Ethiopia: Another T-TPLF White Elephant for Sale?

Is the T-TPLF setting up the “Ethiopian Railway Line” for a fire sale

Is the T-TPLF setting up the “Ethiopian Railway Line” for a fire sale?

The “Ethiopian Railway Line” opened in October 2016 with all the bells and whistles. Today it is derailed and teeters on the edge of financial disaster.

The T-TPLF  (Thugtatorship of the Tigrean People’s Liberation Front) last week announced that the “Ethiopian Railway Corporation” (“ERC”) is drowning in an ocean of debt.

According to a report in the online version of the “Reporter”, a “private newspaper published in Addis Ababa”, Getachew Betru, “CEO” of “ERC” informed the “Ethiopian Parliament” that the Corporation is $102.5 billion birr in the red.

The official currency exchange rate is USD$1 to 22.50 Ethiopian birr. On the black market, one could fetch 27-30 birr for USD$1.

According to the Reporter, the so-called Addis Ababa Light Rail is 1.8 billion birr in the hole.

The “Ethiopian Railway” project is said to connect the Ethiopian capital with Djibouti on the Red Sea coast. The USD$4 billion project is backed by China and built by the China Railway Engineering Corp. and China Civil Engineering Construction Corporation.

The Chinese have built dozens of ghost cities where no one can afford to live, including some in Angola. Now they have built the first ghost railway to nowhere in Ethiopia.

According to Betru, ERC needed 60.2 billion birr for its annual budget in 2016.

The T-TPLF “thought” it could secure a “foreign loan for 25.9  billion birr” and drum up”34.3 billion birr from domestic sources”. But the T-TPLF could only secure 10.5 billion birr from local sources.

Betru provided the following stunning explanation for the humongous shortfall:  “We boldly got into such a railway project thinking believing in a principle that we’ll find a way out.

In other words, to borrow a rail metaphor, the T-TPLF thought it could outrun the train at the bridge crossing but found itself stuck on the rail lines.

It is a mind-boggling situation. The T-TPLF decided to build a railway on a wing buffeted by gusts of wishful thinking casting financial caution and prudence to the wind. The T-TPLF started a rail line without establishing a demonstrably viable revenue source to sustain it. Did the T-TPLF configure passenger traffic as part of the revenue source for the long haul rail line or mainly freight? If it calculated freight as the main source of revenue, would that freight be principally “government” freight? Did they calculate the marginal cost of running a train based on expenses for operations, equipment maintenance, fuel, overhead, interest, cost of capital, etc.?

It is clear from Betru’s statement that the T-TPLF expected the “Ethiopian Rail Line” to operate like the toy model trains bought from the China Model Train Company.

The abysmal nitwitedness  of the T-TPLF is evident in its own published reports.

report by the T-TPLF’s Ministry of Trade indicated that in 2015-16  Ethiopia “earned 139 million dollars less in exports than the three billion dollars registered in 2014/15. Last year, the export sector significantly underperformed as it missed its set target of four billion dollars by a wide margin.” The report concluded, “the share of export earnings in the Gross Domestic Product (GDP) of the country has continued its usual pattern of declining by two percentage points between 2010 and 2015, averaging at 13pc. This figure is considerably lower than other countries in the region, with export earnings accounting for 20 and 19pc of the GDPs of Kenya and Uganda, respectively.”

The data on imports is equally dim: “Imports in Ethiopia decreased to 4064 USD Million in the second quarter of 2016 from 4367.40 USD Million in the first quarter of 2016. Imports in Ethiopia averaged 2705.91 USD Million from 2006 until 2016, reaching an all time high of 4382.60 USD Million in the fourth quarter of 2014 and a record low of 1355.50 USD Million in the second quarter of 2006.”

The T-TPLF leaders must have obviously known that there is very little likelihood for export and import freight to provide long-term revenue sources to sustain the rail line and be profitable. That is assuming that they read and understand their own reports, which is highly doubtful.

Could passenger traffic sustain the 470 mi (756km) rail line to Djibouti? Suffice it to say that the Addis Ababa Light Rial which runs an 11 mi (17km) track is 1.8 billion birr in the hole.

What were they thinking when they borrowed USD$4 billion to have China build the rail line? I mean aside from the obvious one which lines their pockets.

Betru’s statement for the rail line is the equivalent of saying, “Building the rail line seemed like a good idea at the time.”

The fact of the matter is that the T-TPLF built a white elephant rail line based on a pipe dream about money growing on trees (or picking up money along the rail lines) only to find out at the end of the year that they must have been smoking something in that pipe when they thought they will “find a way out.”

Is there any realistic possibility that the rail lines (both long haul and light) could ever become profitable and financially viable.

The T-TPLF says the lines can be viable and that the current fiscal crisis is a bump on the road, or the rail line. So much credibility from the guys who promised so much from the construction of the rail lines.

Are both rail lines doomed to bankruptcy and/or fire sale auction?

According to evidence obtained by the Reporter, the debt accumulated in 2016 for the rail project from foreign bank loans increased from 71.2 billion birr to 76.37 billion birr. Domestic revenues obtained from long-term bond sales for the project increased from 15.4 billion birr to 17.6 billion birr. Nonetheless, ERC will be unable to meet a debt obligation payment of 1.06 billion birr (USD$45 million) in January 2017.

The total debt of the ERC in 2016 increased from 95.9 billion birr to 102.5 billion according to the Reporter.  Total payments in principal and interest due January 2017 are said to be 2.2 billion birr (“USD$96 million”). The Reporter stated that because of lack of funds for operational needs and the enormous debt burden, the ERC is “in extreme financial distress”.

The economy in T-TPLF’s Ethiopia is in implosion mode.

Moody’s bond rating service in December  2016 rated Ethiopia’s USD1 billion Euro bond issued in 2014 B1 (highly speculative,  subject to high credit risk”, bordering on noninvestment grade). To put it bluntly, the T-TPLF Euro bond is pretty much “junk bond”.

In September 2016, the T-TPLF ordered exporters to sell 90 percent of their foreign exchange proceeds to the commercial banks and can keep only 10 percent. This extreme measure was taken by the T-TPLF because of “critical shortage of foreign currency”, weak performance of the export sector and high demand for foreign currency.

Could the ERC and Addis Ababa Light Rail end up on the auction block or in bankruptcy?

Are the “Ethiopian Railway Project” and the “Addis Ababa Light Rail Projects” white elephants set up by the T-TPLF to line the pockets of its cronies and hoodwink the world into believing that they are “transforming” Ethiopia into a middle-income country?

A “white elephant” is a “possession entailing great expense out of proportion to its usefulness or value to the owner.”

White elephant vanity projects are common in Africa. All African dictators like to build big projects  for self-glorification and to amass great fortunes for themselves and cronies.  Kwame Nkrumah built the Akosombo Dam on the Volta River, at the time dubbed the “largest single investment in the economic development plans of Ghana”. Mobutu sought to outdo Nkrumah by building the largest dam in Africa on the Inga Falls in Western Democratic Republic of the Congo (Zaire). In the Ivory Coast, Félix Houphouët-Boigny built the largest church in the world, The Basilica of Our Lady of Peace of Yamoussoukro, at a cost of USD$300 million. It stands empty today. Self-appointed Emperor Jean-Bedel Bokassa of the Central African Republic built the largest hotel, a 500-room Hotel Intercontinental, at a cost of hundreds of millions of dollars while millions of his people starved. Moammar Gadhafi launched the Great Man-Made River in Libya, dubbed the world’s largest irrigation project, and proclaimed it the “Eighth Wonder of the World.” In 2011, the T-TPLF launched construction of the “largest hydroelectric power plant” in Africa.

When I wrote “Dam! White Elephants in Ethiopia” in April 2014, T-TPLF trolls accused me of being “against Ethiopia”.  In that commentary, I argued that the so-called “Grand Ethiopian Renaissance Dam” (GERD) is actually a vanity make-believe project, just like all the other African vanity projects, principally intended to glorify the late T-TPLF thugmaster Meles Zenawi posthumously. In April 2015, the Grand Ethiopian Renaissance Dam remained dammed by cash flow problems as it does in 2017.

Could the T-TPLF which could not even run a 756km rail line for a few months be able to operate the “largest dam in  Africa” that will be “1,800 km long and 155 m high and with a total volume of 74,000 million meters”?

In much the same way as the Ethiopian Rail Line is built on skyscrapers of fantasy and wishful thinking about its commercial prospects and viability, the “Grand Renaissance Dam” is equally doomed in its fantasies about supplying electric power not only in the region but also in parts of the Middle East.

The evidence on electric power production and costs under the T-TPLF regime is telling.

A 2011 World Bank study  found that electric power “underpricing is a significant issue” in Ethiopia.  “Ethiopia’s power tariffs of $0.04-0.08 per kilowatt-hour are low by regional standards and recover only 46 percent of the costs of the utility.” The study recommended that “major investment needs in the country’s transmission and distribution networks to push up the overall long-term marginal cost of power to around $0.16 per kilowatt-hour.” The study made the stunning finding that the Ethiopian Electirc Power Company’s (EEPCO) “overall hidden costs of power sector inefficiency absorb around 100 percent of EEPCO revenues; meaning that the company only captures about half the revenue that it would need to function effectively. This performance, though comparable with other power utilities in East Africa, leaves significant room for improvement.”

The “Grand Renaissance Dam” is another white elephant waiting to crash and burn in bankruptcy within months of opening (assuming it ever does) just like the Ethiopian Rail Line. It simply will not have the revenue source to cover the cost of transmission, distribution, maintenance and all of the other hidden costs EEPCO has been dealing with for over two decades.

I have argued for the past 11 years that the T-TPLF guys are a clueless band of thugs who are playing the game of governance completely out of their league. But I am only the latest to share that observation.

In its November 7, 2006 editorial, the Economist Magazine described “the Ethiopian government as one of the most economically illiterate in the modern world.”

The same observation was repeated in 2009 at a high-level meeting of Western donor policy makers in Berlin where, according to a Wikileaks cablegram, a German diplomat suggested that Ethiopia’s economic woes could be traced to “Meles’ poor understanding of economics”.

Truth be told, Meles’ and the T-TPLF’s poor understanding of economics is understandable because they were taught economics in the bush by a wandering social anthropologist.  I have written extensively on the “voodoo economics”  of Meles Zenawi and his T-TPLF.

It is also true that many T-TPLF leaders have purchased advanced graduate degrees from internet diploma mills hoping to make themselves literate not just in economics but also in the 3 Rs (reading, writing and arithmetic).

I shake my head in total amazement thinking about the kind of a “government” that “boldly got into a multi-billion dollar debt-financed railway project “thinking” in principle that money grows on trees? But that is exactly what the Railway CEO said in explaining how the T-TPLF decided to borrows billions to launch the rail line!

But I should not be surprised.

The same T-TPLF economic geniuses that ordered a rail line to nowhere for USD4$ billion are the same geniuses who sent their hucksters to hawk illegal bonds in the U.S. to finance their White Elephant dam on the Nile.

In June 2016, the T-TPLF agreed to pay  the American Securities and Exchange Commission USD$6.5 million dollars in “disgorgement” (a legal act by which someone who has obtained profits or something of value by illegal or unethical acts is forced to return the ill-gotten gains to the rightful owner) for selling unregistered bonds in the U.S. for a period of years.

