የመሐል ሐገሩን ማእከላዊን በእጅጉ የሚያስንቁ ማሰቃያ ቤቶች በትግራይ አሉ።

ሐጫሉ አበበ ይባላል። የአምቦ ልጅ ሲሆን በ2008 በባህርዳር ዩንቨርስቲ 2ኛ ዓመት ኢንጂነሪንግ ተማሪ ነበር።

በ2008 በባህርዳር ከተማ በነበረው ተቃውሞ ጋር በተያያዘ ታስሮ ትግራይ ክልል (ሽሬ?) የሚገኝ የወታደር ካምፕ ለሁለት አመት ከቆየ በኋላ ከሳምንት በፊት ነው ከሌሎች ሰላሳ የሚሆኑ አብረውት በካምፑ ታስረው ከነበሩ ተማሪዎች ጋር በሲኖትራክ በለሊት አምጥተው ባህርዳር የተጣሉት።

ተማሪዎቹ መጀመሪያ ሲታሰሩ 600 እንደነበሩ እና በኋላ ላይ ግን 80ዎቹ ብቻ ታስረው እንዲቆዩ መደረጋቸውን አበበ ይናገራል። በካምፑ ቆይታቸውም የሚሰጣቸው ምግብ ዳቦ በሻይ እና ኮቾሮ በውሃ ብቻ ነበር። ፍርድ ቤት የሚባልም ቀርበው አያውቁም። ብልት ላይ ውሃ ተንጠልጥሎባቸውም የተኮላሹ አሉ። ቤተሰቦቻቸው ሊጠይቋቸው ቀርቶ የት እንዳሉም አይታወቅም ነበር።

እዛው ካምፕ ከ20 ዓመት በላይ የቆዩ ፍርድ ቤት ቀርበው የማያውቁ እንዲሁም ከእነ አበበ ጋር በ2008 ታስረው ያልተፈቱ (አሁንም በእስር ላይ የሚገኙ) በርካታ እስረኞች አሉ።

ማእከላዊ ብቻ ሳይሆን ማእከላዊን በእጅጉ የሚያስንቁ ማሰቃያ ቤቶችም ይዘጉ!”

ማህሌት ፋንታሁን

Advertisements

ቋንቋና ብሔራዊ ኵራት – ጌታቸው ኃይሌ

የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ (አብን) ከየትና እንዴት መጣ? (ስዩም ተሾመ)

ሰሞኑን የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ (አብን) የተሰኘው አዲስ የፖለቲካ ፓርቲ መመስረቱን ተከትሎ በአንዳንድ የአማራና ኦሮሞ ልሂቃን፣ እንዲሁም የአንድነት አቀንቃኝ በሆኑ ወገኖች መካከል አላስፈላጊ እሰጣ-ገባ እየተካሄደ ነው። ራሴን ማጋነን አይሁንብኝና፤ የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ የሚባል ፓርቲን ስለማቋቋም ሳይነሳ፣ ኦቦ ለማ መገርሳ ወደ ባህር ዳር መሄድ ሳያሰብ፣ የኦሮማራ ጥምረትና ትብብር ሳይጀመር፣… ከሁለት አመት በፊት ከታች በምስሉ ላይ በተገለፀው መልኩ የአማራ ልሂቃን ከቀኝ ወደ ግራ ዘመም፣ የኦሮሞ ልሂቃን ደግሞ ከግራ ወደ ቀኝ ዘመም ፖለቲካ በሚያደርጉት ሽግግር በእኩልነት መርህ ላይ የተመሰረተ ጥምረት እንደሚመሰርቱ ገልጩ ነበር።

በዚህ መልኩ በ2008 ዓ.ም መጨረሻ ላይ የተጀመረው የኦሮማራ ጥምረት ብአዴንና ኦህዴድ እርስ-በእርስ እንዲተባበሩ በማድረግ የህወሓት የስልጣን የበላይነት ለማስወገድ አስችሏቸዋል። አብዛኞቹ የኦሮሞ ልሂቃን ሲያራምዱት የነበረውን የኦሮሞ ብሔርተኝነት ወደ በመተው ኢትዮጲያዊ አንድነትን ማቀንቀን ጀምረዋል። በተቃራኒው ብዛት ያላቸው የአማራ ልሂቃን ሲያራምዱት የነበረውን ኢትዮጲያዊ አንድነት ወደ ጎን በመተው የአማራ ብሔርተኝነትን ማቀንቀን ጀምረዋል። የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ (አብን) መመስረት የዚሁ የሽግግር ሂደት ውጤት ነው። ስለዚህ የራሱን የለውጥ ሂደት ተከትሎ የመጣ ስለሆነ እንደ ልዩ ፖለቲካዊ ክስተት መታየት የለበትም። በመሆኑም “እንዴት የአማራ ብሔርተኛ ቡድን ሊፈጠር ይችላል?” ብሎ መረባረብ አያስፈልግም፣ ወይም “የአማራ ብሔርተኛ ቡድን ስለተቋቋመ የተለየ ነገር ይሰራል” ብሎ መጠበቅ አግባብ አይደለም። ከዚያ ይልቅ፣ የአማራና ኦሮሞ ልሂቃን የፖለቲካ ንቅናቄ ከቅኝ ወደ ግራ እና ከግራ ወደ ቀኝ የተሸጋገረበትን ምክንያት መዝርዝር መረዳት ያስፈልጋል።

ባለፉት ሁለት አስርት አመታት ኢትዮጲያ ውስጥ ከፍተኛ የፖለቲካ ሽኩቻ የነበረው በኦሮሞ፥ አማራና ትግራይ ልሂቃን መካከል እንደነበር ይታወቃል። ለዚህ ዋናው ምክንያት ሦስቱ የፖለቲካ ቡድኖች የሚያራምዱት የፖለቲካ አቋምና አመለካከት፣ እንዲሁም በሀገሪቱ ፖለቲካና ኢኮኖሚ ላይ ያላቸው የስልጣን ልዩነት ነው። እስከ ቅርብ ግዜ ድረስ የትግራይና ኦሮሞ ልሂቃን በአብዛኛው ከሀገራዊ አንድነት (ኢትዮጵያዊነት) ይልቅ በዘወግ ብሔርተኝነት ላይ የተመሰረተ የፖለቲካ አቋምና አመለካከት የሚያራምዱ ናቸው። በተቃራኒው አብዛኛው የአማራ ልሂቃን በአብዛኛው ከዘወግ ብሔርተኝነት ይልቅ በሀገራዊ አንድነት (ኢትዮጵያዊነት) እሳቤ ላይ የተመሰረተ የፖለቲካ አቋምና አመለካከት ነበራቸው።

ይህ በተቃዋሚ ጎራ ብቻ ሳይሆን ሦስቱን ክልሎች በሚወክሉት የኢህአዴግ አባል ድርጅቶች ላይ ጭምር ልዩነቱ በግልፅ ይታያል። ለምሳሌ ቀንደኛ የሚባሉት የህወሓትና ኦህዴድ አመራሮች የዘወግ ብሔርተኝነት አራማኞች መሆናቸው ይታወቃል። በአንፃሩ አብዛኞቹ የብአዴን ነባር አመራሮች የቀድሞ የኢህአፓ አባላት የነበሩ ሲሆን በአብዛኛው የአንድነት አቀንቃኞች ነበሩ። ከዚህ በተረፈ፣ እስከ ቅርብ ግዜ ድረስ የዘውግ ብሔርተኝነት የሚያራምዱ የብአዴን አመራሮች ፀረ-አማራ የሆነውን የህወሓት አስተምህሮት የሚያቀነቅኑ ነበሩ።

ምንም እንኳን የሚያራምዱት የፖለቲካ አቋምና አመለካከት አንድ ዓይነት ቢሆንም ከፖለቲካና ኢኮኖሚ አንፃር መሰረታዊ ልዩነት አላቸው። የትግራይ ልሂቃን በሀገሪቱ የፖለቲካ ስልጣንና ኢኮኖሚ ላይ የበላይነት ነበራቸው። በአንፃሩ የኦሮሞ ልሂቃን ያላቸው የፖለቲካ ስልጣን የህወሓት መጠቀሚያ ከመሆን የዘለለ ፋይዳ አልነበረውም። በመሆኑም የኦሮሞ ልሂቃን ፍትሃዊ የሃብት ክፍፍልና ተጠቃሚነትን ከማረጋገጥ አንፃር የነበራቸው ሚና በጣም ውስን ነበር። የአማራ ልሂቃን በፖለቲካና ኢኮኖሚው ረገድ የክልሉን ሕዝብ መብትና ተጠቃሚነት ከማረጋገጥ አንፃር የነበራቸው አቅምና ስልጣን ልክ እንደ ኦሮሞ ልሂቃን ውስንና አነስተኛ ነበር።

