የህግ ባለሙያ፣ ሥራ ፈጣሪ፣ ለተዘነጉ ወገኖች ተሟጋች

“–የቀጣዩ ትውልድ ኢትዮጵያውያን ሴቶች፣ ችግሮችን በመፍታት ረገድ ለሌሎች የአፍሪካ አገራት በአርአያነት የሚጠቀሱ እንደሚሆኑ ተስፋ አለኝ፡፡ ሌሎች ተጨማሪ ሴቶችን ወደ መሪነት በማምጣት፣ በነገዋ አገራችን ሙስናና ድህነትን መቀነስ እንደምንችል አስባለሁ፡፡–”
የትነበርሽ ንጉሴ ሞላ

ራሴን የማስበው የሰው ልጅ ሊያሳካቸው የሚችላቸውን ነገሮች ሁሉ ማሳካት እንደሚችል ሰው አድርጌ ነው፡፡ ለራሴ ወዳስቀመጥኳቸው ማናቸውም አይነት ግቦቼ እንዳልደርስ የሚያግዱኝ፤ ምንም አይነት አጥሮችም ሆኑ ምክንያቶች የሉም ብዬ አምናለሁ፡፡ የተፈጠርነው በቴክኖሎጂና በመረጃ ዘመን ላይ ነውና፣ የእኛ ትውልድ ከቀዳሚዎቹ በተሻለ ዕድለኛ ነው፡፡ ማየት የተሳናት ወጣት ሴት እንደመሆኔ፤ አንድ ሰው በወጣትነቱ፣ በሴትነቱና በአካል ጉዳተኝነቱ ሳቢያ የሚደርስበት መገለል ምን ማለት እንደሆነ ይገባኛል፡፡ እንደ ማህበረሰብም ሆነ እንደ አገር የምናካሂደው ልማት፤ ሴቶችን፤ ወጣቶችን፤ አካል ጉዳተኞችንና በአጠቃላይ መገለልና መድልኦ የደረሰባቸውን ሁሉ ከግንዛቤ ውስጥ ማስገባቱን ለማረጋገጥ እንድሰራ ያነሳሳኝ፤ የራሴ የሕይወት ተመክሮ ነው፡፡
የተወለድኩት በአማራ ክልል በሚገኘውና በእርሻ የሚተዳደር ማህበረሰብ በሚኖርበት ሳይንት በሚባል አካባቢ ነው፡፡ እስከ አምስት አመቴ ያደግሁት፤ አሁንም ድረስ የኤሌክትሪክ ሃይልና የውሃ አቅርቦት ባልተሟላለት፤ ሴቶች በአስር አመት እድሜያቸው ጋብቻ እንዲመሰርቱ በሚገደዱበት የገጠር መንደር ውስጥ ነበር፡፡ ወላጆቼ ትዳራቸውን አፍርሰው በፍቺ በመለያየታቸው፣ በልጅነቴ የእናቴ ዘመዶች ናቸው ያሳደጉኝ፡፡

የእኔ ሕይወት ወዳልተጠበቀ አቅጣጫ ማምራት የጀመረው የአምስት አመት ልጅ ሳለሁ የአይኔን ብርሃን ሳጣ ነበር፡፡ በወቅቱ በአዲስ አበባ የተደረገልኝ የአይን ህክምና ውጤት አልባ መሆኑን ተከትሎ፤ እናቴ ፍላጐቴን ሊያሟላልኝ ወደሚችለው ሻሸመኔ የአይነ ስውራን ካቶሊክ አዳሪ ትምህርት ቤት አስገባችኝ፡፡ ይህም ለእኔ ፍጹም አዲስ አኗኗር ነበር የሆነብኝ፡፡ ምንም አይነት የስጋ ዝምድና ከሌለን ልጆች ጋር ነው ያደግሁት፡፡ የሚያመሳስለን ነገር ቢኖር፤ ሁላችንም ማየት የተሳነን ሕጻናት መሆናችን ብቻ ነበር፡፡ ትምህርት ቤቱ በአብዛኛው የአየርላንድና የእንግሊዝ ዜግነት ባላቸውና ህይወታቸውን ማየት የተሳናቸውን ሕጻናት ለመንከባከብ በሰጡ መነኩሲቶች ነበር የሚተዳደረው፡፡
ምንም አይነት መድልኦ ሳይደርስብን ነው ያደግነው፡፡ ሁላችንም ማየት የተሳነን እንደመሆናችን፤ አብረን እየተጫወትን፤ አብረን ወደ ትምህርት ቤት እየሄድንና በትምህርታችን ብልጫ ለማግኘት እርስ በርስ እየተወዳደርን ነው ልጅነታችንን ያሳለፍነው:: ትምህርት ቤቱ ጠንካራ የትምህርት መሠረት ያለው ነበር፡፡ ጥሩ የእንግሊዝኛ ቋንቋ ክህሎትን ያገኘሁትና ጠንካራ በራስ የመተማመን ስሜት የገነባሁት፤ በትምህርት ቤቱ በነበረኝ ቆይታ ነው:: የካቶሊክ መነኩሲቶቹ አርአያዎቼ ነበሩ፡፡ ሴቶች ጠንካራና ውጤታማ መሪዎች መሆን እንደሚችሉ የተማርኩት ከእነሱ ነው፡፡ ለሌሎች መኖርና ለሌሎች ደህንነት አስተዋጽኦ ማበርከት ምን ማለት እንደሆነ ያሳወቁኝም እነሱ ናቸው፡፡
ስድስተኛ ክፍልን እንደጨረስኩ፤ መነኩሲቶቹ በውስጤ ያሰረጹብኝን በራስ የመተማመን ስሜት ይዤ ወደ አዲስ አበባ መጣሁ፡፡ ዳግማዊ ምኒልክ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት በመግባትም፣ አካል ጉዳተኛ ካልሆኑ ተማሪዎች ጋር መማርና በአመራርና በማህበራዊ ግልጋሎቶች ንቁ ተሳትፎ ማድረግ ቀጠልኩ፡፡ የትምህርት ቤቱ የተማሪዎች የምክር አገልግሎት ምክትል ፕሬዚዳንት በመሆን ለሦስት ተከታታይ ጊዜያት አገልግያለሁ፡፡ የጸረ – አደንዛዥ እጽና የጸረ – ኤችአይቪ ኤድስ ክበባት ሊቀመንበር በመሆንም ሰርቻለሁ፡፡ በትምህርት ቤቱ የነበረኝ ንቁ ተሳትፎ፤ ወደ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ገብቼ በህግ የመጀመሪያ ድግሪዬን መከታተል ስጀምርም ተጠናክሮ ቀጠለ፡፡ የዩኒቨርሲቲው ፀረ-ኤድስ ንቅናቄ ሊቀመንበርና የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ በመሆንም አገልግያለሁ፡፡ የሴት ተማሪዎች ማህበር የተሰኘውን የሴቶች ክበብ በማቋቋም መርቻለሁ፡፡
ሕግ ለማጥናት የወሰንኩት፤ አንድም ማህበረሰቡ ለሕግ ሙያ የሚሰጠውን ክብርና ታላቅነት በማየት ሲሆን፤ ሌላው ደግሞ፤ ለሌሎች ለመቆም ሁሌም ትልቅ ፍላጐት ስለነበረኝና ማስረጃን፤ አመክኖንና ሎጂክን በተመለከተ ጥልቀት ባለው መልኩ ትምህርት መውሰዴ፤ ለምሰራው ሥራ የበለጠ አቅምና ችሎታ ያጐናጽፈኛል ብዬ በማሰብ ነው:: ሕግ መማሬ፤ ሁሉም ሰው መብቶች እንዳሉት እንዳስብ አድርጐኛል፡፡ ሀብታሞች ራሳቸውን በገንዘባቸው መከላከል ይችላሉ፡፡ የተገለሉትና ድምጻቸው የማይሰማላቸው የሚከላከሉበት ሕግና ሕገ – መንግሥት ያስፈልጋቸዋል፡፡ እኔም በማህበረሰቡ ውስጥ የሚገኙ ችግረኞችን መብት ለማስከበር ያለኝን ቁርጠኝነት ከጊዜ ወደ ጊዜ ማሳደግ ያዝኩ፡፡

በኢትዮጵያ የአካል ጉዳተኝነትና ልማት ማዕከል ውስጥ የጀመርኩት ሥራ፣ እጅግ አርኪ ሆነልኝ፡፡ ችግረኞችን በተመለከተ፤ ሁሉም ዜጐች እድሎችን በእኩልነት እንዲጠቀሙ የሚያስችል የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራዎችን መሥራት ችያለሁ፡፡ ልማት ሴቶችን፣ አካል ጉዳተኞችን፤ ወጣቶችን፣ አርብቶ አደሮችን፣ የእስልምና እምነት ተከታዮችንና ሌሎችን ያካተተ እንዲሆን የማስቻል ሥራም አከናውኛለሁ:: በ1998 ዓ.ም ከዩኒቨርሲቲ እንደተመረቅሁ፤ ድርጅቱን በማቋቋም የራሴን ድጋፍ ያደረግሁ ሲሆን፣ የሥልጠናና የቅስቀሳ ኃላፊ በመሆንም ሥራዬን ሳከናውን ቆይቻለሁ፡፡ በ2004 ዓ.ም የድርጅቱ ዋና ዳይሬክተር ሆንኩኝ፡፡ በተመረቅኩበት ወቅት በርካታ የሥራ ቅጥር ጥያቄዎች ቀርበውልኝ ነበር፡፡ እኔ ግን፣ በራሴ የሕይወት ተመክሮዎች ላይ ለሚታዩ የተለያዩ ጉዳዮች ትኩረት ሰጥቶ የሚሰራ አዲስ ተቋም በማቋቋምና ቅርጽ በማስያዝ ረገድ የሚያጋጥሙትን ፈተናዎች መጋፈጥ ነበር የመረጥኩት፡፡ በዚህ መሃል ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በማህበራዊ አገልግሎት ሁለተኛ ዲግሪዬን ተቀበልኩ፡፡

ማንኛውም አዲስ የሚገነባ ህንጻ፣ ለአካል ጉዳተኞች ተደራሽ መሆን እንዳለበት ለሚያስገድደው የኢትዮጵያ የግንባታ ሕግ፣ የተደራሽነት መመሪያ በማርቀቅና ጉዳዩ ግንዛቤ እንዲፈጠርበት በማድረግ ረገድ በሰራሁት ሥራ ትልቅ ኩራት ይሰማኛል:: አካል ጉዳተኞች በአሁኑ ወቅት ጤናን ጨምሮ በተለያዩ የልማት መስኮች ውስጥ መካተታቸውን በማረጋገጥ እንዲሁም በትግራይ ክልል ያሉ አካል ጉዳተኞችን የኢኮኖሚ አቅም በመገንባት ረገድ ውጤታማ ሥራ ሰርቻለሁ፡፡ ዩኒቨርሲቲው የአካል ጉዳተኝነት ፖሊሲ እንዲያወጣና ፖሊሲውን የሚያስፈጽም ማዕከል እንዲያቋቁም በማድረግም የራሴን አስተዋጽኦ አበርክቻለሁ፡፡ ኢትዮጵያ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ያወጣውን የአካል ጉዳተኞች መብቶች ስምምነት ተቀብላ እንድታጸድቅ በተደረገው ቅስቀሳ ላይም ንቁ ተሳትፎ አድርጊያለሁ::

በመሰል ንቅናቄዎች ላይ ከምሠራቸው ሥራዎች በተጨማሪ፤ በቀበና አካባቢ ያቋቋምኩትን መዋዕለ ሕጻናትና የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት ቤት የማስተዳደር ሥራም እሠራለሁ፡፡ ግሩም የሆነ ባልና አስደሳች የሆነች ልጅ አሉኝ፡፡ ሁለቱ ናቸው ለህይወቴ ጣዕም የሚሰጡት፡፡

አካል ጉዳተኛ መሆኔ፣ በተለያዩ መንገዶች ፀጋ ሲሆነኝ ተመልክቻለሁ፡፡ የሚገጥሙኝን በርካታ እንቅፋቶች ማለፍ እንደምችል ቀደም ብዬ ነው ያወቅሁት፡፡ ይሄንንም በተግባር አረጋግጫለሁ:: ስለዚህ በሚገጥሙኝ ጥቃቅን ፈተናዎችና እንቅፋቶች አልደናገጥም፡፡ ለመለወጥ አስቸጋሪ የሚሆነው የሌሎችን ሰዎች አመለካከቶች ነው፡፡ አካል ጉዳተኞች እርዳታ ተቀባዮች እንጂ ለራሳቸው መብት መከበር የሚሠሩና አስተዋጽኦ የሚያበረክቱ እንዳልሆኑ አድርገው የሚያስቡ ብዙዎች ናቸው:: ይህ ፍጹም የተዛባና መቀየር ያለበት አመለካከት ነው፡፡ ይህን መሰሉን አሉታዊ አመለካከት ለማሸነፍ እንድችል ያገዙኝ ነገሮች፤ ግንዛቤ፣ መንፈሰ ጠንካራነት፣ እምነትና ከሌሎች አካል ጉዳተኞችና መገለል የደረሰባቸው ሰዎች ጋር ትስስር በመፍጠር እርስ በርስ መረዳዳት ናቸው፡፡ የገጠሙኝ ችግሮች በሙሉ የበለጠ አጠንክረውኛል፡፡

ትልቁ ፍላጐቴ፤ አካል ጉዳተኞች ጠንካሮችና ነገሮችን የማሳካት አቅም ያላቸው ዜጐች እንደሆኑ ለማህበረሰቡ ማሳየት ነው፡፡ በችግረኞችና በተገለሉ የሕብረተሰብ ክፍሎች ላይ የሚደርሰው መገለል፤ እኔ በሕይወት ሳለሁ አብቅቶ እንደማይ ተስፋ አለኝ፡፡ ይህ እንደሚሆን የሚጠቁሙ ምልክቶችን ማየት ስጀምር፤ እንቅስቃሴዬን ሰፋ በማድረግ፣ ለሁሉም የሰው ልጆች መብቶች መከበር፣ በአገራዊና በአህጉራዊ ደረጃ ለመሥራት እፈልጋለሁ፡፡ ሁሉንም የሰው ልጆች ያካተተች ዓለም ለመፍጠር በመትጋት እንደምታወስ ተስፋ አደርጋለሁ፡፡

ለእኔ ታላቋ አርአያዬ እማሆይ ቴሬሳ ናቸው:: የካቶሊክ እምነት ተከታይ እንደመሆኔ፤ ህይወቴን መምራት የምፈልገው ሌሎችን በማገልገል ነው፡፡ ሕይወት ከሌሎች የመውሰድና የመጠቀም ጉዳይ ብቻ አይደለችም፡፡ መልሶ የመስጠትና የሌሎችን ሕይወት በሚለውጡ ነገሮች ላይ አስተዋጽኦ የማበርከትም ጭምር እንጂ፡፡ ለሌሎች አርአያ መሆን ከቻሉና በእድሜ ከሚበልጡኝ ምርጥ ኢትዮጵያውያን ሴቶች ጋር መገናኘት በመቻሌ፤ እራሴን እንደ እድለኛ ነው የምቆጥረው፡፡ በሕይወት ዘመኔ ያገኘኋቸው ከአስቸጋሪ ሁኔታዎች ተነስተው ከኔ የበለጠ ውጤታማ ሥራ የሰሩ በርካታ ወንዶችና ሴቶች፣ የመነቃቃት ምንጭ ሆነውኛል፡፡ ታሪካቸው ጐልቶ ባይወጣና በአደባባይ ባይዘመርላቸውም፣ ባገኘኋቸው ቁጥር ሁሉ በውስጤ ትልቅ ኃይል ያሰርጹብኛል፡፡

ወደፊት አካል ጉዳተኞችን ጨምሮ ሌሎች በርካታ ኢትዮጵያውያን ሴቶች የመሪነት ቦታ ላይ ደርሰው እንደማይ ተስፋ አለኝ፡፡ ኢትዮጵያውያን ሴቶች ከባድ ፈተናዎች አሉባቸው፡፡ በመሪነት ረገድ ትልቅ አቅም ስላላቸው እነዚህ ፈተናዎች፣ የበለጠ ጠንካራ ያደርጓቸዋል፡፡ ልጆቻቸውን በማሳደግ፣ በቤተሰብ ውስጥ ሰላምና ፍትሃዊነት እንዲሰፍንና ሁሉንም ተጠቃሚ የሚያደርጉ መፍትሔዎችን በማመንጨት የታወቁ ናቸው፡፡ የቀጣዩ ትውልድ ኢትዮጵያውያን ሴቶች፣ ችግሮችን በመፍታት ረገድ ለሌሎች የአፍሪካ አገራት በአርአያነት የሚጠቀሱ እንደሚሆኑ ተስፋ አለኝ፡፡ ሌሎች ተጨማሪ ሴቶችን ወደ መሪነት በማምጣት፣ በነገዋ አገራችን ሙስናና ድህነትን መቀነስ እንደምንችል አስባለሁ፡፡