But the T-TPLF’s vanity projects are not limited to so-called infrastructure projects. The Karuturi land grab debacle is another major case in point with disastrous consequences for the people of Gambella in Western Ethiopia. A year ago, the T-TPLF and the Indian agribusiness Karuturi duked it out in public. As I discussed the issues in my January 2016 commentary, “The Wrath of Karuturi and the “Power of India” in Ethiopia”, company president Sai Ramakrishna Karuturi threw the gauntlet at T-TPLF: “Touch me, then you will see the power of India”.

As I demonstrated in that commentary, the prima facie evidence points to the fact that Karuturi was ripped off by the T-TPLF.  I was always opposed to the T-TPLF-Karuturi land deal. As evident in my March 2011 commentary, “Ethiopia: Country for Sale”, I warned  Karuturi to “beware of those bearing free gifts”, that is free land.  Too bad he ignored my advice because he got taken to the cleaners by the T-TPLF and then railroaded straight into bankruptcy.

Earlier this month, the T-TPLF announced its plans to sell “Ethiopian Shipping Lines”.

Kebour Ghenna, Executive Director of the Pan African Chamber of Commerce and Industry (PACCI) in a recent commentary questioned: “Is the government so short of money to run its business and service its loans that it has to look for such a short cut” by selling Ethiopian Shipping Lines? Kebour’s deep dismay and exasperation are shared by all Ethiopians: “From where I sit the proposal to sell the ESL is outrageous. It amounts to disinheritance of future Ethiopians. National assets like the ESL are strategic investments for not just economic but security reasons as well.”

From selling the shipping line to the rail line: What will become of the “Ethiopian Railway Corporation” and “Addis Ababa Light Rail”?

If history offers any clues, it is likely that the T-TPLF will declare the two rail operations bankrupt and unload them at fire sale prices and hand them over to its cronies.

T-TPLF history of liquidation of national assets in the name of “privatization”, “efficiency” and “development and growth” is well-established.

The World Bank’s landmark corruption study in Ethiopia explained the structural corruption under T-TPLF rule in liquidation of state assets. The study concluded, “The level of corruption is influenced strongly by the way policy and legislation are formulated and enforced. For example, the capture of state assets by the elite can occur through the formulation of policy that favors the elite.” In other words, the laws are written to rig the bidding process to give T-TPLF’s cronies, buddies and supporters a significant advantage in picking up state assets at fire sale prices.

In my June 2009 commentary, “Inside the Barley Republic: Ethiopia’s Land on Fire Sale”, I demonstrated how the T-TPLF orchestrated a fire sale of huge chunks of the country to foreign governments and fly-by-night “investors” while lining their pockets.

In 2012, the T-TPLF announced it has accepted 2.1 billion birr (USD$121million) for “seven state-owned farms” as part of the plan “to privatize dozens of corporations in the next three years.”  The so-called Privatisation and Public Enterprise Supervising Agency “accepted an 860 million birr bid from MIDROC Ethiopia for one of the country’s biggest farms, Upper Awash Agro-Industry Enterprise to Saudi-Ethiopian billionaire Mohammed Al Amoudi. Al Amoudi’s other companies Horizon Plantation PLC, National Mining Corporation and Saudi Star Agricultural Development won bids for four other firms for a combined 463 million birr ($26.7 million).”

According to a WikiLeaks US Embassy 2008 Cable  on “privatization or monopolization in Ethiopia”, the U.S. Treasury was advised: “While the vast majority of enterprises in terms of numbers– 233 of 254 — have been either sold to employees in a Management/Employee Buyout (MEBO) arrangement or purchased by individual Ethiopians, these are mostly small shops and hotels. In dollar terms, nearly 60 percent of enterprises have been awarded to Al Amoudi-related companies.”  The Lega Dembi gold is owned by MIDROC Gold Mine PLC; and it is reported that “Ethiopia earned over $456 million from exporting gold during the last fiscal year [2013].”

The T-TPLF has sold local breweries including Bedele, Harar and Meta Abo to global brewery giants  Heineken and Diageo for a combined $388.3 million.

In 2010, the no-collateral bank loans in the millions of dollars handed out to T-TPLF cronies, friends and supporters and the 1.7 billion birr ($141.6 million) loan to Messebo Cement Factory, one of the many companies owned by the “Endowment Fund for the Rehabilitation of Tigray” (EFFORT) sent the “Development Bank of Ethiopia” careening into insolvency.

Why not privatize land?

The T-TPLF says it is committed to “privatization”. Then, why doesn’t the T-TPLF privatize land in the country?

The T-TPLF says land cannot be privatized because it is owned by the government?

And I ask the T-TPLF, “Who owns the government?”

Ethiopia under the T-TPLF is going down, down, down…

Despite the T-TPLF’s claims that Ethiopia is “one of the fastest growing countries in the world”, the fact remains that Ethiopia is among the poorest. In 2015, Ethiopia was ranked 171st poorest (out of 185 countries) country in the world by Global Finance.

Ethiopia’s debt is mounting. In 2015, “Ethiopia public debt was 34, 539 million dollars” an increase of  8,843 million over 2014.” That “debt reached 56.05% of Ethiopia GDP, a 9.75 percentage point rise from 2014, when it was 46.30% of GDP.” Is it unlikely Ethiopia’s public debt will hit USD$40 billion in 2017?

In 2016, the “worst drought in 50 years” is alleged to have occurred in Ethiopia “devastating eight out of 10 people who depend on farming and livestock.” Some 18 million (18 percent of the population) Ethiopians were given USD$1.7 billion in emergency handouts in 2016. How much of that $1.7 billion lined the pockets of T-TPLF, the international poverty pimps and other parasi-ticks remains to be determined.

For the past 25 years, the T-TPLF has sold large chunks of Ethiopia for pennies to foreign fly-by-night operators masquerading as investors. The T-TPLF has given away Ethiopia’s mineral wealth to its cronies and supporters. The T-TPLF is conducting fire sales on Ethiopia’s infrastructure today.  The T-TPLF continues to trade on the souls of starving Ethiopians.

The T-TPLF is a scourge on Ethiopia. The T-TPLF stuffs its pockets while Ethiopians stand holding a bagful of debt, fire sale IOUs and empty promissory notes.

There is the Midas Touch that turns everything to gold.

Then there is the T-TPLF touch which turns gold into _ _ _t.

– See more at:

በድንበር ማካለል ችግር ከአዲስ አበባ መሬት የወሰዱ ባለሀብቶችን ኦሮሚያ ክልል እንዲያስተዳድራቸው ተወሰነ

በድንበር ማካለል ችግር ከአዲስ አበባ መሬት የወሰዱ ባለሀብቶችን ኦሮሚያ ክልል እንዲያስተዳድራቸው ተወሰነ

በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደርና በፊንፊኔ ዙሪያ ኦሮሚያ ልዩ ዞን መካከል ለዓመታት በዘለቀው የድንበር ማካለል ችግር ሲጉላሉ የቆዩና ከአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር መሬት የወሰዱ 38 ኢንቨስተሮች በኦሮሚያ ክልል እንዲተዳደሩ ተወሰነ፡፡

የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ከፊንፊኔ ዙሪያ ኦሮሚያ ልዩ ዞን የሚዋሰንባቸው በተለይ በሰበታና በገላን ከተሞች አቅራቢያ፣ ለኢንቨስተሮችና ለመንግሥት ተቋማት ለልማት የሚሆን መሬት በተለያዩ ጊዜዎች ሰጥቷል፡፡

ነገር ግን የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ለልማት ያስተላለፋቸው በርካታ ቦታዎች፣ የፊንፊኔ ዙሪያ ኦሮሚያ ልዩ ዞን ክልል ነው በሚል ተቃውሞ ተነስቷል፡፡ በሁለቱ አስተዳደራዊ አካላት መካከል የተፈጠረው የቦታ ይገባኛል ውዝግብ፣ በወቅቱና በአግባቡ ባለመፈታቱ በርካታ ባለሀብቶች ሲጉላሉ መቆየታቸው ይነገራል፡፡

ይህንን ችግር ለመፍታት አዲስ አበባ አስተዳደርና የኦሮሚያ ክልል የተለያዩ ደብዳቤዎችን የተለዋወጡ ሲሆን፣ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ከንቲባ ጽሕፈት ቤትና የካቢኔ ጉዳዮች ኃላፊ አቶ አሰግድ ጌታቸው ጥር 8 ቀን 2009 ዓ.ም. ለከተማው የመሬት ልማትና ማኔጅመንት ቢሮ በጻፉት ደብዳቤ፣ የ38 ባለሀብቶች ፋይል ወደ ኦሮሚያ ክልል እንዲላክ ትዕዛዝ ሰጥተዋል፡፡

የኦሮሚያ ክልል ምክትል ፕሬዚዳንትና የሲቪል ሰርቪስና የመልካም አስተዳደር ቢሮ ኃላፊ አቶ እሸቱ ደሴ ለአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ከንቲባ አቶ ድሪባ ኩማ ሐምሌ 28 ቀን 2008 ዓ.ም. በጻፉት ደብዳቤ፣ በኦሮሚያ ክልል መንግሥት በፊንፊኔ ዙሪያ ኦሮሚያ ልዩ ዞን ሰበታ ከተማ አቅራቢያ ለተለያዩ ባለሀብቶች የኢንዱስትሪ መሬት መስጠቱን አስታውሰዋል፡፡ አስተዳደሩ የሰጣቸው ቦታዎች ከሰበታ አስተዳደር መሬት ጋር የተደራረቡ በመሆናቸው፣ የጋራ ኮሚቴ ተዋቅሮ የመለየትና የማካለል ሥራ   እስኪጠናቀቅ ድረስ ባለሀብቶች መጉላላት ስለሌለባቸው፣ ሙሉ ፋይላቸው ለኦሮሚያ ኢንዱስትሪና ከተማ ልማት ቢሮ እንዲላክ ጥያቄ አቅርበዋል፡፡

‹‹የክልሉ መንግሥት በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር መሬት የተፈቀደላቸው ባለሀብቶች በዚህ በተፈጠረው ችግር ምክንያት መጉላላታቸው ተገቢ ባለመሆኑ ሙሉ በሙሉ ፋይላቸውን ተረክቦ ለማስተናገድ ተወስኗል፤›› ሲሉ አቶ እሸቱ ለከንቲባ ድሪባ በጻፉት ደብዳቤ ገልጸዋል፡፡

የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር በበኩሉ የኦሮሚያ ክልል ጥያቄን ሙሉ ለሙሉ ተቀብሏል፡፡ አቶ አሰግድ ከኦሮሚያ ክልል የተጻፈውን ደብዳቤ ዋቢ በማድረግ ለከተማው መሬት ልማትና ማኔጅመንት ቢሮ በጻፉት ደብዳቤ፣ ድንበር የማካለሉ ጉዳይ ወደፊት የጋራ ኮሚቴ ተቋቁሞ እስኪፈታ ድረስ ባለሀብቶቹ ወደ ልማት መግባት እንዲችሉ የባለሀብቶቹን ፋይል ለኦሮሚያ ክልል እንዲላክ ትዕዛዝ ሰጥተዋል፡፡

በአዲስ አበባና በኦሮሚያ ክልል መካከል ያለው ወሰን ማካለል ያልተጠናቀቀ በመሆኑ ቦታዎቹ ለልማት በሚፈለጉበት ወቅት ይገባኛል ጥያቄ እየተነሳ፣ በግንባታ ፕሮጀክቶች ላይ መስተጓጎል ይፈጠራል፡፡

