍቱ እንደነበር ሰምተናል። የኢትዮጵያ ብሄራዊ ባንክም የኢትዮጵያ የብር ምንዛሬ በገበያ አቅርቦት እና ፍላጎት እንዲመራ አቅጣጫ ማስቀመጡን እና ለዚህም የአይ ኤም ኤፍ ባለሙያዎች ድጋፍ እየሰጡ እንደሆነ መረጃዎች አመልክተዋል። ከፈረንሳይ እና ከጣሊያን ጋር ጠቅላይ ሚንስትሩ አደረጉ የተባለው የወታደራዊ ትብብር ስምምነትም ሌላው ምስጢራዊ እንቆቅልሽ ነው። ምዕራባዊያን በጸጥታ እና ደህንነት እንዲሁም ወታደራዊ ጊዳዮች እጃቸውን አስገቡ ማለት ፈርመህ ሀገርህን አስረከብክ ማለት ነው።

******

ታዲያ ይህ ሁሉ ማንዣበብ ዝም ብሎ የመጣ አይደለም። ለውጥ እያደረግኩ ነው የሚለው የለውጥን ፊት እና ኋላ ለይቶ የማያውቅ፣ የፖለቲካም ሆነ የኢኮኖሚ ፍኖተ ካርታ የሌለው የለውጥ ቡድን ወደ ስልጣን ለመውጣት የተደረገለት ድጋፍ እንዳለው እና ለዚህም የገባው የብድር ምለሳ ቃል ኪዳን እንዳለው ጥርጥር የለውም።  ምዕራባዊያን በኢንተለጀንስ ባለሙያዎቻቸው የስነልቦናዊ አቋምህን (psycho personality) ጥንቅቅ አድርገው ያውቃሉ። ጠቅላይ ሚንስትሩ ምን አይነት ሰው እና በየትኛው የስነልቦና አይነት እንደሚመደቡ ጠንቅቀው ስለሚያውቁ አንዴ የአመቱ ምርጥ ሰው ይሏቸዋል፤ ቀጥለውም የሰላም ኖቤል ተሸላሚ እጩ ይሏቸዋል፤ ሲፈልጉም እንዲሁ በሁለት ክልሎች መካከል ያለን መንገድ ማስከፈት አና ወንጀለኛን ለህግ ማቅረብ ያልቻለ ሰው የሰላም አዋርድ ተሸላሚ ብለው ያሞካሿቸዋል።  ይህ ሁሉ ጋጋታ “ሊበሏት ያሰቧትን አሞራ ስሟን ጅግራ ይሏታል” እንደሚባለው የሀገራችን ብሂል የእጅ አዙር ጥምዘዛን ለማመቻቸት እንጂ እውነታው ጠፍቷቸው አይደለም።  በእርግጥም የእጅ ጥምዘዛ ዲፕሎማሲውን በትክክል እየተገበሩት ነው። ለምሳሌ ብንወስድ መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች መተዳደሪያ አዋጅን ከብርሃን ፍጥነት በቀደመ ሁኔታ እንዲሻሻል ተደጓል። ዜጎችን በጥላቻ የፈረጀ ህገ-መንግስት፣ የምርጫ ስርዓት፣ የጸረ ሽብር ህግ ወዘተ  ሳይሻሻል 10 ሰዎች ሳይቀጥር የራሱን ተልዕኮ ለሚወጣ መንግስታዊ ያልሆነ ድርጅት አዋጅ ቀድሞ ማሻሻል ያስፈለገው ለዚህ ነው።  በስልጣን ላይ ያለው ቡድንም ሁኔታዎችን ከውስጥ ወደ ውጭ የሚያይ ሳይሆን እጁን ዘርግቶ የውጭ ሃይሎችን የሚያስተናግድ  አቅመ ቢስ ቡድን እንደሆነ ማሳያ ነው። ከዚህ በኋላ እየገቡ ቢሻው በስነ ጾታ፣ ቢሻው በትምህርት፣ ቢሻው በሰብአዊ መብት እያሉ ስልጣን ላይ ያለውን ቡድን የአራት ማዕዘን ድጋፍ እየሰጡ የኢትዮጵያውያንን ባርነት እና ግድያ ማራዘማቸውን ይቀጥላሉ። በጥቅሉ ሲታይ ይህ ጨቅላ የሆነ ጠቅላይ ሚንስትር የውስጥ ችግር ላይ ብቻ ሳይሆን በዲፕሎማሲው መስክም ሙሉ በሙሉ ሀገሪቱን የሚያከስም ደረጃ ላይ ደርሷል ማለት ይቻላል።

ማስታወሻ፦ሁሉም በጽሁፉ ያሉ አመተ ምህረቶች በአውሮፓውያን አቆጣጠር ናቸው።

በተመስገን አስጨነቅ ዘለቀ

taschenek@gmail.com

ዳግማዊ አፄ ሚኒሊክ አቶሚክ ቦንብ ነበራቸው እንዴ? (ከሰርቤሳ ክ.)

ከሰርቤሳ  ክ.  April 24 /  2019)

ዳግማዊ አፄ ሚኒሊክ

አገራችን ኢትዮጲያ የብዙ ጎሳዎችና ቛንቛዎች  አገር ናት። ከ 5000 አመት በላይ ታሪክ እንዳላት ብዙ ማስርጃዎች ያሳያሉ (1) ። በዘመናት የአገራችን  ግዛት ሲሰፋና ሲጠብ የኖረ ሲሆን እንድዚሁም ጎሳዎችና ቋንቋዎቹም እንዲሁ ሲሰፍና ሲጠቡ ኖርዋል። አብዛኞቹ በአለም ላይ ያሉ አገራት ድንበር በጦርነት ከዚያም በሚከተለው ወጤትና ስምምነት የሚጸኑ  የድንበር ወስኖች ናቸው (2) ። አገራችን ኢትዮጲያም በዚሁ ታሪካዊ ሂደት ያለፍች ስትሆን ኢትዮጲያ ብቻ በጦርነት ወሰኗን የመሰርተች የሚመስላቸው ብዙ የተሳሳቱ ወገኖች አሉ። ነግስታቱ ሲጎብዙ፣ ሃብት ሊያፋሩ፣ሃይማኖት ማስፋፋት ሲፈልጉ  ግዛታቸውን ብዙ  ግዜ በጦርነት አንዳንዴም በጋብቻ በሚመስረት ዝምድና በመዋሃድ ያገር ድንበርና ህዝብ ያሰፋሉ። ይህ ባውሮፓ ና በጥንታዊ  የመካከልኛው እንዲሁም የሩቅ ምስራቅ አገሮች ሁሉ የሆነ ነው።

አሁን የምናውቃትን ዘመናዊ ኢትዮጲያ ከነ ዳር ድንበሯና ወስኗ  ለቀሪው ትውልድ ያስርከቡት የዳግማዊ አፄ ሚኒልክ መንግስት ነው። አገራችን ስታንስ በዘመነ-መስፍንት ግዜ ( 18ኛው ክ/ ዘምን  ሁለተኛው አጋማሽና   19ኛው  ክ/ዘመን የመጀመርያ አጋማሽ)  የነበርቸው የተበታትኑ የሰሜን  አውራጃዋችን  ስታክል፤   ስትስፋ ደግሞ ባፄ አምደ ጽዮን ዘመነ መንግስት (14 ክ/ዘምን መጀምርያ አጋማሽ 1314-1344)  የአሁኗን ኤርትራ፣ ጅቡቲ፣ ሱማሌን ሁሉ ያከተተች ግዛት ነበረች። በአኩሱም መንግስት ዘመን (ከ 2-10 ክ/ዘመን)  ግዛቱ አንዳንዴም ቀይ ባህርን አልፎ ያሁኗን የመን ይጭምር ነበር (3,4,5)።

በተለይ አምስት  የሚሆኑ የታሪክ ክስተቶች  የጥንታዊት ኢትዮጲያን  ህዝብ ጎሳና ቑንቛ እንዲሁም የግዛት ወሰኑን  እጅጉን ሲለዋውጠ ችሏል።

የመጀምርያው ያክሱምን ዘምነ መንግስት የወደቀበት 10ኛው  ከፍለ ዘመን  ባፈ ታሪክ በዩዲት ዘምን ግዜ ሲሆን 960  ይህም  የአክሱም መንበር መንግስትና ስልጣኔ ወድቆ  ወደ ዛግዌ ስርወ መንግስት  የተለውጥችበት ዘመን ነው። በዚያን ግዜ በምእራብና በሰሜን አሁን ሱዳን የነበረውን አገር ሁሉ  ቀርቶ የዛግዊ መንግስት ወደ ሮሃ  (ላሊበል) ሲከትም ወደ ዳቡብ ግን  ግዛቱን አስፍቷል።  የዛግዌ ስረወ-መንግስትም የራሱን ስልጣኔ አሻራ ትቶ አልፎል(4, 6)።

ሁለተኛውግዜ1270  ይኩና አምላክ  ከሸዋ ንግስናውን  ወደ ኢትዮጲያ ንጉሰ ነግስትነት በአቡነ ተክልሃይማኖት እርዳታ ከዛግዌ ስረው መንግስት (10-13 ክ/ዘምን)  ከተርከበ ቦኋላ በተለይም በጀግንንቱ ወደር የሌለው  ንጉሰ ነግስት አጼ አምደ ፂዮን  የኢትዮጲያን ግዛት እጅግ አስፍቶ ታልቅ ግዛት አድርጓት ነበር። በምስራቅ ያሁኑዋ ጅቡትን፣ እንዲሁም ሱማሌን  ሁሉ ያካተተ ሲሆን አብዛኛውን በጦርነት ና በሰላም  ስምምነት ያስፋፍው ግዛት ነበር።  እጅግ ብልህ ስለ ነበር  በያዛቸው ግዛቶች ያገሩን ሰው እየሾመ  ሃይማኖታቸውን ስይቀይሩ  ባህላቸውን እንደያዙ ለማአከዊው መንግስት እንዲገብሩ ያድርግ ነበር። በዚህም  የርሱ  ግዛት የታወቁትን  ያዳል ሱልጣን፣  የይፋት እንዲሁም ዳውሮ  ግዝቶች ሁሉ ያካተቱ ነበር (4,5)።

ሶስተኛው ግዜ 16ኛው ክፈለ ዘመን መጀምርያ አጋምሽ  አጼ ልብነድንግል  ዘመን  በተለይም  ግራኝ አህመድ (አህመድ ኢባን ኢብራሂም አል ጋዚ)  የተደርገው ትልቅ ጦርነት  1527-1543 የቀድሞውን ኢትዮጲያ የህዝብ ቑንቋ፣  ጎሳ ና  የ ሃይማኖት አስላልፈ በይብልጥ ለውጦታል።  በተደርገው 14 አመት ጦርነት የቀድሞዋ ኢትዮጲያ  እጅጉን የተቀይርችበት፣ ሃብቷ  የተዘርፈበት፣ ቤተ ክርስትያኖትች የተቃጥሉበት፣ የጽሁፍ ታሪኳ የጠፋብት ሲሆን፤ በሌላም በኩል እስልማና ወደ ስሜን ኢትዮጲያ የተስፋፋበት፤  በተለይም ደግሞ ከጦርነቱ ቦሗል ሁለቱ ሃያላን ማለትም ንጉሱና የሓረሩ አሚር በጦርንቱ ደክመው ደቀው ስልነብር  በደቡብ ኢትዮጲያ ይኖሩ የነበሩ ኦሮሞ ወገኖቻችን  ወደመሃል አገር  እስከ መካከልኛው ሰሜን ኢትዮጲያና እንዲሁም በምስራቅ ኢትዮጲያ አስከ ሓርር ግዛት  ባጭር ግዜ  የፈለሱብት ታሪካዊ ወቅት ነበር። በዚህም ሳቢያ የኢትዮጲያ ህዝብ፣ ጎሳና ቑንቓ እጅጉን ከበፊቱ ተለውጦል(4,5) ።