ኢትዮጵያውያን ልጃገረዶችና ወጣት ሴቶች፣ ከእኔ የሕይወት ተመክሮ መማር ትችላላችሁ:: የሚገጥሟችሁ ፈተናዎች የበለጠ ጠንክራችሁ እንድትሰሩና ብርታት እንድትላበሱ ያደርጓችኋል:: ፈተና የሚገጥማችሁ ትክክለኛ ማንነታችሁን እንድታረጋግጡበት በመሆኑ፣ ፈተና ባጋጠማችሁ ጊዜ ሁሉ እጅ አትስጡ፡፡ ሌላው ነገር ደግሞ፤ ገንዘባችሁን፣ ክህሎታችሁን፣ ሙያችሁን፣ ጊዜያችሁን፣ ጉልበታችሁን በአጠቃላይ ራሳችሁን ለሌሎች አሳልፋችሁ እንድታጋሩ የሚጋብዟችሁ እድሎች ሲፈጠሩ ወደ ኋላ አትበሉ፡፡ ምክንያቱም ይህን ማድረጋችሁ፣ የበለጠ በኃይል እንድትሞሉ ዕድል ይፈጥርላችኋል፡፡ ልብ በሉ! ይህን ካላደረጋችሁ፣ አለኝ የምትሉት ነገር ሁሉ ከናንተው ጋር ተቀብሮ ይቀራል፡፡ በሃይልና በመንፈስ ራሳችሁን መልሳችሁ የምትሞሉበት ዕድልም አታገኙም፡፡

አዲስ አድማስ

Advertisements

የፌደራሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ጦር ሀይሎች ምድብ ችሎት ለባለ እድለኞች እንዳይተላለፉ ታግደዉ የነበሩት የ40/60 የጋራ መኖሪያ ቤቶች ከ98 ቤቶች ውጪ ያሉት ላይ እግዱ እንዲነሳ አዘዘ

እጣ የወጣባቸው ከ18 ሺህ በላይ ቤቶች መሆናቸው የተመለከተው ፍርድ ቤቱ፥ በእነዚህ 98 ተከሳሾች ምክንያት ሌሎች ቤቶች ታግደው መቆየት የለባቸውም ሲል የሌሎችን ቤቶች እግድ አንስቷል። ፍርድ ቤቱ 98 ቤቶች ማለትም 48 ባለ ሶሰት መኝታ፣ 43 ባለ ሁለት መኝታ እና ሰባት ባለ አንድ መኝታ ቤቶች ባሉበት ለማንም ሳይተላለፉ ታግደው እንዲቆዩ ፥ በቀሪዎቹ ቤቶች ላይ ግን እግዱ እንዲነሳ ሲል ትእዛዝ ሰጥቷል። በተጨማሪም ችሎቱ የፍትሃብሄር ህግ 41 መሰረት በእነ ዘላለም መዝገብ በሚል በአሁኑ እጣ የወጣላቸው ከ50 በላይ እድለኞች በሶስተኛ ወገን በመዝገቡ ላይ ጣልቃ እንግባ ብለው የጠየቁትን ጥያቄ ተቀብሎ ፈቅዷል። ሌሎች 100 በመቶ ቆጥበናል ብለው የቀረቡ 130 ሰዎች ጥያቄን ውድቅ ያደረገው ፍርድ ቤቱ፥ በሌላ መዝገብ እንደ አዲስ ክስ መመስረት ትችላላቹ ብሏል። በሌላ በኩል 98 ቤቶች ለባለ እድለኞች እንዳይተላለፉ ትእዛዝ የወጣላቸው 98 ከሳሾች ክሳቸውን አሻሽለው እና ለተከሳሽ ኪሳራ ከፍለው እንዲቀርቡ ለግንቦት 28 ቀን 2011 ተለዋጭ ቀጠሮ ሰጥቷል።

የጋራ መኖሪያ ቤቱን ለማግኘት ተመዝግበው 100 በመቶ የከፈሉ 98 ዜጎች ክስ መመስረታቸውን ተከትሎ ነው ፍርድ ቤቱ በጉዳዩ ላይ የፍርድ ሂደቱ እስከሚጠናቀቅ ድረስ ለባለ እድለኞች እንዳይተላለፉ አግዶ የነበረው።
ተመዝጋቢዎቹም የከተማ ልማትና ኮንስትራክሽን ሚኒቴርን፣ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ቁጠባ ቤቶች ኢንተርፕራይዝን እና የኢትዮጵያ ንግድ ባንክን ነው የከሰሱት። በመመሪያው መሰረት የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ዕጣ አውጥቶ ለእድለኞች ማከፋፈል ሲገባው የከተማ አስተዳደሩ መመሪያን በመጣስ 100 በመቶ የቆጠቡ ተመዝጋቢዎች እያሉ ከ40 በመቶ ጀምሮ የቆጠቡትን በእጣው በማካተት ዕጣውን በማውጣት ከሕግና ከውል ውጪ ቤቶቹ እጣ እንዳወጣባቸው በክሳቸው ላይ ጠቅሰዋል።

ምንጭ ኤፍ.ቢ.ሲ

ኢትዮጲስ — ከአረንጓዴ ወደ ቢጫ መብራት ( ከጋዜጠኛ ወሰንሰገድ መርሻ)

ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትራችን  ዶክተር አብይ ስልጣኑን ከአቶ ኃይለ ማርያም  ከተረከቡ ጊዜ አንስቶ ከታዩ ለውጦች መካከል ከተዘጉ ድህረ ገጾችና ብሎጎች በተጨማሪ ለበርካታ አመታት ከገቢያ ውጪ የነበረችው የነፃው ፕሬስ  ፈር ቀዳጅ የሆነችው የ«ኢትዮጲስ» ጋዜጣ አዘጋጅና ባለቤት መፈታትና ጋዜጣው የመጀመሩ ሁኔታ ይገኛል  ።  የጋዜጣው ባለቤትና አዘጋጅ  የሆነው ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ ለበርካታ አመታት በእስር ሲማቅቅ ከቆየ በኋላ ከእስር ተፈቶ ጋዜጣውን ከጀመረ 36  እትሞችን ለተደራሲዮና አቅርቧል ።ይህም በወራት ሲሰላ  ጋዜጣው 9 ወራትን አስቆጥሯል።  «ኢትዮጲስ» የነፃው ፕሬስ ፈር ቀዳጅ በመሆኗም ትታወቃለች።ዛሬ ጋዜጣዋ እዚ ደረጃ የደረሰችው እስክንድርን ጨምሮ በርካታ ጋዜጠኞች መስዋትነት ከፍለው ነው።በተለይም ነፍሳቸውን ይማረውና ዛሬ በሕይወት የሌሉት ወዳጆቼ ጋዜጠኛ ተፈራ አስማረና ጋዜጠኛ ወርቁ አለማየሁ ዋናና ምክትል አዘጋጅ ሆነው፤ጋዜጠኛ ጌታመሳይ ገመስቀል(ኩሹ) ደግሞ ጋዜጣውን በማከፋፈል (በርካታ ተዋቂ መጽሔትና ጋዜጣ አከፋፋዮችን ፍቃዱን((ባሪያውን) ፤መኮንንን ወዘተ.ያፈራ ጭምር ነው) ከእስክንድር ጋር በመሆን ትልቅ አስተዋጾ በወቅቱ አድርገዋል።

  እነዚህ የሞቱ የ«ኢትዮጲስ» ባለውለተኞች እንደ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ ጥሩ ወዳጆቼ ብቻ ሳይሆን ጥሩ ቀረቤታ እስከ ቤተሰብ  ጭምር ድረስ ነበረን ። አራት ኪሎ ከመፈራረሱ በፊት።ከተፈራ አስማረና ከጌታመሳይ (ኩሹ) ጋር አንድ አካባቢና አንድ ቀበሌ ውስጥ መኖር ብቻ አይደለም የሰፊ ሰፈርና የቀበሌ 07 ዕድር ውስጥ በቤተሰብ ደረጃ በሐዘንም በደስታም ተካፋይ አብረን ነበር ከተፈራ አስማረ ወንድሞች ከሞቱት ከአምባውና ከቴዲ ከሌሎቹ እህቶቹ ጋር ቀረቤታ ነበረኝ ከዚህ ሌላ ከአባቱ   ከአቶ አስማረ ጋር ነፍሱን ይማረውና የአባቴ ጓደኛና የሰፊሰፈር ዕድር ሰብሳቢ ሽባቱ ስለነበሩ በደንብ እግባባ ነበር።ከጌታ መሳይ(ከኩሹ) ጋር አብሮ አደጌ ብቻ ሳይሆን አብረን ብሔራዊ ውትድርና ከመሄዱ በፊት አንድ ክፍል ውስጥ  ተምረናል። ኩሹ የሚለው ቅፅል የወጣለት በብርቱካን ልጣጭ ክብ ሰርተን በሳንቲም ስንጫወት ሁሌ ይህን ጨዋታ ስለሚወደው በዛው ኩሹ አልነው። ወደ ግሉ ጋዜጣ እንድገባ  ያደረጉኝም የሁለቱም  ወዳጆቼ አስተወጾ አለበት። በተለይም ከደርግ ጊዜ ጀምሮ በሬዲዮና በቴሌቪዥን እንዲሁም በዛሬይቱ ኢትዮጵ ጋሽ አያሌው የሚያዘጋጀው የመስታወት አምድና ሌሎች አምዶች ላይ ፣በአዲስ ዘመን ጋዜጣ ግርማ የሚያዘጋጀው ለወጣቶችጋሽ ክፍሌ ሙላት የሚያዘጋጀው አድማስና ሌሎችም አምዶች ላይ ።ኢትዮጵያን ሄራልድ ( Just A Few  Point) የሚለው የጋሽ አረፋይኔ  አምድ ላይ ብዙ ስለምጽፍ እውቅናውም ሆነ ችሎታውም ስላለ ቶሎ ነፃው ፕሬስ ውስጥ ለመቀላቀል አልፈጀብኝም ተፈራ አስማረን መጀመሪያ የተዋወኩትም በኢትዮጵያ  ቴሊቪዥን ልጅ ሆኜ «ለ«ወጣቶች» የሚለው ፕሮግራም ላይ ጽሑፎችን እየላኩ በሚቀርብበት ወቅት ነበር።  ከጌታ መሳይ ((ከኩሹ) ጋር እሱም በእራሱ በሚያሳትመውና በሚያዘጋጀው የፖለቲካ ጋዜጣ እኔም በተመሳሳይ በማሳትመው የፖለቲካ ጋዜጣ ከአንድም ሁሉቴ  አዲሱ ገቢያ በሚገኘው ወረዳ 10 ፖሊስ ጣቢያ  በማዕከላዊ ወንጀል ምርመራ(ደንነት) ቢሮ አማካይነት በተውሶ ለሦስት ወራት ያህል ሳይፈረድብን  ምርመራ ላይ እያለን የተለዩዩ ጥያቄዎች ስንጠየቅ ጨለማና ቀዝቃዛ ቤት ውስጥ  ፀጉራችንን ተሸልተን ኬሻ ላይ አብረን እየተኛን ያሳለፍነውን ጊዜ የዛሬን አያድርገውና ጥሩ ትዝታ ያለው እስር አሳልፈን ነበር።  ነፍሱን ይማረውና ጋዜጠኛ ወርቁ አለማየሁን ደግሞ  «መብረቅ» የተሰኘውን ጋዜጣን ከመጀመሩ በፊት «ኢትዮጲስ» ላይ ምክትል ሆኖ የሰራ ነበር። ከዛ በፊት ግን ከወርቁ ጋር የምንተወወቀው የቀድሞ ብስራተ ወንጌል (ዓለም አቀፍ ሬዲዮ) ላይ ነው።እሱ የስፖርት አዘጋጅ ሆኖ እኔ ደግሞ የቅዳሜ የመዝናኛ ፕሮግራም ላይ በወቅቱ አዘጋጅ የነበሩት የጀርመን ጋዜጠኛ የሆነችው ሂሩት መለሰ፤ የአቡነ ጴጥሮስ የጋዜጠኞች አስተማሪ የነበሩት አስፋው ገረመውና አማኑኤል በሚያዘጋጁት ከአንድ ሰዓት ያነሰ ጣፋጭ ፕሮግራም ላይ  ተሳታፊ ሆኜ በተለይም በየ15 ቀን አንዴ በድምፅ የማቀርበው ቋሚ ፕሮግራም ስለነበረኝ እሱን ለማቅረብ ስሄድ ነው የተዋወቅነው።በወቅቱ ተማሪ ብሆንም ስፖርቱ ውስጥ አማተር ሆኜ በርካታ ስፖርቶች ላይ እንቀሳቀስ ስለንበር የወርቁ በሬዲዮ ላይ  ስፖርት ማዘጋጀት የእኔ ስፖርቱ ውስጥ መሳተፍ ይበልጥ እንድንቀራረብ አድርጎን የሀገር ውስጥ የስፖርት ወሬዎችን ለወርቁ በማቀበል  ከመዝናኛው ፕሮግራም ባሻገር ስፖርቱ ላይ በመሳተፍ ይበልጥ ትውውቃችን  ከወርቁ ጋር እንዲቀጥል አድርጎታል።ወርቁ የስፖርት ጋዜጠኝነቱን የከተበኝ እሱ ነው ማለት እችላለሁ።   እንዚህ በሞት የተለዩን ሦስት ጋዜጠኞች ከ«ኢትዮጲስ» ጋዜጣ ጀርባ የነበሩ በመሆናቸው የጋዜጣው ስም ሲነሳ አብረው ሊነሱ የሚገቡ ናቸው።   እስካሁን በኢትዮጵያ የነፃ ፕሬስ ታሪክ ከመቶ ሺህ በላይ የታተመ ጋዜጣ፤አንድ ጋዜጣ እንደዛሬ 10 ብር ከመግባቱ በፊት አንድ ብር የነበረው ዋጋ እስከ 100 ብር በጥቁር ገቢያ ያውም በደላላ እስከ መሸጥ የበቃ ጋዜጥ «ኢትዮጲስ» ጋዜጣ ብቻ ነበር ብል የተሳሳትኩ አይመስለኝም።   በ«ኢትዮጲስ» ጋዜጣ ብቻ ሳይሆን በምኒልክ፣በአስኳል፣በሳተናው፥በአበሻና በሌሎችም በአማርኝና የእንግሊዘኛ ጋዜጣ ላይ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ የከፈለው መስዋዕትነት የከፈለ የፕሬሱ የቁርጥ ቀን ልጅ ነው።እስክንድር  የፖለቲካ ጋዜጣ አቁሜ ስፖርት ስጀምር «ሳንጆርጅ» የሚለውን የጋዜጣዬን ስያሜ ያወጣልኝ እሱ ነበር።እስክንድርንም እንደ ሞቱት ሦስት ጋዜጠኞች በደንብ አውቀዋለሁ ።ለቆመበት አላማ ወደ ኋላ የማይል ፤ደፋር ፤ሚዛናዊ አድርጎ ለመስራት የሚጥር፤ሰውን ለመርዳት ወደ ኋላ የማይል ፤ከራሱ ይልቅ ለሰው ሲል እራሱን መስዋዕት የሚያደርግ ፤ኅይማኖተኛ፤በሥራው ላይ ካልመሰለው ፊት ለፊት ሁኔታውን ተናግሮ ጥሎ የሚሄድ፤ሰውን ማስቀየም የማይፈልግ ፤ሰውን አክባሪ ጋዜጠኛ ነው። እስክንድርን ከውጪ ከመጣው በኋላ ሁለት ጊዜ አግኝቼዋለሁ  አሁንም ያው ነው አልተለወጠም አሁንም «ኢትዮጲስን» ጋዜጣ ለመስራት  ደከመኝ ሰለቸኝን አይልም፤ ጋዜጣው እንደሌሎቹ የፖለቲካ፡የስፖርት ጋዜጦችና መጽሔቶች ማስታወቂያ ወይንም ስፖንሰር የሚያደርገው አካል ሳይኖረው ነው ጋዜጣውን ያለማቋረጥ የሚሰራው። አንዳንድ ጋዜጦች በየሳምንቱ 500 እና 700 ጋዜጣ በኪሳራ እያሳተሙ ገቢያ ላይ ያሉ ጋዜጦች እንዳሉ አውቃለው፤በየቢሮ የሚሰራጩ ጋዜጦችም ልክ አንድ አዲስ ዘመን የሚሰራጩም ጋዜጦች አሉ። የእስክንድር ነጋ ግን «ኢትዮጲስ» ከዚህ በተቃራኒ ነው። ያውም የኅትመት ዋጋ በየጊዜው በሚጨምርበት በኢትዮጵያ ያውም ብርሀንና ሰላም ማተቢያ ቤት ነው   አንድም ማስታወቂያ ሳይኖረው ጋዜጣውን እያሳተመ የሚገኘው።ያለምንም ድጎማ ከእስር ከተፈታ በኋላ ለዘጠኝ ወራት መዝለቁ የጋዜጠኛን እስክንድር ነጋን ጉብዝናንና ጥንካሬውን የሚያሳይ ነው።   ባለፈው ቅዳሜ ግንቦት 17 ቀን 2011 ዓ/ ም በወጣው አዲስ አድማስ ጋዜጣ ላይ «የኢትዮጲስ ጋዜጠኛ በፖሊስ ድብደባ እንደተፈፀመበት ገለፀ» ይህን  የ“ኢትዮጵስ” ጋዜጠኛ በፖሊስ ድብደባ እንደተፈፀመበት ገለፀ –