ቀደም ባሉት ዓመታት ይህንን ችግር ለመፍታት በርካታ ንግግሮች ቢካሄዱም፣ አሁንም የወሰን ጉዳይ ጎልቶ የሚነሳና ወደ ሥራ ለመግባት ቦታ የወሰዱ ባለሀብቶችም እያጉላላ ነው፡፡

ባለሀብቶቹ ለጊዜው በኦሮሚያ ክልል እንዲተዳደሩ የተወሰነ ቢሆንም፣ ለወደፊቱ ችግሩን በኮሚቴ ለመፍታት መታቀዱ ታውቋል፡፡

ዜና- ሪፖርተር

አዲሱ የወያኔ ኢንተሃሞይ ሓረካት (መስቀሉ አየለ)

የሩሲያው ዲዮቶዝቭስኪ እንዲህ ብሎ ነበር። “If there is no God, Nothing is forbidden” ፤ሰው ክቡር ሆኖ ተፈጥሮ መለኮታዊነት ገንዘብ ያደረገ ፍጡር የሆነውን ያህል በተሰጠው ብሩህ አይምሮ የፈለገውን ያህል ወደ አውሬነት የተጠጋ ፍጥረት ለመሆንም አቅምም ነጻ ፈቃድም እንዳለው ለማሳየት ነበር። በዚህም አለምን በፍቅር፣ በቅድስና እንዲሁም በእውቀት ያከበሩ ድንቅ ሰዎች ኖረው የማለፋቸውን ያህል የሰውን ልጅ እንደ ከብት ወደ ስጋ መፍጫ ውስጥ ወስደው የፈጩ አላውያን ነገስታትንም አይተናል።ዲዮቶዝቭስኪ እንዳለው የሰው ልጅ ወደ ዚህ እኩይ ምግባር እንዳይወርድ መጠበቂያው ውሃ ልኩ (የሞራል ባውንደሪው) ፈሪሃ እግዚአብሔር መሆኑን ሲያጠይቅ ነበር።

ከዲቶቭስኪ ቦሃላ ጥቂት አስርተ ዓመታት ቆይቶ ብቅ ያለው የመጨረሻው ፈላስፋ ፍረደሪክ ኒቸ ይህንኑ ሃሳብ “ዘ ጎድስ ዴድ ቲዎሎጅ” በተባለው ስራው ላይ እንዳሰፈረው እግዚ አብሔርን “ገደልነው”አለ; (በኛ ልብ ውስጥ ስፍራ የለውም ክደነዋል፤ ህይወትም አልሆነንም ለማለት ነው)፣ ደሙም በጃችን ላይ ነው፤ ይሕንንም ደም የሚያነጻ በቂ ውሃ ስለመኖሩን አላውቅም ሲል ይዘረዝረዋል። በዘመኑ የተከሰተውን አዲስ የኢንላትመንት አስተሳሰብ ተከትሎ ኢአማኒ መሆን ፋሽን የነበረበት ግዜ ላይ መድረሳችንን ለማጠየቅ ነበር።

ሁለቱ የ19ኛው ምእተ አመት ታላላቅ ሰዎች ይህን በተናገሩ ሃያ አመት ባልሞላ ግዜ ውስጥ ኮሙኒዝም በራሽያ ቦታ መያዝ ጀመረና የምስራቁንም ክፍል መዋጥ ጀመረ። ይህን የአስተሳሰብ ለውጥ ተከትሎ ከቱርክ የአርሜንያ ጀኖሳይድ- ሁለቱ የአለም ጦርነቶች- የስታሊን ቀይሽብር-ሳውዝ ኢስት ኤስዥያ- ቻይናና የኮምቦዲያን አብዮት ብናሰላው ወደ ሁለት መቶ አምሳ ሚሊዮን በላይ ሰው ነበር ያለቀው። የክህደት እና የ አይዲዮሎጅ ደመዎዙ መሆኑ ነው።

ደደቢት ላይ የተፈለፈለው እንቁላል ከሁለት ነገር የተጸነሰ ነው። አንዱ ክህደት ሲሆን ሁለተኛው ዘርን መሰረት ያደረገ ጥላቻ ነው። ዛሬም ድረስ ከአርባ አመት ቦሃላ በዚህ ነገር ላይ ቅንጣት ታህል የአስተሳሰብ ለውጥ አላደረገም። ይኽን እኩይ ተፈጥሮውን ምርጫ ዘጠና ሰባት ደርሶ በድንገት የተገለጠበት ኩነት ግርታ የፈጠረ አዲስ ክስተት እንደነበር ዛሬም ድረስ አንስተውም። ኢንተርሃሞይ ነበር ያለው። ያን ተከትሎ ተከታዮቹን በይፋ መውጋት የጀመረው የዘረኝነት የጥላቻና የክህደት መርፌ በሚያስደነግጥ ፍጥነት እያደገ መምጣቱ ብቻ ሳይሆን በሁሉም ዘርፍ አቅሙን እያጠናከረ መሄዱን ሁላችን ባይናችን የታዘብነው ነገር ነው። አንድ የጽጌ ረዳ አበባ ባልተቀነጠሰበት ነገር ግን ሶስት ሚሊዮን ሰው የወጣበት የመስቀል አደባባን ታሪክ ባየንበት አይናችን ይሕ የእፉኝቶች ስብስብ የተረዳበት ማእዘን ግን ሌላ ነበር።
አሁን ደግሞ ከመቸውም ግዜ በላይ ወደ ፍጻሜው መጀመሪያ መድረሱን ደመ ነፍሱ እንደነገረችው ከሚወጡት ሪፖርቶች መረዳት ይቻላል። ፍጹም ሰላማዊ በነበረው የምርጫ ዘጠና ሰባት የብርቱካን አብዮት ስለ ኢንተርሃሞይ የዘመረ ቡድን ዛሬ አገሪቱ ውስጥ ዙሪያውን ሰፎ የሚታየውና እንደ ኢርታሌ እሳተ ጋሞራ የሚንተከተከው ትኩሳት ፈንድቶ ሊወጣ አንድ ሃሙስ የቀረ በሚመስልበት በዚህ ሰአት እንዲህ አይነቱን ቀስቃሽና መርዘኛ ድራማ ሰርቶ አይለቅም ማለት አይቻልም። ምክንያቱም አንድ የስርዓቱ ሰለባ እና ይኽ ስርዓት በምንም አይነት መስዋዕትነት መሄድ አለበት ብሎ ከልቡ የሚያምን ታጋይ እንዲህ አይነት ነገር ሰርቶ በአደባባይ ቢለቅ ለትግራዩ ገዥ ጉጅሌ የእድሜ ማራዘሚያ መርፌ እንደሚሰጠው ያውቃልና። ኢትዮጵያውያን በእንዲህ አይነቱ እኩይ ምግባር ሳይደናገጡና አይናቸውንም ከተከሉበት ሳይነቅሉ ወደ ነጻነት አደባባይ የሚያደርጉትን ጉዞ አጠናክረው መቀጠል የምርጫቸው ጉዳይ አይሆንም ።

ዶናልድ ትራፕ፡- ፍርሃት የወለደው መሪ! – ከስዩም ተሾመ

አንድ ጓደኛዬ ከአዲስ አበባ በአግራሞት ተውጦ ደወለልኝና እንዲህ አለኝ፡ “ኧረ ጉድ…ሰውዬው አበደልህ!”። እኔም በሁኔታው ግራ ተጋብቼ “ማነው?…ምንድነው?” በማለት ጠየቅኩት። “ዶናልድ ትራፕ ነዋ! “ቶርቸር” እንዲደርግ ፈቅጄያለሁ ብሎ አረፈው እኮ!” አለኝና መሳቅ ጀመረ። ባለፈው ዓመት “ከጓንታናሞ እስከ ማዕከላዊ” በሚል መሪ ርዕስ ባወጣኋቸው ተከታታይ ፅሁፎች ውስጥ ተሰናባቹ የአሜሪካ ፕረዜዳንት የሥቃይ ምርመራን በማስቆሙና የጓንታናሞ አስር ቤትን በመዝጋት ሀገሪቱ ወደ ቀልቧ መልሷታል ስል ነበር። ታዲያ ጓደኛዬም ይህን ስለሚያውቅ ነው በጥድፊያ የደወለልኝ። በእርግጥ አሜሪካን እንደ ተምሳሌት እየጠቀስኩ፣ በኢትዮጲያም እንደ ማዕከላዊ ባሉ እስር ቤቶች የሚካሄደው የስቃይ ምርመራ (torture interrogation) ሊቆም ይገባል እያልኩ ስከራከር፣ ራሷ መልሳ መፍቀዷ በጣም አስደንጋጭ ነው።

አብዛኛው ሰው የስቃይ ምርመራን የሚቃወመው ከተጠርጣሪ እስረኞች መብት አንፃር ነው። ለእኔ ግን የስቃይ ምርመራ የፍርሃት ውጤት ነው። በእርግጥ በዓለም-አቀፉ የፀረ-ሽብር ጦርነት ወቅት የአሜሪካ መንግስት ከተለያዩ የዓለም ሀገራት በቁጥጥር ስር ባዋላቸው ሰዎች ላይ እንደ ጓንታናሞ ባሉ እስር ቤቶች የስቃይ ምርመራ አድርጓል። ይህ የሆነው ግን አብዛኞቹ የአሜሪካ ባለስልጣናት በወቅቱ በፍርሃት ውስጥ ስለነበሩ ነው። አሁንም ቢሆን አብዛኞቹ የዶናልድ ትራፕ ደጋፊዎች፥ መራጮች የፍርሃት ቆፈን የቀፈደዳቸው ናቸው። አዲሱ ፕረዜዳንትም ይህን በአብዛኛው አሜሪካዊ ዘንድ የተዳፈነውን ፍርሃትና ስጋት እየቆሰቆሱና እያመሱ ነው ወደ መሪነት የመጡት።ይህን የፍርሃት ቆፈን በልበ-ሙሉነት የተጋፈጠ የአንድ ባለስልጣንን አባባል መነሻ በማድረግ ሃሳቤን በዝርዝር ለማስረዳት እሞክራለሁ።

ለፍርሃት ቆፈን እጁን ያልሰጠው አሜሪካዊ ባለስልጣን በወቅቱ የአሜሪካ የውጪ ጉዳይ ሚኒስትሯ የኮንዶሊዛ ራይስ አማካሪ የነበረው “Philip D. Zelikow” ነው። በአልቃይዳ ተጠርጣሪ እስረኞች ላይ የስቃይ ምርመራ አንዲፈፀም የሚፈቅደውን የፕ/ት ጆርጅ ቡሹ መመሪያ “ከሞራል፣ ሕግና ከፖሊሲ አንፃር ስህተት ነው” በማለት በግልፅ ለመቃወም የደፈረ ብቸኛ ባለስልጣን ነው። ይህ ባለስልጣን በወቅቱ በአሜሪካ ላይ አጥልቶ የነበረውን የፍርሃት ድባብ አስመልክቶ በሰጠው አስተያየት እንዲህ ብሎ ነበር፡- “Fear and anxiety were exploited by zealots and fools”።