በመንግስታዊ ስርዓቱ ውስጥና ውጪ የነበሩት የኦሮሞና አማራ ልሂቃን የትግራይ ልሂቃንን የበላይነትና ተጠቃሚነት ለማስወገድ የሚያስችል ፖለቲካዊ አቅም አልነበራቸውም። የኦሮሞ ልሂቃን ከትግራይ ልሂቃን ጋር ተመሳሳይ የሆነ የፖለቲካ አቋምና አመለካከት የነበራቸው ቢሆንም የህወሓቶች መጠቀሚያ ከመሆን አልዘለሉም። የአማራ ልሂቃን ከህወሓቶች የተለየ የፖለቲካ አቋምና አመለካከት የነበራቸው ቢሆንም የአማራን ሕዝብ መብትና ተጠቃሚነት ማረጋገጥ አልቻሉም።

ህወሓት የራሱን የበላይነትና ተጠቃሚነት ለማስቀጠል የሚከተለው ስልት፤ የአማራ ልሂቃንን አቋምና አመለካከት በትምክህት፣ የኦሮሞ ልሂቃንን ደግሞ በጠባብነት በመፈረጅ በኃይል ማፈን ነበር። ተቃዋሚዎች ከሆኑ ደግሞ ትምክህትና ጠባብነት የሚሉት ወደ ግንቦት7 እና ኦነግ አባልነት ቀይሮ በፀረ-ሽብርተኝነት አዋጁ ይከስሳል፣ ያስራል፣¸ያሰቃያል።

በመሰረቱ “ጠባብ ብሔርተኛ” (ጠባብነት) – “ለጎሳው ብቻ የሚያስብና የሚያደላ፣ በሌላው ላይ ጥላቻ የሚያሳይ” ማለት ነው። “ትምክህት” (ትምክህተኛ) – “ከመጠን በላይ በራስ መመካት፥ መተማመን፣ ራስን ከፍ አድርጎ የሚያይ” ማለት ነው። በዚህ መሰረት፣ “ጠባብ ብሔርተኛ” ከሌሎች ብሔሮች ይልቅ የራሱን ብሔር ወይም ጎሳ ጥቅምና ፍላጎት የሚያስቀድም ሲሆን “ትምክህተኛ” ደግሞ የራሱን ጥቅምና ፍላጎት በሌሎች ላይ ለመጫን የሚሞክር ነው።

ህወሓት በብሔርተኝነት ላይ የተመሰረተ የፖለቲካ አቋምና አመለካከት እንዳለው ይታወቃል። ሆኖም ግን፣ ባለፉት 25 አመታት በተግባር እንደተመለከትነው ይህ የፖለቲካ ቡድን በአንድነት ሆነ በብሔርተኝነት ጎራ ከተሰለፉ ሌሎች የፖለቲካ ቡድኖች ጋር አብሮ የመስራት ፍላጎት ሆነ ዓላማ የለውም። ይህ የሆነበት መሰረታዊ ምክንያት ህወሓት ብሔርተኛ ብቻ ሳይሆን ትምክህተኛ ጭምር ስለሆነ ነው።

እንደ “ጠባብ ብሔርተኛ” ህወሓት ከሌሎች ብሔሮች ይልቅ የራሱን ብሔር ጥቅምና ፍላጎት ያስቀድማል፣ እንደ “ትምክህተኛ” ደግሞ የራሱን ጥቅምና ፍላጎት በሌሎች ብሔሮችና የፖለቲካ ቡድኖች ላይ ይጭናል። ስለዚህ ህወሓት “ጠባብ ብሔርተኝነት” የሚለውን አፍራሽ አገላለፅ የሚጠቀመው በዋናነት የኦሮሞ ልሂቃን የሚያነሷቸውን የመብትና ተጠቃሚነት ጥያቄዎች በኃይል ለማዳፈን ነው። በተመሳሳይ “የትምህክት አንድነት” የሚለውን የሚጠቀመው ደግሞ በዋናነት የአማራ ልሂቃን የሚያነሷቸውን የመብትና ተጠቃሚነት ጥያቄዎች በጉልበት ለማፈን ነው።

በዚህ መልኩ ህወሓት በአማራና ኦሮሞ ልሂቃን ላይ ያሳደረው ተፅዕኖ የሚከተለውን ለውጥ አስከትሏል፡- አንደኛ፡- የአማራ ልሂቃን የፖለቲካ አቋምና አመለካከት ከአንድነት ወደ ብሔርተኝነት እንዲሸጋገር፣ ሁለተኛ፡- የኦሮሞ ልሂቃን የፖለቲካ አቋምና አመለካከት ከብሔርተኝነት ወደ አንድነት እንዲሸጋገር፣ ሦስተኛ፡- በዚህ የሽግግር ሂደት ውስጥ የኦሮሞና አማራ ልሂቃን በእኩልነት ላይ የተመሰረተ ጥምረት እንደሚመሰርቱ ያስችላል። ይህን የለውጥ ሂደት በ2008 ዓ.ም ባወጣሁት ፅሁፍ ላይ እንደሚከተው ገለጬ ነበር፡-

  1. “ትምክህተኛ” የሚለው እሳቤ የአማራ ብሔር ተወላጆችን በባህላቸውና በታሪካቸው ላይ ያላቸውን የራስ መተማመን ስሜት የሚሸረሽር ነው። በዚህ መልኩ የሚደረገው ተፅዕኖ በአማራ ልሂቃን ላይ የማንነት ቀውስ (identity crisis) ይፈጥራል። አንድ ሰው በአማራነቱ ብቻ “ትምክህተኛ” እየተባለ ታሪኩና ማንነቱ እንደ ጥፋት ሲቆጠር በውስጡ የብሔርተኝነት ስሜት ያቆጠቁጣል። በመሆኑም አማራን “የትምክህት አንድነት” በሚል እንደ ብሔር የሚገባውን ጥቅምና ኃላፊነት ተነፍጎ ስለነበር፣ የፖለቲካ አሰላለፉን በሂደት ከአንድነት ወደ ብሔርተኝነት እየቀየረ መጥቷል።
  2. በተመሣሣይ፣ “ጠባብ ብሔርተኛ” የሚለው እሳቤ የኦሮሞ ህዝብ በኢትዮጲያ ታሪክ ውስጥ ያለውን ድርሻ የሚያንኳስስ፤ በሀገሪቱ አንድነት ላይ ያለውን ሚና ከምሶሶነት ወደ ቅርጫፍነት የሚያሳንስ ነው። በሀገሪቱ የፖለቲካ መዋቅር ውስጥ የሚገባውን መጠየቁ እንደ ጥፋት ተቆጥሮ “በጠባብነት” ሲፈረጅ በኃይል ሚዛኑን ውስጥ የሚገባውን ድርሻ ለመያዝ በራሱ መንቀሳቀስ ይጀምራል። በመሆኑም ኦሮሞን “ጠባብ ብሔርተኛ” በሚል በሀገሪቱ አንድነት ውስጥ የሚገባውን ጥቅምና ኃላፊነት ተነፍጎ ስለነበር፣ የፖለቲካ አሰላለፉን በሂደት ከብሔርተኝነት ወደ አንድነት እየቀየረ መጥቷል።
  3. የሁለቱ ሕዝቦች ጥያቄ በዚህ የሽግግር ሂደት መሰረት ከሁለት ተቃራኒ ጫፎች ወደ መሃል በመምጣት ያልተጠበቀ ጥምረት ተፈጥሯል። ይህ አንደ ቀድሞው በሁለት ተቃራኒ ፅንፈኞች መካከል የተፈጠረ ጥምረት አይደለም። ከዚያ ይልቅ፣ ሁለቱም ሕዝቦች በማንነታቸውና በሆኑት ልክ የሚገባቸውን ጥቅምና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ በሚያደርጉት እንቅስቃሴው የተፈጠረ የጋራ ጥምረት ነው። በመሆኑም የኦሮሞና አማራ ጥምረት በእኩልነት መርህ ላይ የተመሰረተ ጥምረት ነው።