የአማርኛ ትምህርት በሀምቡርግ ዩንቨርሲቲ መቶ ዓመት አስቆጠረ (ፀሐይ ጫኔ & ሂሩት መለሰ)

በጀርመን ሀገር ከሚገኙ በርካታ ዩንቨርስቲዎች አንዱ የሆነዉ የሀምቡርግ ዩንበርሲቲ የተመሰረተበትን  መቶኛ ዓመት በማክበር ላይ ይገኛል።በዩንቨርሲቲዉ የአማርኛ ቋንቋ  ትምህርት ሲሰጥም  መቶ ዓመቱን ይዟል።

ከዓንድ ምዕተ አመት በፊት የሀምቡርግ ፓርላማ፤ ዩንቨርሲቲ ለመሥራት መከረ። እናም  እዚያዉ ሀምቡርግ በግዛቲቱ  ስም ዩንቨርሲቲዉን ለመሥራት ወሰነ። በጎርጎሮሳዊዉ 1919 ዓ/ም የተመሠረተዉ የሀምቡርግ ዩንቨርሲቲ የተመሠረተበትን መቶኛ ዓመት እያከበረ ነዉ። በዩንቨርሲቲዉ የአማርኛ ቋንቋ  ትምህርትም መቶ ዓመቶኛ ዓመቱን ይዟል። በዩንቨርስቲዉ የአፍሪቃ ጥናት ተቋም ስር የአፍሪቃና የኢትዮጵያ ጥናት ትምህርት ክፍል የአማርኛ ቋንቋ መምህርና የአፍሪቃ ሥነ-ቃል ተመራማሪ  ዶክተር ጌቴ ገላዬ እንደነገሩን የዩንቨርሲቲዉ የምስረታ በዓሉን ዓመቱን ሙሉ የሚያከብር ቢሆንም በጎርጎሮሳዊዉ  ግንቦት 10 ቀን ግን በተለዬ ሁኔታ የጀርመን የፓርላማ ፕሬዝዳንትን ጨምሮ ከዓንድ ሺህ በላይ እንግዶች በተገኙበት የ100 ዓመቱን ጉዞ የሚዘክርና የወደፊቱን አቅጣጫ በሚያመላክቱ ልዩ ልዩ ዝግጅቶች ተከብሯል። በዩንቨርሲቲዉ የአማርኛ ትምህርት ክፍልም የመቶ ዓመት ጉዞዉን በተለያዩ ዝግጅቶች በማክበር ላይ ይገኛል።

ዩንቨርሲቲዉ በተፈጥሮ ሳይንስ ፣ በፍልስፍና ፣ በታሪክ፣ በማኅበረሰብ ሳይንስ በቋንቋ እንዲሁም በሌሎች የትምህርት ዘርፎች የሚያስተምሩ ክፍሎች አሉት። የእስያና የአፍሪቃ ጥናት ክፍልም ከእነዚህ ትምህርት ክፍሎች ዉስጥ አንዱ ነዉ። ትምህርት ክፍሉ በተለያዩ ጊዚያት ስሙ ተለዋዉጧል። ከመቶ ዓመት በፊት ይህ ተቋም «የቅኝ ግዛት ተቋም» ይባል የነበረ ሲሆን በቅኝ ግዛት የነበሩ ህዝቦችን ባህልና ቋንቋ ለማስተዋወቅ ከእነዚህ ሀገሮች መምህራን እየመጡ ያስተምሩ ነበር። ትንሽ ቆይቶ ግን ጥንታዊ ታሪክ ፣ባህል፣ ቋንቋና ሥነ-ፅሁፍ ያላት እንዲሁም በቅኝ ግዛት ያልነበረች አፍሪቃዊት ሀገር መምህር ለመጀመሪያ ጊዜ ወደ ተቋሙ ገቡ። ኢትዮጵያዊዉ መምህር ወልደ ማርያም ደስታ።

«እንደ ጎርሳዊው አቆጣጠር በ1918 ዓ.ም. የመጀመሪያው የዓለም ጦርነት ሲጠናቀቅ ጀርመን በጦርነቱ ተሸንፋ ስለነበር፤ ከዚህ በኋላ ነዉ እንደገና አዲስ የጀመሩት። እና የኛ ከኢትዮጵያ የመጡት ወልደ ማርያም ደስታ ይባላሉ። በ1919 ነዉ የመጡት። በዚያን ጌዜ የአማርኛ ቋንቋ ፣የኢትዮጵያ ታሪክ ፣ግዕዝ በደንብ ይታወቁ ነበር። ቀደም ብሎም በ1905 እስከ 1907  አለቃ ታዬ ገብረ ማርያም በበርሊን ዩንቨርሲቲ የምሥራቃዊ ቋንቋዎች ክፍል ዉስጥ አማርኛ ያስተምሩ ነበር። በአፄ ሚኒሊክ ተልከዉ። ጀርመናዉያን ምሁራን ከግዕዝ በተጨማሪ ስለ አማርኛ ሰዋሰዉ ስለ መዝገበ ቃላት ስለ አማርኛ ማስተማሪያ መጻሕፍት ብዙ አሳትመዋል። ስለዚህ  የኢትዮጵያ ጥንታዊ ባህል የታወቀ ስለነበር። አማርኛ ክብር ተሰጥቶት በዚያን ጊዜ ትምህርት እንዲሰጥ ከኢትዮጵያ መምህር እንዲመጣ ተደርጓል ማለት ነዉ።»

አማርኛ ቋንቋ በጀርመን ዩንቨርሲቲዎች በ1919 ዓ/ም መሰጠት ይጀምር እንጅ ቀደም ሲልም ቢሆን ኢትዮጵያ ለጀርመኖች ትልቅ የምርምርናጥናት ሀገር ሆና የቆየችዉ። ኢትዮጵያ የራሳቸዉ ፅህፈት፣ ታሪክ ፣ነፃ የመንግሥት አወቃቀር፣ ጥንታዊ የስልጣኔ ካላቸዉና ነፃነታቸዉን ጠብቀዉ ከቆዩ ጥቂት ሃገራት መካከል አንዷ በመሆኗ ጀርመናዉያኑ ምሁራን  ከ17ኛዉ ክፍለ ዘመን ጀምሮ ነበር በኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ማድረግ የጀመሩት።

«ከ17ኛዉ ክፍለ ዘመን ጀምሮ  የኢትዮጵያ ባህል፣ ታሪክ፣ ሥነ-ፅሁፍና የጥንት ስልጣኔ በጀርመናዉያን ይጠናል። እና በዚያን ጊዜ ሉዶልፍን አማርኛ ያስተማሩት አባ ጎርጎርዮስ የሚባሉ ከመካነ-ሥላሴ ወይም ከቤተ-አምሃራ ከወሎ ላሊበላ አካባቢ የመጡ ሊቅ ናቸዉ። የግዕዝ የአማርኛና የቤተ ክርስቲያን የፍትሃ ነገስት ሊቅ ናቸዉ ያስተማሩት። ስለዚህ የኢትዮጵያን ባህል የታሪክ ሥነ-ጽሑፍ በጣም አጓጊና ታዋቂ ስለሆነ ቋንቋዉን በደንብ ሲመራመሩ፣ ሲጠብቁትና ሲያጠኑት ነዉ የኖሩት ጀርመናዉያን። ብቻቸዉን ሳይሆን ከኢትዮጵያዉያን ጋር በመሆን»

Fortsetzung des 830. Hamburger Hafengeburtstags (picture-alliance/dpa/A. Heimken)

የሀምቡርግ ከተማ በከፊል

የጀርመን ተመራማሪዎች በግዕዝ ቋንቋ የተጻፉ የብራና መጻሕፍት፣ ገድላት፣ ዜና መዋዕላትና የታሪክ መፃህፍት ላይ ሀተታና ትርጉም እንዲሁም ንፅፅራዊ ጥናት ያደርጉ የነበረ ሲሆን በአማርኛ ቋንቋም ሂዎብ ሉዶልፍ የተባለ ጀርመናዊ የአማርኛ ሰዋሰዉ ለመጀመሪያ ጌዜ ማሳተሙን ዶክተር ጌቴ ያስረዳሉ።

በሀምቡርግ ዩንቨርሲቲ የአንኮበሩ መምህር ወልደ ማርያም ደስታ ከጎርጎሮሳዊዉ ከ1919 እስከ 1925 ዓ/ም የአማርኛ ቋንቋን ሰዋሰዉ፣ሥነ-ጽሑፍና ንግግር ኦጉስት ክሊንገን ሄቨን ከተባሉ ጀርመናዊ ፕሮፌሰር ጋር በመሆን ካስተማሩ ወዲህ በዩንቨርሲቲዉ ባለፉት መቶ ዓመታት በርካታ ምሁራን ቋንቋዉን አስተምረዋል።

በአፍሪቃ ጥናት ተቋም ከአፍሪቃ ቋንቋዎች ሃዉሳ እና ኪስዋሂሊ ቋንቋዎች የሚሰጡ ሲሆን በጀርመናዊዉ ተመራማሪ ሒዮብ ሉዶልፍ ስም የተሰየመዉ የኢትዮጵያ ጥናት ተቋምም ከአማርኛ ቋንቋ በተጨማሪ አልፍ አልፎም ቢሆን የኦሮምኛ ፣የትግርኛ እና የሶማልኛ ቋንቋዎችን ያስተምራል።

በመሆኑም ጀርመን ተወልደዉ ያደጉ ኢትዮጵያዉያን እና ኤርትራዉያን ተማሪዎች አሁን አሁን ቋንቋ ለመማር በብዛት ወደ ተቋሙ እየመጡ መሆኑንም ዶክተር ጌቴ ገልፀዋል።

ተቋሙ በመቶ ዓመት ቆይታዉ ከኢትዮጵያዉያን እና ከጀርመናዉያን በተጨማሪ ከተለያዩ ዓለም ሃገራት የመጡ  በባህል፣ በሥነ-ልሳን፣ በታሪክ፣ በአንትሮፖሎጅ ፣ በቋንቋ በተለይም በግዕዝ ጥንታዊ የብራና ጽሑፎች ላይ ምርምር የሚያደርጉ በርካታ ተመራማሪዎችን አፍርቷል። የሒዮብ ሉዶልፍ የኢትዮጵያ ጥናት ተቋም ከኢትዮጵያ ቋንቋዎች በተጨማሪ የሀገሪቱን ፊደል ፣ ታሪክ፣ ጥንታዊ ስልጣኔ ፣ ባህል፣ አመጋገብ ፣ ሙዚቃ ፣ እምነት እና የበዓላት  አከባበርና ኅብረ-ብሄራዊነት ጭምር ያስተምራል። ተቋሙ ከጥንታዊ  ንግግር እና ሰዋሰዉ፣ እንዲሁም መዝገበ ቃላት  በተጨማሪ ዘመናዊ የአማርኛ ሥነ-ጽሑፍም በትምህርቱ ተካቶ እንደሚሰጥ ተመራማሪዉ ዶክተር ጌቴ ገላዬ ያስረዳሉ።

በጀርመን ሀገር በበርሊን፣ በማይንዝ ፣በላይፕሲግ ዩንቨርሲቲዎች ጭምር የአማርኛ ቋንቋን  የኢትዮጵያ ጥናት  ባለሙያዎች  ሲያስተምሩ እና ምርምር ሲያደርጉ ቆይተዋል። የአማርኛ ቋንቋ ከጀርመን ዉጭም ፈረንሳይ ፣ጣሊያን እና እንግሊዝን በመሳሰሉ የአዉሮፓ ዩንቨርስቲዎች ይሰጥ ነበረ። በአሁኑ ወቅት ግን ቋንቋዉ በጀርመን በሃምቡርግ ዩንቨርስቲ ብቻ የሚሰጥ ሲሆን በሌሎች የአዉሮፓ ዩንቨርስቲዎችም ድሮ የነበረዉን ያህል ትኩረት እያገኜ እንዳልሆነ ነዉ ፤ተመራማሪዉ ዶክተር ጌቴ ገላዬ የሚናገሩት። ምክንያቱን በሀገር ዉስጥ ለቋንቋዉ  የተሰጠዉ ትኩረት ከመቀነሱ ጋር ያያይዙታል።

በመሆኑም አማርኛንም ይሁን ሌሎች የኢትዮጵያ ቋንቋዎችን ከባሕር ማዶ ሰዎች ይልቅ እኛዉ ባለቤቶቹ ልንከባከባቸዉ እንዲሁም ለትዉልድ ልናስተላልፍ ይገባል ሲሉም ዶክተር ጌቴ ያሳስባሉ። በዚህ ረገድ መንግሥት ፣ ወላጆች ፣ ትምህርት ቤቶች እና የምርምር ተቋማት በርትተዉ ሊሠሩ ይገባልም ብለዋል። በሀምቡርግ ዩንቨርሲቲ የአፍሪቃ ጥናት ተቋም ስር የአፍሪቃ እና የኢትዮጵያ ጥናት ትምህርት ክፍል የአማርኛ ቋንቋ መምህር እና የአፍሪቃ ሥነ-ቃል ተመራማሪ  ዶክተር ጌቴ ገላዬ።

ሙሉ ቅንብሩን የድምፅ ማዕቀፉን ተጭነዉ ያድምጡ።

ፀሐይ ጫኔ

ሂሩት መለሰ Ads by Revcontent

የአንድ ሀገር! አንድ ሕዝብ! ኢትዮጵያችን ሕዝባዊ ንቅናቄ (ኢትዮጵያችን) – ልሳን ኢትዮጵያችን ቅጽ 3 ቁጥር 6

ኢትዮጵያችን ቅጽ 3 ቁጥር 6                                                  ሚያዝያ 27 ቀን 2011 ዓ.ም.