ከላይ የተጠቀሰችው አባባል መሬት ጠብ የሚል ነገር የላትም። የቀድሞ የአሜሪካ ፕረዜዳንት የጆርጅ ቡሽን እና የዶናልድ ትራፕን ስራና ባህሪ በደንብ ትገልፃለች። ፕ/ት ጆርጅ ቡሽ በጣም “ሞኝ” (fool) የሚባሉ ዓይነት ሲሆኑ ዶናልድ ትራም ደግሞ የለየለት የፖለቲካ ስግብግብ (zealot) ነው። የጆርጅ ቡሽ ሞኝነት በዋናነት ለአልቃይዳ የሽብር ጥቃት አፀፋ ለመስጠት በሚል፤ የራሳቸው የሆነ ሉዓላዊ ሀገር ከሌላቸው፣ የሚከላከሉት ዳር-ድንበር ከሌላቸው የሽብር ቡድኖች ጋር ጦርነት መግጠማቸው ነው። ሌላው ደግሞ ያለ በቂ ምክንያትና ማስረጃ ኢራቅን በመውረር ከአልቃይዳ የባሱ እንደ ”Islamic State in Iraq and Syria- ISIS” ያሉ የሽብር ቡድኖችን መፍጠራቸው ነው። ሞኙ ፕ/ት ቡሽ ያወጁት የፀረ-ሽብር ጦርነት የአሸባሪዎች ዓላማና ግብ ማስፈፀሚያ እንደሆነ ዛሬ ላይ ከናጄሪያ እስከ አፍጋኒስታን፣ ከሶሪያ እስከ ሶማሊያ ድረስ እየተፈለፈሉ ያሉትን የሽብር ቡድኖች ማየት በቂ ነው።

የቀድሞዋ እንግሊዝ የሀገር ውስጥ ደህንነት መስሪያ ቤት (MI5) ዳይሬክተር “Eliza Manningham Buller” እንግሊዝ ከአሜሪካን ጋር በመሆን ኢራቅን በመውረሯ ምክንያት በሀገሪቱ ላይ የሚጠነሰሰው የሽብር ጥቃት እጅግ በብዙ እጥፍ እንደ ጨመረ ትናገራለች። እንደ ዳይሬክተሯ አገላለፅ፣ አብዛኛው የሕብረተሰብ ክፍል የሚያውቀው በተግባር የተፈፀሙትን የሽብር ጥቃቶችን ነው። ነገር ግን፣ እንግሊዝ ውስጥ በአሸባሪዎች ሊፈፀሙ ታቅደው የነበሩና በድህንነት መስሪያ ቤቱ የከሸፉ የሽብር ሲራዎች በጣም ብዙና ሊያደርሱት ይችሉት የነበረው ጥፋት እጅግ ከፍተኛ መሆኑን ትጠቅሳለች። እነዚህ የሽብር ሴራዎች የሚጠነሰሱት ግን እንደቀድሞ ከአርብ ሀገር በመጡ አሸባሪዎች ብቻ ሳይሆን በራሷ በእንግሊዝ ዜጎች ጭምር ነው።

በአሜሪካ መሪነት የተጀመረውን ዓለም-አቀፉ የፀረ-ሽብር ጦርነትን (global war on terror) ተከትሎ መላው አውሮፓና አሜሪካን ይበልጥ ለሽብርተኝነትና አክራሪነት አጋልጧቸዋል። ከሰሜን አፍሪካ ጀምሮ በመካከለኛው ምስራቅ ከሚደርሱት የሽብር ጥቃቶች በተጨማሪ፣ እንደ አንግሊዝ፣ ፈረንሳይ፣ ጀርመን፣ ስፔንና ሌሎች የአውሮፓ ሀገራት እየደረሱ ያሉት የሽብር ጥቃቶች “ዓለም-አቀፉ የፀረ-ሽብር ጦርነት” የሚባለው የሞኞች ሥራ ውጤት ነው። ይህ ደግሞ በአብዛኞቹ የአውሮፓና አሜሪካ ሀገራት ላይ የፍርሃት ድባብ እንዲሰፍን ምክንያት ሆኗል። የፍርሃት ድባብ ደግሞ ለአክራሪና ዘረኛ የሆኑ ኣላዋቂና ስግብግብ ሰዎች ወደ መሪነት እንዲመጡ ምቹ ሁኔታ ይፈጥርላቸዋል።

የፍርሃት ድባብ (climate of fear) በሰፈነበት ሀገር ውስጥ ፖለቲካው ብቻ ሣይሆን የኢኮኖሚው እንቅስቃሴ ጭምር የፍርሃት ቆፈን ይይዘዋል። የዜጎች ፖለቲካዊ፣ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ በፍርሃትና ስጋት የሚመራ ሲሆን ግን ደፋር መሳይ ስግብግብ መሪዎች ወደ ፖለቲካው ብቅ ይላሉ። ፍርሃትና ስጋት በዋጣቸው ደጋፊዎቻቸው ፊት ደፋርና ቆራጥ መስለው በመታየት፣ በውስጣቸው የተዳፈነውን ብሔራዊ ስሜት እየቆሰቆሱና በሀገራቸው ለሚታዩ ማህበራዊ፣ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ችግሮች በሙሉ ሌሎችን ተጠያቂና ጥፋተኛ እያደረጉ፣ በምርጫ ቅስቀሳ ስም ዘረኝነትና ጥላቻን እየሰበኩ ወደ መሪነት ይመጣሉ።

ነፃነት በሰፈነበት፣ ግልፅ ተናጋሪና ብልህ የፖለቲካ ልሂቃንና መሪዎች ያሉበት ሀገር ግን ለአምባገነኖች ምቹ አይደልም። እንደ ዶናልድ ትራፕ ያሉ አምባገነኖች የሚበቅሉት የፍርሃት ድባብ በሰፈነበት ሀገር ውስጥ ነው። ምክንያቱም፣ እነሱ ወደ መሪነት የሚመጡት የሞኞችን ደካማነትና ስህተት፣ በሕዝቡ ዘንድ የሰፈነውን ፍርሃትና መከፋት ለራሳቸው የስልጣን ጥማት በመጠቀም ነው። ለዚህ ደግሞ በውሸት የሚያሞኙት፣ በፍርሃት የሚያስፈራሩት ብዛት ያለው ደጋፊ ያስፈላጋቸዋል። በዚህ መልኩ ወደ ስልጣን ከመጡት ውስጥ ከመንግስቱ ኃይለማሪያም እስከ ሞሶሎኒ፣ ከሂትለር እስከ ዶናልድ ትራፕ መጥቀስ ይቻላል።

አንዳንዶቻችሁ “ዶናልድ ትራፕ ወደ ስልጣን የመጣው የነፃነትና ዴሞክራሲ ተምሳሌት በሆነችው አሜሪካ፣ ፕ/ት ባራክ ኦባማን በመሰለ ግልፅ ተናጋሪና ብልህ መሪ እየተመራች እኮ ነው?” የሚል ጥያቄ እንደምታነሱ እገምታለሁ። በእርግጥ ፕ/ት ባራክ ኦባማ ከፕ/ት ጆርጅ ቡሽ የተረከበው በፋይንስ ቀውስ (financial crisis) እየተናጠ ያለ ኢኮኖሚ እና በዓለም-አቀፉ የፀረ-ሽብር ጦርነት እየታመሰ ያለ ፖለቲካ ነበረ። አሜሪካ በተለይ ደግሞ እንደ ጓናታናሞ እና አቡ-ግሬብ ባሉ እስር ቤቶች በፈጸመችው ተግባር እንደ ሀገር የተመሰረተችባቸውን የነፃነትና ዴሞክራሲ እሴቶች በመጣሷ ምክንያት በአለም-አቀፉ ማህብረሰብ ዘንድ የነበራትን የሞራል የበላይነት ተገፍፋ ነበር። ስለዚህ ባራክ ኦባማ የስልጣን ዘመኑን ፈጀው የጆርጅ ቡሽ አስተዳደር የፈፀማቸውን ስህተቶች በማረም ነው ማለት ይቻላል።

ፕ/ት ባራክ ኦባማ በፋይናንስ ቀውስ ሲናጥ የነበረውን የአሜሪካን ኢኮኖሚ እንዲያገግም አድርጓል። በዚህ ረገድ፣ ወደ ስልጣን ሲመጣ የነበረውን ከፍተኛ የሥራ-አጦች ቁጥር ወደ የምንግዜውም ዝቅተኛ ደረጃ ማድረሱ የሚጠቀስ ነው። የስቃይ ምርመራ እንዲቆምና ይህ ተግባር ሲፈፀምባቸው የነበሩትን እንደ ጓንታናሞ ያሉ እስር ቤቶች እንዲዘጉ በመወሰን፣ እንዲሁም ባለው መልካም የግል ስብዕና አሜሪካ በዓለም-አቀፉ ማህብረሰብ ዘንድ አጥታ የነበረውን የሞራል የበላይነት መልሳ እንድታገኝ ትልቅ አስተዋፅዖ አድርጓል። ይሁን እንጂ፣ የኦባማ ስኬት ለአብዛኞቹ የዶናልድ ትራፕ ደጋፊዎችና መራጮች ዘንድ የፈጠረው የኩራት ስሜት ሳይሆን ፍርሃትና ስጋት ነበር።

በቃ…አሜሪካ ገና ከአመሰራረቷ ጀምሮ እንዲህ ነች – የነፃነት እና ፍርሃት ጥምር ውጤት ናት። ለአንደኛው አሜሪካዊ ነፃነትና እኩልነት ሲረጋገጥ ለሌላኛው አሜሪካዊ ደግሞ ፍርሃትና ስጋት ይፈጥራል። የጥቁር አሜሪካዊያን መብትና ነፃነት ለማረጋገጥ ሁለት ክፍለ ዘመን ከፈጀባት በኋላ፣ በግማሽ ክፍለ ዘመን ውስጥ ጥቁር ፕረዜዳንት ትመርጣለች። አሁን ደግሞ ጥቁር ፕረዜዳንት በመረጠች ማግስት በዘረኝነት የናወዘ ፕረዜዳንት መርጣ እያስደመመች ነው። አሜሪካ የነፃነትና ፍርሃት ጥምር ውጤት መሆኗን በግልፅ ለመረዳት ከአመሰራረቷ ጀምሮ ማየት ያስፈልጋል።

አሜሪካ ገና እንደ ሀገር ስትመሰረት ያፀደቀችውን ሕገ-መንግስት ብንመለከት፣ ሁሉም ሰዎች እኩል መብትና ነፃነት እንዳላቸው ከሚደነግጉ አንቀፆች ጎን የባሪያ ንግድንና ጉልበት ብዝበዛን የሚፈቅዱ አንቀፆችን (አንቀፅ 1.2፣ 1.9 እና አንቀፅ 4.2) ተካተው ይገኙ ነበር። እነዚህ አንቀፆች በሕገ-መንግስቱ ውስጥ የገቡበት ዋና ምክንያት በደቡባዊ አሜሪካ የሚገኙ የነጭ አክራሪዎችን በህብረቱ ውስጥ ለማቆየት ሲባል ነበር። ከዚህ በተጨማሪ፣ የሕገ-መንግስቱ አርቃቂዎች በ”James Madison” ተፅፎ የተዘጋጀው ረቂቅ በሚስጥር እንዲያዝና ለቀጣይ 50 ዓመታት እንዳይታተም ስምምነት ነበራቸው። በዚህ ምክንያት ሕገ-መንግስቱ ለህትመት የበቃው እ.አ.አ. በ1840 ዓ.ም ነው። አርቃቂዎቹ ይህን ያደረጉት ዋና ምክንያት በሞት አማካኝነት በብዛት በደቡባዊ አሜሪካ በሚኖሩ የነጭ አክራሪዎች ዘንድ ከተጠያቂነት ለመዳን ነበር