 

በአጠቃላይ የአማራና ኦሮሞ ልሂቃን በሚከተሉት የፖለቲካ አመለካከት ረገድ ያሳዩት ለውጥ አንደኛና ሁለተኛ ላይ በተገለፀው መሰረት የመጣ ነው። ሦስተኛ ላይ የተገለፀው የለውጥ ሂደት ደግሞ የዶ/ር አብይ አመራር ወደ ስልጣን እንዲመጣና ህወሓት የነበረውን የስልጣን የበላይነት እንዲያጣ አድርጎታል። “ይህ የለውጥ ሂደት በአማራና ኦሮሞ ልሂቃን መካከል ያለውን ግንኙነት ወደዬት ይወስደዋል? በቀጣይ የህወሓት ሚና ምን ይሆናል? እነዚህ ለውጦች የሚፈጥሩት ተፅዕኖ የሀገራችንን ፖለቲካ ወደዬት ሊወስደው ይችላል?” የሚሉትንና ሌሎች ተያያዥ ጥያቄዎችን በቀጣይ ፅሁፍ በዝርዝር ለመዳሰስ እሞክራለሁ። ለአሁኑ ግን በኦቦ ለማ መገርሳ የተቀጣጠለው ኢትዮጵያዊነት ሆነ በአብን የተጀመረው ብሔርተኝነት የህወሓትን የበላይነት ለማስወገድ በሚደረግ ትግል የተቀየሱ የትግል ስልቶች ናቸው። ስለዚህ የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ (አብን) መምጣት እንደ ልዩ ፖለቲካዊ ክስተት ተወስዶ ላለመግባባትና እሰጣ-ገባ መንስዔ ሊሆን አይገባም።

ነገረ ባድመ – የ ህውሀት Plan A ና Plan B (የሰሜኑ ቋያ የ ብአዴን አመራር)

ጀንራል ጻድቃን በባድመ ጦርነት ወቅት

ህወሃት ውስጥ የመሽገውና ከእኔ በላይ ብልጣብልጥ የለም የሚለው ተስፋፊው ቡድን በእነ ስዬና ፃድቃን ፕላን አርቃቂነት በኤርትራ ጉዳይ ፕላን A እና ፕላን B አዘጋጅቶ እንቅስቃሴ ላይ መክረሙ ይታወቃል።

ፕላን A –

በአልጀርሱ ስምምነት መስረት የድንበር ኮሚሽኑን ውሳኔ ተቀብሎ አሁን በተለያዩ የኢትዮጵያ አካባቢዎች ያለውን በተለይም የኢኮኖሚ መገለል በዚህ በኩል ከሻዕቢያ ጋር ስምምነት በመድረስ ከህዝባችን የሚነሱትን ጥያቄዎች ማስተንፈስ የሚል ሲሆን ለዚህም ፕላኑ ተግባር ላይ ይውል ዘንድና በኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚ ይወስን ዘንድ ከተናጠል ቅስቀሳ እስከ በህዝብ መድረኮች አጃንዳ እንድሆን ህወሃት ያልፈነቀለው ድንጋይ ያልወጣው ተራራና ያልወረደው ቁልቁለት የለም። ባደረገውም ጥረት መስረት የኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚ ያለምንም ልዩነት ተቀባይነት አገኘ ህወሃትም ደስ አላት።

ነገር ግን ገና ከመጀመሪያውም ከእኔ በላይ ብልጥ የለም በሚል የሞኝ ሃሳብ የተጀመረው ውጥን ካልታስበውና በደስታ ብዛት ይፈነጥዛል ከተባለው ከትግራይ ህዝብ እስከ እራሱ የህወሃት አባላት ድረስ ትልቅ ተቃውሞ ሲገጥመው በአንድ ጀንበር ውስጥ ሃሳቡን ቀይሮና በእራሱ በህወሃት አርቃቂነት ያለምንም ልዩነት የተወስነን ሃሳብ ያላየና ያልስማ በመምስል ሽምጥጥ አድርጎ ክዶ ከትግራይ ክልል የምትስጥ ስንዝር መሬት አትኖርም በሚል መግለጫ ነው መላገጫ ነገር አወጣ። እኛም እኛስ እንተዋወቃለን ይህንን ባህሪ ለማያውቁት ስዎች ግን ይህንን ያህል ለትዝብት ሙውደቃችሁ እናንተ ባታፍሩም እኛ አፈርንላችሁ እናንተው አመጣችሁት እናተው አስወሰናችሁ እናንተው ተቃወማችሁ ይገርማል ብለን ዝም እንዳልን ይሄው ሞኝና ብልጣብልጥ ነኝ ባዩ ቡድን አሁን ደግሞ ሌላ አድስ ፕላን Bን ይዞ የኢህአዴግ አመራርን ውስጥ ለውስጥ ለማሳመን ቅስቀሳ ጀምሯል።

ፕላን B –

የኢትዮጵያ ህዝብ ስንዝር መሬት ከምትስጥበት ህይወቱን ቢያጣ ይሻለዋል፣ ስለዚህ ከኤርትራ መንግስት ጋር እኛ ባልነው መስረት የማይስማማ ከሆነ የህዝቡም፣ የሰራዊቱንም ስሜት ስናጠናው ለሉዓላዊነቱ መስዋዕትነት መከፈል የሚችል ስለሆነ በዲፕሎማሲው በኩል ሰፊ ስራ እንስራና ምክንያት በመፍጠር ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ጦርነት አድርገን የሻዕቢያን መንግስት በማስወገድ ለእኛም ለቀጠናውም ተስማሚ የሆነ ስርዓት እንድፈጠር እናድርግ ይህንንም የኢህአዴግ ስራ አስፈጻሚ ውሳኔ ይስጥበትና ከወዲሁ ዝግጅቶች ይደረግ የሚል ነው።

ሃሃሃሃሃሃ……… ይህ ሃይል በፍፁም ከባለፉት ተሞክሮዎቹ የማይማር ስለሆነ ከእራሱ በስተቀር የሌላውን ስሜትና ስነ ልቦና ማወቅና መገምገም አይችልም አይወድምም በመሆኑም አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ ፕላን Bን እፈፅማለሁ ማለት ለእኔ ከዕቃቃ ጨዋታ ለይቸ አላየውም። ምክንያቱም በእነዚህ ስግብግብ ዘረኛ፣ ሙስኛ ተስፋፊዎች ችግር ፈጣሪነት በተፈጠረው የህዝብ ለህዝብ ግንኙነት መሻከር ምክንያት።

ስለሆነም አሁን ላይ ይህንን ቅዥታችሁን አቁሙና እስኪ መጀመሪያ የቤት ስራችሁን ጨርሱ። ከአጎራባች አገር ጋር ይቅርና ከጎረቤት ወንድም ክልልና ህዝብ ጋር የገባችሁትን የመሬት ወረራና በአገር አቀፍ ደረጃ ታዋቂ የሆናችሁበትን የሙስናና የአድሎ ችግሮችን በይቅርታና በህግ አግባብ መፍትሄ እንዲሰጡ አድርጉ። በተለይ በተለይ በእናንተ ብቻም ሳይሆን በተከታዯቻችሁም እየታዬ ያለውን ትልቁን ቫይረሳችሁን ለጎረቤት ክልልም ሆነ ለጎረቤት አገር ያስቸገረውን በሽታችሁን “ከእኔ በላይ ብልጥ የለም ” የሚለውን ደዌ ወይ ታከሙት ወይም ተፀበሉ።

ካልሆነ በተለይ ከእናንተ በእጅጉ የሚበልጠውንና የምንሳሳለትን የትግራይን ሰፊ ወንድም ህዝብና መላውን የኢትዮጵያን ህዝብ ልክ እንዳለፉት ጊዜያት በአገር ተወረረ የሞኝ ቅስቀሳ እሳት ውስጥ መክተት የሚቻልበት ሁኔታ ያለ አይመስልኝም። ደግሞም እርግጠኛ ነኝ አይሳካም አይደለም። ኢህአዴግ ሌላ ምድራዊ ሃይል ቢያጅባችሁም አይሆንም።

ዛሬን በዛሬ መነፀር እንጅ በትናንት መነፀር ማየት የመነፀሩ ችግር ሳይሆን የተጠቃሚውን የሁኔታ ግምገማ ችግርና ቁሞ ቀርነት ብቻ ነው የሚያሳየው።

አስር ጊዜ ለካ አንድ ጊዜ ቁረጥ ይላል ደጉ የአገሬ ስው!!