በምርጫ ስም ኢትዮጵያችን “አትከፋፈልም”

የድምጽ ቅጂውን ለማድመጥ እዚህ ይጫኑ https://www.youtube.com/watch?v=8tJQcZdGiLY

የኢትዮጵያ ሕዝብ በመረጠው መንግሥት ይተዳደር ዘንድ የነበረው ጥረት እንደ አንድ ተውኔት ሲያስገርም፣ ሲያስደንቅ፣ ሲያስቅ፣ ሲያበግን፣ ተስፋ ሲያስቆርጥ አልፎ ተርፎም ሲያሳስር፣ ሲያስደበድብ፣ አካል ሲያቆስል፣ ሕይወት ሲቀጥፍ አይተናል ታዝበናል። ምርጫ ከአካባቢ፣ ከቀበሌ፣ ከወረዳ እየጀመረ ከፍ ብሎ አውራጃ፣ ክፍለ ሀገርና በሀገር ደረጃ ሲከናወን ተመልክተናል፤ ታዝበናል። ተመራጮች ለሕዝብ፣ ለመረጣቸው ሳይሆን በሕዝብ ላይ፣ ላስመረጣቸው አገልጋይ ሲሆኑ ተመልክተናል። ማ እንደሚመረጥ፣ ለምን እንደሚመረጥ እየታወቀ በውድም ሆነ በግዴታ የተውኔቱ ተካፋይ ከተሆነ በርካታ ዓመታት አስቆጥረዋል።

በዓፄ ኃይለ ሥላሴ ዘመንም ፓርላማው የተሞላው በየወረዳውና አውራጃው እንዲሁም አዲስ አበባን ጨምሮ በየከተማው በተካሄዱ ምርጫዎች ነበር። ምርጫው ግና የመረጣቸውን ሕዝብና አካባቢያቸውን ለማገልገል ሳይሆን ለንጉሠ ነገሥቱ ያላቸውን ታማኝነት በመግለጽ መንግሥታቸውን ማስጠበቅ፣ “ለሚወደንና ለምንወደው ሕዝባችን” ብለው የለገሱትን ሕገ መንግሥት ማክበር ነበር። “ንጉሥ አይከሰስ ሰማይ አይታረስ” መርሆአቸው አድርገው “ስዩመ እግዚአብሔርን” በመጥራት በተለይ በአማኙ ህብረተሰብ ዘንድ ስነልቦናዊ ስጋት በመፍጠርና “ፀሐዩ ንጉሥ” አስብለው ሰጥ ለጥ አድርጎ ለመግዛት የተደረገ ተውኔት በምርጫ ስም በመጠኑም ቢሆን ሀገራችን እንደ መድረክ ሁና አሳይታናለች። አስተናግዳለች።

አብዮት ፈነዳ፣ ፖለቲካ ጦዘ፣ ብሶት ተቀጣጠለ፣ የመብት ጥያቄ የተጠየቀበት፣ እኩልነት የተጮኸለት፣ ሕዝባዊ መንግሥት ከፍ ያለበት የየካቲት 1966 ዓ.ም. ሕዝባዊ ማዕበል ኢትዮጵያን ለዘመናት ከነበረችበት ሥርዓት ወደ ሌላ ምዕራፍ ለማሸጋገሩ ማንም የማይክደው ሀቅ ነው። የዘመናት የዘውድ አገዛዝ እንዲያበቃ አድርጓል። ቀጥዩ አገዛዝ ምንም ይሁን ምን በቤተሰባዊ ዘር ቆጠራ ላይ መሠረቱን የጣለው ንጉሣዊ አገዛዝ አክትሟል።

ስድስት ወር የዘውድ አገዛዝን ሲረግምና መዋቅሩን ሲገዘግዝ የነበረው ሂደት የንጉሡን ሕገ መንግሥት ሠርዞ፣ ፓርላማቸውን በትኖ በ“ጊዜያዊ የሞግዚት አስተዳደርነት” ወታደራዊ አገዛዝ በሀገሪቷ ላይ አስፍኗል። ከ1967 ዓ.ም. መስከረም 2 ቀን ጀምሮ ደርግ ኢትዮጵያችንን ያለ ሕገ መንግሥት በትንሹ ለ13 ዓመት አስተዳድሯል። በሀገራችን ሕገ መንግሥት ተረቆና በሕዝብ ወሳኝነት ተግባራዊ ሳይደረግ በቆየበት የደርግ አገዛዝ በከተማ ለቀበሌ ማኅበራት፣ በክፍለሀገር በገጠር ገበሬ ማህበራት ምሥረታ ምርጫዎች ሲከናወኑ ሕዝብ እጁን አውጥቷል። የደርግ አገዛዝ አብዮቱን አቅጣጫ እያሳተና ጊዜያዊ አስተዳደሩን ቋሚ ሕይወት ለመስጠት ከጅምሩ በወጠነው ሂደት ከተሸከመው መሣሪያ ባሻገር እንኮኮ ያሉት አድር ባይ ምሁራንን ጨምሮ ቀበሌና ገበሬ ማኅበራት ዋናው የደርግ ዓይንና ጆሮ በመሆን አገልግለዋል። ሕዝብ ለአካባቢው ልማትና እድገት ይሠሩልኛል እያለ ከውስጡ የመረጣቸው በራሱ ላይ ሲዶሉቱበት፣ ልጆቹን መውጫ መግቢያ ሲያሳጡበት አልፎ ተርፎ ሲገድሉበት እንደነበር ታሪክ በማህደሯ ከትባዋለች።

በዘመነ ደርግ ጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግ እንዴት አድርጎ ወደ የኢትዮጵያ ማርክሲስት ሌኒንስት ድርጅቶች ህብረት (ኢማሌድህ)፣ ቀጥሎ የኢትዮጵያ ሠራተኞች ፓርቲ አደራጅ ኮሚሽን (ኢሠፓአኮ)፣ ከዚያ የኢትዮጵያ ሠራተኞች ፓርቲ (ኢሠፓ)፣ በመጨረሻም መለዮውን አውልቆ ወደ ሲቪል አስተዳደር በመሸጋገር የኢትዮጵያ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊት ሪፐብሊክ (ኢሕዴሪ) እንደተመሠረተ ተከታታይ ተውኔት ኢትዮጵያችን በመድረኳ አስተናገደች። ሌ/ኮ መንግሥቱ ኃይለማርያም ወደ ክቡር ፕሬዘዳንትነት ተቀየሩ፣ ወታደሩ/ደርግ 1967 ዓ.ም. ቃል በገባው መሠረት ሥልጣኑን መለዮአቸውን ላወለቁ የሲቪል አስተዳደር አስረከበ። የዚህ ሁሉ መሸጋገሪያ ድልድይ ታዲያ ምርጫ ነበር። ሕዝባዊ ሽፋን፣ ሕጋዊ ጠለላ፣ ከለላ ለመስጠት የተደረገ ምርጫ።

ደርግ ሕገ መንግሥት አርቅቆ ሕዝባዊ ልባስ ለመስጠት በሀገሪቷ ጫፍ እስከ ጫፍ በትናንሽ ቀጠናዎች ሳይቀር ውይይት እንዲካሄድበት በማድረግ በሕዝብ የፀደቀ ብቻ ሳይሆን የተረቀቀና የፀደቀ እስኪመስል አስካክቶበታል። ሕዝብ መረጠኝ ለማለት ኮሎኔሉ እራሳቸው ሳይቀሩ ቤተመንግሥቱ በሚገኝበት ከፍተኛ 14 ቀበሌ 18 ተገኝተው ለምርጫ ተወዳደሩ። ድራማው/ተውኔቱ ለሕዝብ ቤቴሌቪዥን መስኮት ቀረበ፤ “ሕዝብ የመረጣቸው ቆራጡ መሪ” ተባለላቸው። ተውኔቱ ግና እውን ነበር።

የምርጫ ተውኔቱ አዝናኝና አስቂኝ ምዕራፎችም ነበሩት። ሌሎቹ ተመራጭ እጩዎች ከጓድ ሊቀመንበሩ እኩል ለመወዳደር አንመጥንም ብለው በገዛ ፈቃዳቸው ራሳቸውን ከምርጫው አገለሉ። ጓድ ሊቀመንበሩም ለብቻቸው ሮጠው ለብቻቸው አሸነፉ። በተመሳሳይ በሌሎች የምራጫ ጣቢያዎችም ከጓድ እከሌ ለመወዳደር አልመጥንም እያሉ እጩ ተብዬዎች ራሳቸውን ከምርጫ ያስወግዱ ዘንድ የትዕይንቱ ክፍል ነበር። ሌላው መዝናኛ ደግሞ ለምርጫ እጩዎች የተሰጠው ዓርማና የምርጫው አሸናፊዎችን አስቀድሞ ያስታወቀው አፈትልኮ የወጣው መረጃ የከተማ ወሬ መሆኑ ነው። በየጣቢያው ለተመራጭ እጩዎች የተሰጠው ዓርማ  በሁሉም ዘንድ የጎሽ፣ የአንበሳ፣ የዝሆንና የአውራሪስ ምስል ነበር። ባለዝሆን ዓርማዎች አሽናፊ መሆናቸው አስቀድሞ መታወቁና ይኸውም መፈፀሙ የምርጫውን ቧልትነት ያሳየ ነበር። የቀድሞው የኮሚዩኒስት ሶቪየት ሕብረት መሪ ጆሴፍ እስታሊን በአንድ ወቅት “የምርጫ ውጤትን የሚወስነው ድምፅ የሰጠው ሕዝብ ሳይሆን ድምፁን የሚቆጥረው ነው” ብሎ ነበር። ይህ የሀገራችን የምርጫ ሂደት ደግሞ የእስታሊንን አባባል ወደ ላቀ ደረጃ አሳድጎ ድምፅ ቆጣሪውንም ከምርጫው ጨወታ ውጪ አደረገው። የዚህ ዓይነት ምርጫ እንደ ፍሬ ከርስኪ ጉንጭ አልፋ ወሬና ከንቱ ጊዜና ገንዘብ ማጥፊያ ነው።

ተውኔቱ ቀጠለ፤ በ“ዴሞክራሲያዊ” ምርጫ የሕዝብ ተወካዮች በፓርላማው ተሰባሰቡ፤ ሕዝብ መርጧቸው በሕዝብ ላይ ሊሠሩ “ከጓድ ሊቀመንበራችን ቆራጥ አመራር ጋር ወደፊት” አሉ። ተዘመረ፣ ተጨፈረ፣ ተለፈፈ። 17 ዓመት ሀገር ሠፊ የተውኔት መድረክ ሆነች። ክፍል አንድ ተውኔቱ አለቀ፤ መጋረጃውም ተዘጋ መንግሥቱ ፈረጠጡ፣ ደርግ ኢሠፓ ወደ ከርቼሌ፣ ህወሓት ወደ ቤተ መንግሥት። ሌላ ተውኔት ቀጠለ. . .።

ህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ደርግ ኢሠፓ ከመወገዱ በፊት ትግራይን ለሦስት ዓመት ይዘው ቆይተዋል። የደርግ ሽንፈት የመጀመሪያው መጨረሻ። በመለስ ዜናዊ የሚመራው ህወሓት ጥንስሱ እንደስሙ ትግራይን ነፃ ማውጣት ነበር። እንደ ሻቢያው ሕዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ (ሕግሓኤ) ማለት ነው። ህወሓት ትግራይን ከተቆጣጠረ በኋላ የደርግን በሕዝብ መጠላትና ሕዝባዊ መሠረት የሌለው መሆኑን በመገንዘብ መለስ ዜናዊና ቡድኑ በህወሓት ስም ወደ ሌላው የኢትዮጵያ ግዛት መግባት ስለማይችሉ በአላቸው “ብልጠት” እንደ ዘረኝነታቸው የዘር ድርጅቶችን ማሰባሰብና መፍጠር ጀመሩ። ከኦሮሞ፣ አማራ፣ ደቡብ ያሉትን በማሰባሰብ የኢትዮጵያ ሕዝቦች አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ ግንባር (ኢሕአዴግ) የሚል ጭምብል በመስጠት በግንቦት 1983 ዓ.ም. የምኒልክን ቤተ መንግሥትን ሊቆጣጠሩ ችለዋል።

ወያኔ/ህወሓትን ማዕከል ያደረገውና በቀጥታ በመለስ ዜናዊና ቡድኖቹ ቁጥጥር ሥር ያለው ኢሕአዴግ ሀገሪቷን እንደፈለጉ ለማተራመስ የዕቅዳቸው ማሳኪያ ሽፋን ሆነላቸው። በፈጣሪያቸው ሻቢያና በራሳቸው አቀነባባሪነት ሜዳ እያሉ የጠነሰሱት ሕገ መንግሥትና ዘረኛ ፖሊሲያቸውን በሀገርና ሕዝብ ላይ ለመጫን የመጀመሪያ ተውኔታቸውን ጀመሩ። ለይስሙላ በተሰባሰቡ የፖለቲካ ድርጅቶችና ለመጣው ሁሉ በሚሰግዱ አድር ባይ ምሁራን እገዛ ሕገ መንግስቱን በሸንጎ አፀደቁ፤ ኢትዮጵያን ዘርንና ቋንቋን ተገን ባደረገ አከላለል ሸነሸኑ።

ኢሕአዴግ በቀጣይነት “አዲሲቷን ኢትዮጵያ” በሚፈልገው አምሳያ ለመፍጠርና ዛሬ ለደረስንበት በዘር ለተቀነቀነ ማንነት ሥልጥኑን ከጨበጠ ጀምሮ ሰርቶበታል። ለዚህም የምርጫ ፖለቲካው ዋነኛ መለያው አድርጎታል። ስለ ኢትዮጵያ አንድነት የሚሞግቱትንና ብሔራዊ አጀንዳ ይዘው የሚንቀሳቀሱትን በማዳከም፣ ከሀገር በማስኮብለል ማንም ሃይ ባይ ሳይኖረው እንደ ደርግ አገዛዝ የምርጫ ተውኔቱን ቀጠለ። በዘር ላይ ለተመሠረተው መንግሥታዊ አስተዳደር በየአካባቢው እጩ የሚሆኑ የኢሕአዴግ ካድሬዎችን በማደራጀት፣ በማሰባሰብ መንግሥታዊ ኃይሉን በገንዘቡ፣ በቅስቀሳው በመያያዝ የምርጫ ትርይቱ ለዓመታት ቀጠለ። ያለምንም ተቀናቃኝ ለ14 ዓመት እራሱ አቅራቢ፣ እራሱ አስመራጭ፣ እራሱ ተመራጭ እየሆነ ገዛ።

ኢሕአዴግም የማስመስል ምርጫው ተሳካልኝ ብሎ “የለመደች ጦጣ ሁልጊዜ ሸምጣጣ” ሆነ። ሕዝብ ይደግፈኛል የሚል የዕውነታ ስቅታ (Reality Hiccup) ያዘው። ተበተ። “እንከን የሌለው ምርጫ አደርጋለሁ፣ ጠንካራ ተቃዋሚ ከመጣ ግማሽ መንገድ ሄጄ እቀበለዋለሁ፣ ምርጫን ለማሸነፍ ማታለል አያስፈልገኝም” አለ። ወደ ምርጫው ቀን በሚወስዱት ወራትና ሳምንታት ከተቃዋሚ ፓርቲዎች ጋር በሕዝብ ፊትና በመገናኛ ብዙሃን በሚተላለፉ ሙግቶች ለመካፈል ባልተለመደ ሁኔታ ፈቃደኛ ሆነ። በነዚህም ግልጽ የሙጉት መድረኮች እንዲሳተፉ ኢሕአዴግ “ከባድ ሚዛን” የሚባሉትን ፖለቲከኞችና አመራሮቹን አሰለፈ። በየሙግት መድረክ ከተቃዋሚ ፓርቲዎች በተደረጉ ክርክሮች የኢሕአዴግ የፖለቲካ መስመር፣ የኢኮኖሚና የመሬት ፖሊሲዎች፣ የፌደራል ሥርዓትና መነሻው ሕገ መንግስቱ፣ የሰበዓዊ መብቶች ጉዳይ፣ የሚዲያ ነፃነት ፖሊሲዎቹና ራሱም የኢሕአዴግ ፓርቲና መንግሥት ተገላልበው እርቃናቸውን ቀሩ። የምርጫው ቀናት እየቀረበ ሲመጣ ኢሕአዴግ ማንገራገር ጀመረ፡፡ “ሕዝብ በሙግት አዳራሽ አይገባም፣ ሙግቱ በቀጥታ ስርጭት መተላለፍ የለበትም” የሚሉ ሰበባ ሰበቦች ማንሳት ጀመረ። አየር ከበደው። ራሱ በሚቆጣጠረው ሬዲዮና ቴሌቭዥን ለወትሮም ያልተሸፈነውን ገበናውን ሕዝብ በትዝብት አየው። “የትም ፍጪው ዱቄቱን አምጪው” የሆኑ ፖሊሲዎችና አሠራሮችን ማስረዳት አወከው። በደደቢት በረሃ “በሰማይ ቅርቡና አዋቂ ነን” ባይ መሪዎቹ የደረቱት ፖለቲካና አስተዳደር ሀገርን ቀርቶ ወረዳም ለማስትዳደር ጉልድፍ መሆኑ ታወቀበት። ይህም ሆኖ ግን ከአፈርኩ አይመልሰኝ ያለው ኢሕአዴግ የቀን አበል እየከፈልና ትራንስፖርት እያዘጋጀ ሕዝብን መስቀል አደባባይ ሰብስቦ እራሱን በግብዝነት አስደስተ፤ አዋደደ። በማግስቱ በሙሉ ፈቃደኝነት እዛው መስቀል አደባባይ በተቃዋሚዎች የተደረገው ሕዝባዊ ስብሰባ በቁጥርም በትዕይንትም የምርጫው ውጤት አመላካች ነበር። “ትላንት ለገንዘባችን ዛሬ ለሀገራችን” ተባለበት። ለናሙና ያህል በአዲስ አበባ ኢሕአዴግ ለመግደርደርያ እንኳ አንዲት መቀመጫ አጥቶ ዛፍ ያጣች ጉሬዛ ሆነ።