በአሜሪካ ታሪክ የጥቁሮች መብትና እኩልነት ሲረጋገጥ በተለይ በደቡባዊ የአሜሪካ ክፍል የፍርሃት ድባብ ይሰፍናል። እነዚህን እንኳን የባራክ ኦባማ መመረጥ የሕገ-መንግስቱ መፅደቅ ራሱ ለፍርሃት ሲዳርጋቸው የነበሩ ናቸው። ጥቁር አሜሪካዊ ፕረዜዳንት ሆኖ ሲመረጥ በተለይ በዚህ አከባቢ ተዳፍኖ የከረመው የነጮች አክራሪነትና ዘረኝነት ፊት ለፊት አግጥጦ እንዲወጣ አድርጎታል።

በአጠቃላይ፣ አሜሪካ በኢኮኖሚው የነበራትን የበላይነት ከግዜ ወደ ግዜ እየቀነሰ መምጣቱ የፈጠረው ስጋት፣ የዓለም-አቀፉ የፀረ-ሽብር ጦርነት አሜሪካን ይበልጥ የአሸባሪዎች ኢላማ ስላደረጋት፣ እንዲሁም በባራክ ኦባማ ፕረዜዳንትነት ከምስረታዋ ግዜ ጀምሮ በውስጧ ታምቆ የነበረው የነጮች አክራሪነትና ዘረኝነት፣ የሀገሪቱን ፖሊቲካ በፍርሃት ድባብ ውስጥ ከተውታል። ዶናልድ ትራፕ ደግሞ የኢኮኖሚ ችግሩን ከሜክሲኮ በሚመጡ ስደተኞች ላይ በማላከክ፣ የሽብር ስጋቱን ደግሞ በሙስሊም አሜሪካኖች ላይ በመለጠፍ፣ እንዲሁም በኦባማ መመረጥ የፈነዳውን የነጮች አክራሪነትና ዘረኝነት በጥቁር አሜሪካዊያን በማነጣጠር፣ በአብዛኛው መራጭ አሜሪካዊ ልብ ውስጥ የተቀጣጠለውን የፍርሃት ስሜት እየቆሰቆሰና እያነደደ የሀገሪቱ ፕረዜዳንት ለመሆን በቅቷል። ስለዚህ፣ የዶናልድ ትራፕ ፍርሃት የወለደው ስግብግብ መሪ ነው!

በተለያዩ ኢንቨስትመንት ተሰማርተው የነበሩ ባለሃብቶች ገንዘባቸውን በማሸሽ ሥራ መጠመዳቸው ተገለጸ

 ብርሃኑ አየለ

በአሁኑ ሰዓት አገር ውስጥ በሰፈነው ስጋት ምክንያት የተለያዩ የኢንቨስትመንት ሥራ ላይ ተሰማርተው የነበሩ ባለሃብቶች ገንዘባቸውን ከአገር ለማውጣት የተለያዩ መንገዶችን እየተጠቀሙ እንደሆነ ለባለሃብቶቹ ቀረቤታ ያላቸው ሰዎች ለዝግጅት ክፍላችን ገልጸዋል።

አገሪቱን እየገዛ ያለው ህወሃት ካለፈው መስከረም ጀምሮ ሥራ ላይ በዋለው አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ “ለኢንቨስትመንት ምቹ የሆነ ሠላምና መረጋጋት መልሼ ለማስፈን ችያለሁ” በማለት አዳዲስ ኢንቨስተሮች ወደ አገር ውስጥ እንዲመጡ ተደጋጋሚ መግለጫዎችን በአገር ውስጥና በውጪ ሚዲያዎች በተከታታይ እየሰጠ ያለ ቢሆንም ቀደም ሲል ገንዘባቸውን አገር ውስጥ ያፈሰሱ ባለሃብቶች ስጋት ውስጥ ገብተው ገንዘባቸውን ለማውጣት እየተረባረቡ ከመሆኑ ጋር የሚቃረን መሆኑን እንኳን ለማስተዋል የቻለና መፍትሄ የሚፈልግ አለመኖሩ እንዳስገረማቸው እነዚሁ ምንጮች ይናገራሉ።

ጠቅላይ ሚንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ በተደጋጋሚ በሚዲያና በኢህአዴግ ፓርላማ ፊት ቀርበው አገር ውስጥ ተከሰተ የተባለው የጸጥታ ችግር ሙሉ በሙሉ ቁጥጥር ሥር መዋሉን ከመመስከር አልፈው የኢንቨስተሮች ቁጥርም ሆነ የቱሪስቶች ፍሰት ላይ ያስከተለው ለውጥ አለመኖሩን በእርግጠኝነት መናገራቸው ይታወቃል። ሆኖም ግን ሃቁ አዳዲስ ኢንቨስተሮችን ከውጪ መሳብ ቀርቶ ቀደም ሲል የገቡትን እንኳ ለማቆየት ችግር እየተፈጠረ መሆኑን ነው ምንጮች የሚናገሩት። ባለፈው አመት ኦሮሚያ ውስጥ ተቃውሞ ከተቀሰቀሰና ወደ ተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች በተለይም ወደ አማራ ክልል ከተዛመተ ወዲህ ከፍተኛ የሆነ የውጪ ምንዛሪ እጥረት አገሪቱ ውስጥ እየተከሰተ መሆኑን ከአይ ኤም ኤፍ እና የአለም ባንክ የሚወጡ ዘገባዎች ያመለክታሉ። በዚህም የተነሳ የገንዘብ ግሽበት እየተከሰተ እንደሆነና 22 ብር የነበረው የአንድ ዶላር ዋጋ በ27 ብር እየተመነዘረ እንደሆነ ታውቆአል። በኢንቨስትመንት የተሰማሩ የውጪ ባለሃብቶች ከሚያገኙት ትርፍ ውስጥ ገንዘባቸውን በውጪ ምንዛሪ ለመያዝ የሚያቀርቡትን ጥያቄ ለማስተናገድ የአገሪቱ ብሄራዊ ባንክ ከአመት የበለጠ ጊዜ እየፈጀበት መምጣቱን አዲስ አበባ ውስጥ እየታተመ የሚሰራጨው አዲስ ፎርቹን ጋዜጣ ባለፈው ሳምንት ህትመቱ ይፋ አድርጎአል። ከዚህ ችግር ጋር በተያያዘ ሁኔታ የዋጋ ግሽበቱ እንዳያከስራቸው የሰጉ አንዳንድ የውጪ ኢንቨስተሮች በእጃቸው ላይ የሚገኘውን የኢትዮጵያ ብሮችን መኖሪያ ቤቶችንና የከተማ ቦታዎችን በመግዛት ወደ ንብረት ለማዞር እየተንቀሳቀሱ መሆናቸውን አዲስ ፎርቹን ዘግቦአል። ለዘገባው በዋቢነት የጠቀሰው ቱጃሩ የሲሚንቶ አምራች የሆነውን ናይጄሪያዊ አሊኮ ዳንጎቴን ነው። አሊኮ ዳንጎቴ በቅርቡ ሁለት መቶ ሚሊዮን ብር በማውጣት ቤቶችን እየገዛ እንደሆነና ንብረትነቱ የአቶ የማነ ገብረስላሴ የሆነና  ወደ 900 ሚሊዮን ብር ወጥቶበት ከ4 አመት በፊት የሆቴል አገልግሎት መስጠት ለጀመረ ድርጅት አንድ መቶ ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር መስጠቱን ፎርቹን አስነብቦአል።

ገንዘባቸውን ወደ አገራቸው ለመመለስ እየተጣደፉ ካሉ ባለሃብቶች በተጨማሪ በተለያየ እርከን ላይ የሚገኙ የህወሃት ባለሥልጣኖችና ግብረአበሮቻቸው በዘረፋ ያከማቹትን ገንዘብ ከተቻለ ወደ ውጪ ምንዛሪ ለውጠው ከአገር ለማሸሽ ካልሆነ ደግሞ ቋሚ የሆኑ ንብረቶችን በቅርብ ቤተሰቦቻቸውና ዘመዶቻቸው ሥም በመግዛት ወደ ህጋዊነት ለመለወጥ ከፍተኛ የሆነ ዘመቻ ላይ እንደሚገኙ ከምንጮች ከተገኘው መረጃ ለማወቅ ተችሎአል። ህወሃቶች ገንዘባቸውን በውጪ ገንዘብ ለመቀየር እና ከአገር ለማሸሽ በተለያዩ የውጪ አገሮች የሚኖሩ ዘመዶቻቸውንና የጥቅም ተጋሪዎቻቸውን እንደሚጠቀሙ ይታወቃል።

በቦሌ ክፍለ ከተማ ፖሊስ ጣቢያ የእስረኞች አያያዝ አሳሳቢ ደረጃ ላይ ደርሷል።

ዘላለም ደበበ

መገናኛ 24 አካባቢ ኮከብ ህንፃ ጀርባ የሚገኘው የቦሌ ክፍለ ከተማ ፖሊስ ጣቢያ በእስረኞች ብዛት ከመጨናነቁ የተነሳ እስረኞች ለተለያዩ ተላላፊ በሽታዎች እየተጋለጡ ነው። በዚህ ፖሊስ ጣቢያ ውስጥ ከሚገኙ በርካታ እስረኞች መካከል የህወሀታውያን ስውር እጅ የሆነው ኮማንድ ፖስት ሰለባዎች ፖለቲከኛ ዳንኤል ሺበሺ እንዲሁም ጋዜጠኛ አናንያ ሶሪ እና ጋዜጠኛ ኤልያስ ገብሩ ይገኙበታል። እነዚህ የመብት ተሟጋቾች ባሉበት ጠባብ እስር ቤትም በአንድ ክፍል ውስጥ እስከ 60 የሚደርሱ እስረኞች ተፋፍገው የሚኖሩ ሲሆን መተኛት በፈረቃ ካልሆነ የማይታሰብ ሆኖባቸዋል በመተፋፈግ በሚፈጠሩ ህመሞችም እስረኞቹ በየጊዜው ወደ ህክምና ለመሄድ እየተገደዱ ነው። የሀገሪቱ ህገ መንግስትም ህገ ወጥ የሆነ የእስረኞች አያያዝን ይቃወማልና ባለብረቶቹ ለራሳችሁ ህግ ተገዙ።

ወያኔን ማመን ከእባብ እንቁላል ርግብ መጠበቅ ማለት ነው።

ምንሊክ ሳልሳዊ – ወያኔን ማመን ከእባብ እንቁላል ርግብ መጠበቅ ማለት ነው።ወያኔን ማመን ሳይሆን በጋራ ታግሎ ማስወገድ ብቸኛ አማራጭ ነው።አንድነት የወያኔ ማርከሻ መድሃኒት ነው።