አራተኛው ዘመን ከ1769 to 1855 ድረስ  የቆየው ዘመነ- መስፋንት ኢትዮጲያ በታሪኳ ሁሉ ያንስችበትና  የተለያዩ የአውርጃ መሳፍንቶች  ከመሃል መንግስት ተንጥለው  የራስቸውን አግዛዝ  የመሰርቱብት ግዜ ሲሆን፤ የድቡብ ና ምስርቅ ኢትዮጲያ  ሙሉ ለሙሉ  የተነጠለብት ግዜ ሲሆን፤  ጎንድር ፣ጎጃም ፣ወሎ፣ ሸዋ ና የትግሬ አግር ( ትግርይና ኤርትራ በክፊል ) በተበታትነ  የራስ አገዛዝ ወይም እጅግ ልል በሆነ መአክልዊ መንግስት ስር ነብሩ ። ከ ኦሮሞ ወገን የነብሩ ክርስትያን የየጁ ሰዎች ማእክላዊ ኢትዮጲያን ጎንደር ፋሲለደስ ቤተ-መንግስት ተቀምጠው ይገዙም ነበር  ። (በይበልጥ የሚታውቁት እቴጌ  መነን እንዲሁም ልጃቸው ትንሹ ራስ አሊን ይጨምራል)። ዓፄ ቲውድሮስ  (ዳግማዊ)  ተንስተው አንደ አገር አስኪ ያደርጉቸው ድርስ የኢትዮጲያ መአክልዊ መንግስት የተዳከምባት የመስፍንቶች አውራጃ ስብስብ ነበርች።  እሳቸውን የተከተሉት  ነግስታት በተለይመ አጼ የሐንስ  4ኛ   ፌድራል በሚመስል  አስትዳድር ንጉስ ተከል ሃይምኖትን በጎጃም፣ ንጉስ ሚኒልክን በሸዋ፣  ንጉስ ሚካኤልን በውሎ  አድርገው፤ ሰሜኑን  ኢትዮጲያ ራሳቸውን ይዘው  የኑጉሶች ሁሉ ንጉስ (ንጉስ ነግስት ሆነው ) አገር አስፈትው ጠብቀው ኖረዋል(3, 4)።

ንጉስ ሚኒሊክ እድገታቸው በሸዋ ቤትመንግስት በአባታቸው ንጉስ ሃይለ መልኮት ሲሆን  ቦሗላም በምርኮና እስራት  ባፄ ቴድሮስ መቅደላ አንባ ታስረው በነበሩበት ጌዜ የ መኳንንቱ ልጆች ከሚሟራቸው የጦር፣ አገር አስተዳድርና አገዛዝ  ባሃልዊ ትምህርት በተጨማሪ በፅህፍም እንዲሁም ባፈ-ታሪክም የቀደሞዋን ገናና  የኢትዮጲያን  ወሰነን ታሪክ ይማሩ የነብሩ ሲሆን፤ በዚያ የሚያልፍ ተማሪ ሁሉ ስልጣን ቢይዝ ያንን  ታላቅ ገናና እገርና ታሪክ ለመመልስ ይመኝ ነብር(3)።

ንጉስ ምንሊክ ካፄ ቴዎድሮስ መቅደላ አንባ  በ ሃምሌ  1965 አምለጠው ሸዋ ያባታቸው አገር ከገቡ ቦሃላ የሸዋ ንጉስ ሆኑ። አፄ የሐንስም  4ኛ ሃይለው የኢትዮጲያ ንጉሰ ነግስት ሲሆኑ በሳቸው ስር የሸዋና ደቡብ ኢትዮጲያ ንጉስ ሆኑ።

አምስተኛው ዘመን፡ ንጉስ ሚኒሊክ የቀድሞ “ያባቶቻቸው የሆነውን ግዛት”  ለመምለስ ይመኙ ነብረና  በወቅቱ የነበረው የሃያላን አውሮፓ አገራት ና የቀኝ ግዛት አሰለልፈ  እንዲሁም ካፄ ዮሓንስ የሚደርስባቸውን ተጽኖ ለምቛቋም ግዛታቸውን በጦርነትና በሰላም ያስፋፉ ጀምር። አጼ ምንሊክ ያኔ ይናግሩ የነበሩት አዲስ አገር ልግዛ ወይም ላሰልጠን ሳይሆን ‘ያብቶቼ ግዛት የሆነውን ግዛትና ህዝብ ልመስል’  ብለው ነብር፡፤ እርግጥ ነው ግዛት መስፋፍት ተከትሎ የሚመጣ ሃብት፤ የሰው ሃይል አዲስ ምሬት እንዲሁም ጦርነት የሚያስከትለውን ሰቆቃና ጭግር እንዳለ ሁኖ።

በዚህም ሳቢያ ንጉስ ሚንሊክ ካብሮ አደጎቻቸውና ጋድኞቻቸው ከነበሩ የሸዋ ኦሮሞች ከነ ራስ ጎበና  ጋ በመሆን አገር ማስፋቱን ገፉብት።  በብልሃታቸው የሚታወቁት ንጉስ (ቦኋል ንጉሰ ነግስት አጼ ምንሊክ ዳግማዊ)  ግዛታቸውን ሲያሰፉ ሁለት መንገዶችን ይከተሉ ነበር። አንዱ ‘በሰላም ግባና ገብር’ ሲሆን  እምቢ ያለውን ደግሞ በጦር ሃይል ያስግብሩት ግዛቱንም ይወስዱብት ነበር። ይሁን እሳቸው ብቻ ሳይሆኑ ብዙ ነግስታት የተጠቀሙበትና የፈጸሙት ክስተት ነው። በዚህም መስረት ንጉስ ሚኒሊክ በምስራቅ፣ ደቡብ አና ማአክላዊ ምራብ ኢትዮጲያ ዘምተው በውድቴና ግዴታ የአሁኗን ኢትይዮጲያ መስርተዋል። ከሸዋ በስተ ሰሜን ያለውን አገር ሁሉ አፄ የሐንስ መተማ  ላይ ከዱርብሾች ጋ ሲዋጉ በማለፋቸው በወቅቱ በሃይልም በማግባባትም  መሳፍንቱን ሁሉ ማሳምን የቻሉት እሳቸው ነብሩና ንጉስ-ነግስት ተቀብለው የሁሉ ኢትዪጲያ ገዠ ሆኑ(3)።

ዳግማዊ ሚንሊክ  የያኔውው የሸዋ ንጉስ ሆንው አገር ሲያቀኑ በጦርነትም በፍቅርም ብዞዎችን አስግብትዋል። በሰላም አልገባ ካልቸው ሁሉ ጋ ጦርነት አድርግዋል። በጦርንቱም አብዝኞቹ የሸዋ ኦሮሞና አማረኛ ተናጋሪ የነበሩ ወታዳሮች ሲሆን የሚከተላቸው መሪዎችም ብዞዎቹ የሸዋ ኦሮሞዎችና የሸዋ አማርኛ ተናጋሪዎች  ነበሩ(3 4)።

መቼም ጦርንት መልካም ነገር የለውም፡፤ ብዙ የሰው ሞትና መቁሰል እንዲሁም የንብርት ዝርፊያና ጥፋት ያመጣል። በተለይ አልገብርም  ባለ መሪና ተከታዮቹ ዘንድ  ይሄ ይበርታል። የተማረኩ ወታድሮችም በጥንቱ ዘመን እንድ ባርያ ይቆጥሩም ነብር። በጨልንቆ ፣ አሩሲ   እንዲሁም በወላይታ የተደርጉ ጦርነቶች ብዙ ደም ፈሶባቸውል። ከሁለቱም ወገን።

ከነዚህ የቀድሞ ታሪካችን የምንማረው፣ ዛሬ ልንወቃቀስበትና ሌላ የቂም ጦርነት ለማድርግ የምንዘጋጅበት ሳይሆን ከአባቶቻችን የተሻለ ሰው ለመሆን ከነሱ መልካምን የምንማርበት፤ መልካም ያለነበረውን ስራቸውን  ኣውቀን  ተመሳስይ ዽርጊት እንዳይፈጸም ለማድረግ ነው። ይህን ለማድርገ ደግሞ  እውነትኛ ታሪክ ላይ ተመርኩዘን እንጂ በውሸትና በተጋነነ ሁኔታ  የሚጻፈውንና የሚሰራጨውን ታሪክ የሚባል  ልቦልድ ጭምር  ከተቀበልን አይበጀንም።

አንዳንዴ በሚያስትዛዝብ መልክ የሚነግረው የሃሰት ታሪክ ለማንም አይጠቅምም። በዚህ ላይ ደግሞ ተማርን የሚሉ ሰዎች የፕሮፓጋንዳ ፖለቲካ አለማ ለመስራት ብለው ታሪክ አጣመው፣ ትልቅ ውሸት  ሲቆልሉ አንድም ለሌላ  ጥፋት፣ ሌላውን ሰው ለማነሳሳት ሲሆን በሌላ በኩል ሲታይ  ደግሞ እነርሱንም ለትልቅ ትዘብት ይጥላቸዋል፡፤

ሚኒልክ 5  ሚሊዮን ኦሮሞ ጨረሱ የሚባለውለው የሃስት ተርት ከነዚህ  የፖልቲካ ፕሮፓጋንዳ መካከል አንዱ ነው።  ይህን ፕሮፕጋንዳ  አልጂዘራን ጨምሮ  ተስታፊ ሁነውብታል (8,9) ።  ለመሆኑ ያን የሚያክል ህዝብ የሚኒልክ ጦር የሚጨርሰው  የኒኩለር ወይም አቶሚክ ቦንብ ሲኖረው ብቻ ነው። አቶሚክ ቦንብ  ደግሞ  ለመጀምርያ ጦርነት ላይ የዋለው አሜርካኖች በጃፓን  ከተሞቸ  ሔሮሽማና ናጋሳኪ ላይ 1945 የጣሉ ግዜ ነው። ያም ሆኖ ሁለቱ ጅምላ ጨራሽ ቦንቦች  የሞቱቱ ሰዎች ቁጥር ወደ 250 ሺ  ነበር (7)።

የሚኒሊክ ጦር ሚግ 29፣ F16  ወይስ ሚራዥ ወይም ታይፉን  ጂቶች ነበሩት ወይስ ያን ያህል ህዝብ  የሚያጠፋው በምን ይሆን?   እነዚህ ዘመናዊ የጦር መሳሪያዎች ሁሉ የተሰሩት ሚኒሊክ ከሞቱ ብዙ አምታት ቦኋለ ነው። ኬሚካል ጭስም እንደዚሁ።

የዛን ግዜ  ከ 6 000 ጠምንጃ ባላይ የሌላቸውን አጼ የሓንስን ለመድፈር ያልሞከሩ አጼ ሚኒሊክ  የሚኖራቸው የቀድሞ ጠብ መንጅ እጅግ ከዛ ያንሰና አውቶማቲክ እንኳ አይደለም። የዛሬው AK-47 ጠብመንጃ ከዚያን ግዜው  50  ጠምንጃ ቢደመር አይሰትካክለውም። 1870  አፄ ሚኒሊክ ያላቸውን የጥንት ቁመህ ጠብቀኝ ጠመንጃ ሁሉ ተደምሮ  3000 አይሞላም ነበር። እንዴት ተብሎ ነው 5 ሚሊዮን ህዝብ በዚያ የሚጨፈጨፈው?  ጥይቱስ ከይትኛው ፋብሪካ ነው የሚመርተው? ጦሩንስ የሚያጓጉዙብት የትኛው መርከብ አውሮፕላን እንዲሁም ከባድ ሚኪና ኖሮ ነው?

ከ30  አምታት በላይ የፈጀው የ ኢትዮጲያና ኤርትራ  ጦርነት (1961-1991) ከባድ መሳርይ፣ መድፍ፣ ታንክ ፣ ሚሳይል እንዲሁም የጦር አውሮፕላኖች ሄሊኮፕተሮች  ሁሉ ተጨምሮ  ከሁለቱም ወገን ያለውቀር ከ 255 000 በታች ነው (8) ። እንዴት ተብሎ ነው የንጉስ ሚኒሊክ ጦርነት  አብዛኛውን ግዜ ከአንደ ቀን ያነሰ በሰአታትት ጦርነት  ያን ያህል በጦርና ጎራዴ እንዲሁም ሗላ ቀር ጠምንጃ ያን ያህል ህዝብ የሚጨርሰው?

በዚያን ግዜ የነበርውን የኢትዮጲያ ህዝብ ሁሉ ቢደምር እንኳ 6 ሚሊዮን  በላይ አይሆንም (11)። ያ ጥፋት ተድርጎ ቢሆንማ እንዴት ተብሎ ባሁን ግዜ የኦሮሞ ህዝብ በቁጥሩ ከሁሉ ኢትዪጲያ ህዝብ ሊበልጥ ቻለ?