ሲፈጠርም ሕዝብ የጠላው፣ ሀገር የረገመችው አገዛዝ ነበርና ያለውን የገንዘብ፣ የቅስቀሳ፣ የማስፈራራት ኃይሉን ቢጠቀምም ሕዝብ እምቢኝ ወያኔ፣ በቃኝ ኢሕአዴግ ያለበት ወቅት ቢኖር ምርጫ 1997 ዓ.ም. ነበር። መለስ ዜናዊና አገዛዙ በውናቸው አይደለም አልመውት ያልነበረ ዱብ እዳ ከፊታቸው ቢደቀንም ሊከናነቡት የሞከሩትን ገዳይነታቸውን አደባባይ አወጡት። የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ታውጆ መለስ ዜናዊ ሁሉንም የሠራዊት ክፍልና የስለላ መረቡን በቁጥጥር ሥር አዋለ። ኢንተርሃሞይ ተሰበከ፣ ሁለት ጣት ብቅ የሚያደርግ እንደሚቆረጥ በድፍረት ተለፈፈ። ምርጫውን በሕፃናት፣ በወጣቶች፣ በአዛውንት እናትና አባቶች ጭካኔ በተሞላበት ደምና ሕይወት እንደተቀለበሰ የትላንት ሀቅ እንደነበር ሀገራችን በመድረኳ አሳይታናለች።

ከ1997 ዓ.ም. ምርጫ ወዲህ ተቃዋሚ ኃይሉም የኢሕአዴግ አጨብጫቢና አጃቢ ከመሆን የዘለለ ሚና ሳይኖረው በተካሄዱ ሁለት የምርጫ ተውኔቶች አንዴ 99.6 ከመቶ፣ በቀጣይነት የሌባ ዓይነደረቁ ኢሕአዴግ 100 በመቶ አሸነፈ።

ስለ ምርጫ በሀገራችን በተለይ አሁን በአለው የኢሕአዴግ አገዛዝ ስናወሳ በሀገሪቷ ያሉትን ነባራዊ ኩነቶች መቃኘት አግባብነት ይኖረዋል። ከአንድ ዓመት በፊት የጠቅላይ ሚንስትርነቱን ቦታ የተረከቡት ዶክተር ዐቢይ አሕመድ ኢትዮጵያ በኢሕአዴግ/ህወሓት አገዛዝ ዘመን የገጠማትን አሳሳቢና አደገኛ ሁኔታዎች ለማስተካከል በኢትዮጵያዊነት ብሔራዊ ስሜት በአደረጉት የመጀመሪያ ቀን ንግግራቸው ሕዝባችን የራቀውንና የናፈቀውን የልብ ትርታ በመቀስቀሳቸው ጭብጨባ፣ እልልታ፣ ድጋፍ ጎረፈላቸው። ጠ/ሚኒስትሩ በያዙት ሥልጣን ኢሕአዴግንና ሕገ መንግሥቱን ተገን አድርገው እንደሚጓዙ ፍንጭ ሲሰጡ እንዲህ ሲሉ ነበር የካቡት “መሪ ድርጅታችን ኢሕአዴግ ልማታዊ ዴሞክራሲያዊ መሥመሩን አጥብቆ በመያዝ ሀገራችንን ከሁለት አሥርተ ዓመታት በላይ ባስተዳደረበት ወቅት በሁሉም መስክ መሠረታዊ ለውጥ ያመጣ ሕገ መንግሥታዊና ፌደራላዊ ሥርዓት ገንብቷል”። ችግሩ ያለው ከሕገ መንግሥቱ መሆኑን እያወቅን፣ ችግሩ ያለው ከኢሕአዴግ መሆኑን እያወቅን አጣብቂኝ አማራጭ የገባው ፖለቲከኛ “እስቲ እንያቸው” ማለት ሳይሆን ዳር እስከዳር ከደገፋቸው ሕዝብ ጋር ከመጋጨት ሌላ የሚያመጣው ፋይዳ ባለመኖሩ ለጥሪያቸው ቀና ምላሽ ተችሯቸዋል።

“እህልም ከሆነ ይጠፋል ሽልም ከሆነ ይለያል” እንዲሉ እቅዳቸው፣ አካሄዳቸው ጥርጣሬን ሲጭር ዓመት አልሞላውም። በአራቱም የሀገሪቷ ማዕዘን ያላቋረጠ ግጭት፣ ግድያ፣ መፈናቀል የለት ተለት ዜና እየሆነ መጣ። ሕገ መንግሥቱ በሠጣቸው መብት መሠረት “የራሳችን ክልል ይሠጠን፣ ማንነታችን ይከለል” ጥያቄዎች ሀገራችን አስቸጋሪ መንገድ ላይ መሆኗን የዓመት ጉዞው ጠቋሚ ሆነ። የዘር ድርጅትና እንቅስቃሴው ይበልጥ ሕጋዊነትን አግኝቶ “ያዙኝ ልቀቁኝ” መብቱን ተቀዳጀ። የኢትዮጵያ ጥላቻ የተጠናወታቸው ወከልን ያሉት ምስኪን ሕዝብ እስኪያዝንባቸው የዘር ጥላቻውን አራገቡት፣ ሰንደቅ ዓላማዋን አቃጠሉት፣ “ጊዜው አሁን ነው” ጭፈራቸውን በዱላና በገጀራ አደመቁት። እውነትም የመጨረሻው መጀመሪያ ለውጥ! ዝምታው ፍርሃት እየመሰላቸው የቀራቸውን አዲስ አበባ እንደ ናዝሬቱ አዳማ፣ እንደ ደብረዘይቱ ቢሾፍቱ፣ ፊንፊኔ በማለት የጥቃቱ ሙከራ ቡራዮ ላይ ተጀመረ። ሁኔታውን ለማርገብ በተወሰደ የፖሊስ እርምጃ “ይህንን መመከት ያቃታችሁ ሰነፎች!” ተብለው ይመስል ተጠቂ ወጣቶች ለእሥር ተዳረጉ። “ሀገሪቷ እውን መንግሥት አላትን?” ጥያቄ ውስጥ ገባ። ወከባውና ማፈናቀሉ እንደቀጠለ በለገጣፎ አካባቢ አሳዛኝ ድርጊት ተፈጸመ። የጠ/ሚሩ “አልሰማሁም! አላየሁም!” ምላሽ የሂደቱን ሽልነት አመላከተ።

ህወሓትን ማዕከል ያደረገው ኢሕአዴግ ተረኛ ምሰሶው ከኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት ወደ ፓርቲነት ያደገው ኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኦዴፓ) መሆኑን አረጋገጠ። ሀገር ከአንድ ዘረኛ አገዛዝ ወደ ሌላ እየተሸጋገረች ብቻ ሳይሆን መበታተኗን የናፈቁ “ፊንፊኔ ኬኛ” በሚል አዲስ አበባ የይገባኛል ጥያቄ ላይ ዱላቸውን ላነሱ “እኛም አለን” ተከላካይ ግድ ነውና ብቅ አለባቸው። የጠ/ሚሩ ቀና ምላሽ “ጦርነት አውጃለሁ” ሆነ። ምን አሉ? ተብሎ በሦስተኛ ወገን ሳይሆን በአደባባይ እራሳቸው ዘረገፉት። ደጋፊዎቻቸውን አስኮረፉ፣ ሕዝብን አሳዘኑ። ከዳር እስከዳር የነበራቸውን እልልታ ዝምታ አስዋጡት። ሽሽት ይመስል ሕዝብ እየተፈናቀለና እየተጎሳቆለ ውጭ ውጭው አሰኛቸው። ዛሬ በሀገራችን የተፈናቀለውን የህብረተሰብ ክፍል ማነው እየረዳው፣ የምግብ፣ የመጠጥ ውሃ፣ አልባሳት፣ ሕክምና እያደረገለት ያለው? የማፈናቀል፣ ቤት በላያቸው ላይ የመናድ፣ ሂደት አንሶ ለበሽታና ለሞት ምስኪን ዜጎቻችን በየቦታው ተወርውረው መንግሥት ድምጹን ሲያጠፋ እውን ያሳዝናል። ዛሬ ቤታቸውን ያጡ ቤተሰቦች ሕፃናት ከትምህርታቸው ተስተጓግለው የረሃብ ያለ፣ ድረሱልን ቁልጭልጭ ዓይናቸውን በዩ ቲዩቡና ፌስ ቡክ መመልከቱ እሊናን ያቆስላል፣ ስሜትን ይነካል።

በአንድ ዓመት ውስጥ ወደ 13 ቢሊዮን ዶላር አስገብተናል ያለው “ለውጥ” አራማጁ አገዛዝ ምነዋ ዳቦ ከእጥፍ በላይ አስጨመረብን? ምነዋ የኤሌክትሪክ ታሪፍ ዘግናኝ ጭማሪ የአዲስ አበባን ነዋሪ አሰቃየ? ሰው የዕለት ጉርሱን ማግኘት እተቸገረበት ላይ ምነዋ ሀገሪቷ ወደቀች? በአጭሩ እንግዲህ ሀገራችን ኢትዮጵያ እዚህ ዓይነት ውጥንቅጥና የተዘበራረቀ ወቅት ላይ ነው ያለችው። የነገ እልውናችን አስተማማኝ አልሆነበት ደረጃ ምነዋ ምርጫው ተፈላጊ ሆነ?

ጠ/ሚር ዶር ዐቢይ አሕመድ የኢሕአዴግን ሕገ መንግሥት እንደ መጽሐፍ ቅዱስ ወይም እንደ ቁራን ሙጭጭ እንዳሉበት ሌላው የሚታይባቸው አካሄድ ቀጣዩ ምርጫ እንዳይራዘም ያላቸው ፍላጎት ነው። እውን ኢሕአዴግ ያቦካውንና ያበላሸው ውጥንቅጥ የሀገሪቷ ችግሮችን በመጠኑ ከመቅረፍ ይልቅ እየተባባሰ በአለበት ሁኔታ ይህ ምርጫ የተፈለገበት ምክንያት ለመተንበይ ትንቢተኛ መሆን አያስፈልግም። በሀገራችን በአሁኑ ወቅት ያለው ዋናው ችግር ኦሮሚያ እራሱን መንግሥት ለማድረግ የሚደረገው ቅድመ ዝግጅት ነው። ለኦሮሞ ሕዝብ ኢትዮጵያዊነት፣ እንግዳ ተቀባይነት፣ ተዋዶና ተከባብሮ ከሁሉም ኢትዮጵያዊ ወገኖቹ የመኖር ፍላጎት እራሱ ብሔረሰቡ መስካሪ ነው። አዎ! የማይካደው ሀቅ ወያኔ/ህወሓት በ28 ዓመት አገዛዙ በዘረጋው ፖሊሲ የኦሮሞ ሕፃናት ላይ ከትምህርት ቤት ጀምሮ በየሚኖሩበት ቀዬ በዘራው ከፍተኛ የጥላቻ ፖለቲካ በተለይ አማራው፣ ምኒሊክ እና ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያንን ለማዳከም ያለማቋረጥ የረጨው መርዝ ዛሬ በ30 ዕድሜዎቹ የሚቆጠሩ አንዳንድ የኦሮሞ ልጆች አካሄድ ላይ ሲንፀባረቅ ይታያል። የዚህ አደገኛ ቅስቀሳ ውጤት ምኒልክን በጡት ቆራጭነት፣ አማራን በጠላትነት አስፈርጆ ሀውልት አስቁሟል። ሀገሪቷን ለመበታተን ለማፍረስ ላላቸው ዕቅድ ዛሬ በመንግሥት ደረጃ ትብብር ሳይሆን በውስጠ ታዋቂ መንግሥት ሁነዋል። ዛሬ በጠ/ሚሩ ሹም ሽረት አብዛኛውን ቦታ የያዙት ከየትኛው ዘር እንደሆነ መሟገቱ ለዘረኝነቱ አራጋቢ መሆኑን ብናምንም ዓይን ያወጣ መሆኑ የሁኔታዎች አካሄድ እንድንመረምረው ያደርገናል።

ይህ ሁላ ገለፃ ዛሬ በኦዴፓና በኦነግ ያንዣበበው ኦሮሚያን ሀገር የማድረግ የእልም ሩጫ ነው። አዲስ አበባን በምርጫ ስም ለመጠቅለል በመቶ ሺህ የሚቆጠሩ የኦሮሞ ተወላጆች የአዲስ አበባ መታወቂያ መሰጠቱ ሲጋለጥ ድንፋታ መልስ አይሆንም።

“ግርግር ለገንጣይ ያመቻል” እንዲሉ በቀጣዩ ምርጫ ማን ከማን እንደሚወዳደር ማየት በቀላሉ ይቻላል፡፡ ኅብረ ብሔር የሆኑ ድርጅቶች በየትኛውም አካባቢ መንቀሳቀስና መቀስቀስ በማይችሉበት ሂደት እውን ቀጣዩ ምርጫ ለማን ነው የተመቻቸው? በኢሕአዴግ አጠራር ኦሮሚያ ክልል ኦዴፓ ከኦነግ፣ በትግራይ ህወሓት ከአረና፣ በምሥራቅ ኢትዮጵያ ኦብነግ፣ በአማራ ብአዴን ከአብን፣ መአሕድ… ይህ ነው እንግዲህ የዘረኛ ድርጅት የእርስ በርስ ውድድር። የዚህ ሂደት ውጤት መጪውን ምርጫ እና የሕገ መንግሥቱን አንቀጽ 39 ተገን በማድረግ ትግራይን ለህወሓት፣ ኦሮሚያን ለኦነግ፣ ምሥራቁን የሀገራችንን ክፍል ለኦብነግ የማከፋፈልና “ሕጋዊነት” የመስጠት ተውኔት እንደሚሆን ያለጥርጥር መናገር ይቻላል። እውን ለመናገር ከየትኛውም የሀገሪቷ ክልል ተለይቼ ሀገር እሆናለሁ ባይ ክልል ከኢትዮጵያ ይልቅ ጉዳቱ ለራሱ እንደሚሆን መናገር ይቻላል። ለዚህ ምክንያቱ ይህ አካሄድ የኦሮሞም ሆነ የትግራይ እንዲሁም የምሥራቅ ኢትዮጵያ ወገኖቻችን ጥያቄ ሳይሆን ወከልን ያሉ የፖለቲካ ድርጅቶችና አንዳንንድ አጨብጫቢ ምሁራን ግፊት ነውና። ድርጅት፣ ጉልበትና መሣሪያ ለጊዜው አሸናፊ ቢመስልም በንፁሐንና በዜጎች ላይ ቁስሉ የማይሽር እልቂት ያስከትል ይሆናል እንጂ በምርጫ ስም ኢትዮጵያ አትከፋፈልም።

በጠ/ሚር ዶክተር ዐቢይ አካሄድ ቀጣዩ ምርጫ ከሀገሪቷ ተጨባጭና ነባራዊ ሁኔታ አንፃር አንድ የዘር ድርጅትን ከሌላው ለማወዳደር የታቀደ ሂደት ስላለው መጪው ምርጫ የዜጎች ድምፃቸውን ማሰሚያ መሆኑ ቀርቶ መከፋፈልን በማስፋትና መገለልንም በማስከተል የግጭት መነሻ በመሆን ሀገራችንን የእርስ በእርስ ትርምስ ውስጥ እንዳይከታት ያለንን ስጋት እንገልጻለን። ለሀገራችንና ለሕዝባችን እውነት ቀና አመለካከት ካለ ምርጫ መቼና እንዴት እንደሚካሄድ ማወቁ ጠቀሜታው የጎላ ነው።

ከላይ በጠቀስናቸው የሀገሪቱ የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና ማህበረሰባዊ ቀውስ ውስጥ ምርጫን ማካሄድ በመራጩ ሕዝባችን ተአማኝነት አለመኖር ብቻ ሳይሆን ሊመርጠው የሚቀርብለትም አማራጭ እንደየክልሉ የዘር ድርጅት በመሆኑ ዝምታውን ሊመርጥ ይችላል። ይህ ደግሞ ለጊዜው ዘረኞች በሩን በመክፈት ሀገርን ለጉዳት ይዳርጋል። የኢትዮጵያ ሕዝብ በየትኛውም አቅጣጫ ዘር ሳይለይ አንድነቱን ፈላጊ፣ ሀገሩን ወዳድ ለመሆኑ ዞር ብለው ካዩት ጠ/ሚር ዶክተር ዐቢይ አሕመድ በየሄዱበት አካባቢ ስለ ኢትዮጵያ አድምቀው ሲናገሩ ያለው ምላሽ በቂ ምስክር ነው። ከነድህነታቸው ሀገራቸውን ወዳድ ብቻ ሳይሆን ለሀገራቸው ሟች ኢትዮጵያዊ ዜጎች፤ አብሮ የመኖር ባህላቸው፣ አንድነታቸው፣ እምነታቸው ይዳብር ዘንድ መሥራት ሲገባ ቀጥዩ ምርጫ፤ በምርጫ ስም መገነጣጠልን ሕጋዊ ልባስ ለመስጠት የሚደረግ የጠባቦች አስተሳሰብ በመሆኑ ድጋፍ ሊቸረው አይገባም ስንል “አንድ ሀገር! አንድ ሕዝብ! ኢትዮጵያችን ሕዝባዊ ንቅናቄ” አቋማችንን ግልጽ እናደርጋለን።