የኢትዮጵያ ትልቁ ችግርና አደጋ ከሆነው ወያኔ ዴሞክራሲያዊት ኢትዮጵያን የጠበቃችሁ፤ከወያኔ ሥልጣን መጋራት የፈለጋችሁ ከወያኔ የእምነት፣ የፕሬስና የሃሳብ ነጻነት የጓጓችሁ፤ ‘ከወያኔ ጋር ተስማምቶ መሥራት ይቻላል’ የምትሉ፤ እንኳን አብሮ ለመሥራት ለመወዳደር እድል የማይሰጥ ፈሪ ድርጅት መሆኑን በይፋ አረጋግጧል። ከወያኔ ጋር አንድ ነገር ብቻ ነው የሚቻለው፤ ከወያኔ በታች ሆኖ መሥራት። ጫማ እየላሱ ‘ጌታዬ፦’ ማለት። ያንን የሚመርጥ የፖለቲካ ድርጅት፣ ኢትዮጵያ ውስጥ እንደፈለገ መንቀሳቀስና መሥራት ይችላል። ጥሩ ቢሮ ይሰጠዋል።ግዙፍ ባጀት ይመደብለታል። ዓመታዊ ጉባዔውን ሼራተን መደገስ ይችላል። በየምክንያቱ ቤተመንግሥት መግባት መብቱ ይሆናል። የመገናኛ ብዙሃን ችግር አይገጥመውም። እስር፣ ዛቻና ወከባ ሕልም ሆነው ይቀሩለታል። ‘ባሪያ የተቃዋሚ ድርጅት’ እየተባለም ይወደሳል።

ወያኔ ሃብትና ሥልጣን አያጋራም። ሁሌም የበላይ ሆኖ ሌሎችን መምራትና መቆጣጠር ብቻ ነው የሚፈልገው። ሌሎቹ እሱን እንዲያጅቡት ነው እቅዱ። ለሚቀጥሉት ብዙ ዓመታትም ዙፋኑ ላይ ተቀምጦ ለመታየት የሚያስችለውን እርምጃ ሁሉ ከመውሰድ አይመለስም። ወያኔ ገንዘብ ያላቸውን ዓለም አቀፍ ዘራፊዎች የሚሰበስበው፣ ከትላልቅ ሃገራት የጸጥታ ድርጅቶች ጋር የሚሰራው፣ ከአለም አቀፍ አሸብር እና ወንጀለኛ ድርጅቶች ጋር በጋራ የሚንቀሳቀሰው ፣ ሰላማዊ ዜጎችን እያፈሰ በአሸባርነት የሚወነጅለው ፣ ገንዘብ እየረጨ በየመንደሩ የራሱን ሚሊዮነር የሚቀፈቅፈውና ሰራዊቱን የሚያንጸው ለሃገር ብሎ አይደለም። ለአንድ ግልጽ ዓላማ ነው፤ ሥልጣኑን ላለማጋራት፤ ሥልጣን አጠገብ ማንንም ላለማድረሰ። መታመን ያለበት እውነት ነው።በምንም ተአምር አትታለሉ፤ወያኔ በምንም ሁኔታ ሥልጣኑን አሳልፎ ለማንም አይሰጥም። ከተለያዩ ተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲዎች ጋር የፈለገ ዓይነት ስምምነት ቢያደርግ፣ ሥልጣኑን ያጋራል ማለት አይደለም። ቁራሽ ሥልጣን ጠብቃችሁ ከሆነ ዳግም ተሞኝታችኋል።ወያኔን ማመን ከእባብ እንቁላል ርግብ መጠበቅ ማለት ነው።ወያኔን ማመን ሳይሆን በጋራ ታግሎ ማስወገድ ብቸኛ አማራጭ ነው።አንድነት የወያኔ ማርከሻ መድሃኒት ነው።


ወያኔ የቅማንትን ጉዳይ ‹‹በሪፈረንደም›› መፍትሔ እሰጣለለሁ በማለት ካድሬዎቹን አሰልጠኗል • የወልቃይት ጠገዴ ጉዳይ የሚታሠሩ ሰዎች ቁጥር ጨምሯል

ሙሉቀን ተስፋው

በሰሜን ጎንደር ዞን በጎንደር ዙሪያ፣ በላይ አርማጭሆና አካባቢው ባሉ ወረዳዎች ከቅማንት የማንነት ጥያቄ ጋር በተያያዘ ሪፈረንደም አካሒዳለሁ የሚለው የወያኔ አገዛዝ ለዚህ ይረዱኛል ያላቸውን ካቢኔዎቹን አሰልጥኖ በዚህ ሳምንት ጨርሷል፡፡ ከዚህ ቀደም ለቅማንት ልዩ ወረዳ ከተካለሉት ቀበሌዎች ውጭ በሆኑ አካባቢዎች ሪፈረንደም እንደሚደረግ የተገለጸ ሲሆን የእርስ በእርስ ግጭት ለመፍጠር የሚደረግ እንቅስቃሴም አለ ተብሏል፡፡ የወልቃይት ጠገዴን የዐማራ ማንነጥ ጥያቄ የትኩረት አቅጣጫ ለማስቀየስ አሁን ሆን ተብሎ የሚጀመረው ሪፈረንደም ወደ ግጭት ሕዝቡ አስቀድሞ ይህን በመገንዘብ አንድነቱን ማሳየት እንዳለበትም መረጃውን ካቀበሉን አካለት አስተያየት ተሰጥቷል፡፡

በሌላ በኩል ደግሞ በአዲሱ ዓመት መጀመሪያ መፍትሔ ይሰጠዋል የተባለው የወልቃይት ጠገዴ ጉዳይ ተወላጆችን ትግራይ ክልል ጥያቄ አቅርቡ እያሉ እየላኩ በማሳሰር ጥያቄውን ለማጓተት ከፍተኛ ጥረት እየተደረገ ነው፡፡ የወልቃይት ጠገዴ ጉዳይ በጠገዴ ወረዳ አካባቢ ያለው የድንበር እና አጠቃላይ የወልቃይት ጠገዴ የዐማራ ማንነት ጥያቄ በሚል በሁለት ተከፍሎ ይፈታል በሚል በነሐሴ ወር 2008 ዓ.ም. በነበረው የኢሕአዴግ ጉባኤ ተቀምጦ ነበር፡፡ በጊዜው የድንበር ጉዳዩ በ15 ቀን እንደሚያልቅ ነበር ለሕዝብ ቃል የተገባው፡፡ በ15 ቀን ያልቃል የተባለው ጉዳይ ግን ከሰባት ወራት በኋላም ዜጎች እየተገደሉና እየታሰሩበት ነው፡፡ የሚከተሉት የወልቃይት ተወላጆች በእስር ከሚገኙት በጣም ጥቂቶቹ ናቸው፡፡

… እንደ ጉርድ በርሚል! – ከሥርጉተ ሥላሴ

ከሥርጉተ – ሥላሴ 27.01.2017 (ዙሪክ – ሲዊዘርላንድ።)

„ዬኃጢያት መብራት ይጠፋል፥ የእሳቱም ነበልባል ብልጭ አይልም። ብርሃን በድንኳኑ ውስጥ ይጨልማል፥ መብራቱ በላዩ ይጠፋል። የኃይሉም እርምጃ ትጠብባለች፥ ምክሩም ትጥለዋለች። እግሩ በወጥመድ ትያዛለች፥ በመረብ ላይ ይሄዳል። አሽክላ ሰኰናው ይያዛል፥ ወስፈንጠርም ይበረታበታል። በምድር ላይ የሸምቀቆ ገመድ፥ በመንገዱም ላይ ወጥመድ ለእርሱ ተሰውራለች። ድንጋጤ በኋላው ሁና ታስፈራዋለች። በስተኋላ ሆና ታባርራቸዋለች። ኃይሉ በራብ ትደክማለች፥ መቅሰፍትም እስኪሰናከል ተዘጋጅቶለታል። (መጽሐፈ እዮብ ምዕራፍ ፲፰ ከቁጥር ፭ እስከ ፲፪)



ትራፊ ካሰኜህ እኔ ምን ተዳዬ …

…. አሰርም ካሰኜህ እኔ ምን ተዳዬ

ጭላጭም ካሰኜህ እኔ ምን ተዳዬ ….

…. አተላም ከሆነ እኔ ምን ተዳዬ ….

ለተስፋ – ገዳዬ።


በቅድሚያ እግዚአብሄርን ላመስግን። አቶ ልደቱ አያሌውን በአካል ከማላውቃቸው ዬፖለቲካ መሪዎች ውስጥ አንዱ – ስለሆኑ። ዬአቶ ኤርመያስ ለገሰን „ዬመለስ ልቃቂት“ መጽሐፍ አልገዛሁም። ስለምን? ዬሄሮድስ መለስ ዜናዊ ፎቶ ከቤቴ እንዲገባ – ባለመፍቀዴ። ወደፊትም – አልገዛውም። ይህ በደል በዛሬ ብቻ፣ እኛ እያለን ብቻ ይመስል ይሆናል። ዬሄሮድስ መለስ ጦሱን ከነዝክንትሉ ዬትግራይ ህፃናት እንዲያወራርዱት ወደፊት ሊገደዱ ይችላሉ። በሌሉበት ዬዕዳ ወለድ ከፋይ። ይህን እያሰበ ዬነገና ዬነገ ወዲያ ምጥ እያጥመነመነኝ ዬእሳቸው ፎቶ ያለበት መጸሐፍ በፈለገው ሁኔታ ሀገር ጠቀም ቢሆንም – አላስጠጋውም። አጋ ለይተን መዋለ ዕድሜያችን ሙሉ በጎሳ እንድንጨፋጨፍ ድል አድርገው ደግሰው በቀልን ዳሩትኳሉት፤ ቁርሾን መልስ፥ ቅልቅል፥ ግጥግጥ ገለመሌ እያሉ ሞሸሩት። እርቃነ  -መንፈሳቸው ያረፈበት ሁሉ ዬቋሳ ቀጠና ነው። ካለፋ በኋላ እንኳን ምን አለ ቢተውን? ሙት መንፈሳቸውን ዬደም ማወራረጃ ስንቅ ከሚያስደርጉት። በእውነቱ ዬሰኔልና ዬቹቻ ራዕይ ላንቃ – ሳንቃ ዬሚከረቸምበት ዕልት ይናፍቀኛል። ልዕልት ኢትዮጵያም ሆነ እኛም ወህ! ዬምንልበት ቀን ቢመጣ ሥሙን ማን እንበለው ይሆን? አታስጎምጅን አላችሁኝን። እንደትጥቃችን – ይወሰናል።

ይሄው ዬአፄ ዮኋንስ ዬመሰናዶ ተማሪዎች እኮ ታሪካቸው ብክል እንዳይሆን ሙግት ገጥመዋል። የዘራይ ደረስ ትንታጎች፤ ዬሃቅ ቤተኛነታቸውን በተግባራቸው – አትመዋል። ተባረኩ – ዬእኔ ጀግኖች።

… አሁን ሳር ቅጠሉ ትግራይ ሆነ እንላለን። ሄሮድስ መለስ ዜናዊ ዬቀበሩት ቧንብ ዬዘለዓለም አሳርን ነው -ለትግራይ ትውልድ ተክለው – ያለፋ። ሰው ወደደ ማለት እኮ እግዚአብሄር ወደደ ማለት እኮ ነው። ዛሬ የትግራይ ዘመንተኞች ሲነሱ ደሙ ዬማይፈላ ማን አለና? ይህን እኮ ነው ለትግራይ ህዝብ ሄሮድስ ሸልመዎት ዬሄዱት። የጸሎት መግያብያ እኮ ዬሰው መውደዱን ዬአንበሳ ግርማውን“ ስጠኝ ተብሎ ነው ዬሚጸለዬው።  ይህንን ዬዕልፍ ህይወት እኮ ነው ቅብር አድርገውት ያለፉት። ቁስ እኮ ዬሚሰበር፣ ዬሚያልቅ፣ ዬሚያረጅ  – ዬሚማርት ነው። ዬሰው መውደድ ግን ትውልድን በምርቃት ወተት ዬሚተካ ዬመንፈስ ሃብት ነው። ሄሮድስ መለስ ዜናዊ  ይህን ቀምተው ለዛሬ መጠቋቆሚያ፣ ለነገ ደግሞ መግደያ ገመድ በቦንዳ ደርድረው ነው ሽው ያሉት። በቃ ዬቅብረት ባለ ራዕዩ።ተተኪዎቻቸውም በዛው ሙቀጫ። ለእነሱ ይብላኝላቸው እንጂ ልዕልት ኢትዮዽያማ አላዛር ናት፤ እንደ ወደቀች አትቀርም – ትነሳለች። ጉርድ በርሚሎችም ዝገው ይቀራሉ። ቀድሞ ነገር ጉርድ በርሚል ሙሉ አይደለም ዬጎደለበት ነው። አፈጣጠሩም እንደ ኑሮው ነው ዬምናምንቴ – ማጠረቃቀሚያ። አታድርስ!