ስለ ጦርነት ክፋት ካነሳን  ዮዲት በ አክሱም ላይ ያጠፋቸው፣ ግራኝ አህመድ በክርስትይኖች ና ሰሜን ኢትዮጲያ ያጠፋው፣ እንዲሁም  በኦሮሞ ፍልስት የጠፋው ህዝብና አገር፣ በዘመን መሳፍንት ሁሉ  ጦርነት የጠፋው ሰው፣ አጼ ዮሐንስ ጎጃም ላይ የፈጸሙት  አሰቃቂ ጦርንትና  እንዲሁም የእሳት ማቃጠል  ሁሉ ወደር የማይግኝለት  ጥፋቶች ናቸው።

ከታሪካችን በመማር አሁን አለም ከደርሰበት  ስልጣኔ ና አኗኗር በመመልከት በጋራ ሊያኖርን የሚችለውን የሰው ልጅ፣ ኢትዮጲያውያን ሁሉ እኩል በህግ ፊት የሚሆነውን ስራኧት  ለመምስርት መጣር አለብን። አባቶቻችን ከፈጸሙት ስህተት ተምርን በሌላ በኩል ከቅኝ ግዠዎች አገራችንን ጠብቀው አገር ያወርሱንን አያሰብን  በተለይ አሁን የተጀምርወን የለውጥ ጉዞ እንዲሳክ ጠንክርን መስራት አለብን።

ካለፉት 50  አመታት እንኳ መማር አለብን፤ ስንት ወገኖቻቸን በህይወት የምናውቃቸው ተገደሉ፣ተሰደዱ ተፍናቀሉ። ይህ ሁኔታ አሁንም ድርስ እየቀጠለ በተለይ የሃሰት ታሪክ እይተነገረ፣  እይተጋነነ ና እይተዋሸ ስልሚቀርብ ጥልቅ ጥፋት በወገኖቻችን በአሰቃቂ ሁኔታ እየተፈጸመ  ነው።

ሓውልት መስራት ለመማርያና ተመሳሳይ ነገር እንዳይፈፀም ከሆነ መልካም ነው፤ ግን በእውነት ለይ የተመሰረተ መሆን ይኖርበታል። የሃውልት መስራት ውድድር ከሆነ ካላይ ለተጠቀሱት ሌሎችንም  ጨምሮ ብዙ ሃውልቶች በሙሉ  ኢትዮጲያ መሰራት ሊኖርበት ነው። ሃወልት መስራት ወይስ  ከድሮው ታሪካችን በሃቅ ላይ የተመሰርተ መግባብት ደርሰን የወደፊቱን ኢትዮጲያ መምስርት ይሻለናል?  ያ ነው ትልቅ ሃውልት ለሁሉም የሚበጅ።

የወያኔ አገዛዝ በተለየ ሁኔታ ላግዛዝ ያመቸው ዘንድ ያለፈውን ታሪካችንን አዛብቶ ፣ ቆርጦ, ቀጥሎ፣ ዋሽቶ እንዲሁም አጋኖ የቀረበውን በጥሬው መቀበል እንደ ገና ለሌላ  ፍጀት ነው የሚዳርገን። ይልቅስ ስላልፈው ያልኖርበትን  ግዜ ታሪክ እልህ ይዞን ስንዳክር ያሁኑንና የምንኖርበትና የወደፊቱን ለልጆቻችን የሚሆነው ግዜና አገር በመልካም መሰረት ላይ ማቆሙን ዘነጋን።

በመደበኛ እንዲሁም በሶሻል ሚዲይ ተጽኖ ፈጣሪ አክቲቭስቶች፣ እንዲህም የታሪክ ተማራማሪዎች፣ የፖለቲካ ሰዎች ፣ወጣቶች ፣ አስተማሪዎች እንዲሁም የአገር ሽማግሌዎች  በተለይም በስልጣን ላይ ያላችሁ ወገኖች፤   ይህን የሃሰትና የቅጥፍት ፕሮፓጋንዳን  በማጋልጥ በትክከለኛውን ልንማርበት በሚችል፣ ሊያግብባን በሚችል መልኩ እንዲቀርብ፤ በተለይ ባለፈ ጊዜ ሳይሆን ባሁኑና ለሚመጥው ግዜ ላይ  የተሻለ ስራ እንዲሰራ የዜግነትና የ ሰው መሆን  ሃላፊንት ና ግዴታ አለብን።

መረጃዎች

  1. http://www.ethiopianadventuretours.com/about-ethiopia/ethiopian-history.
  2. https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/border/
  3. አጤ ምኒሊክ  ከ ጳውሎስ ኞኞ  መጸሃፍ  1984 አ ም
  4. የኢትዮጲያ ታሪክ፣ መጸሃፍ ፤ ትርጉም አለማየው አበበ  2006 አ ም
  5. The Oromo of Ethiopia, 15001850, with special emphasis on the Gibe region. Degree: Ph.D. Date awarded: 1983. Author: Hassen, M. Supervisor(s) Oliver R. A , London
  6. https://en.wikipedia.org/wiki/Gudit
  7. https://en.wikipedia.org/wiki/Atomic_bombings_of_Hiroshima_and_Nagasaki
  8.  https://en.wikipedia.org/wiki/Eritrean_War_of_Independence
  9. https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2013/07/2013714133949329934.html
  10.  https://mereja.com/forum/viewtopic.php?t=68587
  11.  http://www.populstat.info/Africa/ethiopic.htm

ይቅርታ እና ይቅር ባይነት (በዲያቆን ዳንኤል ክብረት)

ዲያቆን ዳንኤል ክብረት

የመንግስት መገናኛ ብዙሃን የተለዩ አስተያየቶችን በመጠኑ ማስተናገድ መጀመር ምልክት ከሚታይባቸው መካከል አዲስ ዘመንን ያነሳሉ።ከ1933 ጀምሮ ለየዘመኑ ገዢዎች ቁጭ በል ሲሉት ቁጭ እያለ እንደ ዘመኑ እየተለዋወጠ እዚህ የደረሰው በሕዝብ ሀብት ከሚተዳደሩ የሕዝብ ያልሆነው አዲስ ዘመን ትንሽ መልኩን ቀየር ለማድረግ እየሞከረ ነው ብዙ እንደማይዘልቅ የኖረበት ልምድ ምስክር ነው። ለሁሉም የዳንኤል ክብረትን ሀሳብ ይዞ ወጥቷል። መንግስትን የሚሞግቱ አቅጣጫ የሚያሳዩ አስተያየቶችን ወደፊት በስፋት ሊስተናገዱ ይገባል። ያንብቡት ሼር ያድርጉት

ይቅርታ እና ይቅር ባይነት
April 20, 2019 21

ከሳምንት በፊት ከአንድ አንባቢያችን በኢሜይል አድራሻችን አንድ መልዕክት ደረሰን። በመልዕክቱ መሰረት በስልክ ተጨዋወትን። አንባቢያችን በመጋቤ አዕምሮ አምዳችን የምናቀርባቸው የአዕምሮ ምግቦችን በጣም እንደወደዳቸውና እርሱም በተለያዩ ጊዜያት ከተለያዩ ድረገፆች ያሰባሰባቸው የአዕምሮ ምግቦች እንዳሉት ነገረን።

ካሰ ባሰባቸው የአዕምሮ ምግቦች መካከል እርሱ ይበልጥ ከወደዳቸው ታሪኮች መካከል አንባ ቢዎቻችን እንዲማሩባቸው ያሰባቸውን የተወሰኑትን ላከልን። እኛም በአንባቢ ምርጫ ከተላኩልን የአዕምሮ ምግቦች መካከል ለዛሬ በዲያቆን ዳንኤል ክብረት በአንድ መድረክ ላይ የተነገረውን የአዕምሮ ምግብ እንዲህ አቀረብነው።

ይቅርታ እና ይቅር ባይነት መገኛው የት ይሆን?

ቂም በቀል ጊዜያዊ የሆነ እርካታን ለስጋችን ይሰጠው ይሆናል እርሱም ቢሆን ቀን አልፎ ቀን ሲተካ ይፀፀታል። ያጣሁትን መልሼ ላላገኝ ይህንን ማድረጌ ምን ጠቀመኝ? ለምንስ የሰነፎችን መንገድ ተከተልኩኝ? እያለ ራሱን መውቀሱ አይቀሬ ነው። በደልን በበደል፣ ክፋትንም በክፋት፣ ተንኮልንም በተንኮል እንሸፍናለን በሚል የዋህ አስተሳሰብ ታስረን የነገሮችን ውል ከማጥፋት ይልቅ ጥፋ ትን ተራርሞ ክፍተትን በይቅርታ መሙላቱ የታላቅነትና የአስተዋይነት ብሩሕ ምልክት ነው።

ይህ ይቅርታና ይቅር ባይነት መገኛው የት ይሆን? እንደ እኔ አመለካከት ይቅርታ እና ይቅር ባይነት ምንጩ መንፈሳዊ ሕይወት ነው። ምንም እንኳን ይቅርታ መደራረግ ለስጋዊ ኑሯችንም ታላቅ ጠቀሜታ ቢኖረውም ዋናውና ከዚህ የሚበልጠው ግን መንፈሳዊው ዋጋ ነው።

ይህንን መንፈሳዊ ዋጋ ያገኝ ዘንድ ዘወትር የሚተጋ ሰው ልቡናው ለይቅርታ የፈጠነ ነው። በዚህ ምድር በበዳዩ ከተበደለው በደል ይልቅ በሰማይ የሚያገኘው ክብር ሚዛን ይደፋለታል። እዚህ ላይ ግን ሁላችንም ልንገነዘበው የሚገባን ነገር አለ። ይቅር ባይነት ቀላል አይደለም። እንደማንኛውም ክብርን እንደሚያጎናፅፍ ተጋድሎ ሁሉ እርሱም ከፍተኛ ተጋድሎ ያሻዋል።

በአፋችን ለመናገር እንደሚቀለው ያህል ለመተግበሩ ቀላል አይደለም። ይቅር ለማለት ስናስብ ብዙ ፈተናዎች ፊታችን ይጋረጣሉ። ፈተናው ከራስ ይጀምራል የቤተሰብ ፈተናም አለው። እንዲሁም የአካባቢ ተፅዕኖም አለው።

እነዚህን ፈተናዎች በድል አድራጊነት መወጣት የሚችል ሰው ነው። ይቅር የሚለው እና ሰማያዊውን ክብር ከእግዚአብሔር ዘንድ የሚያገኘው። ቁርሾን በሆድ ይዞ ዘወትር መበላላትን፣ መጠፋፋትን እና ልኩን/ለኳን አሳያታለሁ ባይነትን የዘወትር መገለጫው የሆነውን ስጋችንን ሰማያዊውን ተስፋ አሻግራ ወደምትመልከተው ነፍሳችን ስናስገዛ መንፈሳዊነት በሕይወታችን በድቅድቅ ጨለማ ውስጥ እንደተለኮሰ ሻማ ከሩቅ ያበራል።

የዚያን ጊዜ የበደሉንን አካላት መጥተው ይቅርታ እስኪሉን ሳንጠብቅ አስቀድመን ይቅርታ ይቅርታ ወይም ይቅር ባይነት የሰው ልጅ በዚህ ዓለም በሚኖርበት ወቅት በተለያዩ ማኅበራዊ ትስስሮች ወይም ግንኙነቶች አማካኝነት ከሌሎች የማኅበረሰቡ ክፍሎች ጋር ለሚኖረው ጤናማ የኑሮ ጥምረት ትልቅ ድርሻ አለው ብዬ አምናለሁ።

ይቅር መባባል ያለፈ በደልን አጥቦና አስወግዶ ለቀሪው ህይወት አዲስ ልቡናን በመፍጠር ግንኙነታችንን ወደ ተሻለ የኑሮ ምዕራፍ ያሸጋግረዋል። በአንድ ወቅት በታሪክ አጋጣሚ ተበዳድለው፣ ተቀያይመው፣ ተኮራ ርፈው ከዚያም ባለፈ ደም ተቃብተው እና ለቂም በቀል ሌት ተቀን በሃሳብም በግብርም ይሯሯጡ የነበሩ የኅብረተሰብ ክፍሎችን በልቡናቸው የተቋጠረውን የመጠፋፋት ሕልምና ዕቅድ ወደ ጎን ትተው አንዱ ካንዱ በጋብቻ እስከ መጣመርና አንዱ ላንዱ ዋስ ጠበቃ እስከመሆን ያደርሳቸዋል።