ደጋግመን እንዳልነው የሀገራችን ዋናው ችግር ኢሕአዴግና ሕገ መንግሥቱ በመሆኑ ቅድሚያ ትኩረት መሠጠት ያለበት ይህ ሕገ መንግሥት እንዴት ይቀየር? 28 ዓመት ያለ ተቀናቃኝ የገዛውና አሁንም “በቀን ጅቦች” መናኸሪያነት ያለው ኢሕአዴግ ሥልጣኑን በቅድሚያ ለሽግግር መንግሥት ማስረከብ ይኖርበታል። ይህ አቋማችን ወደድንም ጠላንም ከታሪክ እንደምንማረው ባላባትን ይዞ መሬት ለአራሹ፣ ደርግ/ኢሠፓን ይዞ ዴሞክራሲያ፣ ኢሕአዴግ/ህወሓትን ይዞ አንድነትን መጠበቅ “ከእባብ ዕንቁላል እርግብ መጠበቅ” መሆኑን አስረግጠን እንናገራለን።

አንድ ዓመት ግድም የቀረውን ቀጣዩን ምርጫ በተመለከተ ስለ ምርጫ ቦርድ አሠራርና አወቃቀር፣ ተአማኝነት ስላለው ምርጫ ሂደት፣ ስለ ፖለቲካ ድርጅቶች እውቅናና ሚና፣ ስለ ነፃ ሚድያና መነጋገሪያ መድረኮች ፣ ስለ ነፃ ታዛቢዎች፣ ስለ ድምጽ ቆጠራ ወዘተ ብዙ የተባሉና የተፃፉ ጥናታዊ ጽሁፎችን በመመልከትና ከሌሎች ሀገሮች ትምህርት በመቅሰም ለሀገራችን ተስማሚ የሆነውን የምርጫ አካሄድ መንደፍ ተገቢነት ይኖረዋል።

ኢትዮጵያችንን በዘርና በቋንቋ ከልሎ የሚደረግ ምርጫ ውጤቱ አንድነት ሳይሆን መከፋፈል፣ ልማት ሳይሆን ጥፋት፣ እድገት ሳይሆን ውድቀት መሆኑን ከ28 ዓመት የኢሕአዴግ አገዛዝ አየን። እና? እናማ ዘርንና ቋንቋን ምሰሶው አድርጎ የተቀረጸው የኢሕአዴግ ሕገ መንግሥትን ሀገራዊ አንድነትንና ኢትዮጵያዊ ብሔራዊ ስሜትን ዋልታና ምሰሶ አድርጎ እንደገና መቅረጽ። ለዚህ ደግሞ አቅሙም ችሎታውም ያላቸው ቅን ወጎኖቻችንን ማሰለፍ ይቻላል። ለዚህ ሂደት ስኬታማነት ቅድሚያ በዘር የተደራጁ የፖለቲካ ድርጅቶች ወደ ኢትዮጵያዊነት ያተኩሩ ዘንድ ቀናና መግባባትን ለተላበሰ የውይይት መድረክ በሩን ክፍት ማድረግ። ጠ/ሚሩ “የምትፈልጉትን ነገር ለማግኘት ድንጋይ መወርወር አያስፈልግም” ብለው በሕዝብ ላይ ጥይት እየተወረወረ መሆኑን ሊስሙ፣ ሊገነዘቡ ይገባል እንላለን። የሚፈለገው ነገርም በምርጫ ስም መገነጣጠልን ለማብሰር ከሆነ ለማንም እንደማይበጅ አድማጭ ካለ አስነብበናል።

ምርጫ ለኢትዮጵያ አንድነት!

ኢትዮጵያ ለዘለዓለም ትኑር!

ፈጣሪ ኢትዮጵያን ይባርክ!

“አንድ ሀገር! አንድ ሕዝብ! ኢትዮጵያችን ሕዝባዊ ንቅናቄ”

ሚያዝያ 27 ቀን 2011 ዓ.ም. (May 04, 2019)

ማሳሰቢያ ፡

  • ውድ ወገኖቻችን ይህንን «አንድ ሀገር! አንድ ሕዝብ! ኢትዮጵያችን ሕዝባዊ ንቅናቄ» «ኢትዮጵያችን» ልሳን በተለይ በሀገር ቤት ኮምፒዩተር የማግኘት ዕድል ለሌላቸው በማባዛት ታሰራጩት ዘንድ ቀና ትብብራችሁን በትህትና እንጠይቃለን።
  • «አንድ ሀገር! አንድ ሕዝብ! ኢትዮጵያችን ሕዝባዊ ንቅናቄ» መስከረም 8 ቀን 2009 ዓ.ም. እራሱን ይፋ ያደረገ ሕዝባዊ ድርጅት ሲሆን የንቅናቄውን ማንፌስቶና ፕሮግራም ethiopiachen.org ከሚለው ድረ ገጻችን ማግኘት ትችላላችሁ።

ስልክ፡  703 300 4302

ኢሜል ፡ ethiopiachen2009@gmail.com

ድረ ገጽ ፡ www.ethiopiachen.org , www.ethiopiachen.com

ምሥለ ገጽ ፡ 1H1H Ethiopiachin

የጠቅላይ ሚንስትሩ “የሰላም” ሽልማት እና የምዕራባውያን ሴራ – በተመስገን አስጨነቅ ዘለቀ

ተመስገን አስጨነቅ ዘለቀ

ምዕራባውያን ተንኮል ብቻ ሳይሆን ቀልድም በድንብ ይችሉበታል። ሰሞኑን የነገሩን ቀልድ ደግሞ ለሚያውቃቸው ፈገግ ሲያሰኝ ለማያውቃቸው እና ሀገሪቱ ያለችበትን ሁኔታ ለተረዳ ደግሞ ቀንድ ያቆማል ። ጠቅላዩ “የዩኒስኮ የሰላም አዋርድ” ተሸላሚ ሆኑ ይላል። ሀገር በአራቱም አቅጣጫ እንደበሬ ቆዳ ተወጥራ በየቀኑ የምንሰማው ግድያ እና እልቂት ለምዕራባውያን እንደ ሰላም ተቆጥሮ ሽልማት ያሰጣል። እነሱ ምን አሻቸው እጃቸውን የሚያስገባላቸው እና ገብተው የሚፈተፍቱበት መንገድ እስካገኙ ድረሰር አንዳች አይገዳቸውም። በኢ-ሚዛናዊ (stereotype) በተሞሉ ሚዲያዎቻቸው ተጠቅመው ያሞካሹሃል፤ተቋሞቻቸውን ተጠቅመው ይሸልሙሃል፤ የረቀቀ ቴክኖሎጃቸውን ተጠቅመው ስነልቦናህን ይተነትኑልሃል ከዚያም በድክመትህ ይገቡ እና የራሳቸውን አቅጣጫ እና ፖሊሲ አስፈጻሚ ያደርጉሃል። ትንሽ እንደማንገራገር ካልክ አንድ ባላንጣ ያመጡ እና ድምጥማጥህን ያጠፉሃል። ምዕራባውያን እንዲህ ናቸው። እጅ ከሰጠሃቸው ያነግሱሃል፤ ከተቃወምካቸው ደግሞ ፍዳህን ያሳዩሃል።

******

ምዕራባውያንን እምቢኝ ብለው መከራ ከተቀበሉት  አፍሪካውያን ውስጥ ጥቂቱን እንይ፦

******

የኮንጎው ጸረ ኢምፔሪያሊስት እና የነጻነት ታጋይ ፓትሪስ ሉምባ በ1958 የኮንጎ ብሄራዊ ንቅናቄ የተባለውን የፖለቲካ ፓርቲ ከመሰረተ በኋላ በመላው የአህጉሪቱ የተነጻነት ታጋዮችን ማነቃቃት ተያያዘው።ወቅቱ የአፍሪካ ሀገራት ከቅኝ ግዛት ነጻ እየወጡ የነበረ በመሆኑ ቤልጂየም የኮንጎን ነጻ መውጣት ሂደት የሚያመላክት የአምስት አመት ፕሮግራም ነደፈች። የዚህ ጊዜ ፓትሪስ ሉምባ በፍጹም ይህ የአምስት አመት ፕሮግራም የራሳችሁን አሻንጉሊት ለማስቀመጥ የታለመ ነው ሲል ቤልጂየሞችን ሞገተ። በዚህም ጥርስ ውስጥ ገባ የተለያዩ የእስር ጊዜያትንም ማቀቀ። በ1960 ኮንጎ ነጻነቷን ብታገኝም የፓትሪስ መንግስት በቤልጂየሞች የእጅ አዙር ጥምዘዛ ውስጥ ገባ። ካታንጋ የተባለውን እና በማዕድን የበለጸገውን ግዛት የሚያስገነጥል ቡድን አቋቁመው የሉምባን መንግስት እረፍት ነሱት። ፓትሪስ የተባበሩት መንግስታት ድርጅትን ቤልጀየሞች ከተግባራቸው እንዲቆጠቡ ጥሪ አቀረበ በፍጹም አልሆነም።  ይልቁንም መረጃዎች እንደሚያሳዩት የተባበሩት መንግስታት ድርጅት እራሱ ከቤልጂየሞች ጎን ተሰልፎ ድጋፍ ይሰጥ እንደበር ተመልክቷል። በኋላም የኮንጎ ወታደራዊ ሃይል መሪ ጆሴፍ ሞቡቱ የፖለቲካ ሃይሉን ተቆጣጠረ፤ ፓትሪስም በቤልጂየሞች አቀናባሪነት ተገደለ።

******

የቡርኪናፋሶው አብዮታዊ መሪ ቶማስ ሳንካራ የአይ ኤም ኤፍ እና አለም ባንክ እንዲሁም የምዕራባውያንን ብድር እና እርዳታ በማሽቀንጠር  “The one who feeds you usually imposes his will upon you.” ሲል ተቃወመ። እጅግ ሰፋፊ ሪፎርሞችን እና ሀገራዊ ትልሞችንም ተለመ። የቀድሞዋን “የላይኛው ቮልታ” የቅኝ ግዛት ስም አንጠቀምም በማለት ቡርኪናፋሶ ብሎም ሰየመ።  ከአይ ኤም ኤፍ እና አለም ባንክ ብድር እና ሪፎርም አልቀበልም ብሎ ዞርበሉልኝ በማለቱ  በአሜሪካው የስለላ ድርጅት ሲ አይ ኤ እና በፈረንሳይ የደህንነት አገልግሎት ጥርስ ውስጥ ገባ። በቅርብ ጓደኞቹ በኩል በተቀነባበረ ሁኔታም አስገደሉት።

******

የጊኒ ቢሳው አብዮተኛ ካብራል ሌላው የምዕራብውያን ስውር ደባ ሰለባ አፍሪካዊ መሪ ነበር። ካብራል የፖለርቱጋልን ቀኝ ገዥ ስርዓት በሽምቅ ውጊያ አርበድብዶ ከቅኝ ግዛት ነጻ አውጥቶ ሀገር ከመሰረተ በኋላ በእነዚሁ መርዘኛ ምዕራባውያን ስውርው እጆች በ1973 ተገድሏል።

******

የሊቢያው ሞሃመድ ጋዳፊም እንዲሁ ዜጎቿ በአለማችን የተንደላቀቀ ሂወይት ከሚመሩ ሀገራት አንዷ የነበረች ሲሆን ዛሬ በአለማችን ላይ ከከሰሙ ሀገራት እንድትመደብ አደርገዋታል። ይህ ብቻ አይደለም ምዕራባውያን በእያንዳንዱ የአፍሪካ መንግስታት ጓዳ ውስጥ አሉ።

******

ምዕራባውያን ከተቃወምካቸው መሪ ወይም ምሁር አይሉም። እንደ ስጋት ካዩህ ባጭሩ ይቀጩሃል። በካሪቢያን በምትገኛው ጉያና የፖለቲካ ምሁር እና በታንዛኒያ ዳሬሰላም ዩኒቨርስቲ ተመራማሪው ዋልተር ሩድኒ ግድያ ለዚህ ማሳያ ነው። ዋልተር “አውሮውያን እንዴት አፍሪካን አቆረቆዙት”  ሲል ከአለማቀፉ ያልተመጣጠነ የንግድ ልውውጥ፣ የኢኮኖሚ ቅርምት እና የፖለቲካ ተጽዕኖን ፍንትው አድርጎ አሳይቷቸዋል። በዚህም ጥርስ ውስጥ ገብቷል። የዝምባብዌን የነጻነት በዓል አክበሮ ወር ሳይሞላው በመኪናው ላይ በተጠመደ ቦንብ በ38 አመቱ አሰናብተውታል።

******

እነዚህ እንግዲህ ጥቂት ለማለት ያክል ብቻ ነው። ጎግል ማድረግ ለሚችል ማዓት ነገር ማግኘት ይችላል። ምዕራባውያን በግድያ እና በማጥቃት ብቻ የተወሰኑ አይደሉም። ፖሊሲ ቀርጸው መፈናፈኛ ያሳጡሃል። በቤትህ ገብተው ይፈተፍታሉ፤ በማታውቀው መንገድ ይገቡ እና ወደ ገደል ይጨምሩሃል። ለምሳሌ ታዳጊ ሀገራት ከአይ ኤም ኤፍ እና አለም ባንክ ብድር ለማግኘት መከተል ያለባቸው ቅድመ ሁኔታዎችን አስቀምጦ የተቀረጸው  “Structural Adjustment Programme” ብዙ የአፍሪካ ሃገራትን የቁልቁለት ግስጋሴ አፋጥኗል።ይህንን ካደረግክ ብድር እሰጥሃለሁ የሚል የእጅ ጥምዘዛ ፖሊሲ እና ስትራቴጂ በመከተል የአፍሪካን መከራ እያራዘሙት ይገኛሉ። በተጨማሪም “የዋሽንግተን ስምምነት” ተብሎ የሚታወቀው ታዳጊ ሀገራት “ለመበልጸግ” መከተል ያለባቸው ፍኖተ ካርታ ብለው በኛው መከረኛ የአፍሪካ ሀገራት ውስጥ የተገበሩት ስምምነት ተጠቃሽ ነው።የፊሲካል ፖሊሲ፣የታክስ ክለሳ፣ የከንዘብ ልውውጥ ተመን፣ ፕራይቬታይዜሽን፣ ነጻ የንግድ ልውውጥ ወዘተ የሚሉ 10 ህግጋትን ታዳጊ ሀገራት እንዲተገብሩ የእጅ አዙር ጥምዘዛ በማድረግ የአፍሪካ ሀገራት ገንዘብ እርባና ቢስ እንዲሆን፣ የአፍሪካ መንግስታት ታክስ ሰብስበው መሰረተ ልማት መገንባት የማይችሉ ለማኞች እንዲሆኑ እና የአፍሪካ ሀገራት ገበያዎች የአደጉ ሀገራት ምርት ማራገፊያ ሁነው እንዲቀጥሉ እያደረጉ ይገኛሉ።

******

ምዕራባውያን ሁሉ በእጃቸው ነው፤ የትምህርት እድል ብለው ይሰጡህ እና የተንደላቀቀ ህይወት እያኖሩህ ሀገርህን፣ ወገንህን እረስተህ  በዚያው ጥቁር አሞራ ሁነህ እንድትቀር ያደርጉሃል። ሲፈልጉም በተደራጀ ሚዲያቸው የምዕራባውያንን የመሰረተ ልማት ምናባዊ በሆነ መንገድ ይስሉልሃል። እኛ አፍሪካውያንም 24 ሰዓት የነሱን ምድር ለመርገጥ እናልማለን፣እንተጋለን። ጥገኝነት ይሰጡህ እና ቀለብ እየሰፈሩ እስከ 10 አመት ያኖሩሃል። አምሮህ ላሽቆ ጉልበትህ ሲደክም የስራ እና የመኖሪያ ፈቃድ ይሰጡሃል። ከዚያ በኋላ አማራጭ የለህም ለነሱ የጉልበት ስራ እየሰራህ ቀሪ ህይወትህን ትገፋለህ። በተቃራኒው መርከቦቻቸው 24 ሰዓት የአፍሪካን ጥሬ እቃ ያጓጉዛሉ፤ እንቅልፍ አታይባቸውም። መርከቦቻቸው ጭነው ያመጡትን የአፍሪካ ሃብት ትንሽ እሴት ተጨምሮበት ሱፐር ማርኬቶቻቸውን ይሞላሉ። እኛ አፍሪካውያን የኛኑ ሃብት ባህር አቋርጠን ለመብላት መስዋት ከፍለን  ስደት ስንኳትን ውሃ ይበላናል። አውሮፓውያን አንድ ተክል ለውዝ አያበቅሉም፤ ነገር ግን ሱፐር ማርኬቶቻቸው በቸኮሌት ምርት የሞሉ ናቸው። አንድ የሙዝ ዛፍ የላቸውም ገበያዎቻቸው ግን 24 ሰዓት በሙዝ ፍራፍሬ የጠገቡ ናቸው፤ ሌሎች ምርቶቻቸውም እንደዚሁ ናቸው።