ሽራፊ – ጎደሎ። 

ዬሰው ልጅ ሙሉ ሁኖ ተፈጥሮ እንዴት ከወገብ በታችነት ምርጫው ይሆናል? እንዴትስ ሽርፍራፊነትን ምርጫው ያደርጋል ?

ጉርድ በርሚል ታውቃላችሁን? ጉርድ በርሚል ሁልጊዜም አገልግሎቱ ለጭላጭ – ማጠራቀሚያ፣ ለሆመጠጠ ለደረቅ ቅራሪ – ማከማቻ፤ ለአተላ ማጠራቀሚያ – ይውላል። እናላችሁ ከጠልጣላ ነፍስ ዬተጠጋ ሃሳብም ኑሮው፤ ህይወተ – ትናጋው ዬተቆራኘው ከጉርድ በርሚል ጋር ነው። ጉርድ በርሚል ውስጡን ስታዩትም ሽሁራር ዬበላው፤ ዬማረተ ነው፤ አፉም ክርክም አይደለም። እንደ ነገሩ ሸንጠርጠር ብሎ ቅርድድ ነገር ነው። በረት አፍ። ስለዚህ ግጣም ዬለውም። ቢያገኝም ሽርምጥምጥ ያለ መሰሉ ይሆንና – በትክክል ክርችም ብሎ መግጠም – አይችልም። ግጣመቢስ ነው። ሽንጥርጥር ነው። ከጋን፤ ከቸረቸራ ጋርም ግጥም ዬለውም። ጋንና እና ቸረቸራ ክብር አላቸው። ተደላድለው ዬሚቀመጡበት ሟተት ዝንጥ ብሎ በአዋቂ ይሰራላቸዋል። ሥልጡን አውራጆችም ነጠላቸውን አደግድገው ወይንም አጣፍተው፤ በክብር ጉብ ብለው ይከውናሉ – ኃላፊነታቸውን፤ በነገራችን ላይ ቸረቸራና ጋን ዬውበት ሳሎንም አላቸው፤ ብሳና እና እንዶድ ዬገላ ማታጠቢያ፤ አባሎ፤ ግራርና ወይራ ደግሞ ሳውና፤ ዬሚገርመው ዬጉርዱ በርሚልን ጩኽቱ ስለማይመቻቸው ርቆ እንዲቀመጥ፤ ወይም እዳሪ እንዲሆን ቀደም ብለው ሊጋባዎችን ያሳስባሉ። ዬወግ ገበታ ቆርቆሮና ጩኽት፤ ቆርቆሮ – ለጩኽት፤ ጩኽትም – ለቆርቆሮ ስለተፈጠሩ። አያችሁ ናፍቆቶቼ ዬሀገረ ኢትዮዽያ ልጆች ከዕቃ እንኳን ባለግርማ ሞገስ – ዬታቦት ያህል ዬሚከበከብ አለ። ጉርድ በርሚል ግን ዬጥርቅምቃሚ ማጠራቀሚያ እንደሆነ በዝገት – ስንብት። እንደከፋበት። ስለምን? በጎደሎ ቀን ስለተፈጠረ።

ጎረድ ጎረድ አርገው –  አሳዬው ላንቃህን፥

ፍርፋሪ ቢያገኝ ማዝገሚያ – ማምሻህን።

ቅራሪው ካለቀ፥ ለከብትነት መና

ጎደለው ከፍኖ –  ስንብት፥ ዬዝገት ገናና።

ዬላንቃ ሳንቃ – ሰንጣቃ።

አቶ ልደቱ አያሌው ላንቃቸው በጣም እረጅም ነው። ዬቃላቱ አሰካክም ቢሆን ዘለግለግ ያለ ነው። መካተቻው ግን ምርጫው ስለሎሌነትነው። ሎሌነቱ ደግሞ ልክ አልተሰራለትም። ግን … ግን ተዚህች ላይ አንዲት ነገር። ለምስጋና ቁልል ህትምተ – መዛግብት ቤት ዬሚያስፈልጋቸው ይመስላል ለአቶ ልደቱ አያሌው። እራሱ ወያኔ ሃርነት ትግራይ በህሊናው ሳያቅለሸልሸው አይቀርም ቱባ – በቱባ፤ ነዶ – በነዶ፤ ቦንዳ – በቦንዳ ሲወርድለት፣ ምስጋናው፤ ግነቱ፤ ከንቱ ውዳሴው —- ኧረ ምኑ ቅጡ „ቀናሁባችሁም“ አለበት።

ቁልቁለት ቁልሉ – በላንቃ ተቁላሉ፥

ከንቱነት ቆመሰ ለምንትስ – ጎልጉሉ።

መጥኔ! ወንድ ሆኖ ተፈጥሮ ያልተገራ ላንቃ ተሸክሞ መሄድ፤ መኖርም አበስኩ ገበርኩ!  ዬጫማ መወልወያ ቡርሽ  በስንት ጣሙ። ዬአሁና ዬድርድር አጋፋሪነት አረቂ ከረሚሎ አሸልሞ ይሆን? ከሽልንጓ ላይ እንኳን ለጠኔ ዬሚሆን ምንትሶ ይወረወር – ይሆናል። ሞልቶ ተርፎ ምን – ታቶ። ገንፍሎ ቢባል ይሻላል – ዲታነቱ። እና „ለላንቃህ ውበት¡“ ተብሎ ጣል – ጣል ብዙም አይከብድም፤ ለነዘመኑ„ሲሾም ያልበላ ሲሻር ይቆጨዋል“ ታቅዶ ዬተከወነበት ዘመነ – ሟጠጡ – ከነቀረጢቱ።

ምድር ምጥ ላይ ሆና ቆማ ስታለቅስ፥

ሆድመራኝ ተሁኖ – አውሬን ማቀሰስ።

ጥሪት ትኩሳቱ ጡሊ  – ግዞተኛ፥

ሆነለት፥ አረፈው – ዬሴራ ድረኛ፥

ግድለቱ ዘበኛ፤ ዬሀገር ደመኛ፥

ክስለቱ – መጋኛ!

ዬሚገርመው ቁምጥ ያሉለት የአዲሱ ካቢኔ ዬሹመት ሽርጉድ ዘሏቸው ሽምጥ ሲጋልብ ውሃ እባክህን ቁሉቁሉን ትተህ ሽቅብታውንአምጣው ሆነ“  ሹታው – ክሽፈትን አተመ። ለሌላ ብሄርና ብሄረሰብ ሹመት በገፍ ታደለ።አቶ ልደቱ አያሌው ላንቃቸው እስኪላጥ ዬምላስ እስክስታውን አስነክተውት፤ ወያኔ ጉድጓዱ ዘጭ አደረጋቸው ። ወያኔ ሞኝ! ለዘብሄረ አማራ ዬአራትእግር ባለድርሻነት። አላበዱም። ዘበኝነቱንና ዬላንቃ ሊጋባነቱ ብቻ ነው ዬሚፈገው። „መንግሥተ ሰማያት ቀርባለችና ንሰኃ ግቡ“ ብሎ መንገድ ደልዳይነት ብቻ። ተዛስ? ተዛማ – አፍንጫህን ላስ ነዋ!  ቆረንጮነት። ወያኔ አስጓጎረ፣ እስኪበቃውም አንጀት ገልብጦ ጎረጎረ፤ ቄጤማዋን ነስነስ፤ ጭሷን አትጎለጎለ፤ ፈንድሻዋን እረጫ … እረጫ… ለአድባሩ አደራርጎ ካዘለዘለና ካንዘላዘለ በኋላ፥ እንደ አዘርከረከ አንቴናው ወደ ሌላው። በቃ! ለ-ልበውልቆች ምሳቸውን  – ያስታጥቃል። አብሶ አለቅላቂዎችን እንደ ጉርድ በርሚል ወገባቸውን ይሁን ወሽመጣቸውን – ጉሙድ።  ቆሽትን ለጥብስ ጀባ በል ብሎ ተንጣጣ … ጣጥ በል በማለት እፍኝ ለማትሞላ ጊዜ አሸበሸበ …. አቶ ልደቱ አያሌውም በወኔና በቁርጠኝነት ተወዛወዙ በክህደት ባንድ። ተንጣጡ … በዝረራ አደረጓቸው – ወያኔ። ድሮስ ባንዳነት ፍርፋሪ፥ ልቅምቃሚ፥ ቅርጥምጣሚ፥ ልቅላቂ ነው ትርፋ።

እያንዳንዷ ማዕልት ዬሞት መልእክተኛ

አልሰማሁም አለ አውቆ ስለተኛ።

በቁሙ መሞቱን – ይነገረው ለሱ፥

ዬባንዳ ትራፊ ለሆነው – ምላሱ።

ዬላንቃ ወበቃ ዬሆለት ምሱ፥

ማይክ ሆኖል ድግሱ – ዬግነት ትራሱ።

ዬላንቃ ባለሟል አቶ ልደቱ አያሌው ላንቃ „ቁምራ“ ዬሚሆን መስሏቸዋል። ቁምጥ ያሉለት ዬአዲሱ ካቢኔ ሹምሽር ቂጡ ዬወለቀ እንሥራ ነበር – ያደረጋችው። ትንሽ እንደ ማጎምጎም ነገር አድርጓቸው ነበር። በተለይ … በተለይ ልባቸው ጥልጥል ያለበት ነገረ ሚዲያና እሳቸው ሊተትሩት ያሰቡት ዲስኩር ዬገደል ማሚቶ ሆኖ እርፍ። „ከሞቱ አማሟቱ“ ይላል ዬጎንደር ሰው። በቁማቸው ግድል አደረጋቸው። ፍላጎታቸውም ተንከርፍፎ ቀረ። ቆሻሻ ማጠራቀሚያ፤ ወይንም ጭላጭ ነገር ሲያስፈልገው ደግሞ አቤቱ ወያኔ ሃርነት ትግራይ ከላይቤት ዬሴራ ባላባት ከኤርትራዊው አቶ በረከት ስሞኦን ጎን አስቀምጦ ትወናውን – ቀጥላል። ወይን ደግሞ ከስውራን ጠቅላይ ሚ/ር ጋራ ከች ሊያደርግልን ይችላል – ዬወያኔ ሃርነት ትግራይ ባለተስፈኛውን አቶ ልደቱ አያሌውን። አቶ ልደቱ አያሌው „ምነው አምላኬ ለምን ጨከንክብኝ – ትንሽዬ ብጣቂ ዬትግሬነት ደም አክለህ ብትፈጥርልኝ? እንጥፍጣፊያውን ብትቸረኝ ምን ሠርቼህ፥ ምንስ በድዬህ ነው?“  በማለት ሳያጣውሩ አይቀሩም። አይፈረድባቸውም¡ ይህቺ ዬጋብቻ ዝምድና ከሹመኞች ጋር ሳትሆንላቸው ቀርታ ትሆን? ዬሹመኝነት ጠኔው ሞረሞራቸው – ጎለጎላቸው። „አይጣልን ያቀላል ሰው“ ትል ነበር ዬእናቴ እናት። ጥሎባቸው በላላ ገመድ መንጠላጠል ኮኮባቸው – ይመስላል። ችግሩ ገመዷ ያለችው ትናጋ ላይ ብቻ ከመሆኑ ላይ ነው። ዘንድሮም ዓመት ድገሙኝን ልባቸውን እንደ ቅል ጠልጠል ብላ ነበረች። በካራቴ – እነ አጅሬ – ተክነውበታል።