በዚሁ መልካም አጋጣሚ ምክንያትም ሊጠፋ የነበረው ሕይወት፣ ሊፈስ የነበረው ደም እናሊጎድል የነበረው አካል ከጥፋት፣ ከመፍሰስና ከመጉደል ይድናል። ከዚህም ባለፈ ቂም በቀል በይቅርታ እስካልተደመደመ ድረስ ጥፋቱ መቋጫ የለውም። አንዱ ላለፈ በደሉ አዲስ በደል ሲፈፅም ሌላኛውም አፀፋውን ሲመልስ የሁለቱም ወገኖች በምድር ላይ በሕይወት እስካሉ ድረስ መጠፋፋቱ ይቀጥላል። እንዲህ ዓይነቱ ለይቅርታ ቦታ አለመስጠት በተለይ ከሌላው ዓለም በተለየ መልኩ በእኛ በኢትዮጵያውያን ይብሳል።

ምክንያቱ ምን ይሆን? በምጣኔ ሃብት አለማደጋችን፣ በቴክኖሎጂ አለመበልፀጋችን ወይም ገና ያልደረስንበትና ያልተማርነው ዘመናዊ ትምህርት ይኖር ይሆን? ትልቁ መንስዔ ከእነዚህ ምክንያቶች መካከል እንዳልሆነ የምንገነዘበው እነዚህ ምክንያቶች ሞልተው የተትረፈረፉላቸው ወገኖቻችን ይባስ ብለው የችግሩ ሰለባ እነሱ መሆናቸው ነው።

ይቅርታና ያደግንበት ማህበረሰብ

ያደግንበት ማኅበረሰብም ሲወርድ ሲዋረድ በመጣው በአትንኩኝ ባይነትና ክንዴን ሳልንተራስ እንዴት እደፈራለሁ? አስተሳሰቡ በደንብ አድርጎ አጥምቆናል። ገና ከእናታችን ማኅፀን ከመውጣታችንም ደም መላሽ ብሎ ስም ያወጣልናል።

አንደበታችን እማማ አባባ ማለት ሳይጀምር በቂም በቀል ዲፕሎማ ከቤተሰባችን እና ከአካባቢያችን በከፍተኛ ማዕረግ እንመረቃለን። ከዚያ በኋላ ልክ ግብፃውያን እናቶች ልጆቻቸውን አባይ ሕይወትህ ነው እያሉ እንደሚያሳድጉት ሁሉ ለእኛም የስማችንን ትርጓሜ ከወደፊቱ ሥራችን ዕቅድ ጋር እየተነገረን እናድጋለን።

ከዚህም በተጨማሪ ሕዝብን እናዝናና በታለን በሚል ሽፋን የሚወጡ ዘፈኖችም የራሳቸው ተፅዕኖ አላቸው። የአንድን ግለሰብ አስተሳሰብ ለመግለፅ እንዲሁም ለግጥሙ ቤት መድፋት እንጂ ጭብጡ በማኅበረሰቡ ላይ የሚያመጣውን አሉታዊ ተፅዕኖ ባለማስተዋል የሚዘፈኑ ዘፈኖች አሉ።

«ተበድዬስ ይቅርታ አልልም የቀረው ይቅር እንጂ» የሚል ዘፈን ሲያዳምጥና አብሮ ሲያንጎራጉር ያደገ ሰው ለይቅርታ ያለው ቦታ ቢያንስ ኸረ እስከ ጭራሹም ባይኖረውምን ይደንቃል? ሁላችንም እንደምናስታውሰው በጀግኖች አባቶቻችን ቆራጥ ተጋዳይነት ለጥቁር ሕዝብ ሁሉ የሚተርፍ የነፃነት ፋና በዓድዋ ተራሮች ተንቦግቡጎ ባልጠበቀውና ባላሰበው መልኩ ድል የተደረገው የኢጣልያ መንግሥት ይህንን በዓለም አቀፍ አደባባይ የውርደት ሸማ ያለበሰውን የኢትዮጵያውያን ተጋድሎ ቂም ለመወጣት በተጠቀመው የመርዝ ጋዝ እጅግ ብዙ ወገኖቻችን በመሪር ስቃይ አልፈዋል።

እስቲ እነዚህን የነፃነታችን አምድና ለዛሬው እኛነታችን የሕይወትን መስዋዕትነት ከፍለው ስማቸውን በልባችን ፅላት ላይ በወርቅ ማኅተም ያተሙትን ወገኖቻችንን አንድ ጊዜ ቆም ብለን እናስባቸው። በዚያን ጊዜ እንደዚያ ያለውን የጭካኔ ርምጃ እንዲወሰድ ያዘዘውን አካል ብናገኘውና ከእግዚአብሔር ዘንድ የሚያገኘው።

ቁርሾን በሆድ ይዞ ዘወትር መበላላትን፣ መጠፋፋትን እና ልኩን/ለኳን አሳያታለሁ ባይነትን የዘወትር መገለጫው የሆነውን ስጋችንን ሰማያዊውን ተስፋ አሻግራ ለምትመለከተው ነፍሳችን ስናስገዛ መንፈሳዊነት በሕይወታችን በድቅድቅ ጨለማ ውስጥ እንደተለኮሰ ሻማ ከሩቅ ያበራል።

የዚያን ጊዜ የበደሉንን አካላት መጥተው ይቅርታ እስኪሉን ሳንጠብቅ አስቀድመን ይቅርታን እናደርግላቸዋለን። የሰማያዊው ክብር ባለቤቶች መሆናችንን እናውቃለንና ይቅርታውን ባደረግን ወቅት ከመቼውም ይበልጥ ውስጣችን በሐሴት ይሞላል። የሰላም እንቅልፍም እንተኛለን።

አዲስ ዘመን ቅዳሜ ሚያዝያ 12/2011

በዲያቆን ዳንኤል ክብረት

አንድ ሀገር! አንድ ሕዝብ! ኢትዮጵያችን ሕዝባዊ ንቅናቄ (ኢትዮጵያችን) – (ልሳን ኢትዮጵያችን ቅጽ 3 ቁጥር 5)




ሚያዝያ 05 ቀን 2011 ዓ.ም.

ኢሕአዴግና ደጋፊዎቹ የ“ለውጥ” እንቅፋቶች

የድምጽ ቅጂውን ለማድመጥ እዚህ ይጫኑ https://www.youtube.com/watch?v=oRK2p86xt7c

ኢትዮጵያችን እንደ ሀገር ለመኖሯ ጥርጥር የለንም። ትላንትም ዛሬም ነገም ኢትዮጵያ ለዘላለም ትኖራለች! ይህ ለኢትዮጵያ እንደ ሀገር የህልውናዋ ጉዳይ በበርካታ ሕይወት የተገነባ ነው። ለሀገራችን ልምላሜ ፣ ለዘላለም ሀገር ሆና እንድትኖር የጀግኖች ልጆቿ አጥንትና ደም የዘላለም ሕይወት ሆኗታል ወደፊትም ይሆናታል። በትንሹ የሦስት ሺህ ዘመን ታሪክ ያላት ሀገራችን ወቅትን እየጠበቀ የተፈታተናት የባዕድ ወራሪ በርካታ ልጆቿን ቢነጥቃትም ኢትዮጵያዊ ሀገርነቷን አላጣችም። በነገሥታት ዝና እና የይገባኛል ውጥረት ያሳደገቻቸውን ልጆቿን አጥታለች።  በዘመነ መሳፍንት ሹኩቻ ሁሉም ልንገሥ ባይ የቀሰቀሰው የእርስ በርስ ግጭት ያተረፈው ቢኖር ክቡር ሕይወትን መገበር ነበር። ኢትዮጵያ አንድነቷን አጠናክራ በአንድ ማዕከላዊ አስተዳደር ትተዳደር ዘንድ የተከፈለው መስዋዕትነት ቀላል አልነበረም። በተለይ ከዓፄ ቴዎድሮስ አገዛዝ ወዲህ ሀገራችን እንደገና በአንድ ማዕከላዊ መንግሥት ብትተዳደርም የእርስ በእርስ ፍትጊያውም ጋብ አላለም፤ የባዕዳን ትኩረትም አልቀነሰም። ምስጋና ይግባቸውና ለጀግኖች ልጆቿ ዛሬ አርበኞች ለምንላቸው “ለሀገር መሞት ኩራት” ብለው እኛ እንድንኖር ሞተውልናል። አረንጓዴ ቢጫ ቀይ ሰንደቅ ዓላማችን ዘላለማዊ መለያችን ይሆን ዘንድ የነፃነት ተምሳሌት አድርገውታል። ዓፄ ቴዎድሮስ በመቅደላ፣ ዓፄ ዮሐንስ በመተማ ሰንደቅ ዓላማችንን በአጽማቸው አውለውልበዋል። አሉላ አባ ነጋ በዶጋሌ ሰንደቅ ዓላማችን ለዘላለም ይውለበለብ ዘንድ ታሪክ ሰርተዋል። ምኒልክ በዐድዋ በሰንደቅ ዓላማችን ወራሪ ጣልያንን ድባቅ መምታት ብቻ ሳይሆን የነፃነት ተምሳሌት፤ የአፍሪካ ኩራት አድርገውታል። በአምስቱ ዓመት የጣሊያን ወረራ አርበኞቻችን በሰንደቅ ዓላማችን አዋጊነት ቅኝ አገዛዝን ከሀገራችን ብቻ ሳይሆን ለአፍሪካ አርኣያ፣ ተምሳሌት ለነፃነት ይሆን ዘንድ ሕይወት ከፍለውበታል። “ጀግንነት እንደ ኢትዮጵያ!” ብለው የአፍሪካ ሀገሮች ለነፃነት ክብራቸው የእኛን፣ የኢትዮጵያን ሰንደቅ ዓላማ በተለያየ አቀማመጥ አውለብልበው ዘምረዋል። ታሪክ ስንል ትንሽ እውቀት ያለው ዜጋ ይህንን ይገነዘባል። እንጻፍ ብንል የማያልቅ፣ የማያሳፍር፣ ተዓምር የሚያሰኝ ሳይሆን የሆነ ታሪክ አለን። ዓለምና የወረሩን እንኳ ሳይቀሩ እንደ ሀገር ስለ ኢትዮጵያዊነታችንና ስለ ክብራችን፣ ኩራታችን፣ ጀግንነታችን መስክረውልናል።

ኢትዮጵያ ማንም ቅኝ ገዥና ወራሪ ጠፍጥፎ ያልሰራት በመሆኗ ልንኮራ ይገባናል። ኢትዮጵያችን ቅኝ ገዥዎች ሊተክሉባት በአቀዱት ሃይማኖት እጇን ያልሰጠች፣ ለባዕድ ቋንቋ ያልተገዛች የራሷ ቋንቋ ባለቤት እና ሆሄያት ያላት ብቸኛ አፍሪካዊ ሀገር በመሆኗ እንኮራለን። ኢትዮጵያ እስልምና ሃይማኖትን ተቀብላና አማኙንም አክብራ በአንድ ቤት ከክርስትና እምነት ጋር አስተቃቅፋና አቅፋ በኖረች ሀገራችን እንኮራለን። ኢትዮጵያ የመጀመሪያዋ የሰው ልጅ መገኛ ታሪካዊ የድንቅነሽ/ሉሲ እናት መሆኗ ያኮራናል። የታሪካዊ ቅርሶች አክሱም፣ ላሊበላ፣ ፋሲለደስ፣ ሐረር ግምብ ወዘተ. ተጠሪ በመሆናችን እንኮራለን። ኢትዮጵያ በረሃን መጋቢ፤ ምድረበዳን ሀገር ያደረገች የዐባይ ባለቤት መሆኗ ያኮራናል። ኢትዮጵያ ብቸኛዋ የዋልያ/ኒያላ፣ ጭላዳ ዥንዠሮ ዋሻ በመሆኗ እንኮራለን። ኢትዮጵያ ከሰማንያ የማያንሱ የቋንቋ ባለቤትና የጎሳ/ነገዶች እናት በመሆኗ ኑሪልን፣ ክበሪልን እንላለን። የ13 ወር ፀጋ፣ የራሳችን የወራትና ባህላት አቆጣጠር ያለን ብቸኛ የጳጉሜን ባለቤት የመሆናችን ምስጢር ያኮራናል። የትግሬ ጭፈራ፣ የጎጃም እስክስታ፣ የጎንደር አዝማሪ፣ የወሎዬ ከምከም፣ የኦሮሞ ረገዳ፣ የጋምቤላ እምቢልታ፣ የሲዳማ ወላይታ፣ የጉራጌ አሽቃሮ፣ የእስላም ዝያራ፣ የክርስቲያን ሽብሸባ ወዘተ. አድማቂ ባህል ባለቤት ኢትዮጵያችን ታኮራናለች። የገና ጀምበር ቢባልም ቀንና ምሽቱ ያልተዘበራረቀ እኩል አመቻችቶ ለተቸራት ሀገራችን እንኮራለን። መጤነታችን ኢትዮጵያ፣ እድገታችን ኢትዮጵያ፣ ሕይወታችን ኢትዮጵያ፣ ፈጣሪያችን ኢትዮጵያ፣ ሞታችን ኢትዮጵያ በመሆኗ ክብር ይሰማናል።