******

እነዚህ በኢትዮጵያ ላይ እያንዣበቡ ያሉ ምዕራባዊ በዝባዥ ተቋማት(exctractive instituions) የቅኝ ግዛት ኢ-ቀጥተኛ በሆነ መልኩ ማስቀጠል አላማቸው ሲሆን እነሱ የገቡበት አፍሪካዊ ሀገር ሁሉ መነሻ የለውም። ልክ ምዕራባውያንን ከ1929 ጀምሮ ለአስር አመታት የመታቸው ከባዱ የኢኮኖሚ ዝቅጠት ወቅት “ገንዘብ በዘንቢል  እቃ በኪስ” እንደነበረበት ወቅት ያደርጉሃል። ለምሳሌ ዩጋንዳ ውስጥ አንድ ኪሎ ቲማቲም 3600 ሽልንግ ትገዛለህ። የመካከለኛዋ አፍሪካ ካሜሩን ውስጥ አንድ እራስ ሽንኩርት 150፣ አንድ ኪሎ ስጋ 5000 ፍራንሴፋ ትገዛለህ። ዚምባብዌ ውስጥ ጭራሽ ገንዘባቸውን ከገብያ ውጭ አድርገው የአሜሪካን ዶላር እና የሌሎች የጎረቤት ሀገራት የገንዘብ ኖት እንድትጠቀም ተገዳለች። በአጠቃላይ እንዚህ ተቋማት የሚጠመዝዟቸው ሀገራት የመከራ ህይወት እንጂ ተስፋ አታይባቸውም።

******

እነዚህ በዝባዥ ተቋማት ታዲያ ኢትዮጵያ ውስጥ እያንዣበቡበት የለው ሁኔታ አንድ ሊባል ይገባል።  በተለይም ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ወደ ኢትዮጵያ እየገሰገሱ ያለበት ፍጥነት መረን የለቀቀ ይመስለኛል።  በ2017 መጨረሻ አካባቢ የአይ ኤም ኤፍ ዳይሬክተር ክርስቲያን ላጋርድ አዲስ በአበባ ገብተው ሲፈተፍቱ ውለው አድረው ኢከኖሚው ነጻ እንዲሆን መክረ ሃሳባቸውን ሰጥተው ነበር። ሰሞኑን ደግሞ የአለም ባንክ ፕሬዝደንት ጎራ ብለው ሲፈተፍቱ እንደነበር ሰምተናል። የኢትዮጵያ ብሄራዊ ባንክም የኢትዮጵያ የብር ምንዛሬ በገበያ አቅርቦት እና ፍላጎት እንዲመራ አቅጣጫ ማስቀመጡን እና ለዚህም የአይ ኤም ኤፍ ባለሙያዎች ድጋፍ እየሰጡ እንደሆነ መረጃዎች አመልክተዋል። ከፈረንሳይ እና ከጣሊያን ጋር ጠቅላይ ሚንስትሩ አደረጉ የተባለው የወታደራዊ ትብብር ስምምነትም ሌላው ምስጢራዊ እንቆቅልሽ ነው። ምዕራባዊያን በጸጥታ እና ደህንነት እንዲሁም ወታደራዊ ጊዳዮች እጃቸውን አስገቡ ማለት ፈርመህ ሀገርህን አስረከብክ ማለት ነው።

******

ታዲያ ይህ ሁሉ ማንዣበብ ዝም ብሎ የመጣ አይደለም። ለውጥ እያደረግኩ ነው የሚለው የለውጥን ፊት እና ኋላ ለይቶ የማያውቅ፣ የፖለቲካም ሆነ የኢኮኖሚ ፍኖተ ካርታ የሌለው የለውጥ ቡድን ወደ ስልጣን ለመውጣት የተደረገለት ድጋፍ እንዳለው እና ለዚህም የገባው የብድር ምለሳ ቃል ኪዳን እንዳለው ጥርጥር የለውም።  ምዕራባዊያን በኢንተለጀንስ ባለሙያዎቻቸው የስነልቦናዊ አቋምህን (psycho personality) ጥንቅቅ አድርገው ያውቃሉ። ጠቅላይ ሚንስትሩ ምን አይነት ሰው እና በየትኛው የስነልቦና አይነት እንደሚመደቡ ጠንቅቀው ስለሚያውቁ አንዴ የአመቱ ምርጥ ሰው ይሏቸዋል፤ ቀጥለውም የሰላም ኖቤል ተሸላሚ እጩ ይሏቸዋል፤ ሲፈልጉም እንዲሁ በሁለት ክልሎች መካከል ያለን መንገድ ማስከፈት አና ወንጀለኛን ለህግ ማቅረብ ያልቻለ ሰው የሰላም አዋርድ ተሸላሚ ብለው ያሞካሿቸዋል።  ይህ ሁሉ ጋጋታ “ሊበሏት ያሰቧትን አሞራ ስሟን ጅግራ ይሏታል” እንደሚባለው የሀገራችን ብሂል የእጅ አዙር ጥምዘዛን ለማመቻቸት እንጂ እውነታው ጠፍቷቸው አይደለም።  በእርግጥም የእጅ ጥምዘዛ ዲፕሎማሲውን በትክክል እየተገበሩት ነው። ለምሳሌ ብንወስድ መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች መተዳደሪያ አዋጅን ከብርሃን ፍጥነት በቀደመ ሁኔታ እንዲሻሻል ተደጓል። ዜጎችን በጥላቻ የፈረጀ ህገ-መንግስት፣ የምርጫ ስርዓት፣ የጸረ ሽብር ህግ ወዘተ  ሳይሻሻል 10 ሰዎች ሳይቀጥር የራሱን ተልዕኮ ለሚወጣ መንግስታዊ ያልሆነ ድርጅት አዋጅ ቀድሞ ማሻሻል ያስፈለገው ለዚህ ነው።  በስልጣን ላይ ያለው ቡድንም ሁኔታዎችን ከውስጥ ወደ ውጭ የሚያይ ሳይሆን እጁን ዘርግቶ የውጭ ሃይሎችን የሚያስተናግድ  አቅመ ቢስ ቡድን እንደሆነ ማሳያ ነው። ከዚህ በኋላ እየገቡ ቢሻው በስነ ጾታ፣ ቢሻው በትምህርት፣ ቢሻው በሰብአዊ መብት እያሉ ስልጣን ላይ ያለውን ቡድን የአራት ማዕዘን ድጋፍ እየሰጡ የኢትዮጵያውያንን ባርነት እና ግድያ ማራዘማቸውን ይቀጥላሉ። በጥቅሉ ሲታይ ይህ ጨቅላ የሆነ ጠቅላይ ሚንስትር የውስጥ ችግር ላይ ብቻ ሳይሆን በዲፕሎማሲው መስክም ሙሉ በሙሉ ሀገሪቱን የሚያከስም ደረጃ ላይ ደርሷል ማለት ይቻላል።

ማስታወሻ፦ሁሉም በጽሁፉ ያሉ አመተ ምህረቶች በአውሮፓውያን አቆጣጠር ናቸው።

በተመስገን አስጨነቅ ዘለቀ

taschenek@gmail.com

ዳግማዊ አፄ ሚኒሊክ አቶሚክ ቦንብ ነበራቸው እንዴ? (ከሰርቤሳ ክ.)

ከሰርቤሳ  ክ.  April 24 /  2019)

ዳግማዊ አፄ ሚኒሊክ

አገራችን ኢትዮጲያ የብዙ ጎሳዎችና ቛንቛዎች  አገር ናት። ከ 5000 አመት በላይ ታሪክ እንዳላት ብዙ ማስርጃዎች ያሳያሉ (1) ። በዘመናት የአገራችን  ግዛት ሲሰፋና ሲጠብ የኖረ ሲሆን እንድዚሁም ጎሳዎችና ቋንቋዎቹም እንዲሁ ሲሰፍና ሲጠቡ ኖርዋል። አብዛኞቹ በአለም ላይ ያሉ አገራት ድንበር በጦርነት ከዚያም በሚከተለው ወጤትና ስምምነት የሚጸኑ  የድንበር ወስኖች ናቸው (2) ። አገራችን ኢትዮጲያም በዚሁ ታሪካዊ ሂደት ያለፍች ስትሆን ኢትዮጲያ ብቻ በጦርነት ወሰኗን የመሰርተች የሚመስላቸው ብዙ የተሳሳቱ ወገኖች አሉ። ነግስታቱ ሲጎብዙ፣ ሃብት ሊያፋሩ፣ሃይማኖት ማስፋፋት ሲፈልጉ  ግዛታቸውን ብዙ  ግዜ በጦርነት አንዳንዴም በጋብቻ በሚመስረት ዝምድና በመዋሃድ ያገር ድንበርና ህዝብ ያሰፋሉ። ይህ ባውሮፓ ና በጥንታዊ  የመካከልኛው እንዲሁም የሩቅ ምስራቅ አገሮች ሁሉ የሆነ ነው።

አሁን የምናውቃትን ዘመናዊ ኢትዮጲያ ከነ ዳር ድንበሯና ወስኗ  ለቀሪው ትውልድ ያስርከቡት የዳግማዊ አፄ ሚኒልክ መንግስት ነው። አገራችን ስታንስ በዘመነ-መስፍንት ግዜ ( 18ኛው ክ/ ዘምን  ሁለተኛው አጋማሽና   19ኛው  ክ/ዘመን የመጀመርያ አጋማሽ)  የነበርቸው የተበታትኑ የሰሜን  አውራጃዋችን  ስታክል፤   ስትስፋ ደግሞ ባፄ አምደ ጽዮን ዘመነ መንግስት (14 ክ/ዘምን መጀምርያ አጋማሽ 1314-1344)  የአሁኗን ኤርትራ፣ ጅቡቲ፣ ሱማሌን ሁሉ ያከተተች ግዛት ነበረች። በአኩሱም መንግስት ዘመን (ከ 2-10 ክ/ዘመን)  ግዛቱ አንዳንዴም ቀይ ባህርን አልፎ ያሁኗን የመን ይጭምር ነበር (3,4,5)።

በተለይ አምስት  የሚሆኑ የታሪክ ክስተቶች  የጥንታዊት ኢትዮጲያን  ህዝብ ጎሳና ቑንቛ እንዲሁም የግዛት ወሰኑን  እጅጉን ሲለዋውጠ ችሏል።

የመጀምርያው ያክሱምን ዘምነ መንግስት የወደቀበት 10ኛው  ከፍለ ዘመን  ባፈ ታሪክ በዩዲት ዘምን ግዜ ሲሆን 960  ይህም  የአክሱም መንበር መንግስትና ስልጣኔ ወድቆ  ወደ ዛግዌ ስርወ መንግስት  የተለውጥችበት ዘመን ነው። በዚያን ግዜ በምእራብና በሰሜን አሁን ሱዳን የነበረውን አገር ሁሉ  ቀርቶ የዛግዊ መንግስት ወደ ሮሃ  (ላሊበል) ሲከትም ወደ ዳቡብ ግን  ግዛቱን አስፍቷል።  የዛግዌ ስረወ-መንግስትም የራሱን ስልጣኔ አሻራ ትቶ አልፎል(4, 6)።

ሁለተኛውግዜ1270  ይኩና አምላክ  ከሸዋ ንግስናውን  ወደ ኢትዮጲያ ንጉሰ ነግስትነት በአቡነ ተክልሃይማኖት እርዳታ ከዛግዌ ስረው መንግስት (10-13 ክ/ዘምን)  ከተርከበ ቦኋላ በተለይም በጀግንንቱ ወደር የሌለው  ንጉሰ ነግስት አጼ አምደ ፂዮን  የኢትዮጲያን ግዛት እጅግ አስፍቶ ታልቅ ግዛት አድርጓት ነበር። በምስራቅ ያሁኑዋ ጅቡትን፣ እንዲሁም ሱማሌን  ሁሉ ያካተተ ሲሆን አብዛኛውን በጦርነት ና በሰላም  ስምምነት ያስፋፍው ግዛት ነበር።  እጅግ ብልህ ስለ ነበር  በያዛቸው ግዛቶች ያገሩን ሰው እየሾመ  ሃይማኖታቸውን ስይቀይሩ  ባህላቸውን እንደያዙ ለማአከዊው መንግስት እንዲገብሩ ያድርግ ነበር። በዚህም  የርሱ  ግዛት የታወቁትን  ያዳል ሱልጣን፣  የይፋት እንዲሁም ዳውሮ  ግዝቶች ሁሉ ያካተቱ ነበር (4,5)።

ሶስተኛው ግዜ 16ኛው ክፈለ ዘመን መጀምርያ አጋምሽ  አጼ ልብነድንግል  ዘመን  በተለይም  ግራኝ አህመድ (አህመድ ኢባን ኢብራሂም አል ጋዚ)  የተደርገው ትልቅ ጦርነት  1527-1543 የቀድሞውን ኢትዮጲያ የህዝብ ቑንቋ፣  ጎሳ ና  የ ሃይማኖት አስላልፈ በይብልጥ ለውጦታል።  በተደርገው 14 አመት ጦርነት የቀድሞዋ ኢትዮጲያ  እጅጉን የተቀይርችበት፣ ሃብቷ  የተዘርፈበት፣ ቤተ ክርስትያኖትች የተቃጥሉበት፣ የጽሁፍ ታሪኳ የጠፋብት ሲሆን፤ በሌላም በኩል እስልማና ወደ ስሜን ኢትዮጲያ የተስፋፋበት፤  በተለይም ደግሞ ከጦርነቱ ቦሗል ሁለቱ ሃያላን ማለትም ንጉሱና የሓረሩ አሚር በጦርንቱ ደክመው ደቀው ስልነብር  በደቡብ ኢትዮጲያ ይኖሩ የነበሩ ኦሮሞ ወገኖቻችን  ወደመሃል አገር  እስከ መካከልኛው ሰሜን ኢትዮጲያና እንዲሁም በምስራቅ ኢትዮጲያ አስከ ሓርር ግዛት  ባጭር ግዜ  የፈለሱብት ታሪካዊ ወቅት ነበር። በዚህም ሳቢያ የኢትዮጲያ ህዝብ፣ ጎሳና ቑንቓ እጅጉን ከበፊቱ ተለውጦል(4,5) ።

አራተኛው ዘመን ከ1769 to 1855 ድረስ  የቆየው ዘመነ- መስፋንት ኢትዮጲያ በታሪኳ ሁሉ ያንስችበትና  የተለያዩ የአውርጃ መሳፍንቶች  ከመሃል መንግስት ተንጥለው  የራስቸውን አግዛዝ  የመሰርቱብት ግዜ ሲሆን፤ የድቡብ ና ምስርቅ ኢትዮጲያ  ሙሉ ለሙሉ  የተነጠለብት ግዜ ሲሆን፤  ጎንድር ፣ጎጃም ፣ወሎ፣ ሸዋ ና የትግሬ አግር ( ትግርይና ኤርትራ በክፊል ) በተበታትነ  የራስ አገዛዝ ወይም እጅግ ልል በሆነ መአክልዊ መንግስት ስር ነብሩ ። ከ ኦሮሞ ወገን የነብሩ ክርስትያን የየጁ ሰዎች ማእክላዊ ኢትዮጲያን ጎንደር ፋሲለደስ ቤተ-መንግስት ተቀምጠው ይገዙም ነበር  ። (በይበልጥ የሚታውቁት እቴጌ  መነን እንዲሁም ልጃቸው ትንሹ ራስ አሊን ይጨምራል)። ዓፄ ቲውድሮስ  (ዳግማዊ)  ተንስተው አንደ አገር አስኪ ያደርጉቸው ድርስ የኢትዮጲያ መአክልዊ መንግስት የተዳከምባት የመስፍንቶች አውራጃ ስብስብ ነበርች።  እሳቸውን የተከተሉት  ነግስታት በተለይመ አጼ የሐንስ  4ኛ   ፌድራል በሚመስል  አስትዳድር ንጉስ ተከል ሃይምኖትን በጎጃም፣ ንጉስ ሚኒልክን በሸዋ፣  ንጉስ ሚካኤልን በውሎ  አድርገው፤ ሰሜኑን  ኢትዮጲያ ራሳቸውን ይዘው  የኑጉሶች ሁሉ ንጉስ (ንጉስ ነግስት ሆነው ) አገር አስፈትው ጠብቀው ኖረዋል(3, 4)።