መልካም ቀን!!

የሰሞኑ ዜና፡- (ከአምባሳደር እምሩ ዘለቀ)

ቁጥር ፪ ግንቦት ፪ ሺ ፲

አምባሳደር እምሩ ዘለቀ

ጠቅላይ ሚንስትሩ ከተሾመ እነሆ ሁለት ወር አለፈው፡ በዚህ ጊዜ ዉስጥ ጠ/ሚስትሩ ብዙ ተናግሯል፣ ብዙ ቦታ ባገር ዉስጥ ውጪም እየተዘዋወረ ተናግሯል። በተለይ የርትግራይን “የኢትዮጵያ ሕዝብ ፋና ሁኖ የበላይ ወርቃማ የተባረከ ልዮ መሪነት ስጦታ” እንዳለው መስክረዋል። ጎረቤት አገሮችንም ጂቡቲን ኬንያንና ሱዳንን ጎብኝተዋል፡ ጋዜጠኞችና አንድ አንድ ስማቸው የታወቀ እስረኞች ተፈተዋል። ሳዊዲ አረብያ ተጉዞ አል ሙዲንና አንድ ሺ እስረኞች ለማስፈታት ሞክርዋል። አልፎ ተርፎ ንጉሥ እንደሚሆን የገንዛ አናቱ ንግርት እንደሆነ ገልጽዋል። የባለስልጣኖች ሹም ሽር አደርግዋል፡ ብዙ የአስተዳደር ቀውሶችና ለዉጦች አሳዉቋል። ነገር ግን መሰረታዊ የሆኑ ለዉጦች አልተደረጉም። ለዚህም ጊዜ መስጠት ያስፈልጋል ይባላል። የተሾሙትም አዲስ ሚኒስትሮች ቦታ ተዘዋወሩ እንጂ የቆዩ ባለስልጣን ናችው። አሁንም እዉነተኛዉ ተጨባጭ ሃይል በወያኔዎች እጅ እያለ ጠ/ሚሩ የሚናገረዉና የምያሳየዉ ሃገራዊ አስተያየት ከመረጡት ወገኖች ልማዳዊ አገዛዝና ትግባር በጣም የተለየና ተቃራኒ በመሆኑ ዉጤቱ ምን እንደሚሆን ያጠያይቃል።

በሃገር ዉስጥ የሚካሄደው ሕዝባዊ እምቢታና አመጽ የወያኔዎችን ስልጣን እንዳፈረስዉና እነሱም ተደናግጥዉ ለዉጥ ያመጡ ለመምሰል አዲስ ጠ/ሚር ሾመዉ ህዝቡን እያደናገሩ ስልጣናቸዉን ይዘው ለመቆየት መሞከራቸው ግልጽ ነው። ነገር ግን በሃገር ዉስጥም ሆነ በዉጪ በተቃዋሚ በኩል የሚሰማዉ ድምጽና አስተያየት በጣም የበሰለና የሃገርን ሁኔታና ችግር የምያሰፈልገዉንም መፍተሄ አብራርቶ የሚያስገንዝብ ሆኖ ሳለ ተግባር ላይ ሊያዉለው የሚችል ሃገራዊ ሃይል እስካሁን አልተገኘም። ባሁኑ ወቅት በየፊናዉ የሚወጠነዉ ሰላማዊ እርቅና ድርድር ተመልሶ አዲስ የአምባገነኖች አገዛዝ እንጂ ለሃገሪቷ ሕዝብ መሰረታዊ መብትና ነጻነት ያመጣል ብዬ አላምንም።

በሰፊዉ ሕዝብ በኩል የማያጠራጥር የሃገር ፍቅር እንዳለና፡ ደምና ስቃይ እየተከፈለበት ያለ የሁኔታዉ ግንዛቤ መኖሩና ጠንካራ የለውጥ ፍላጎት እንደመነጨ ግልጽ ነው። ይሁንና ባለፉት አርባ አራት ዓመታት በተለይ በመጨረሻዎቹ ሃያ ሰባት ዓመት በሕዝቡ ላይ የዋለው የዘረኝነት ጭካኔ ሙስናና ስርቆት አስተዳደር በህብረስቡ ላይ ከባድ በሽታና መቃቃር እንደፈጠረ ግልጽ ነው። በአንድ አላማ ተስማምቶ ለመራመድ እንቅፋት የሆነው ይሄዉ ነው። ስለዚህ ባለፉት ዘመናት በእንደዚህ አይነት ግንዛቤ የወሰዱንን አስተሳሰቦች መመራመርና የማንነታችንን እዉነተኛዉን ፍንጭ ማግኘት አለብን።

አሁን እንደሚታየው የወያኔዎች የፖሊቲካ መሰረት ፈርሷል። ስልጣን ከጨበጡ ከሃያ ስምንት ዓመት ያተረፉት የመላውን የኢትዮጵያ ሕዝብ ጥላቻና ንቀት ነው። በሕዝቡ ላይ የሰሩት ግፍ፣ ግድያ፣ ጭካኔ አስከመቼም የማይረሳና ለወደፊትም የሚጠየቁበት ነው። ከወልቃይት ጠገዴ ከሰሜን ጎንደር ከአርማጮሆ፣ ከራያ አዘቦት ከወሎ፣ ከቤኒሻንጉል የተወሰድው መሬትና የተፈናቀለው ሕዝብ ከተወለደበት እና ከኖረበት ተመልሶ ሃብቱን መልሶ መያዝ አለበት። ለሱዳን የተለቀቀው የሃገር መሬት መመለስ አለበት። ሕዝቡም ለተዘረፈው ለተቀማው ሃብት ካሳ ማግኘት አለበት። የዘረፉትም የሰረቁትም ገንዘብ ተመላሽ ይሆናል። የሚገድፏችውም የዉጪ መንግሥታት ይህንን አዉቀው ሌሎች ወገኖች እያባበሉ ነው። ወገናችን ብለው የሚመኩበት ሰፊዉ የትግራይ ሕዝብ ራሱ አይከተላቸዉም። ከኢትዮጵያ ሕዝብ ተገንጥሎ ለመኖር እንደማይችል ያዉቃል። ስለዚህ የወያኔዎቹ አገዛዝ አልቆለታል ለማለት ይቻላል። አጥብቆ ማሰብ ያለብን ወደፊት ስለሚሆነው ነው።

በአሁን ወቅት ተዘርግቶ በምናየው የፖሊቲካ ሰንጠረጅ ላይ ተሰልፈዉ የሚገኙት ዋና ቡድኖች የኦሮሞ ድርጅቶችና የህወሃት ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ የሾሙት አዲሱ ጠ/ሚ ናቸዉ። የኢትዮጵያ ሕዝብ ቁጥር ከአንድ ሲሶ (ከሰላሳ ሚልዮን) ይበልጥ የሆነው የአማራው ሕዝብ ስሙ እንኳ አይነሳም። እንድያዉም በአማራው ላይ የሚካሄደው የግፍ ዘመቻ እየባሰና ጦር እየዘመተበት እየተገደለና እየተሰቃየ፣ ከተወለደበትና ከኖረበት ከየቦታዉ እየተፈናቀለ፣ እየተሰደደ፣ ሃብቱን እየተቀማ ነው።

ይህ የሆነበት ምክንያት አማራው በራሱ ላይ በፈጠረው ደካማነትና መተማነን ማጣትና ለኢትዮጵያ ሕዝብና ለመጪዉ ትውልድ ያለበትን ታሪካዊ ግዴታና ሃላፊነት ባለማክበርና በመሸሹ ነው። አለዝያ ከሰላሳ ሚልዮን በላይ የሚሆን የአማራ ሕዝብ በአንድ የወመኔ ሽፍቶች ሰብአዊ መብቱ ተገፎ፣ እንደ እንሰሳ የሚነዳበት ምክንያት አይኖርም ነበር። ያሳፍራል፣ ያሳዝናል!! ከአምስት ዓመት በፊት አማራዉ መደረጃት አለበት ብዬ ሳስታዉቅ ይህንኑ በማሰብ ነበር።