ዬዕናባው ወንዝ ሞልቶ አላሻግር አለ፤

ሰቀቀን ቀን አቶ – ቆሳስሎ መገለ።

ይሮጣል …. ይሮጣል …. ይህ ዬኢጎ አርበኛ

እንቅፋት – መጋኛ፤

ዬምንትስ – ሱሰኛ።


መሳቂያነት በፖለቲካ ሰብዕና ከሆነ ክትመት ጎሳሚ ነው ዬሚሆነው። እንደ ሰው ሆኖ ተፈጥሮ መገዛቴ ጥሞኛልና ቀጥሉበት ማለት እንኩሮነት ነው። ጮሌነትና ለህዝብ ጥቅም መቆም መንገዳቸው እዬቅል ነው። ህልውናውን አጥቶ በሞት ዬሽረት ትግል ላይ ለሚገኝ ምንድቡና አንዲትም ዬተደፈረች ቃል ሳይኖር፥  ዬሄሮድስ መለስ ዜናዊ ዬሞት መላእክተኛ መሆን ሞት በስንት ጣሙ። ያን ያህ ቀረርቶና ፋክራ በተንሳፈፈ ግብዝ ማንነት ላይ ተኮፍሶ መተርተር፥ ትርትርነትን ብቻ ሳይሆን ከአዕምሮ ዬጎደለ ብሎን እንዳለ – ያሳጣል።

እንደ ውሻ እርጥብ ስጋ ባዩ ቁጥር ሜዳ አይብቃኝ ብሎ ዘራፍነትም ዬመንፈስ ብቃትን አጥረ ቀላልነት -ያመሳጥራል። ዬወገኖቻችን ዬግፍ እልቂታና ዬድምጽ አልባዎቹ ዬኢትዮዽያ እናቶች ያላባራ ሰቀቀን፣ ዬዕለት ተዕለት ሥጋት፤ ልጆቻቸው ወጥተው እስኪመለሱ ነፍሳቸው ተንጠልጥላ ኤሉሄ! ኤሉሄ! ማለትን አንድ ኢትዮዽያዊ ዜጋ ሃዘኑ ውስጡን ካልቦረቦረው ሃኪም ቤት ሄዶ መመርመር አለበት። ዬሆነ ነገር ትክክል ያልሆነ ነገር አለ ማለት ነው።

እኔ በተከታታይ ዬሰጡትን መግለጫ ሳዳምጠው ከወያኔ ሃርነት ትግራይ በላይ ዬሥነ – ልቦና ወይንም ዬአዕምሮ ችግር እንዳለባቸው ነው ዬገባኝ። አሁን ያን ያህል ዳንኪራ ዬሚያስመታ ምን በጎ ነገር ኖሮ ይሆን? ያን ያህል ያዙዝኝ ልቀቁኝ ብሎ ምድርን ቀውጢ ማድረግ። አሁን፣ ዛሬ፤ ይህ መራር ዘመን፣ በእውነት አለመታደል፣ መካሪ ማጣትም ነው። ከዕውነት ጋር ተፋቶ ዘመንተኛን እንደታቦት መከብከብ ዬበሽታ ነው። አሁን ላለ ዬጠቆረ ዘመን ሰው መሆን ብቻ ነው ዬሚጠይቀው። ከሰብዕና ወጥቶ ዬሰው ልጅ ዬደረሰበትን ሰቆቃ መለበጫ – ለግል ዝና ማድረግ ዬዕውነት ከሰውነት ተራ ብቻ ሳይሆን ከእንሰሳትም ተራ ያወርዳል። በልጅነት ዬተማርነው ነበር። ዬታማኝ እንሰሳን ክብር። ታማኝ ያልሆነ ሰብዕና ሰውነቱን ያጣ ማንነትን አሽኮኮ አድርጎ ዬሚኖር ግብዝ ነው። ኃላፊነት ካለታማኝነት ምድረ በዳነት ነው ዬህሊና ማሳው። „ኃይለማርያም ማሞ ዬጦሩ ገበሬ ፈረሱን እንደ ሰው አስታጠቀው ሱሪ።“ ኢትዮዽያዊ ፈረሶች ይበልጣሉ ከነ ከንቱ ውዳሴ ሹመኞች። ሽለሽል።


ገድሎም፤ አሳዶም – ዘርፎም ዬማይበቃው ጉድጓድ ጋር ሆኖ መመፃደቅ፣ ዬልክፍት ነው። እሳት ላይ ዬተጣዱ ዕልፎች እዬተቀቀሉ ባሉበት ከድቅድቅ በከፋ ዬሰቀቀን ወቅት ከጨካኞች ጋር አብሮ ለጽዋችን መባበል አረመኔነት ነው። ሰው እንዴት እንባን እያዬ እንዴት ለሌላ ዬቅንጥ ጉዳይ አንደበቱ – ይከፈታል። መርገምት።

ኢትዮዽያዊነት ፈተናን አሸንፎ ዬተፈጠረ ሚስጢር።

መሸቢያ ጊዜ። እግዚአብሄር ይስጥልኝ።

ኢሳት ፕሮፌሰር ኃይሌ ላሬቦን ይቅርታ ሊጠይቅ ይገባል! -አቻምየለህ ታምሩ

ኢሳት ነፃ ሜዲያ ነኝ የሚል ከሆነ ስራው ሀሳብ አለኝ የሚልን ሁሉ ሀሳቡን እንዲያንሸራሽር መፍቀድና መድረክ ማመቻቸት እንጂ ያለ ስራው እየገባ የማባበልና ባለስፈላጊ ሁኔታ በመግለጫ ስም ማስተባበያ አይሉት ይቅርታ ማቅረብ አይደለም።

ፕሮፌሰር ኃይሌ ላሬቦ እንደ ታሪክ ሊቅነታቸው በታሪክ «የተመዘገቡ ናቸው» ያሏቸውን ማስረጃዎች እያወሱ ለተጠየቁት ጥያቄ መልስ ሰጥተዋል። የኢሳት ሚና የፕሮፌሰሩን መልስ ለመድረክ ማብቃት ብቻ ነው። የፕሮፌሰሩን ንግግር በሚመለከት መግለጫ ማውጣት የኢሳት ስራ አይደለም። ፕሮፌሰሩ በንግግራቸውና በሰጡት መልስ የሚቀየምና የማይስማማ ሊኖር ይችላል። እንደዚህ አይነት ሁኔታ ሲፈጠር «የሚዲያው» ኢሳት መፍትሔ መሆን ያለበት ፕሮፌሰር ኃይሌ ላሬቦ ካቀረቡት የተለየ ሞጋች ኃሳብ ላለው የታሪክ ሊቅ መድረክ ማመቻቸትና ከተቻለም ከፕሮፌሰር ኃይሌ ላሬቦ ጋር ማከራከር እንጂ በፕሮፌሰር ኃይሌ አቀራረብ ላይ ተመስርቶ በመግለጫ ስም ማስተባበያ አይሉት የይቅርታ አዋጅ ማንበብ አይደለም።

የኢሳት የዛሬው ያልተገባ መግለጫ የአካዳሚክ ነጻነቱን ተጠቅሞ በሚያስተምር የታሪክ ምሁር ላይ የተወሰደ አጸፋዊ የአፈና እርምጃ ነው። ይህ ያልተገባ መግለጫ ፕሮፌሰሩንም መናቅ ነው።

የታሪክ ምሑር በታሪክ የተመዘገቡለትን ቃላትን እየጠቀሰ እንዳያስተምር በሚዴያ በታገዘ ዘመቻ አበሳውን የሚያይ ከሆነ ምንም ነገር ማስተማርና መናገር አይችልም ማለት ነው። የታሪክ ምሑሩ ተመዝግበው ባገኟቸው ስሞች ዛሬ መጠራት አንፈልግም ያለን አካል ያለ ፍላጎቱ መጥራት ትክክል አይደለም። ዛሬ በዚያ ስም ቢጠራ ያቃቅራል። ተቃቅሮ ደግሞ አብሮ መኖር አይቻልም። የታሪክ ምሁር ግን ስራው የተመዘገቡለትን ቃላት ሁሉ ማስተማር ነው።

ፕሮፌሰር ኃይሌ ላሬቦ እንደ ታሪክ አዋቂነታቸው የተመዘገቡላቸውን ቃላት በመናገራቸው ኢሳት «አይነኬዎቼ» ተቀየሙ ብሎ የሚያስብላቸው ከሆነና ይቅርታ መጠየቅ ካሰኘው ራሱን ተጠያቂ ማድረግ ይችላል እንጂ በሰው ሀሳብና አቀራረብ አስተያየትም ሆነ መግለጫ ማቅረብ የእርጎ ዝንብ መሆን ነው።

ስለዚህ ኢሳት በፕሮፌሰር ኃይሌ ላሬቦ የአከዳሚክ ነጻነት ላይ ስላደረሰው ጉዳት፤ በፕሮፌሰሩ ክብር ላይ ስለፈጸመው በደል፤ በሞያ መታመናቸውን [integrity] ስለመጋፋቱ፣ ስላካሄደባቸው የመብት ገፈፋና ሀሳባቸውን ባለማክበር በሞያዊ ልቀታቸው ላይ ስላሳየው ንቀት ፕሮፌሰር ኃይሌ ላሬቦን በሌላ መግለጫ ይቅርታ ሊጠይቅ ይገባል።

ኢሳት ፕሮፌሰር ኃይሌ ላሬቦን ይቅርታ ካልጠየቀ የሚያስመሰክረው ነገር ቢኖር እንደሚለን «የኢትዮጵያ ህዝብ አይንና ጆሮ» ሆኖ የኢትዮጵያ ራዕይ ላላቸው መድረክነቱን ሳይሆን የፈጠራና የኃጢዓት ክስ እያቀረቡ በዳይ ሆነው ሳለ የተበዳይነትን ዜማ ለማጠብደል ለሚተጉትና ኢትዮጵያ ውስጥ ላለመኖር ለተደራጁት ኦነጋውያን አንደበት መሆኑን ነው።

የኢሳት መግለጫ ጉዳት በፕሮፌሰር ኃይሌ ላይ ብቻ የተወሰነ አይደለም። መግለጫው እንደ ፕሮፌሰር ኃይሌ ላሬቦ አይነት የራሳቸው ኃሳብ ያላቸው ምሁራንን አመክኒዮን በጫጫታ ለማፈን ለሚተጉ የጥላቻ ዶክተሮች ወኔ በመስጠት የታሪክ ዶክተሮች ሁሉ እንዲሸማቀቁና አደባባይ እንዳይወጡ የሚገታ ደንቃራ ነው።