አዎ! ስለ ሀገራችን ውብነት እንተርክ ካልን “መኃልዬ ዘማህሌት ኢትዮጵያ” ለእኛ ብቻ ሳይሆን ለዓለምም ከነድህነቷ ውብ ናት። እኛ ሀገር ስንል ከቃላት በላይ እየገለጽናት ነው። እናታችን ናትና ችግራችን ችግሯ፣ ረሃባችን ረሃቧ፣ ልቅሷችን ልቅሶዋ፣ ደስታችን ደስታዋ፣ ሀዘናችን ሀዘኗ መሆኑን በመገንዘብ ነው።

ሀገራችን ኢትዮጵያን ዛሬ ለደረስንበት ያደረሳት በተለይ በአለፉት 50 ዓመታት በገጠሟት ብልሹ አገዛዞች ምክንያት ከዓለም የሥልጣኔና ዕድገት ደረጃ መራመድ አለመቻሏ ነው። በነፃነቷ ያልተደፈረች አፍሪካዊ ሀገር እንደመሆኗ ተፈጥሮ የሰጣትን ሀብት ተጠቅማ ልጆቿን መመገብ አለመቻሏ፤ የእናታችን አለማዘን ሳይሆን ቀፍድደው የያዟት፣ በሀገር ስም የተስገበገቡባት፣ በሀገር ስም ትውልድ የፈጀባት አገዛዞች ኢዴሞክራሲያዊ አካሄድ ያመጣባት ጣጣ ነው። ሲባባስም ሀገር ከሀዲ በዘርና በቋንቋ ከፋፍሎ ለአለፉት 28 ዓመታት ቀፍድዶ መያዝ ብቻ ሳይሆን ሊበጣጥሳት ከአራቱም ማዕዘን እየወጠራት ይገኛል። በብሉሹ አስተዳደር ሥር በመውደቋ ክብሯን ረሃብ፣ ችግር፣ ጉስቁልና፣ ስደት ደፍሯታል። አገዛዞች በተቀያየሩ ቁጥር እድገቷ እስር ቤቶች ሁነዋል። ማንኛውም አገዛዝ ሊመለከተውና ትኩረት ሊሰጠው ያልቻለው የሕዝብ መባዛት፣ መዋለድ እጅጉን እያሻቀበ ዛሬ በመቶ ሚልዮን የሚቆጠር ሕዝብ አቅፋለች። የብልሹ አገዛዝ ያመጣብንን ድህነት፣ ኋላ ቀርነት፣ ድንቁርና፣ በሽታ ተገን በማድረግ የአንድ ዘር የበላይነት እንደነበርና ሀገር እንዳስተዳደረ ዘረኝነትን መለዮው አድርጎ 28 ዓመት የገዛው ኢሕአዴግ በረቀቀ ዘዴ ሀገራችንን ከአስከፊ የእርስ በርስ ግጭት ሊከታት እየተንደረደረ ነው።

ሀገራችን ኢትዮጵያን በአንድነቷና በክብሯ የቀኑባት ከጥንት እስከዛሬ አላረፉላትም። የኦርቶዶክስ እምነቷን ለማጥፋትና ለማሽመሽመድ ባዕዳን ኃይሎች ሀገር በቀል ከሀዲዎችን በእጅ አዙር በመግዛት በግራኝ አሕመድ፣ በዮዲት ጉዲት ዘመን ቢጥሩም በርካታ አብያተ ክርስቲያናትን ከማቃጠልና ከመዝረፍ ባሻገር በተከፈለ ከባድ መስዋዕትነት ሃይማኖቷን አስጠብቃና ድል መትታ ዛሬም አለች፤ ነገም አልፋ ኦሜጋ ትኖራለች።  የድርቡሾች ጥቃት፣ የእንግሊዞች ዝርፊያ፣ የጣሊያን ወረራ በርካታ ቅርሶቻችን እንዲወድሙና እንዲዘረፉ ምክንያት ቢሆኑም ሀገራችን ግና ቀጥላለች። ጥንትም፣ አሁንም፣ ወደፊትም ኢትዮጵያ ነች።

በሀገራችን ታሪክ ግራኝ አሕመድ ለ16 ዓመት፣ ዮዲት ጉዲት ለ40 ዓመት ወያኔ/ኢሕአዴግ ለ28 ዓመት አማራንና ኦርቶዶክስ እምነትን ለማጥፋት ጥረዋል። አልተሳካላቸውም። 28 ዓመት የገዛው ህወሓት/ኢሕአዴግ እራሱ አውጥቶ፣ እራሱ አጽድቆ ሀገርና ሕዝብ ላይ በከመረው ሕገ መንግስት ዛሬ ሀገር ልትበተን፣ ሕዝብን እርስ በእርስ ሊያባላ የጫረው እሳት አድራጊዎችን እንደሚፈጅ በእርግጠኝነት መናገር ይቻላል። ጥፋት ቢኖርም ኢትዮጵያችን ትኖራለች። ዛሬ በመንግሥት ደረጃና በአንዳንድ የዘር ድርጅቶችና በኢሕአዴግ አገዛዝ የጥቅም ተካፋዮች ተግባር ላይ ሊውል ተቀጣጣይ ፈንጂ የሆነው ሕገ መንግሥት አንቀጽ 39 እና 47 ላይ ተደርሷል። ኢትዮጵያን የመበታተን ፈንጂው የተቀበረባቸው እነኚህ አንቀጾችን ተግባራዊ ለማድረግ “ጊዜው ዛሬ ነው” ብለው ለተነሱ ኃይሎች በሀገራችን ላይ ጉዳት ቢያደርሱም የመጨረሻው ተሸናፊዎች እንደሚሆኑ አንጠራጠርም። ዘርንና/የቋንቋ ተገን ያደረገ የግዛት አከላለል፤ ተዋዶና ተከባብሮ የኖረን ሕዝብ መከፋፈል፤ ከአቀንቃኝ ድርጅቶች፣ አክቲቪስቶችና ዘላለማቸውን ለመጣው ሁሉ አሸርጋጅ ምዑራን በቀር በየትኛውም ዘር ኅብረተሰብ ዘንድ ተቀባይነት የማይኖረው ውሃ በወንፊት ሩጫ ነው።

በኢሕአዴግ አገዛዝ ዘመን ለሥራ ዋስትናና ለሌላ ጥቅማ ጥቅም አገዛዙን ደግፋችሁ ላላችሁና ዛሬም ኢትዮጵያዊነት ዝማሬ ላስበረገጋችሁ መስመራችሁ ከሀገርና ሕዝብ ጎራ ይሆን ዘንድ ምክራችንን እንለግሳለን።  ለአለፉት 50 ዓመታት የአምባገነኖችና የዘራፊዎች በትር ዘር ሳይመርጥ ሁሉም ላይ ያረፈ የመሆኑ ሀቅ እየታወቀ ሀገር እንደበደለች ታሪክ ሲፈጠር መስማቱ ማብቃት ይኖርበታል። ኢትዮጵያ ክብሯንና ማንነቷን ጠብቃ ትኖር ዘንድ ወደድንም ጠላን ዘርንና ቋንቋን ተገን ያደረገ አከላለል ማብቃት ይኖርበታል። ዘርንና ቋንቋን፣ ሃይማኖትን፣ ፆታን ተገን አድርጎ የሚፈጠር የፖለቲካ ድርጅት ማብቃት ማለት የኢትዮጵያን አንድነት ማስጠበቅ መሆኑን አጥብቀን እናስቀምጣለን። የጎሳዎችንና የነገዶችን መብት ማወቅ ማለት ተካሎና መስመር አስምሮ አትድረሱብኝ የማይሰራ ቅዠት ነው። የዴሞክራሲ መብት ሀገር ለመገነጣጠል፣ አንድ ጎሳ/ነገድ በሌላ ላይ ለማነሳሳት ሊሆን አይገባውም። ይህ እንዲያበቃ “ሀገር የመገነጣጠል” ቁልፉ ኢሕአዴግና ሕገ መንግሥቱ ላይ በመሆኑ ሁለቱም ማብቃት እንዳለባቸው አጠንክረን ስንታገል ኦሮሞ፣ አማራ፣ ትግሬ፣ ጉራጌ፣ ወላይታ፣ ጋምቤላ፣ አፋር፣ ኦጋዴን፣ ሐደሬ፣ ሲዳማ፣ አኝዋክ፣ ሌላም ሌላ ችግር የለባቸውምና ከድሮው በበለጠ የዜግነት መብታቸውን አስከብረው እንደሚነሱ አንጠራጠርም።ችግራቸው የዜግነት መብታቸውን አግኝንተው፣ ጎሳና ነገድ ሳይመርጡ በመረጡት ተመርተው፣ ወሰን ሳይገድባቸው የትም ሠርተው፣ የትም ተምረው፣ የትም ኑረው፣ አንድ ሰንደቅ ዓላማ አውለብልበው፣ ስለ አንድ ሀገር ዘምረው የኢትዮጵያን ትንሳዬ የሚያዩበትን እንጂ የናፈቁት፤ “አውቅልሃለው፣ ወክዬሃለሁ” ባይ ሀገር ተረት ለሆነችባቸው ፖለቲከኞችን አይደለም።

በመገነጣጠል አባዜ በቅዠት ለተዋጡ “ኢትዮጵያ ለዘላለም ትኑር” ስንል ጉዟችን ኦሮሞን፣ ትግራይን፣ አማራን እና ሁሉንም የተለያዩ ጎሳና ነገዶች ይዘን እንደሆነ ሊሰመርበት ይገባል። የመጨረሻ ግቡ ኢትዮጵያን ለመበተን ካልሆነ በቀር ኦሮሚያ መንግሥት ሊሆን አይችልም። ትግራይ በህወሓት/ወያኔ ቁጥጥር ሥር ተገንጥላ አትኖርም። የምሥራቅ ኢትዮጵያ ሶማሌ ወገኖቻችን ከኢትዮጵያ ሊለዩ አይታሰብም። ደቡብ ኢትዮጵያውያን፣ ጋምቤላ፣ አፋር ዛሬም ለኢትዮጵያ ዘብ ቋሚዎች ናቸው።  ለዚህም ነው የመገነጣጠል አባዜ ውድቀቱና ጉዳቱ ለሁሉም እንደሚሆንና ማንም ሳያሸንፍ መልሳ ኢትዮጵያ አንድ ሀገር! ሆና እንደምትቀጥል ትንቢት ሳይሆን ሀቅ ነው። ድህነቷ ጠንካራ መሠረቷን አላሳጣትምና።

የአረቃቀቁ ታሪክ አድሎዓዊ፣ አጨቃጫቂና አስቀድሞ በታቀደ ተግባር ስለሆነ የኢሕአዴግ ሕገ መንግሥት ከፀደቀበት ወቅት አንስቶ ለትልልቅ ብሔራዊ ችግሮች መፈጠርና መባባስ ዋነኛው ምክንያት ሆኗል። ይህንን ሕገ መንግሥት መሠረት አድርገው ሥራ ላይ ከዋሉት ዕቅዶች በቁጥር አንደኛው  ዘርንና ቋንቋን መሠረት ያደረገው የፌደራል ሥርዓት ተብዬው ነው።

እንደ ተመሠረተበት ሕገ መንግሥት ሁሉ የፌደራል ሥርዓቱም ከወላጁ ይህንኑ አጨቃጫቂና አድሎአዊ ባህርይ ወርሷል። የኢሕአዴግ ፌደራል ሥርዓት ተብዬው እነዚህ የሕገ መንግሥቱ አስከፊ ገፅታዎች በተግባር በመሬትና በሕዝብ ላይ በሥራ ስለሚተረጎም የሚያደርሳቸው ጥፋቶች ጥልቀትና ስፋት በወረቀት ከሰፈረው ሕገ መንግስት በብዙ እጅ የከፋ ነው።