ያለፈው አልፏል። ከአሁን ወዲህ የአማራዉ ሕዝብ ራሱንና አገሩን ኢትዮጵያን ከጥፋት ለማዳን ታጥቆ በአንድነት የመጣዉን አደጋ መመከት አለበት። አማራጭ የሌለው ሁኔታ ነው። በአገር ቤት ያለው ሕዝብ ይህንን ተረድቷል። እንቅፋት የሆኑት የፖሊቲካ ድርጅቶችና ነጋዴዎች ናቸው። ፍሬቢስ የሆነ ገበያቸዉን ትተው ከኢትዮጵያ ሕዝብ ጋር እንዲሰለፉ እጠይቃለሁ።

የአማራው ሕዝብ በተለይ ወጣቱ ትውልድ “የነገው ሰው” የሆነው አሁን የሚካሄደው የፖሊቲካ ድርድር በእርሱ ዕድል ላይ መሆኑን አጥብቆ መገንዘብ አለበት። ደጉንም ክፉንም የሚሸከመው እርሱ ነው። በቅርቡ ካለፈው የወረስው መለያየት ዘረኝነትና ጥላቻ ስለሆነ ይህኑን አዉቆ ጥሎ፣ በአዲስ ጤናማ መንፈስንና እዉቀት ኢትዮጵያን መገንባት አለበት።