ንጉስ ሚኒሊክ እድገታቸው በሸዋ ቤትመንግስት በአባታቸው ንጉስ ሃይለ መልኮት ሲሆን  ቦሗላም በምርኮና እስራት  ባፄ ቴድሮስ መቅደላ አንባ ታስረው በነበሩበት ጌዜ የ መኳንንቱ ልጆች ከሚሟራቸው የጦር፣ አገር አስተዳድርና አገዛዝ  ባሃልዊ ትምህርት በተጨማሪ በፅህፍም እንዲሁም ባፈ-ታሪክም የቀደሞዋን ገናና  የኢትዮጲያን  ወሰነን ታሪክ ይማሩ የነብሩ ሲሆን፤ በዚያ የሚያልፍ ተማሪ ሁሉ ስልጣን ቢይዝ ያንን  ታላቅ ገናና እገርና ታሪክ ለመመልስ ይመኝ ነብር(3)።

ንጉስ ምንሊክ ካፄ ቴዎድሮስ መቅደላ አንባ  በ ሃምሌ  1965 አምለጠው ሸዋ ያባታቸው አገር ከገቡ ቦሃላ የሸዋ ንጉስ ሆኑ። አፄ የሐንስም  4ኛ ሃይለው የኢትዮጲያ ንጉሰ ነግስት ሲሆኑ በሳቸው ስር የሸዋና ደቡብ ኢትዮጲያ ንጉስ ሆኑ።

አምስተኛው ዘመን፡ ንጉስ ሚኒሊክ የቀድሞ “ያባቶቻቸው የሆነውን ግዛት”  ለመምለስ ይመኙ ነብረና  በወቅቱ የነበረው የሃያላን አውሮፓ አገራት ና የቀኝ ግዛት አሰለልፈ  እንዲሁም ካፄ ዮሓንስ የሚደርስባቸውን ተጽኖ ለምቛቋም ግዛታቸውን በጦርነትና በሰላም ያስፋፉ ጀምር። አጼ ምንሊክ ያኔ ይናግሩ የነበሩት አዲስ አገር ልግዛ ወይም ላሰልጠን ሳይሆን ‘ያብቶቼ ግዛት የሆነውን ግዛትና ህዝብ ልመስል’  ብለው ነብር፡፤ እርግጥ ነው ግዛት መስፋፍት ተከትሎ የሚመጣ ሃብት፤ የሰው ሃይል አዲስ ምሬት እንዲሁም ጦርነት የሚያስከትለውን ሰቆቃና ጭግር እንዳለ ሁኖ።

በዚህም ሳቢያ ንጉስ ሚንሊክ ካብሮ አደጎቻቸውና ጋድኞቻቸው ከነበሩ የሸዋ ኦሮሞች ከነ ራስ ጎበና  ጋ በመሆን አገር ማስፋቱን ገፉብት።  በብልሃታቸው የሚታወቁት ንጉስ (ቦኋል ንጉሰ ነግስት አጼ ምንሊክ ዳግማዊ)  ግዛታቸውን ሲያሰፉ ሁለት መንገዶችን ይከተሉ ነበር። አንዱ ‘በሰላም ግባና ገብር’ ሲሆን  እምቢ ያለውን ደግሞ በጦር ሃይል ያስግብሩት ግዛቱንም ይወስዱብት ነበር። ይሁን እሳቸው ብቻ ሳይሆኑ ብዙ ነግስታት የተጠቀሙበትና የፈጸሙት ክስተት ነው። በዚህም መስረት ንጉስ ሚኒሊክ በምስራቅ፣ ደቡብ አና ማአክላዊ ምራብ ኢትዮጲያ ዘምተው በውድቴና ግዴታ የአሁኗን ኢትይዮጲያ መስርተዋል። ከሸዋ በስተ ሰሜን ያለውን አገር ሁሉ አፄ የሐንስ መተማ  ላይ ከዱርብሾች ጋ ሲዋጉ በማለፋቸው በወቅቱ በሃይልም በማግባባትም  መሳፍንቱን ሁሉ ማሳምን የቻሉት እሳቸው ነብሩና ንጉስ-ነግስት ተቀብለው የሁሉ ኢትዪጲያ ገዠ ሆኑ(3)።

ዳግማዊ ሚንሊክ  የያኔውው የሸዋ ንጉስ ሆንው አገር ሲያቀኑ በጦርነትም በፍቅርም ብዞዎችን አስግብትዋል። በሰላም አልገባ ካልቸው ሁሉ ጋ ጦርነት አድርግዋል። በጦርንቱም አብዝኞቹ የሸዋ ኦሮሞና አማረኛ ተናጋሪ የነበሩ ወታዳሮች ሲሆን የሚከተላቸው መሪዎችም ብዞዎቹ የሸዋ ኦሮሞዎችና የሸዋ አማርኛ ተናጋሪዎች  ነበሩ(3 4)።

መቼም ጦርንት መልካም ነገር የለውም፡፤ ብዙ የሰው ሞትና መቁሰል እንዲሁም የንብርት ዝርፊያና ጥፋት ያመጣል። በተለይ አልገብርም  ባለ መሪና ተከታዮቹ ዘንድ  ይሄ ይበርታል። የተማረኩ ወታድሮችም በጥንቱ ዘመን እንድ ባርያ ይቆጥሩም ነብር። በጨልንቆ ፣ አሩሲ   እንዲሁም በወላይታ የተደርጉ ጦርነቶች ብዙ ደም ፈሶባቸውል። ከሁለቱም ወገን።

ከነዚህ የቀድሞ ታሪካችን የምንማረው፣ ዛሬ ልንወቃቀስበትና ሌላ የቂም ጦርነት ለማድርግ የምንዘጋጅበት ሳይሆን ከአባቶቻችን የተሻለ ሰው ለመሆን ከነሱ መልካምን የምንማርበት፤ መልካም ያለነበረውን ስራቸውን  ኣውቀን  ተመሳስይ ዽርጊት እንዳይፈጸም ለማድረግ ነው። ይህን ለማድርገ ደግሞ  እውነትኛ ታሪክ ላይ ተመርኩዘን እንጂ በውሸትና በተጋነነ ሁኔታ  የሚጻፈውንና የሚሰራጨውን ታሪክ የሚባል  ልቦልድ ጭምር  ከተቀበልን አይበጀንም።

አንዳንዴ በሚያስትዛዝብ መልክ የሚነግረው የሃሰት ታሪክ ለማንም አይጠቅምም። በዚህ ላይ ደግሞ ተማርን የሚሉ ሰዎች የፕሮፓጋንዳ ፖለቲካ አለማ ለመስራት ብለው ታሪክ አጣመው፣ ትልቅ ውሸት  ሲቆልሉ አንድም ለሌላ  ጥፋት፣ ሌላውን ሰው ለማነሳሳት ሲሆን በሌላ በኩል ሲታይ  ደግሞ እነርሱንም ለትልቅ ትዘብት ይጥላቸዋል፡፤

ሚኒልክ 5  ሚሊዮን ኦሮሞ ጨረሱ የሚባለውለው የሃስት ተርት ከነዚህ  የፖልቲካ ፕሮፓጋንዳ መካከል አንዱ ነው።  ይህን ፕሮፕጋንዳ  አልጂዘራን ጨምሮ  ተስታፊ ሁነውብታል (8,9) ።  ለመሆኑ ያን የሚያክል ህዝብ የሚኒልክ ጦር የሚጨርሰው  የኒኩለር ወይም አቶሚክ ቦንብ ሲኖረው ብቻ ነው። አቶሚክ ቦንብ  ደግሞ  ለመጀምርያ ጦርነት ላይ የዋለው አሜርካኖች በጃፓን  ከተሞቸ  ሔሮሽማና ናጋሳኪ ላይ 1945 የጣሉ ግዜ ነው። ያም ሆኖ ሁለቱ ጅምላ ጨራሽ ቦንቦች  የሞቱቱ ሰዎች ቁጥር ወደ 250 ሺ  ነበር (7)።

የሚኒሊክ ጦር ሚግ 29፣ F16  ወይስ ሚራዥ ወይም ታይፉን  ጂቶች ነበሩት ወይስ ያን ያህል ህዝብ  የሚያጠፋው በምን ይሆን?   እነዚህ ዘመናዊ የጦር መሳሪያዎች ሁሉ የተሰሩት ሚኒሊክ ከሞቱ ብዙ አምታት ቦኋለ ነው። ኬሚካል ጭስም እንደዚሁ።

የዛን ግዜ  ከ 6 000 ጠምንጃ ባላይ የሌላቸውን አጼ የሓንስን ለመድፈር ያልሞከሩ አጼ ሚኒሊክ  የሚኖራቸው የቀድሞ ጠብ መንጅ እጅግ ከዛ ያንሰና አውቶማቲክ እንኳ አይደለም። የዛሬው AK-47 ጠብመንጃ ከዚያን ግዜው  50  ጠምንጃ ቢደመር አይሰትካክለውም። 1870  አፄ ሚኒሊክ ያላቸውን የጥንት ቁመህ ጠብቀኝ ጠመንጃ ሁሉ ተደምሮ  3000 አይሞላም ነበር። እንዴት ተብሎ ነው 5 ሚሊዮን ህዝብ በዚያ የሚጨፈጨፈው?  ጥይቱስ ከይትኛው ፋብሪካ ነው የሚመርተው? ጦሩንስ የሚያጓጉዙብት የትኛው መርከብ አውሮፕላን እንዲሁም ከባድ ሚኪና ኖሮ ነው?

ከ30  አምታት በላይ የፈጀው የ ኢትዮጲያና ኤርትራ  ጦርነት (1961-1991) ከባድ መሳርይ፣ መድፍ፣ ታንክ ፣ ሚሳይል እንዲሁም የጦር አውሮፕላኖች ሄሊኮፕተሮች  ሁሉ ተጨምሮ  ከሁለቱም ወገን ያለውቀር ከ 255 000 በታች ነው (8) ። እንዴት ተብሎ ነው የንጉስ ሚኒሊክ ጦርነት  አብዛኛውን ግዜ ከአንደ ቀን ያነሰ በሰአታትት ጦርነት  ያን ያህል በጦርና ጎራዴ እንዲሁም ሗላ ቀር ጠምንጃ ያን ያህል ህዝብ የሚጨርሰው?

በዚያን ግዜ የነበርውን የኢትዮጲያ ህዝብ ሁሉ ቢደምር እንኳ 6 ሚሊዮን  በላይ አይሆንም (11)። ያ ጥፋት ተድርጎ ቢሆንማ እንዴት ተብሎ ባሁን ግዜ የኦሮሞ ህዝብ በቁጥሩ ከሁሉ ኢትዪጲያ ህዝብ ሊበልጥ ቻለ?

ስለ ጦርነት ክፋት ካነሳን  ዮዲት በ አክሱም ላይ ያጠፋቸው፣ ግራኝ አህመድ በክርስትይኖች ና ሰሜን ኢትዮጲያ ያጠፋው፣ እንዲሁም  በኦሮሞ ፍልስት የጠፋው ህዝብና አገር፣ በዘመን መሳፍንት ሁሉ  ጦርነት የጠፋው ሰው፣ አጼ ዮሐንስ ጎጃም ላይ የፈጸሙት  አሰቃቂ ጦርንትና  እንዲሁም የእሳት ማቃጠል  ሁሉ ወደር የማይግኝለት  ጥፋቶች ናቸው።

ከታሪካችን በመማር አሁን አለም ከደርሰበት  ስልጣኔ ና አኗኗር በመመልከት በጋራ ሊያኖርን የሚችለውን የሰው ልጅ፣ ኢትዮጲያውያን ሁሉ እኩል በህግ ፊት የሚሆነውን ስራኧት  ለመምስርት መጣር አለብን። አባቶቻችን ከፈጸሙት ስህተት ተምርን በሌላ በኩል ከቅኝ ግዠዎች አገራችንን ጠብቀው አገር ያወርሱንን አያሰብን  በተለይ አሁን የተጀምርወን የለውጥ ጉዞ እንዲሳክ ጠንክርን መስራት አለብን።

ካለፉት 50  አመታት እንኳ መማር አለብን፤ ስንት ወገኖቻቸን በህይወት የምናውቃቸው ተገደሉ፣ተሰደዱ ተፍናቀሉ። ይህ ሁኔታ አሁንም ድርስ እየቀጠለ በተለይ የሃሰት ታሪክ እይተነገረ፣  እይተጋነነ ና እይተዋሸ ስልሚቀርብ ጥልቅ ጥፋት በወገኖቻችን በአሰቃቂ ሁኔታ እየተፈጸመ  ነው።

ሓውልት መስራት ለመማርያና ተመሳሳይ ነገር እንዳይፈፀም ከሆነ መልካም ነው፤ ግን በእውነት ለይ የተመሰረተ መሆን ይኖርበታል። የሃውልት መስራት ውድድር ከሆነ ካላይ ለተጠቀሱት ሌሎችንም  ጨምሮ ብዙ ሃውልቶች በሙሉ  ኢትዮጲያ መሰራት ሊኖርበት ነው። ሃወልት መስራት ወይስ  ከድሮው ታሪካችን በሃቅ ላይ የተመሰርተ መግባብት ደርሰን የወደፊቱን ኢትዮጲያ መምስርት ይሻለናል?  ያ ነው ትልቅ ሃውልት ለሁሉም የሚበጅ።

የወያኔ አገዛዝ በተለየ ሁኔታ ላግዛዝ ያመቸው ዘንድ ያለፈውን ታሪካችንን አዛብቶ ፣ ቆርጦ, ቀጥሎ፣ ዋሽቶ እንዲሁም አጋኖ የቀረበውን በጥሬው መቀበል እንደ ገና ለሌላ  ፍጀት ነው የሚዳርገን። ይልቅስ ስላልፈው ያልኖርበትን  ግዜ ታሪክ እልህ ይዞን ስንዳክር ያሁኑንና የምንኖርበትና የወደፊቱን ለልጆቻችን የሚሆነው ግዜና አገር በመልካም መሰረት ላይ ማቆሙን ዘነጋን።

በመደበኛ እንዲሁም በሶሻል ሚዲይ ተጽኖ ፈጣሪ አክቲቭስቶች፣ እንዲህም የታሪክ ተማራማሪዎች፣ የፖለቲካ ሰዎች ፣ወጣቶች ፣ አስተማሪዎች እንዲሁም የአገር ሽማግሌዎች  በተለይም በስልጣን ላይ ያላችሁ ወገኖች፤   ይህን የሃሰትና የቅጥፍት ፕሮፓጋንዳን  በማጋልጥ በትክከለኛውን ልንማርበት በሚችል፣ ሊያግብባን በሚችል መልኩ እንዲቀርብ፤ በተለይ ባለፈ ጊዜ ሳይሆን ባሁኑና ለሚመጥው ግዜ ላይ  የተሻለ ስራ እንዲሰራ የዜግነትና የ ሰው መሆን  ሃላፊንት ና ግዴታ አለብን።

መረጃዎች

  1. http://www.ethiopianadventuretours.com/about-ethiopia/ethiopian-history.
  2. https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/border/
  3. አጤ ምኒሊክ  ከ ጳውሎስ ኞኞ  መጸሃፍ  1984 አ ም
  4. የኢትዮጲያ ታሪክ፣ መጸሃፍ ፤ ትርጉም አለማየው አበበ  2006 አ ም
  5. The Oromo of Ethiopia, 15001850, with special emphasis on the Gibe region. Degree: Ph.D. Date awarded: 1983. Author: Hassen, M. Supervisor(s) Oliver R. A , London
  6. https://en.wikipedia.org/wiki/Gudit
  7. https://en.wikipedia.org/wiki/Atomic_bombings_of_Hiroshima_and_Nagasaki
  8.  https://en.wikipedia.org/wiki/Eritrean_War_of_Independence
  9. https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2013/07/2013714133949329934.html
  10.  https://mereja.com/forum/viewtopic.php?t=68587
  11.  http://www.populstat.info/Africa/ethiopic.htm