ዘርንና ቋንቋን ተገን ያደረገው ፌደራል ክልሎችና እነዚህን የሚያስተዳድሩት መንግሥታት ለአለፉት ሁለት አሥርተ ዓመታት በላይ ህወሓት መር የነበረው የፌደራል ሥርዓት ዓይነተኛው መገለጫ  ናቸው። እነዚህ የፌደራል ክልሎች የተመሠረቱት ወይም በተገቢው አነጋገር ኢትዮጵያን የሸነሽኑት ከብዙ ዓመታት ቀደም ብሎ በረሃ በታቀዱ ለም መሬት የመያዝ ውጥኖች፣ በመናኛ የ“ታሪክ” ማስረጃዎች፣ ቋንቋዬ የተነገረበት ሁሉ የክልሌ አካል ነው ወዘተ. በሚሉ አደናጋሪ ምክንያቶች ነበር።

እነዚህ ክልሎች የተመሰረቱባቸው ምክንያቶችና የተካሄደው ሽንሸና፡ በሕገ መንግሥቱ የተቀመጡት አንቀጾች በሥራ ላይ መዋል ጋር እየተዳመረ በጥቂት ጊዜያት ውስጥ ችግሮች ይከሰቱ ጀመር። ከክልሌ ውጣ፡ “ማንነቴ” ይከበር፣ ቋንቋዬ ይከበር፣ የራሴ ክልል ልሁን ወዘተ የሚሉ ለመፍትሔ ቀርቶ ለማስተናገድም፣ ለማጥናትም የሚያውኩ ጉዳዮች በየክልሎቹ ይነሱ ጀመር፡ አሁንም እየተንሱ ነው።

እነዚህ ከውሽልሽሉ ሕገ መንግሥት አረቃቀና ከእሱው የእንግዴ ልጅ የፌደራል ሥርዓቱ አመሠራረት የፈለቁት አይቀሬና በተፈጠሩበት አሠራር መላ የማይገኝላቸው ችግሮች የሕዝብ ሰላም ከማደፍረስና ውጥረት ከማንገስ አልፈው ወደ ጎሳ/ዘር ግጭቶች፣ በሺዎች፣ በአሥር ሺዎችና በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ የማህረሰብ አባላት መፈናቅልና የንብረትና ሕይወት መጥፋት ዳፋ ሆኑ። እየሆኑም ነው። ይኸው የሀገር ውስጥ መፈናቀል በአሁኑ ወቅት ከ 3 ሚሊዮን የሚበልጡ ዜጎችን ሰለባ አድርጓል። ቋንቋንና ዘርን ያማከለው ፌደራል ክልላዊ ሥርዓት ሲጸንስም፣ ሲወለድም፣ ሲድህም፣ ጥርስ ሲያወጣም፣ ወፌ ቆመችሲባልም እንደጥላ የተከተለው በሰላም ይኖሩ በነበሩ ጎሳዎች/ነገዶች መሃል መፈራራት፣ መጠራጠር፣ ስጋት፣ ግጭትናመፈናቅል ነው። በድሃ ሀገራችንና ሕዝብ ላይ ይህንን ችግር ጨምሮላታል። የፌደራል ክልል ሥርዓቱ ከሃያ ስምንት ዓመት ዕድሜው በኋላ መገለጫው ወይም አሻራው ይኸው በየክልሉ ውስጥ እርስ በእራስ፣ በክልልና-ክልል መሃል ባሉ ጎሳዎች/ነገዶች መሃል መቃቃርና በሰላም ተረጋግቶ አለመኖር በተጨማሪ የወሰን ነጠቃም አይዘነጋም። ሰሞኑንም አድማሱን አስፍቶ የተወሰኑ ዘሮች በተለይ አማራው፣ ጉራጌው  ላይ ያነጣጠረ የጅምላ ጭፍጨፋ፣ ንብረት ማውደም፣ ሴቶችን መድፈር የመጨረሻው መጀመሪያው በሰሜን ሸዋ የተለያዩ ወረዳዎች ተጀምሯል።

በአጭሩ ሕገ መንግሥቱ፡ ፌደራል የክልል ሥርዓትን አስከተለ፡  የፌደራል የክልል ሥርዓት ደግሞ በበኩሉ በሕዝብ  መሃል መፈራርትና መፈናቀልን አመጣ። ይህ ጉዳዩ በተለይ በአሁኑ “የለውጥ” ጊዜ በኢትዮጵያችን ላይ እያደረሰ ካለው ከፍተኛ የሰላምና የፀጥታ ስጋት ምክንያት ዘላቂ ፈውስ እስኪገኝለት ማስታገሻ መፍትሔ እንደሚያስፈልገው ግልፅ ነው። ነገር ግን ከላይ በአጭሩ እንዳየነው በህወሓት መሩ ኢሕአዴግ በሥራ ላይ የዋለው ሕገ መንግሥትና መዘዙ የሆነው የፌደራል ሥርዓት ያደረሰውና እያደረሰ ያለው ችግር “የማይታያቸው” እና ምንም ዓይነት መፍትሔ ቀርቶ መሻሻልም አያስፈልግወም የሚሉ አክራሪ ሃይሎች አሉ።

የፓርቲና የመንግሥት መዋቅር

የኢሕአዴግ አገዛዝ ዓይነተኛ መገለጫው የፓርቲና የመንግሥት ድንበር አለመለየቱ ነው። ከመንግሥት ከፍተኛ የበላይ አመራር ጀምሮ እስከታች በወረደው የዕዝ ሰንሰለት ማለትም ከምኒስትሮች እስከ ዝቅተኛ እርከን ባለው የመንግሥት መዋቅር ያሉ መንግሥተኞች በአብዛኛው የኢሕአዴግም አባላት ናቸው። ስለሆነም በፓርቲና በመንግሥት መሃል የሚኖረው ግንኙነት ተምታቶ የፓርቲ የፖለቲካ ሥራና የመንግሥት የሕዝብ አገልግሎት ተግባራት በአብዛኛው በተለይ በክልል መንግሥታት ውስጥ ልዩነት አይታይባቸውም። በተጨማሪም የመንግሥት ሠራተኞች የኢሕአዴግ ፓርቲ አባላት የሆኑት በሚሰሩበት መደበኛ ሥራ ላይ እያሉ ነው። በሀገራችን በተለይ ሥልጣን በያዘ ፓርቲ ውስጥ በአባልነት የሚገባው በአብዛኛው የመንግሥት ዝቅተኛና መካከለኛ እርከን ሠራተኞች ለሕዝብና ሀገር አገልግሎት ሳይሆን የሥራ ዋስትናና ዕድገት ይገኝበታል በሚል እሳቤ ነው።

በተጨማሪም የኢሕአዴግ ፓርቲ አባልነትና ደጋፊነት የሚያስገኘው ዘርፈ ብዙ ጥቅም ለመንግሥት ሠራተኞች ብቻ ተወስኖ አልቀረም። ተማሪዎችና ወጣቶች የሥራ ዕድል ለማግኘት፣ በአነስተኛ ንግድ ለመቋቋምና የመነሻ ብድር ለማግኘት፣ ነጋዴዎች ከሚደርስባቸው የግብርና የተለያዩ ተፅዕኖዎች ከለላ ለማግኘት፣ ሌሎችም የሕብረተስብ ክፍሎች ኑሮን ለማቃናት ወዘተ ሲሉ የፓርቲው አባላትና ደጋፊዎች ሆነዋል። “ወይን ለኑሮ” በሠፊው ሲባል የነበረው ይህንን ቁልጭ አድርጎ ይገልፀዋል። የፖለቲካ እምነት ወይም ሕዝብ ለማገልገል ሳይሆን ኑሮን ለማሳካት ዋስትናና የጥቅም ተጋሪ ለመሆን ሲባል ብዙዎች ፓርቲውን ተቀላቅለዋል። በአንድ ወቅት በኢሕአዴግ ራሱ እንደተገለፀው 4.5 ሚሊዮን ያህል አባላት አሉት።

ይህ የፓርቲ አባላት 4.5 ሚሊዮን አሃዝ ማለት ከ100 ሚሊዮን ሕዝብ ከአምስቱ ኣንዱ የኢሕአዴግ ሰው ነው ማለት ነው። ከዚህ የአባላት ቁጥር ጋር በገንዘብም የሚረዱትን፣ በተስፈኝነት የሚደግፉትንና ከላይ እንደተገለፀው ለኑሮም፣ ለንግድም፣ ለሥራ ዋስትናም ሲባል በኢሕአዴግ እረጅም እጅና መረብ የተያዙት ዜጎች ቁጥር ከፍተኛ ነው። ይህ የሚያሳየው “ኢሕአዴግ”ነት ባለፉት 28 ዓመታት ውስጥ የኑሮ ዘይቤ እየሆነ መምጣቱን ነው። ይህ ጤናማ ያልሆነ ማህበረሰባዊ ግብረገብነት የሌለው ኑሮን ለማሳካትና ጥቅም ለማግኘት የሚደረግ አባልነት እና ደጋፊነት አደገኝነቱና ደንቃራነቱ የሚወጣው አሁን ኢትዮጵያችን እንደምትገኝበት ዓይነት የጥገና ለውጥ ጊዜ ውስጥ ነው። ኢሕአዴግ እንደ ፖለቲካ ፓርቲ፣ እንደ መንግሥት ባላቤትነቱ ማሕበራዊ ግብረገብነትን ከማስጠበቅና ዜጎች ኑሯቸውን ከመንግሥትና ፖለቲካ ነፃ ሆነው በሃቀኝነትና በቀጥተኛነት መኖርን አርኣያም፣ አስተማሪም መሆን ሲገባው ድርጊቶቹና የፖሊሲ አፈጻጸሞቹ ሁሉ የዚህ ቀጥተኛ ተቃራኒ ናቸው። አባላትና ደጋፊዎቹም እንደዛው።

ሥራውን፣ ንግዱን፣ ጥቅሙን ወዘተ በአጠቃላይ ኑሮውን ከኢሕአዴግ በሥልጣን መቆየት ጋር ያቆራኘው አባልና ደጋፊ ሁኔታዎች ሲቀየሩ መስጋቱና ለተቃውሞ መነሳቱ የሚገርም አይደለም – የሥራ፣ የንግድ የጥቅምና የኑሮ ዋስትናው ከገዢው የኢሕአዴግ ሥልጣን ጋር ስለተሳሰረ! ይህ የጥገና ለውጥ ስጋትና ተቃውሞ ይበልጥ ተጠናክሮ የሚታየውና ለሀገርና ሕዝብ አደገኛ ችግር የሚሆነው በከፍተኛ የመንግሥትና የኢሕአዴግ የፖለቲካ ሹመኞች ሲካሄድ ነው። እነዚህ ኀይሎች ካላቸው የፓርቲና የመንግሥት የሥልጣን እርከን፣ በሚያዙት የድርጅትና የፓርቲ መዋቅርና የዕዝ ሰንሰለት፣ ማሕበረሰባዊ መረብና ግንኙነት በሌሎች በበርካታ መንገዶች ለውጥን የማደናቀፍና የመቅልበስ ፍላጎታቸው ይስተዋላል። ዋና ዋናዎቹን ለማቅረብ፡-

  1. ክልል መስተዳድሮች

የክልል መስተዳድሮች አብዛኛዎቹ ለይስሙላ በሚደረገው ምርጫና የሕዝብ ድጋፍና ተቀባይነት አግኝተው ሳይሆን በቀጥተኛ የፓርቲና የመንግሥት አካላት የተመረጡ የፖለቲካ ሹመኞች ናቸው። በአውራጃ፣ ወረዳ፣ ዞንና ክልል፣ ፌደራል ምክር ቤት ወዘተ የሚመደቡት ለኢሕአዴግ ባላቸው ታማኝነት ነው። ሟቹ ጠቅላይ ሚ/ር በፓርላማ እንደተናገሩት “ለኢሕአዴግ ታማኝ ከሆነ ማንንም እንሾማለን” ማለት ሁኔታውን ግልፅ ያደርገዋል። ሁለት ጉዳዮች የዚህ የኢሕአዴጋዊ ስንኩል አሠራርና አስተሳሰብ ቀጥተኛ መዘዝ ናቸው። አንደኛው በሃላፊነት ቦታ ላይ የሚታጩትም ሆነ የሚቀመጡት ሰዎች ለሥራው የሚያስፈልግ የትምህርት ልምድ፣ ባህርይና ሥነምግባር ለመመዘኛነት አለመዋሉ ነው። ይህም ሰዎቹን በሥራና ሃላፊነታቸው ብቁነትና መተማመን የሌላቸውና የተቀባይነት ችግር የሌላቸው ይሆናል። ለነገሩ ይህ የተቀባይነት ችግር ከፍተኛ የኢሕአዴግ መንግሥትና ፓርቲ ባለሥልጣናትም ያለባቸው ሲሆን በዚህም ምክንያት መንግሥት ራሱ የዚህ ሰለባ ነው። ሁለተኛው ደግሞ በሁሉም በተለይ ግን “ጥቅም” ገንዘብና ምቾት ያስገኛሉ በሚባሉ ነገር ግን ብዙ የትምህርትና የሥራ ልምድና ሌሎችም አስፈላጊ ብቃቶች በሚጠይቁ ቦታዎች ሳይቀር የማይመጥኑ ሰዎች ሲመረጡ በዕውቀት ሥራውን ማስኬድ የሚችሉት ይታለፋሉ። ይህ ሞራል ይነካል፣ አገልግሎትና  ሥራ ይበድላል፣ ችሎታው ያላቸው መገለልና ወደ ግል ሥራ ወይም ወደ ውጪ እንዲመለከቱ ያደርጋል።