ኢትዮጵያ ለዘላለም ትኑር!
እዘ፡

የህወሓት ማእከላዊ ኮሚቴ መግለጫ

I. መግብያ፡-
የህወሓት ማዕከላዊ ኮሚቴ ከሰኔ 3-5 ያካሄደዉን ኣስቸኳይ ሰብሰባ ኣጠናቋል። ህወሓት/ኢህወዴግ በ17 ዓመቱ የትጥቅ ትዓልም ሆነ ሩብ ክፍለ ዘመን ባለቆጠረው የልማት፣ የሰላምና የዴሞክራሲ ትግል ምዕራፎች ሁሉ ከሌሎች እህት ድርጅቶች ጋር በመሆን ባደረግነው ትግል በርካታ ድሎችን እየተጎናፀፈን እዚህ ላይ መድረስ ችለናል። የ43 ዓመታት የድልና የፅናት ጉዞአችን ስኬት ምንጭ የጠራና ብቁ አብዮታዊ መስመር ይዞን የዘለቅን መሆኑ ነው። ይኸንን መስመር በፅናት ጨብጦ በፅናት ታግሎ የሚያታግል ድርጅት ባለቤት ስለሆንን ነው። ባለፉት 27 ዓመታት ባጠቃላይ፣ ባለፉት የ17 የተሐድሶ ዓመታት ደግሞ በተለይ ዙርያ መለስ መሰረታዊ ለውጥ መስመዝገብ ችለናል። ሃገራችን ኢትዮዽያ የነበረችበት እጅግ ኣስፈሪ የመበታተንና የማሽቆልቆል ጉዞ ተገቶ ወደ ኣዲስ ምዕራፍ እንድትሸጋገርና ስሚና ክብር ከፍ ብሎ እንዲጠራ ኢህኣዲግ እልህ አስጨራሸ ትግል ኣካሂዷል። በተደረገዉ ትግል የሃገራችን ህዝቦች የመልማት እኩል ዕድል ያረጋገጠ ስርዓት ተገንብቶ ህዝቦችን በኢኮኖሚና በማሕበራዊ ረገድ ተጠቃሚ ማድረግ የቻለ ዉጤት ለማረጋገጥ ተችሏል። በእርግጥም አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ መስመራችን ሃገራችንን ከጥፋት የታደገ፣ የብሔር ብሔረሰቦች እኩልነት የተረጋገጠበት አዲሲቷ ዴሞክራሲያዊት ኢትዮዽያ እንድትፈጠር ያደረገና ለወዲፊትም የሃገራችንን ህዳሴ ለማረጋገጥ ብቸኛው መንገድ መሆኑ የአስከኣሁኑ ትግላችን ያረጋገጠው እውነት ነው።
ይኸ ተኣምር የፈጠረና የሃገራችንን ህዳሴ ለማረጋገጥ የሚያስችል ልማታዊ ዴሞክራሲያዊ መስመራችን ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ኣደጋ ውስጥ የወደቀበት ሁኔታ ተፈጥሯል። ይህ እንዲፈጠር ከምንም በላይ የመሪ ድርጅታችን ኢህኣዴግ አመራር አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ ባህርይው እየተሸረሸረ በከፋ የጥገኛ ዝቅተት ኣረንቋ ውስጥ በመዘፈቁ መሆኑን ድርጅታችን ኢህአዴግ በሚገባ የተነተነዉ ጉዳይ ነዉ። ይሁን እንጂ ይኸንን ፈተና በሚገባ ለማለፍ ሲባል በድርጅታችን የተጀመረዉ በጥልቅ የመታደስ እንቅስቓሴ ኣሁንም ቢሆን በሚፈለገዉ ደረጃ ሊሳካ ኣልቻለም።
ይህንን መነሻ በማድረግ የህወሓት ማእከላዊ ኮሚቴ የኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚ በወሰናቸዉ ዉሳኔዎች በሃገራችንና ክልላችን ወቅታዊ ሁኔታ እንዲሁም በቀጣይ የትግል አቅጣዎቻችን ላይ በዝርዝር በመውያየት ውሳኔዎች አስልፏል።
II. ውሳነዎች
ሀ. የህወሓት ማእከላዊ ኮሚቴ የኢህኣዴግ ስራ አስፈፃሚ ግንቦት 28/2010 ዓ.ም ባካሄደዉ አስቸኳይ ሰብሰባ የኢትዮ-ኤርትራን ግጭት በሰለማዊ መንገድ ለመፍታትና የመንግስት የልማት ድርጅቶችን አስመልክቶ በህወሓት ስራ አስፈፃሚ የቀረበለት ሪፖርት በዝርዝር በማየት የሚቀጥሉትን ውሳኔዎች አሰልፏል።
1. ከምንም ነገር አስቀድሞ የኢህአዴግ ስራ ኣስፈፃሚ ሊያየው ይገባ የነበረዉ ጉዳይ የኢህአዴግ ምክርቤት በመጋቢት /2010 ዓ.ም ያስቀመጠዉን ወሳኔና ግምገማ መሰረት በማድረግ በድርጅታችን በግልጥ እየታየ የመጠዉን መሰረታዊ የአመራር ብልሽትና ያስከተለዉን ጉዳት፣ እንዲሁም ባለፈዉ የተጀመረዉ የጥልቀት መታደስ የደረሰበት ደረጃን በጥልቀት በመገምገም በሃገራችን ዋነኛ ችግር ላይ ትኩረት ኣድርጎ ማየት አለመቻሉ አንድ መሰረታዊ ጉድለት ነው።
2. የኢህኣዴግ ስራ አስፈፃሚ ማየት የነበረበት ሌላ መሰረታዊ ጉዳይ አሁን ገጥሞን ላለው መሰረታዊ የኢኮኖሚ ችግር ዘላቂ መፍትሔ ማፈላለግ ላይ ትኩረት ኣድርጎ መውያየት መሆን ሲገባዉ የችግሩ ባስከተላቸው ውጤቶችና ለጊዚያዊ መፍትሔዎች ቅድሚያ መስጠቱ አንድ ሌላ ጉድለት እንደ ሆነና፣ ዘለቂው መፍትሔ ልማታዊና ዴሞክራሲያዊ መስመራችን በግልፅ የለያቸውን የልማት አቅምቻችን ማለትም መላው ህዝባችን፣ መንግስትና የግል ባለሃብቱን በማደራጀት ርብርብ እንዲያደርጉ መቻል ላይ ያለብን ችግር ላይ ትኩረት ስጥቶ መውያየት ኣልቻለም።
3. እነዚህ እላይ የጠቀስናቸው ጉድላቶች እንደ ተጠበቁ ሆነው ስራ ኣስፈፃሚው የኢትዮዽያና የኤርትራን ጉዳይ ኣስመልክቶ የወሰነው ውሳኔ በመሰረቱ የኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ከተጠናቀቀ በኋላ በኢህአዴግ የሚመራዉ መንግስት ለኣፍሪካ ቀንድ ሰላም በጠቃላይ ለሁለቱ ሃገራት ወንድማሞች ህዝቦች በተለይ ሲባል ስምምነቱን ያለቅድመ ሁኔታ በመቀበል ህዝባችንና መላዉ ኣበላችንን በማወያየትና በማሳመን እንድሁም ዓለም ኣቀፉን ማሕበረሰብ ከጎኑ በማሳለፍ ለተግባራዊነቱ ያላሰለሰ ጥረት ሲደረግ ቆይቷል። ይሁን እንጂ በተለያዩ ምክንያቶች ላለፉት 18 ዓመታት ዘላቂ ሰላም ማረጋገጥ አልተቻለም። ስለሆነም የኢህኣዴግ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ያሳለፈዉ ዉሳኔ በመሰረቱ ከሰላም ፖሊስያችን ጋር የተጣጣመ መሆኑን በማረጋገጥ ዘላቂ ሰላም ለማምጣት የሚያስችል ዉሳኔ መተላለፉ ተገቢና ዉቅታዊ መሆኑን የህወሓት ማእከላዊ ኮሚቴ ደምድሟል።
ኣፈፃፀሙን በሚመለከት ግን ሃገራችን ከሌሎች ጎረቤት ሃገራት ጋር ከሏት የአዋሳኝ ድንበር ጉዳዮች አንፃር ጭምር እጅግ ከፍ ያለ ትርጉም ያለዉ በመሆኑ በከፍተኛ ጥንቃቄ ሊታይ እንደሚገባዉ አፅንኦት ሰጥቶ ተውያይቷል። ከዚህ ጋር በተያየዘ በኢትዮ-ኤርትራ አዋሳኝ አከባቢዎች የሚኖረዉ ህዝብና ሚሊሻ ላለፉት 20 ዓመታት ከኑሮኣቸዉና ከሥራቸው ተፈነቅለዉ የሃገራችንን ልዓላዊነትና ህገ-መንግስታችን ለማሰከበር ከመከላከያ ሰራዊታችን ጎን በመቆም ለሳዩት ቆረጥነትና ከከፈሉት የማይታመን መስዋዕትነት የህወሓት ማእከላዊ ኮሚቴ ያለዉን ክብርና ኣድናቆት እየገለፀ ድርጅታችን ኢህአዴግና ከፌደራል መንግስት ጋር በመሆን በቂ ድጋፍ ሊያገኙ እንዲሚገባ ወስኗል።
4. የኢህኣዴግ ስራ ኣሰፈፃሚ ኮሚቴ አሁን የገጠመንን ኢኮኖሚያዊ ችግሮች ለመፍታት እንዲቻል ከመንግስት የልማት ድርጅቶችን መካከል ቴሌ፣ ኤለክትሪክ ማመንጨዎች፣ ሎጀስቲክስና የኢትዮዽያ ኣየር መንገድ ከፍተኛዉ ድርሻ በመያዝ የግል ባለሃበቶችን ለማሳተፍ እንዲሁም የቀሩትን የልማት ድርጅቶች በከፊል ወይም በሙሉ ወደ ግል ይዞታ ለማስተላለፍ የወሰነዉ ውሳኔ ከፕሮግራማችንና ፖሊስዎቻችን ጋር የማይጋጭ፣ ባለፉት ጉባኤዎቻችን እየተወሰነ የመጣና ወቅታዊ መሆኑን በማረጋገጥ ተቀብሎታል። ይሁን እንጂ ኣፈፃፀሙ ላይ ከፍተኛ ጥንቃቄ እንዲዳረግና ልማታዊ ዴሞከራሲያዊ መስመራችንንም ሆነ የኢትዮዽያ ህዝቦችን ጥቅም በማይጎዳ መልኩ መከናወን እንዳለበት አፅንኦት ሰጥቶበታል።
5. በኢትዮ-ኤርትራ ዘላቂ ሰላም ጉዳይም ሆነ ከመንግስት የልማት ድርጅቶች ጋር በተያየዘ የተወሰኑ ውሳኔዎች ወደ ኢህአዴግ ምክርቤት ሳይቀርቡ፣ አጋር ድርጅቶች ሳይሳተፉበት እና የሚመልከታቸው አካላት በዝርዝር ሳይወያይበት እንደመጨረሻ ውሳኔ ተወስዶ ለህዝብ ይፋ መደረጉ አንድ ጉድለት እንደሆነ ማእከላዊ ኮሚቴዉ ደምድሟል።
6. የኢትዮዽያ በሔር፣ በሄረሰቦችና ህዝቦች ከዳር እስከዳር በከፍተኛ ሃገር ፍቅር የተሳተፉበት እና መስዋእት የከፈሉበት ጉዳይ በዝርዝር ሳይወያዩበት እና በቂ መተማመን ሳይደረስበት በሚድያ ይፋ መግለጫ መሰጠቱ ህዝባችን ላይ ቅሬታ፣ ቁጣና መደነጋገር የፈጠረ በመሆኑ አንድ ሌላ ጉድለት ነው።
ለ. የህወሓት ማእከላዊ ኮሚቴ በጥልቀት ከተወያየባቸው ጉዳዮች አንዱ አሁን ያለንበት ክልላዊ እና ሃገራዊ ሁኔታ እንዲሁም ቀጣይ የትግል አቅጫጫዎች የሚሚለከት ነው። በኢህኣዴግ ደረጃም ሆነ በህወሓት ካለፉት አመታት ጀምሮ ልማታዊ መስመራችን እና በህገመንግስታችን ላይ ያጋጠመ ያለዉን ችግር ሲገምግም ቆይቷል። ይሁን እንጂ የችግሮቹ ስፋትና ትርጉም በኢህአዴግ ደረጃ በጥልቀት መገምገም እንዳለበት በመግባባት ከዚህ ቀጥሎ ያሉትን ውሳኔዎች አሳልፏል።
1. የኢህአዴግ ምክርቤት በመጋቢት 2010 ባስቀመጣቸው ውሳኔዎች ድርጅታችንን ከአደጋ ለማዳን እንዲቻል የለየናቸው ችግሮች እና መፍትሔዎቻቸው በጥብቅ ድስፕሊን እና ተጠያቅነት እንዲተገበሩት ግልፅ አቅጣጫ አስቀምጧል። በዚ ረገድ በጥልቀት የመታደስ እንቅስቃሴው የደረሰበት ደረጃ በኢህአዴግ እንዲገምገም የህወሓት ማእከላዊ ኮሚቴ ይጠይቃል።
2. በዴሞክራሲ ሓይሎች እና በጥገኝነት መካከል የሚደረገው ቀጣዩ የትግል ምእራፍ በዋናነት በዴሞክራሲ እና በልማት ዙርያ በሚለኮስ ንቅናቄ ማሕበራዊ መሰረታችን እና ከልማታችን ተጠቃሚ የሆኑ የሕብረተሰብ ክፍሎች በሚያደርጉት የተደራጃ ትግል ነው። ይህን ለማድረግ እንዲቻል መላው ህዝባችን እና አባላችን የምንገኝበትን መድረክ ባህሪ መነሻ በማድረግ የህወሓት ማእከላዊ ኮሚቴ በሃገር ደረጃ በሚደረገው ሁሉንአቀፍ ትግል በቁርጠኝነት እንዲረባረብ ወስኗል።
3. በአሁኑ ወቅት በኢህአዴግ ደረጃ እየተደረጉ ያሉ የኢህአዴግን ህገ-ደንብ እና ተቋማዊ አስራር ያልተከተሉ የአመራር ምዳባዎች እንዲታረሙ የህወሓት ማእከላይ ኮሚቴ ይጠይቃል።
4. ለደርጅታችን ነባር አመራሮች እውቅና እንዲሰጥ የህወሓት ማእከላዊ ኮሚቴ ወስኗል።
5. በሃገራችን ህገ መንግስት በሚገባ መልስ የሰጠባቸው የማንነት እና የወሰን ጥያቄዎችን ፈደራላዊ ስርዓታችን በመፃረር እና የህዝባችን ክብር በሚነካ መልኩ በሓይል እና በተፅእኖ የትግራይ እና ህዝብ አድነት እና ሰላም ለመረበሽ የተደረጉ ያሉት ፀረ ዴሞክራሲያዊ እንቅስቃሶች ህወሓት ከህዝቡ ጋር በመሆን በፅናት ለመታገል ወስኗል።
6. የትግራይ ህዝብና መሪ ድርጅቱ ህወሓት እንደለፈው ግዜ ሁሉ የአብያታዊ ዴሞከራሲያዊ መስመራችን አስተማማኝ ደጀን በመሆን ትግላችንን የሚጠናክር እና እንደ ካሁን ቀደሙ በመሰመራችን ዙርያ ጠንካራ ርብርብ እንዲደረግ የህወሓት ማእከላዊ ኮሚቴ ወስኗል።
7. ከህዝባችን ጋር ባለፉት ጥቅት ወራት ባካሄድናቸው መድረኮች በርካታ ችግሮች እንዳሉ ተገንዝበናል። ድርጅታችን የነዚህ ችግሮች መነሻ እንዲሁም የመፍትሔ ኣቅጫጫ በግልፅ ኣስቀምጦ በተግባር ተጨባጭ ለውጥ ለማምጣት ሌትተቀን ርብርብ ለማድረግ ወስኗል።
8. ህዝባችን መሪ ድርጅቱ እንዲታደስ በተለያዩ መድረኮች ያደረገዉ ተሳትፎ እና ትግል ልማታዊ እና ዴሞክራሲያዊ ባህሪውን ጠብቆ እንዲሄድ ላረገው አስተዋፅኦ ማእከላዊ ኮሚቴው አድናቆቱን እየገለፀ፤ በቀጣይም ቢሆን ትግሉን በተደራጀ መልኩ እንዲ ቀጥል ጥሪውን ያቀርባል። በዚህ አጋጣሚ ሰላማዊ እና ህጋዊ መንገድ ተከትለው ኣማራጭ ሃሳብ ከሚያራምዱ ሓይሎች ጋር ኣብሮ ለመስራት ያለው ዝግጅነት መግለፅ ይወዳል። ይሁን እንጂ ህወሓት እና የትግራይን ህዝብ ለማዳከም እና ለመምታት በተለያዩ መንገዶች ፀረ ትግራይ ህዝብ እና ፀረ ህወሓት እንቅስቃሴ የሚያድርጉ የውስጥም የውጭም ሓይሎች ህዝቡ ኣምሮ እንዲታግላቸው የህወሓት ማእከላዊ ኮሚቴ ጥሪውን ያቀርባል።
9. ወቅታዊ ሁኔታዉን በፍጥነት ለማየት እና ለመገምገም የኢህኣዴግ ስራ አስፈፃሚ እና ምክርቤት አስቸኳይ ሰብሰባ እንዲጠራ የህወሓት ማእከላዊ ኮሚቴ ይጠይቃል።

ህገ መንግስታችና ህገ መንግስታዊ ስርአታችን ለማጠናከር እንረባረብ!!
ዘለአለማዊ ክብርና ሞጎስ ለትጉሉ ሰማእታት!!
የህወሓት ማእከላዊ ኮሚቴ
ሰነ 06/2010 ዓ.ም
መቐለ፤

የሽግግር መንግስት አስፈላጊነት (ሰማሃኝ ጋሹ)

ሰማሃኝ ጋሹ (ዶ/ር)

Abiy Ahmed Ali is an Ethiopian politician. He is the 12th Prime Minister of Ethiopia.

አሁን በኢትዮጵያ እየተካሄደ በሚገኘዉ የለዉጥ ሂደት በተቃዋሚዉ ሃይል በኩል ሊወሰዱ ስለሚገባቸዉ እርምጃዎች የተለያዩ ሃሳቦች እየተሰነዘሩ ይገኛሉ። በአንድ በኩል ዶ/ር አብይ እየወሰዳቸዉ የሚገኙት እርምጃዎች አበረታች በመሆናቸዉ እሱን እየደገፍን የተሻለ ለዉጦች እንዲደረጉ ግፊት እናድርግ የሚል ነዉ። የእነዚህ ወገኖች መከራከርያ በኢትዮጵያ ያሉት የፖለቲካ ሃይሎች ያላቸዉ የፖለቲካ ፕሮግራም የተለያየ በመሆኑ የሽግግር መንግስት ይመስረት ቢባል አብረዉ መስራት አይችሉም የሚል ነዉ። በሌላ በኩል አንዳንድ የፖለቲካ ፓርቲዎችና ታዋቂ የሰበአዊ መብት ታጋዮች የሽግግር ፥ የጥምር ወይም ባለ አደራ መንግስት መመስረት አለበት የሚል አቋማቸዉን በመግለፅ ላይ ይገኛሉ። ከነዚህም መካከል ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ፥ መድረክና በቅርቡ የተመሰረተዉ የኢትዮጵያ አገር አቀፍ ንቅናቄ ይገኙበታል። ለዚህም ዋናው መከራከርያቸዉ ላለፉት 27 አመታት ስልጣን ላይ የቆየዉ መንግስት በራሱ መንገድ የሚያደርጋቸዉ የለዉጥ እርምጃዎች አስተማማኝና ዘላቂነት ሊኖራቸዉ ስለማይችል ዋና ዋና የፖለቲካ ሃይሎች የተሳተፉበት የለዉጥ ሂደት ብሄራዊ መግባባትን ለማምጣት የሚያግዝና ለዉጡንም ዘላቂና አስተማማኝ ያደርገዋል በሚል ነዉ። እኔም የሽግግር መንግስት ማቋቋም ያስፈልጋል ከሚሉት ወገን ስሆን መከራከርያየንም እንደሚከተለዉ አቀርባለሁ።

ኢትዮጵያ ላለፉት 45 አመታት አስቸጋሪ በሆነ የፖለቲካ ቀዉስ ዉስጥ አልፋለች። በተማሪዎች እንቅስቃሴ የተጀመረዉ ‘ የብሄር ጭቆና’ ትርክት በርካታ ብሄር ተኮር የፖለቲካ ድርጅቶች እንዲመሰረቱ ምክንያት ሆኑዋል። በተለይ ህወሃት የተከተለዉ የአማራዉን ብሄር እንደ ጨቋኝና ጠላት አድርጎ ያቀረበበት መንገድ አሁን ላለዉ የፌዴራል ስርአት ምስረታ እንደ ዋነኛ ግብአት አገልግሎአል። አማራዉ ጨቋኝ ሌሎች ተጨቋኝ ተደርገዉ የቀረቡበት መንገድ በተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች ዘንድ ብሄሩ በጥርጣሬ እንዲታይና በሌሎች ክልሎች እንደ አገሩ በነፃነት እንዳይኖር የተደረገበትን ሁኔታን ፈጥሮአል። ህወሃት በ 1983 ዓም ባደረገዉ የሽግግር መንግስት ምስረታ ሂደትም ሆነ ቀጥሎ በመጣዉ ህገ መንግስት የማርቀቅና ማይደቅ ሂደት ህብረ ብሄራዊ የፖለቲካ ሃይሎች እንዳይካፈሉ የተከለከሉ ሲሆን ሁሉም ብሄሮች በተለያየ የፖለቲካ ድርጅቶች ሲወከሉ አማራዉ ግን በሂደቱ እንዳይወከል ተደርጓል።

ይህ ህገ መንግስትም ሆነ እሱን መሰረት አድርገዉ የተቋቋሙት የፖለቲካ ተቋማትና ክልሎች በህብረ ብሄራዊነትንና በግለሰብ መብት ላይ የሚያምነዉን ማህበረሰብና የአማራዉን ህዝብ ጥቅም የጎዳ ነው። እነዚህ የህብረተስብ ክፍሎች ሳይወከሉ የፀደቀዉን ህገ መንግስት ብትወዱም ባትወዱም ተቀብላችሁ ቀጥሉ የሚል ለዴሞክራሲ እታገላለሁ የሚል የፖለቲካ ሃይል መኖሩ አሳሳቢ ጉዳይ ነዉ። አንዳንድ የፖለቲካ ሃይሎች የሽግግር መንግስት ተመስርቶ መሰረታዊ የህገ መንግስት ለዉጥ እንዳይደረግ የሚፈገልጉት የብሄር የፖለቲካ ሃይሎች ብቻቸዉን የመሰረቱት ስርአት የብሄሬን መብት ከጠበኩት በላይ ያስከበረልኝ ስለሆነ እንዲነካብኝ አልፈልግም ከሚል የመነጨ ነዉ። እነዚህ የፖለቲካ ሃይሎች መረዳት ያለባቸዉ በጣም ከፍተኛ የህበረተስብ ክፍልን በማግለል የተመሰረተ ስርአት ዘለቅታዊ ሰላምና መረጋጋትን የማያመጣና ዉሎ አድሮ አገሪቱን ቀዉስ ዉስጥ የሚከት መሆኑን ነዉ። የአገሪቱን አጣብቂኝ የፖለቲካ ሁኔታ ለመቀየር አንዱና ወነኛዉ መንገድ በዚህ ስርአት ምስረታና ሂደት የተገለሉ የህብረተሰብ ክፍሎችን በሂደቱ በማሳተፍ ነዉ። ስለዚህ ከላይ የተገለፁትን የህብረተሰብ ክፍሎች መሰረታዊ መብቶች ለማስጠበቅ አሁን ያለዉን ህገ መንግስትን የማሻሻል ወይም የመለወጥ እርምጃ የግድ አስፈላጊ ነዉ። ይህንን አይነት መሰረታዊ ለዉጥ ለማካሄድ ደግሞ የግድ ሁሉም የፖለቲካ ሃይሎችን ያሳተፈ ውይይትና ድርግር መደረጉ የግድ ስለሚል የሽግግር መንግስት ምስረታ አስፈላጊነትን ያጎላዋል።