እንግዲህ በክልል የሥልጣን እርከኖች ከላይ እስከታች የተሰገሰጉት “በኢሕአዴጋዊ ታማኝነት” የተመረጡ፣ ያለአንዳች ማመንታትና መጠየቅ የተነገራቸውን የሚፈፅሙ የፓርቲ “ሎሌዎች” ናቸው። ከዚህ አልፎ ግን ሊሠመርበት የሚገባው ጉዳይ እነዚህ ሰዎች ሥልጣናቸው ብቻ ሳይሆን ጠቅላላ ሕልውናቸው ከኢሕአዴግ ሥልጣን ላይ መቆየት ጋር የተቆራኘ ነው። የሚይዙት መኪና፣ የሚያገኙት የገንዘብ ገቢ፣ በንግድ፣ በመሬት ይዞታ በሌላውም ማሕበረሰባዊ ኑሮ ዘርፍ ያላቸውን ተፅዕኖ ወዘተ የሚያሳጣ ለውጥ ደመኛ ጠላታቸው ነው። በሥልጣን የባለጉበት ጉድና የሠሩትም ወንጀሎችን የሚያጋልጥ ለውጥን አሁንም በእጃቸው ባለው ሥልጣንና ከመሰሎቻቸው ጋር በመተባበር ለውጥን ማስቆምና ማደናቀፍ ዋና ሥራቸው ነው። በተጨማሪም ለውጡ ከተሳካ ከተጠያቂነት ቢተርፉም እንኳ ፈፅሞ ያልጠበቁት ከዓመታት በፊት እንደነበሩት “ተራ” ዜጋ ወደመሆን መመለሳቸው ማለትም ወደ ሥራ ፈትነት፣ የአንደኛ ደረጃ መምህርነት፣ አነስተኛ ነጋዴነት፡ ዝቅተኛ እርከን የመንግሥት ተቀጣሪነት ወዘተ ከዕንቅልፍ እያባነነ ያሰቃያቸዋል።  ስለሆነም በሕገ ወጥ መንገድ የጦር መሣሪያ ማዘዋወር፣ የመንግሥት ሥራና መመርያ ላይ መለገምና አለመፈፀም፡ ዘርን ከዘር ማጋጨት እና ሕዝብ የሚያቆስል፣ የሚያበሳጭና የሚያስቆጣ ተግባራት በራሱ በመንግሥትና በሕዝብ ቢሮ ሆነው ያሤራሉ፣ ያስፈፅማሉ። ለዚህም ነው የኢሕአዴግ ሥርዓት ከነግሳንግሱ ማብቃት ስንል ይህ በመንግሥታዊ አካል ውስጥ የተሰገሰጉ የጥቅም ተካፋዮችን አቅፎ መሠረታዊ ለውጥ በሀገራችን አይመጣምና ነው።

  1. “ልዩ” ፖሊስ

የክልል “ልዩ” ፖሊስ ሃይል በቀጥታ በክልል ሹመኞችና ካድሬዎች የሚታዘዝ የታጠቀ ሃይል ነው። በምሥራቅ ኢትዮጵያ “ሶማሌ ክልል” እንደታየው ይህ ሃይል የሕዝብ ሰላምና ደህንነት ለመጠበቅ ሳይሆን በስሙ “ፖሊስ” ይባል እንጂ የሚጠብቀውና የሚከላከለው የክልል ባለሥልጣናትን ደህንነትና ትዕዛዛቸውን ነው። “ልዩ” ፖሊስ ሃይል ለፌደራል መንግሥትና ፖሊስ የማይታዘዝ ተጠሪነቱ በተግባር በክልል፣ አውራጃ፣ ወረዳ፣ ዞን ለተዋቀረው የክልል “መንግሥት” የኢሕአዴግ ፖለቲካ ሹሞችና ካድሬዎች ነው።

መሠረታዊ የፖሊስ ተግባር ሕግ ማስከበርና ማስፈፀም የሕብረተሰቡን ሰላም መጠበቅ ነው። ለዚህም የሚሰጠው የሙያ ሥልጠና አደረጃጀቱና የሚሠማራበት ግዳጅ ይህንን መሠረታዊ ተግባሩን በብቃት እንዲወጣ ነው። “ልዩ” ፖሊስ በስሙ ፖሊስ ከመባሉ በቀር የሚሰጠው ሥልጠና በየክልሉና በየጊዜው የተለያየ ነው። በኢትዮጵያችን በጠቅላላው ያለው አንድ ሕገ መንግሥት (የተንሸዋረረ ቢሆንም)፣ ከረጅም ዓመታት ጀምሮ እየተሻሻለ አሁንም በሥራ ላይ ያለው አንድ ወንጀለኛ መቅጫ ሕግና አንድ የፍትሐብሔር ሕግ ነው። የፖሊስ ተግባር እነዚህን የሀገሪቱን ሕግጋት ማስጠበቅና የጣሱትን ሕግ ፊት ማቅረብ፣ ፍርዱንም ተከታትሎ ማስፈፀም ነው። ይህም ማለት እነዚህን ለማስከበርና ለማስፈፀም የሚሰጠው የፖሊስ ሥልጠና ተመሳሳይነት ሊኖረው ይገባል – በሥራም በቤተሰብ ጉዳይም የፖሊስ አባላት በሀገሪቱ ተዘዋውረው መሥራት እንዲችሉ። “ልዩ” ፖሊስ ግን “ልዩ” የሚለው የስሙ ቅጥያ እንድሚያመለክተው የሀገሪቱን ሕግጋት ማስከበር ሳይሆን የክልል ሹመኞችን ፍላጎትና ትዕዛዝ እንዲያስፈፅም የተዋቀረ ነው።

በምልመላውም በኩል እንደ ሌላው ዓለም ሁሉ የወንጀል ተግባር ያልፈፀመ፣ መልካም ሥነምግባር ያለው፡ ያለአድሎ ግዴታውን መወጣት የሚችል ወዘተ የሚሉ ሙያዊና ግለሰባዊ መስፈረቶችን ማሟላት ይጠበቅባቸዋል። ይህ ሙያዊ መሥፈርት ደግሞ ለተራ ፖሊስ ብቻ ሳይሆን ለኦፊሰርነት ወይም ለአዛዥነት የሚመለመሉትንም ይጨምራል። ይህም ሙያዊ መሥፈርት በፖሊስ አባላት ተጠብቆ መቆየቱ በየጊዜው በፖሊስ ሠራዊት የዕዝ ሰንሰለት ይመረመራል። የፖሊስ አባላት በተዋረድ ትዕዛዝ ማክበር፣ ግዴታን መወጣት፣ የሥራ አፈፃፀም ንቃት ወዘተ ይመዘናል፡፡ የእርማት እርምጃ ሲያስፈልግ የሥነሥርዓት ቅጣትም ይደረጋል። “ልዩ” ፖሊስ ግን እንደ ኢሕአዴግ ባለሥልጣናት ሁሉ በታማኝነትና በተለይም በነገድ ወይም በዘር መስፈረት ስለሚመለመል ታማኝነቱና የሚቀበለውም፣ የሚያስፈፅመውም ትዕዛዛት የክልል መስተዳድር ታማኝ ሹመኞችና የፖለቲካ ካድሬዎች የሚነግሩትን ያለመጠየቅ ነው። ለዚህም አንድ ማሳያ ከአዲስ አበባ ወጣቶች ፖሊስ እንዳይመለመል ለረጅም ጊዜ በህወሓት መሩ ኢሕአዴግ የነበረው አሠራር ነው። ከሕብረተሰቡ መሃል የወጡ የፖሊስ አባላት ጉዳቱ ጉዳታቸው ሆኖ የሚታያቸው ዜጎች ለ”ልዩ” ፖሊስነት አይመለመሉም።

“ልዩ” የፖሊስ ሃይል በፌደራል መንግሥት አለመታዘዙ፣ በነገድና ታማኝነት መመልመሉ ወዘተ ጋር ተዳምሮ በሥራው የሚያገኛቸው ጥቅማ ጥቅሞችና “ተፈሪነት” “ልዩ” ፖሊስ ሃይል የፈጠረውን፣ ያሰለጠነውን፣ የሥራና የጥቅም መስክ የከፈተለትን የክልል አስተዳደር ሥልጣን ላይ እንዲቆይ፣ ተቃዋሚ ንቅናቄ ከተነሳበትም በሃይል ለመደፍጠጥ የተዘጋጀ “ልዩ” ሃይል ነው። በአንዳንድ ክልሎች እንደታየው የ“ልዩ” ፖሊስ ሃይል መለዮውን አውልቆ እንደ ሲቪል ተላብሶ ረብሻ ሲመራና በጦር መሣሪያ እየታገዘ የዘርና የሃይማኖት ግጭቶችን ሲመራ ነው። በቅርቡ አዲስ መመርያ ይወጣል የተባለው የ“ልዩ” ፖሊስ ሃይል የመሣሪያ ትጥቅ “ሚያስተካክል” ነው። መደበኛ ፖሊስ ሕግ ለማስከበርና የሕዝቡን ሰላምና ደህንነት ለማስከበር ከሚያስፈልገው እጅግ የላቀ ከጦር ሠራዊት የማይተናነስ ትጥቅ ነው “ልዩ” የፖሊስ ሃይል ያለው።

ይህ “ልዩ” ፖሊስ ሃይል አሁን ኢትዮጵያችን ባላችበት የ“ለውጥ” ጊዜ ከታማኝ የክልል መስተዳድር ሹመኞችና ካድሬዎች ጋር እጅና ጓንት በመሆን በመሣሪያ ዝውውር፡ የሃሰት መታውቂያ ይዞ የዘር ግጭት በመቀስቀስና ሌሎችም ለውጡን በሚያደናቅፉ ሤራዎች ቀንደኛ ተሳታፊ ነው። እንደ ሕገ መንግሥቱ ድንጋጌም ፖሊስ ከፓርቲና ሌላም ወገንተኛ ፖለቲካ ነፃ ወይም ገለልተኛ መሆን ሲግባው አመላመሉም፣ አሰላጣጠኑም፣ የሥራ መመሪያና የሚሰጠው ተልዕኮም ከዚህ ተቃራኒ ነው።

  1. ደህንነትና ስለላ

የደህንነትና የስለላ መዋቅሩ በክልል መስተዳድሩ፣ በ“ልዩ” ፖሊስ፣ በፓርቲ አባላትና ካድሬዎች እየታገዘ የገዛ ራሱን ዜጎች በመሰለል የሚታወቅ ነው። ሁሉም የክልልና ፌደራል መንግሥት ቅርንጫፎች ለዚህ የስለላ ሃይል ታዛዥ ናቸው። የተቃወሙትን ብቻ ሳይሆን ይቃወሙኝ ይሆናል “በሆዳቸው ይሰድቡኛል” ብሎ የገመታቸውን ግለሰብ ዜጎች ለመከታተል፣ ስልካቸውን ለመጥለፍ፣ ቤታቸውን ለመበርበር፣ ዓይን ሲያወጣም ማስፈራራትና ያለአግባብ ማሠር የሚያደርግ ሕገ መንግሥቱንም ሆነ ሌሎች የሀገሪቱ ሕግጋትን የማያከብር ስውር ሃይል ነው።