እንደዚሁም የህገ መንግስት አርቃቂ ኮሚሽን፥ የህገ መንግስት ጉባኤ አባላት የተመረጡበት መንገድና ህገ መንግስቱ የፀደቀበት መንገድ የተጭበረበረና ህዝብን ያላሳተፈ ነበር። የአንድን ህገ መንግስታዊ ስርአት ቅቡልነት የሚወስነዉ ዋነኛዉ መርህ ህዝብን ያሳተፈ መሆኑና የፀደቀበትም መንገድ ህጋው ሲሆን ነዉ። አሁን ያለዉ ህገ መንግስት ህዝቡን ያሳተፈ እንዳልነበር በመግለፅ የህገ መንግስቱ ጉባኤ ሊቀመንበር የነበሩት ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ህዝቡን ይቅርታ መጠየቃቸዉ አይዘነጋም። ይህንን በህገ ወጥ መልኩ የፀደቀ ህገ መንግስት ተቀብላችሁ ለሚቀጥለዉ ምርጫ ተዘጋጁ ማለት ቀልድ ነዉ። ስለዚህ ህገ መንግስቱን በማርቀቅና ማፅደቅ ሂደት ህዝቡ የሚሳተፍበትና በህዝቡ ዘንድ ቅቡልነት ያለው ህገ መንግስት እንዲኖር ሁሉንም የፖለቲካ ሃይሎች ያሳተፈ የሽግግር ሂደት መኖሩን ግድ ይላል።

የቀዝቃዛዉ ጦርነት በማብቃቱ ምክንያት ህወሃት ለይስሙላ የሰብአዊ መብት ድንጋጌዎችን የተቀበለ ቢሆንም በመሰረታዊ ደረጃ ይህ ህገ መንግስት የህወሃት የፖለቲካ ፕሮግራም ቅጂ ነዉ። በዚህም ምክንያት ህወሃት አገሪቱን ከፋፍሎ ለመግዛት እንዲያመቸዉ የተጠቀመበት ሲሆን በዚህም የተነሳ ለረጅም ዘመን ተሳስበዉና ተዋደዉ ይኖሩ የነበር የህብረተሰብ ክፍሎች የጎሪጥ እንዲተያዩ በማድረግ የብሄር ግጭት እንዲባባስና የገሪቱንም አንድነት አደጋ ላይ እንዲወድቅ አድርጓል። በዚህም የተነሳ በፖለቲካ ሃይሎች መካከል የግለሰብና የብሄረሰብ መብት ማስከበርን፥ ኢትዮጵያዊ ማንነትና የብሄረሰብ ማንነትን፥ የክልሎች አወቃቀርን ፥ የብሄረሰብ ማንነት በፖለቲካ ተስትፎ ዉስጥ ያለዉን ሚናን አስመልክቶ ከፍተኛ ልዩነት ተፈጥሮአል። እነዚህን ወሳኝ የፖለቲካ ጉዳዮች ተነጋግሮ እልባት መስጠት ለነገ የሚባል ጉዳይ አይደለም። ለዚህም ነዉ የሽግግር መንግስት መመስረቱ በአገሪቱ ዋና ዋና የፖለቲካ ጉዳዮች ላይ ብሄራዊ መግባባትን ለማምጣት ከፍተኛ እድል የሚሰጠዉ።

ሌላዉ የሽግግር መንግስት ማቋቋም አስፈላጊ የሚሆነዉ ስልጣን ላይ ያለዉ መንግስት የሚያደርገዉ ለውጥ በአመዛኙ ጥገናዊ ለዉጥ በመሆኑ ነዉ። እስካሁን በዶ/ር አብይ የሚመራዉ ቡድን ያደረጋቸዉ ለዉጦች ላለፉት 3 አመታት ከነበርንበት ቀዉስ እንድናገግም የረዳና አንፃራዊ መረጋጋትን ያመጣ ነዉ። በጠ/ሚኒስትሩ የሚወስዱት እርምጃዎች አበረታች ቢሆኑም ጥልቀት ያለዉ ለዉጥ ያመጣሉ ብሎ በእርግጠኝነት መናገር አይቻልም። ዶ/ር አብይ አስቀድመው የለዉጥ ፍኖተ ካርታቸዉን ያላሳወቁ በመሆኑ አገዛዙ ስር ነቀል ለሆነ ለዉጥ መዘጋጀቱን የሚሳይ ማስረጃ የለም። አገዛዙ ስር ነቀል ለዉጥ አመጣለሁ ቢል ስልጣን ላይ የመቆየት እድሉን ስለሚያመነምነዉ ስር ነቀል ለዉጥን በራሱ ተነሳሽነት ያደርጋል ተብሎ አይጠበቅም። ይህ ስር ነቀል ለዉጥ ህገ መንግስቱን የማሻሻል፥ ለዴሞክራሲያዊ ስርአት ግንባታ እንቅፋት የሆኑትን እንደ አብዮያዊ ዴሞክራሲና ልማታዊ መንግስት የሚባሉትን የአገዛዙን ዋና ዋና ርዮታለማዊ መሰረቶች የመለወጥን፥ ላለፉት 27 አምታት የተፈፀሙትን ወንጀሎችና ዝርፊያዎች በገለልተኛ አካል እንዲጣሩ ማድረግን የመሳሰሉትን ስለሚያጠቃልል አገዛዙ ስር ነቀል ለዉጥን በራሱ ፈቃድ ያደርጋል ተብሎ አይታሰብም። ለዚህም ነዉ እውነተኛና መሰረታዊ ለዉጦችን ለማካሄድ የሽግግር መንግስት መመስረቱ ትልቅ አስተዋፅኦ የሚኖረዉ።

ሌላዉ የሽግግር መንግስት መኖርን አስፈላጊ የሚያደርገዉ የሽግግር ፍትህ ( transitional justice) ለማካሄድ የተሻለ እድል መፍጠሩ ነዉ። አንድ በግጭትና ጭቆና ዉስጥ ያላፈች አገር በአለፈዉ ስርአት የተፈፀሙ ወንጀሎችን በማጣራት ተጠያቂዎችን ለፍርድ በማቅረብ ወይም በምህረትና ይቅርታ ያለፈዉን ታሪክ በመዝጋትና ያ ሁኔታ እንዳይደገም ቃል በመግባት አዲስ ጅማሮን ማድረግ ይኖርባታል። ይህንን መሰረታዊ ሂደት በአስተማማኝ ሁኔታ ለማካሄድ የግድ ሌሎች የፖለቲካ ሃይሎች በሂደቱ ሊሳተፉ ይገባል። ለዚህም የሽግግር መንግስት ምስረታ በጣም ጠቃሚ ነዉ። በአጠቃላይ ከላይ በዝረዘርኳቸዉ ዋና ዋና ምክንያቶች ስርአቱ መሰረታዊ ለዉጦችን ያደርጋል ብሎ ከመጠበቅ ይልቅ ሂደቱ ሌሎች የፖለቲካ ሃይሎች የተሳተፉበት እንዲሆን የሽግግር መንግስት ምስረታ እንዲደረግ ግፊቱ መቀጠሉ አስፈላጊ ይሆናል።