በሰለጠኑ ሀገራትም እንደሚስተዋለው የደህንነት ሃይል የሀገርና ሕዝብን ሰላምና ሉዓላዊነትን የሚቀናቀኑ ሃይሎችን በፖሊስና በጦር ሠራዊት ብቻ መቋቋም ስለማይቻል የሚመሠረት ነው። የመንግሥት አስተዳደር (Government) እና የመንግሥት መዋቅር (The State) የተለያዩ ናቸው። መንግሥትን የሚመሠርቱት ፓርቲዎች፣ ፕሬዚዳንቶች፣ ጠቅላይና ሌሎች ሚንስትሮችና የአስተዳደር ባላሥልጣኖች በሕዝብ ምርጫም፣ በሕዝባዊ ንቅናቄም ይለወጣሉ። የመንግሥት መዋቅር ግን በዘላቂነት የሀገርን፤ ሲቪልም ሆነ ወታደራዊ ጉዳዮችና ሌሎችንም እንደ ትምህርት፣ ጤና፣ ንግድ፣ የገንዘብ ተቋማት ወዘተ ያሉ ቋሚ የሀገርና ሕዝብ ሕልውናን የሚመራ ነው። የደህንነት ዋና ተግባርም ይህን ቋሚ የመንግሥት መዋቅርን ደህንነት የመጠበቅና ይህንንም ለሚረከቡት አስተዳደሮች መተላለፉን መጠበቅ ነው። የመንግሥት መዋቅር (The State) የሀገር መሠረት ነውና።

በየክልሉና በሀገር ደረጃ የተዘረጋው የደህንነትና ስለላ ተቋም ግን ሥልጣን ላይ ያለው መንግሥትና ፓርቲ በያዙት ሥልጣን የመቆየት ዓላማቸውን ይፈታተናሉ የተባሉ ዜጎችንና ተቃዋሚ ፓርትዎችን መሰለል፣ ማስጨነቅና ማዋከብ ሲበዛም ማሠርና ማሰቃየት ነው። የሚያሳዝነው ደግሞ በኢሕአዴግ ዘመን የሚታየው የመንግሥትና የፓርቲ “ቅልቅል” በስለላ መርቡ መደረጉም ነው። በሀገር ውስጥ ያሉ ካድሬዎችና የፓርቲ አባላት የስለላ መዋቅሩ አስፈፃሚ ናቸው መሆንም ይጠበቅባቸዋል። በውጭ ሀገራት ያሉ በየኤንባሲውና ቆንስላዎች ውስጥ የተሰገሰጉ የዘር ተዋጽዖ ምድብተኞች በዲፕሎማቲክ ስም የሚዘዋወሩ ካድሬዎች ሳይቀሩ ተቃዋሚ የሚባሉ ዜጎችን ስምና ፎቶ ወደ ዋናው የስለላ መ/ቤት ያስተላልፋሉ – ቦሌ ላይ የሚደረገው የ“ኢምግሬሽን” ማጣራት ይህን የተላለፈ ዝርዝር ማጣራት ይጨምራል። የስለላ ድርጅቱ ከዚህም አልፎ ዜጎችን ለአጎራባች ሀገሮች እያፈኑ መውሰድንም ያከናውናል። ወደ 5 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር በመክፈል ከየመን የተደረገው የግንቦት 7 ፀሃፊ ድርጊት የሚያሳየው ይህንን የሥርዓቱን ዕድሜ ለማቆየት የሚደረግው ጥረት ወሰን እንደሌለው ነው።

የዚሁ የስለላና የመንግሥት ደህንነት አካል የሆነው በየክልሎቹ የተዘረጋው መረብ እንደ “ልዩ” ፖሊስ ሃይል ሁሉ በየቤተሰቡ ደረጃ ከሚደረግው የአንድ-ለ-አምስት ጥርነፋ ጃምሮ ባለው መዋቅሩ ጥቅም ያስገኘለትን መንግሥት፣ ፓርቲና ሥርዓትን የሚቀይር ባለው አቅም ሁሉ ለውጥን ከማደናቀፍና ከመቀልበስ አያርፍም።

በጥቅሉ ዘርዘር አድርገን ከላይ ያስቀመጥናቸው መታየት ያለባቸው ውስብስብ ጉዳዮች  እንደ መንግሥት ኢሕአዴግ፣ እንደ ፓርቲ ኢሕአዴግ፣ እንደ ስለላ ኢሕአዴግ እየመራት በአለው ብቸኛ የ28 ዓመት አገዛዙ ኢትዮጵያ ወደ ተፈላጊው ሀገራዊና ሕዝባዊ ሥርነቀል አይደለም አዝጋሚ ለውጥ እንደማታመራ እኛ ሳንሆን ምድር ላይ ያለው ዋይታና ልቅሶ መስካሪ ነው። ዛሬ የ28 ዓመቱ የዘረኛ አገዛዝ ኢሕአዴግ ወደ ዘር እልቂት እየተሸጋገረ ነው። እስከ አፍንጫው በታጠቀ ሃይል ሕፃናት፣ አዛውንት እናትና አባቶች እየተገደሉ፣ እየተጋዙ፣ ሴቶች እየተደፈሩ፣ ወጣቶች እያለቁ፣ ባለንበት ሀገር ኢሕአዴግ ድረስልን ሳይሆን ከዘረኛ ኩታንኩቱ ጋር ያበቃ ዘንድ መነሳሳት ዋነኛው አማራጭ መሆኑን “አንድ ሀገር! አንድ ሕዝብ! ኢትዮጵያችን ሕዝባዊ ንቅናቄ” አበክረን እናስገነዝባለን። ሀገራችን ኢትዮጵያ ወደ እርስ በእርስ ግጭት እንዳታመራ፣ ኢትዮጵያ እንደ ሀገር እንድትቀጥል፣ ዘርንና/ቋንቋን ተገን ያደረገ ከፋፋይ ሥርዓት እንዲያበቃ፣ ከፊታችን የተጋረጠውን ዋይታና ሰቆቃ ለመመከት ልንደፍር የሚያስፈልገው የኢሕአዴግ አገዛዝ እጁን ለሀገር አድን የሽግግር መንግሥት እንዲያነሳ ነው።

ኢትዮጵያ ለዘላለም ትኑር!

ፈጣሪ ኢትዮጵያን ይባርክ!

አንድ ሀገር! አንድ ሕዝብ! ኢትዮጵያችን ሕዝባዊ ንቅናቄ

ሚያዝያ 05 ቀን 2011 ዓ.ም. (April 12, 2019)

ማሳሰቢያ ፡

  • ውድ ወገኖቻችን ይህንን “አንድ ሀገር! አንድ ሕዝብ! ኢትዮጵያችን ሕዝባዊ ንቅናቄ” «ኢትዮጵያችን» ዕትም በተለይ በሀገር ቤት ኮምፒዩተር የማግኘት ዕድል ለሌላቸው በማባዛት ታሰራጩት ዘንድ ቀና ትብብራችሁን በትህትና እንጠይቃለን።
  • “አንድ ሀገር! አንድ ሕዝብ! ኢትዮጵያችን ሕዝባዊ ንቅናቄ” መስከረም 8 ቀን 2009 ዓ.ም. እራሱን ይፋ ያደረገ ሕዝባዊ ድርጅት ሲሆን የንቅናቄውን ማንፌስቶና ፕሮግራም ethiopiachen.org ከሚለው ድረ ገጻችን ማግኘት ትችላላችሁ።

ስልክ፡  703 300 4302

ኢሜል ፡ ethiopiachen2009@gmail.com

ድረ ገጽ ፡ www.ethiopiachen.org , www.ethiopiachen.com

ምሥለ ገጽ ፡ 1H1H Ethiopiachin

የአዲስ አበባ ባለአደራ ምክር ቤት (ባልደራስ)ጋዜጣዊ መግለጫ

የጋጥ ወጦች ድርጊት ትግላችንን እንድናጠናክር ያደርገናል

የአዲስ አበባ በለአደራ ምክር ቤት ከህዝብ የተሰጠውን ተልዕኮ ለማስፈፀም ላለፉት 35 ቀናት ደፋ ቀና እያለ ይገኛል፡፡ በዚህ ጊዜ 3 ህዝባዊ ስብሰባዎችና አንድ ጋዜጣዊ መግለጫ ለመስጠት ሞክሮ፣ ሁሉም በአዲስ አበባ መስተዳድር ተፅዕኖ ተደርጎባቸው፣ ሁለቱን ለመሰረዝ ተገዷል፡፡ አንዱ ጋዜጣዊ መግለጫም ቢሆን፣ ከዚህ በፊት ታይቶ በማይታወቅም መልኩ ክልከላ ተደርጎበታል፡፡
ይህ ሁሉ መንግስታዊ ህገ ወጥነት አግባብ እንዳልሆነ፣ የምክር ቤቱ ሰብሳቢና ምክትል ከንቲባ ታከለ ኡማ በተገናኙበት ጊዜ ተማምነውዋል፤ በቀጣይነትም፣ መስተዳድሩ ከህገ ወጥ ተግባራቱ ተቆጥቦ ህዝባዊ ስብሰባዎች ያለምንም ተፅዕኖ እንዲደረጉ ስምምነት ላይ ደርሰው ነበር፡፡
ይህ ስምምነት ሰኞ ዕለት ተደርሶ፣ በማግስቱ፣ ማክሰኞ፣ ለመስተዳድሩ በገባ ደብዳቤ፣ በቀጣዩ ቅዳሜ ሚያዚያ 5/2011 ዓ.ም በ24/መገናኛ በሚገኘው ኮከብ አዳራሽ የቦሌና አቃቂ ክፍለ ከተማ ነዋሪዎች ጋር ህዝባዊ ስብሰባ ለማድረግ እቅድ መያዙን፣ ለዚህም የፖሊስ ጥበቃ እንዲደረግ ተጠይቋል፡፡ ሆኖም፣ እስከ ዓርብ ድረስ የመስተዳድሩ ምላሽ በመጥፋቱ፣ ለራሳቸው ለምክትል ከንቲባው በቴክስት እንዲያውቁት ተደርጓል፡፡ በመጨረሻም፣ ዓርብ ዕለት በተሰጠ የቃል ምላሽ፣ በህጉ መሰረት ስብሰባ ለማድረግ እንደ ማይከለከል፣ የፖሊስ ጥበቃ ለማድረግ ግን መስተዳድሩ ፈቃደኛ አለመሆኑ ተገልጿል፡፡
በዚህ ተስፋ ባለመቁረጥ፣ ስብሰባውን በራሳችን ኃይል እያስጠበቅን ለማከናወን ወስነን በቦታው ላይ የተገኘን ቢሆንም፣ ስብሰባው ከመጀመሩ በፊት በመኪና ተጭነው የመጡ ኦሮምኛ ተናጋሪ ወጣቶች፣ በቡድን በቡድን ተደራጅተው በአካባቢው ከመሰማራታቸውም በላይ፣ ወደ ስብሰባው አዳራሽ በመምጣት ሁከት ለመቀስቀስ ሞክረዋል፡፡ ይህንን ለፖሊስ ብናሳውቅም፣ በመጨረሻ ላይ፣ “ጥበቃ አይደረግላችሁም” የሚል እጅግ አሳፋሪና ኃላፊነት የጎደለው ምላሽ ተሰጥቶናል፡፡ በዚህ የጋጥ ወጦች ስልት ስብሰባ እንዳናደርግ በእጅ አዙር ጋሪጣ ተደቅኖብን፣ ራሳችንን ለመከላከል በቂ ኃይል ቢኖረንም፣ የህዝብ ደህንነትንና የሀገረን ሰላም በማስቀደም ስብሰባውን ሰርዘናል፡፡
እንደዚህ ዓይነቱ ጋጥ ወጥ አካሄድ፣ በባለአንጣነት እየተፈረጀ ላለው ለአዲስ አበባ ህዝብ ብቻ ሳይሆን፣ በሀገር አቀፍ ደረጃ ለተጀመረው የዲሞክራሲ ሽግግር አደገኛ በመሆኑ፣ አስቸኳይ የማስተካከያ እርምጃ እንዲወሰድ አጥበቀን እንጠይቃለን፡፡
የማስተካከያው እርምጃ ቢወሰድም ባይወሰድም ግን፣ ሰላማዊ ትግላችን ከመቼውም ጊዜ በላይ ተጠናክሮ እንደሚቀጥል ለወዳጆቻችንም ሆነ ለተቀናቃኞቻችን ማሳሰብ እንወዳለን፡፡ ቁርጠኝነታችንንም በቀጣይነት በምንወስዳቸው ሰላማዊ የተግባር እርምጃዎች እናሳያለን፡፡

የአዲስ አበባ ባለአደራ ምክር ቤት

ሚያዚያ 7/2011 ዓ.ም አዲስ አበባ